Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-78 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-33/704-217
Karar Tarihi : 02.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan
GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, İbrahim AYDEMİR, Nur Seda KÖKTÜRK 10
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Siemed Tıbbi Sistemler Tic. Ltd. Şti.
Prof. Dr. Muammer Aksoy Cad. 28/1
Bahçelievler/ Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yakacık Yolu No: 111 81430 Kartal/ İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Siemens San. ve Tic. A.Ş.'nin 18.2.2009 tarih ve 09-07/128-
39 sayılı Rekabet Kurulu kararında belirtilen bazı hususlara, toolkit cihazı
taleplerine geç yanıt verilmesi ve çok yüksek kiralama bedelleri talep edilmesi 20
yoluyla uymadığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens)’in Rekabet Kurulu’nun 18.2.2009
tarih ve 09-07/128-39 sayılı kararının aşağıda alıntılanan;
Madde 2: Cihaz harici takılan ve anılan cihazlara ilişkin teknik servis
verilmesine olanak sağlayan aparatlar/cihazların, müşterilerin yazılı
talepte bulunması veya bu yazılı talepleri müşterilerden alan teknik
servislerin yazılı başvuruda bulunması durumunda talep anından itibaren
en üç (3) işgünü içinde müşteriye tesliminin yapılmasına ve
Madde 3: Bu aparatlara ilişkin kiralama ücretlerinin ayrımcı olmayacak 30
şekilde ve aparatın maliyetiyle orantılı biçimde belirlenmesine
ilişkin kısmına uymadığı,
Siemed Tıbbi Sistemler Tic. Ltd. Şti. (Siemed)’in toolkit kiralama talebine
Siemens tarafından 15 günlük teslimat süresi teklif edildiği, kiralama bedeli
olarak ta normal bedelin 3 katı fazla bedel istendiği, bu durumun yukarıda yer
verilen hükümlerin ihlaline kanıt olduğu,
Ayrıca talep edilen kiralama bedelinin Siemens’in maliyetinin 6 katı olduğu,
bunun da fahiş fiyat uygulamak suretiyle hâkim durumun kötüye kullanılması
anlamına geldiği
Leasing firması vasıtasıyla Siemens’e yapılan toolkit siparişine 2 aydan fazla 40
bir süredir cevap verilmediği
iddia edilmiştir.
11-33/704-217
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.2.2011 tarih ve 894 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 25.02.2011 tarih ve 2011-2-
78/İİ-11-196.HSÖ sayılı İlk İnceleme Raporu 28.2.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-
110.01.03/99 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-15 sayılı Rekabet Kurulu gündeminde
ele alınmış ve 11-15//262-M. sayılı Rekabet Kurulu kararı ile Siemens hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 25.05.2011 tarih ve 2011-2-78/ÖA-11-196.HSÖ sayılı
Önaraştırma Raporu, 30.05.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/335 sayılı 50
Başkanlık Önergesi ile 11-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
hakkında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.İlgili Pazar
I.1.1 İlgili Ürün Pazarı
Rekabet Kurulunun 18.2.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı kararı ile 16.3.2010 tarih
ve 10-23/326-114 sayılı kararı göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarının 60
“Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça pazarı”
olarak belirlenebileceği düşünülmüştür.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İncelemeye konu olan faaliyetlerin tüm Türkiye çapında gerçekleştirilmesi ve ülke
içerisinde rekabetin farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması
sebebiyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Taraflar
I.2.1. Başvuru Sahibi: Siemed Tıbbi Cihazlar Tic. Ltd. Şti.
İstanbul’da mukim olan şirket, genel olarak tıbbi cihazların bakım ve onarımı hizmeti
vermek üzere kurulmuştur. Faaliyetinin büyük kısmını Siemens cihazlarına yönelik 70
olarak gerçekleştirmektedir.
I.2.2. Hakkında Başvuru Yapılan: Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Şirket Almanya merkezli Siemens AG’nin genel temsilcisidir. Siemens’in hisselerinin
tamamına yakını Siemens AG’ye aittir.
Yönetim Kurulu Dr. Ali Zafer İNCECİK (başkan), Dr. Siegfried Russwurm (Başkan
Yard.), Hüseyin Geliş, Mustafa V. KOÇ ve Martin D. KRAUSS’dan oluşan Siemens’in
ortaklık yapısı ise Tablo 1’de verilmiştir:
Tablo:1 Siemens Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranları
Siemens AG % 99.7893
Dr. Nusret ARSEL % 0,2103
Dr. A. Zafer İNCECİK % 0,0001
Süleyman İLDEN % 0,0001
Oğuz TEZEL % 0,0001
Kaya TÜTENGİL % 0,0001
TOPLAM % 100
11-33/704-217
3
Siemens, tek bir tüzel kişilik bünyesinde, farklı iş alanlarında faaliyet göstermektedir. 80
Siemens’in faaliyet gösterdiği temel iş alanları; endüstri, enerji, sağlık ve bilişim
teknolojileridir.
Siemens bünyesinde faaliyet gösteren “tıp çözümleri” birimi, tıbbi cihazların ve yedek
parçalarının satışı ve bu ürünlerin bakım ve onarım hizmetlerini sunmaktadır. Buna
ilave olarak; bu birim tarafından, hastane ve sağlık merkezlerine yönelik entegre
servis yönetimi (Hastane Biyomedikal Hizmetler İşletmeciliği) hizmeti sunmakta,
sağlık yatırımları konusunda da danışmanlık hizmeti vermektedir.
I.3. Değerlendirme
Başvurunun konusunu Rekabet Kurulunun 18.2.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı
kararında belirtilen hususların yerine getirilmediği iddiası oluşturduğundan ve bu 90
iddialar ancak hakim durumda olan bir teşebbüsün yapması durumunda ihlal
olabilecek eylemler olduğundan Siemens’in hakim durum analizinin yapılması
gerekmişse de, herhangi bir detaylı analize yer verilmeksizin, Rekabet Kurulunun
18.2.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı kararı ile 16.3.2010 tarih ve 10-23/326-114
sayılı kararına paralel şekilde, Siemens’in Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve
teşhis cihazlarına yönelik yedek parça pazarında hâkim durumda olduğunun
varsayılabileceği düşünülmüştür.
Dolayısıyla mevcut bilgi ve belgelere dayanarak hâkim durum analizi yapılmamış,
anılan kararlar çerçevesinde Siemens’in ilgili ürün pazarında hâkim durumda olduğu
varsayılmış, şikâyet konusu eylemlerin kötüye kullanma olarak değerlendirilip 100
değerlendirilemeyeceği incelenmiştir.
I.3.1. Rekabet Kurulunun 18.2.2009 Tarih ve 09-07/128-39 Sayılı Kararı
Rekabet Kurulu 18.2.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı kararı ile Siemens’in de
aralarında bulunduğu tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslere;
1. Tıbbi cihazların garanti sürelerinin bitiminden sonra, cihazları satın alan
müşterilerin yazılı talepte bulunması veya bu yazılı talepleri müşterilerden
alan teknik servislerin yazılı başvuruda bulunması durumunda, cihazlara
ilişkin şifrelerin veya bu anlama gelecek her türlü dâhili sistemin firmalar
tarafından mücbir sebepler haricinde, çalışma günlerinde olmak kaydıyla, 24 110
(yirmidört) saat içerisinde ücretsiz olarak temin edilmesi,
2. Cihaz harici takılan ve anılan cihazlara ilişkin teknik servis verilmesine
olanak sağlayan aparatlar/cihazların, müşterilerin yazılı talepte bulunması
veya bu yazılı talepleri müşterilerden alan teknik servislerin yazılı başvuruda
bulunması durumunda, talep anından itibaren en çok 3 (üç) gün içerisinde
müşteriye tesliminin yapılması,
3. Bu aparatlara ilişkin kiralama ücretlerinin, ayrımcı olmayacak şekilde ve
aparatın maliyetiyle orantılı bir biçimde belirlenmesi,
4. Cihazların ilk satımı aşamasında yukarıda yer verilen hususlar konusunda
müşterilerin yazılı olarak bilgilendirilmesi, 120
5. Tıbbi cihazların, son 3 (üç) yıllık satış verilerine dayanarak, en çok kullanılan
100 (yüz) yedek parçanın güncel fiyat listelerinin Internet ortamında herkesin
ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi,
6. Müşterilerden ve rakip servis sağlayıcılardan gelen yedek parça fiyat
taleplerinin en geç 3 (üç) işgünü içerisinde cevaplandırılması,
7. Yedek parça satışında rakip servis sağlayıcılara ve onların müşterilerine
11-33/704-217
4
yönelik, objektif kriterlere dayanmayan ayrımcı uygulamalar yapılmaması,
aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağının söz
konusu teşebbüslere bildirilmesi hususlarında aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca görüş yazısı gönderilmesi için Başkanlığa yetki verilmesine 130
hükmetmiştir.
Kararda, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı üreticisi teşebbüslerin kendi ürünlerine
yönelik olarak verdikleri bakım onarım hizmeti (servis) ve cihazlarının yedek parçaları
pazarında ayrı ayrı hâkim durumda olduklarından bahisle bu teşebbüslerin eylemleri
Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir.
I.3.2. Toolkit Talebinin karşılanmadığına İlişkin İddialarla İlgili Değerlendirme
Yukarıda özetine yer verilen şikâyetin konusu Siemens’in Rekabet Kurulu tarafından
tıbbi teşhis ve görüntüleme cihazları pazarı hakkında 18.2.2009 tarihinde verilen
kararın toolkitler ile ilgili 2. maddesine uymayarak rekabeti engellediği iddiasıdır.
Şikayetçi teşebbüs tarafından daha önce Kurum’a intikal eden bazı şikayetlerde 140
Siemens’in 18.2.2009 tarihli karara uymadığı yönünde yine bazı iddialarda
bulunulmuş, bu iddiaların incelendiği Kurul kararlarında anılan iddiaların yersiz
olduğuna karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu 16.3.2010 tarih ve 10-23/326-114 sayılı, 2010-2-151 tarih ve 10-
66/1408-52 sayılı kararlarında Siemens’in Rekabet Kurulu’nun tıbbi görüntüleme ve
teşhis cihazları pazarına yönelik yaptığı önaraştırma neticesinde alınan 18.2.2009
tarih ve 09-07/128-39 sayılı kararında yer verilen yükümlülüklerin gereğini yerine
getirdiğine karar vermiştir. İşbu dosya konusunu oluşturan iddialar, anılan kararda yer
verilmeyen toolkitlerle ilgili olmasına rağmen, 18.2.2009 tarihli karar ertesinde
piyasanın yakından izlendiği ve bu kararın ihlalini gösteren herhangi bir bulguya 150
rastlanmadığı görülmüştür.
Toolkitler özelinde bakıldığında ise, Siemens’in toolkitlerin kiralanması ve satımı
konusunda Kurumumuza 21.9.2010 tarih ve 7304 sayılı bir menfi tespit/muafiyet
başvurusu mevcut olup, anılan konu ilgili dosyada değerlendirilecektir.
Bununla birlikte Siemens’in elinde en az bir tane toolkit bulundurma zorunluluğundan
dolayı elindeki toolkiti talepte bulunan teşebbüse verememesi ve ancak Almanya’dan
getirtilmesinin mümkün olabileceğini söylemesi, Almanya’dan getirtilmesinin çok fahiş
fiyatlarla ve geciktirici bir şekilde olmaması şartıyla makul bir gerekçe olarak kabul
edilebileceği düşünülmüştür.
Şikayete konu olan toolkitler bir yedek parça niteliğinde olmayıp, bakım onarım için 160
gerekli olan bir teknik ekipman niteliğindedir. Yedek parçalarda olduğu gibi her an
stok tutma zorunluluğu bulunmadığından firmanın elinde stok olarak ancak gerektiği
durumlarda kullanılmak üzere az sayıda bulundurulmaktadır. Bu nedenle toolkitler
yedek parça benzeri parçalara göre daha farklı düşünülmelidir.
Bahis konusu toolkitlerin şikayetçiye kiralanırken şikayetçi teşebbüs aleyhine
ayrımcılık yapıldığı iddiası yerinde görülmemiştir. Zira şikayetçi tarafından ayrımcılığa
dayanak olarak sunulan faturalardan biri Siemens tarafından şikayetçi teşebbüse
kesilen proforma fatura iken, diğerleri müşteri konumundaki hastanelere kesilen
faturalardır. Söz konusu faturalarda mühendislik bedeli en önemli kalem
durumundadır; toolkit kiralama bedeli bunların birinde fatura toplamının …….’ini, 170
diğerinde ise ……’unu oluşturmaktadır. Dolayısıyla müşterilere sunulan fiyat teklifleri
mühendislik hizmeti ve gerekli cihazları içeren topyekûn bir kurulum bedeli iken, rakip
servis sağlayıcıya sunulan fiyat teklifi yalnızca cihaz kiralama bedelidir. Bu bağlamda
ayrımcılıktan söz edilebilmesi için alıcıların eşit konumda olması gerekmektedir.
11-33/704-217
5
Diğer bir iddia da toolkitlerin fahiş fiyatlarla kiralandığı hususudur. Şikayetçi bu
iddiaya dayanak olarak Almanya’daki Siemens AG tarafından Siemens’e toolkitlerin
satış fiyatını ortaya koyduğunu iddia ettiği bir tabloyu ibraz etmiştir. Fakat bu
tablodaki fiyatların bu hususa delaleti açık değildir; tablonun yer aldığı sayfada
herhangi bir tarih, firma kaşesi ya da imza yer almamıştır. Ancak bu hususla ilgili
olarak da halen incelemesi süren muafiyet/menfi tespit başvurusu kapsamında 180
gerekli değerlendirmenin yapılarak, talep edilen toolkitlerin ne şekilde verildiğinin ve
Kurul Kararına riayet edilip edilmediğinin tespitinin yapılması kararlaştırılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy