Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-33/713-220

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-3-148 (Soruşturma)
Karar Sayısı :11-33/713-220
Karar Tarihi : 02.06.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Dr. Aydın ÇELEN, Pelin ERDOĞAN, Aytül TOKATLI, Hüseyin
COŞGUN

C. ŞİKAYET EDEN : Re’sen

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN 20
- Afyonkarahisar Sarraflar ve Kuyumcular Yardımlaşma Derneği
Otpazarı Camii Karşısı No: 14 Kat: 1 03100 Afyonkarahisar

E. DOSYA KONUSU : Afyonkarahisar Sarraflar ve Kuyumcular Yardımlaşma
Derneği'nin altın alış ve satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti ile ilgili olarak verilen
Rekabet Kurulu'nun 19.09.2007 tarih ve 07-73/893-337 sayılı kararının iptaline
ilişkin Danıştay tarafından verilen 2008/4415 E., 2011/682 K. sayılı karar üzerine
dosya konusunun yeniden değerlendirilmesi.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: İstanbul Kuyumcular Odası yayını İKO Bülteni’nde yurt
genelinde çeşitli illerde dernek ya da oda çatısı altında örgütlenmiş kuyumcu
esnafının fiyat tespitinde bulundukları beyanlarına yer verildiği tespit edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: İstanbul Kuyumcular Odası yayını İKO Bülteni’nde yurt
genelinde çeşitli illerde dernek ya da oda çatısı altında örgütlenmiş kuyumcu
esnafının fiyat tespitinde bulundukları beyanlarına yer verildiğinin tespit edilmesi
üzerine, 24.11.2006 tarih ve 2006-3-148/İİ-06-AÇ sayılı İlk İnceleme Raporu
hazırlanmıştır.
40
Söz konusu İlk İnceleme Raporu’nun görüşülmesi sonucunda alınan 30.11.2006 tarih
ve 06-86/1115-M sayılı Kurul Kararı ile; konuya ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti için
Afyonkarahisar Sarraflar ve Kuyumcular Yardımlaşma Derneği (Dernek) hakkında
aynı Kanun’un 41. maddesi gereğince soruşturma yapılmasına karar verilmiştir.

7.12.2006 tarihinde, Kanun'un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tarafa
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk yazılı savunmasını
11-33/713-220
2
göndermesi istenmiştir. Dernek’in ilk yazılı savunması süresi içinde Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir. 50

Soruşturma sonucunda hazırlanan 29.5.2007 tarih ve SR/07-11sayılı Soruşturma
Raporu Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Başkanlıkça tüm Kurul
Üyeleri ile ilgili tarafa tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince
taraftan 30 gün içinde yazılı savunmasını göndermesi istenmiştir. Dernek’in ikinci
yazılı savunması yasal süresi içinde Kurum'a intikal etmiştir.

Soruşturma Heyeti’nin hazırladığı 6.7.2007 tarihli "Ek Yazılı Görüş", Kanun'un 45.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 10.7.2007 tarihinde tüm Kurul Üyeleri ve tarafa
tebliğ edilmiştir. Tarafın ek görüşe karşı üçüncü yazılı savunması yasal süresi içinde 60
sunmuştur.

Rekabet Kurulu'nun 21.8.2007 tarih ve 07-65 sayılı toplantısında, yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak 19.9.2007 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına
karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyesi, Kanun'un 46. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca tarafa gönderilmiştir.

Dernek, 19.9.2007 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısına katılmamıştır.

Rekabet Kurulu 19.9.2007 tarihinde 07-73/893-337 sayılı nihai kararını vermiştir. 70

İlgili karar “idari para cezasının tespitinde temel alınan ciro yılının yanlış belirlendiği”
gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 18.2.2011 tarih, 2008/4415 E., 2011/682 K.
sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

Söz konusu iptal kararının gereği olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve
değerlendirmeler ışığında düzenlenen 27.5.2011 tarihli Bilgi Notu 31.5.2011 tarih ve
REK.0.07.00.00-110/176 sayılı Başkanlık Önergesi ile 2.6.2011 tarih ve 11-33 sayılı
Kurul toplantısında görüşülmüş ve Kurul ilk inceleme, önaraştırma, soruşturmaya ait
tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, raporlar, Danıştay’ın iptal 80
kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgeleri inceleyerek, nihai
kararını vermiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ

İlgili Bilgi Notu’nda; soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler ışığında,
Danıştay 13. Dairesi’nin 18.2.2011 tarih, 2008/4415 E., 2011/682 K. sayılı Kararının
yerine getirilmesine binaen, Afyonkarahisar Sarraflar ve Kuyumcular Yardımlaşma
Derneği’nin altın alış ve satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle Kanun’un 16. 90
maddesinin üçüncü (eski ikinci) fıkrası uyarınca idari para cezası takdir edilirken;
soruşturma açılma tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2005/2 sayılı Tebliğ’de
öngörülen asgari ceza miktarı olan 5.800 TL’nin uygulanması gerektiği kanaat ve
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.


I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

11-33/713-220
3
I.1. İlgili Pazar
100

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Soruşturmaya taraf olan Dernek üyelerinin kuyumculuk sektöründe faaliyet
gösterdikleri dikkate alınarak ilgili ürün pazarı, “kuyumculuk pazarı” olarak
belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın rekabet koşullarının yeterli derecede
homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olması, ilgili coğrafi 110
pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici olmaktadır.

Soruşturmaya taraf olan Dernek üyesi kuyumcular satışa sundukları altını genellikle
Afyonkarahisar dışından temin etmelerine rağmen, bu ürünleri Afyonkarahisar’daki
müşterilere satmaktadırlar. Bu nedenle, “Afyonkarahisar ili” ilgili coğrafi pazar olarak
belirlenmiştir.

I.2. Haklarında Soruşturma Yürütülen Taraf

I.2.1. Afyonkarahisar Sarraflar Ve Kuyumcular Yardımlaşma Derneği (Dernek) 120

7.3.1984 tarihinde yedi kurucu üye tarafından kurulan Dernek’in amacı üyeler
arasında dayanışmayı sağlamak, mesleki ilgi ve görgüyü geliştirmek, kalite, ayar ve
tartı kontrolleri yapmak, mevzuata uygun olarak piyasa hareketlerini takip edip
üyelerine duyurmak olarak belirlenmiştir. 21.1.2007 tarihinde Dernek tüzüğünde
değişikliğe gidilerek Dernek isminde yer alan “Afyon” kelimesi “ Afyonkarahisar”
olarak düzeltilmiştir.

Dernek’in Aralık 2006 itibariyle aktif üye sayısı 125 olup, 4054 sayılı Kanun
anlamında teşebbüs birliği niteliğindedir. 130

I.3. Yapılan Tespit ve Deliller

İlk inceleme, tarafın yazılı savunmaları ve soruşturma sürecinde 4054 sayılı
Kanun'un 14, 15 ve 44. maddeleri uyarınca yapılan yerinde incelemeler ve ilgililerden
bilgi isteme sonucunda elde edilen altın alış ve satış fiyatının belirlenmesine ilişkin
bulgular aşağıda sunulmuştur.

1. İstanbul Kuyumcular Odası’nın (İKO) elektronik ağ adresinde de yer alan yayını
olan İKO Bülteni’nin 2006 yılında yayımlanan ilk sayısında (Yıl: 3, Sayı: 43) İKO 140
Yönetim Kurulu’nun kuyumcu esnafının hem İstanbul’un tüm ilçelerinde hem de
bütün yurt sathında tek bir çatı altında örgütlenmesi için çalışmalar yürüttüğü ifade
olunmuştur. Anılan yayında, Afyon’da kuyumcu esnafının birlik içinde hareket
etmesini sağlamak üzere 1984 yılında Dernek faaliyete başlamıştır. Dernek’le birlikte
fiyat birliğinin de sağlandığı, bu birlikteliğin hem kuyumcunun kazancını yükselttiği,
hem de tüketiciler gözünde kuyumcuları güvenilir hale getirdiği belirtilmiştir. Eski
Dernek Başkanı H.T., 10 yıl içinde fiyatlarda liste birliğini sağladıklarını, müşteri ve
esnafı da düşünerek orta bir yol bulduklarını ifade etmiştir. Konuya ilişkin olarak
11-33/713-220
4
kuyumcu C.K. ise, Afyon’da fiyat rekabeti olmadığını, her gün saat 11:00 ve 14:00’te
fiyatların belirlenerek liste fiyatlarına uyulup uyulmadığının denetlendiğini ve esnaf 150
dayanışması için çeşitli toplantılar yapıldığını belirtmiştir.

2. 7.3.1984 tarihli Dernek Tüzüğü’nün “Derneğin Gayesi” başlıklı ikinci maddesinde
kanun ve nizamlara uygun olarak piyasa hareketlerini takip edip üyelerine duyurmak
ve bilgi vermek, onları gelişmelerden haberdar etmek, her türlü altın vesair mal ve
ziynet eşyalarının kalite, ayar ve tartı kontrollerini imkan nispetinde zaman zaman
yapmak, tavsiyelerde bulunmak Dernek amaçları arasında sıralanmıştır. Tüzüğün 5.
maddesinin “Çıkış” başlıklı b) fıkrasında ise Derneğin gayesine aykırı söz, hal ve
hareketlerin varlığı halinde bu davranışta bulunan üyelerin yönetim kurulu kararı ile
üyelikten çıkarılacağı ifade edilmektedir. 160

Soruşturma bildiriminden sonra, Dernek Tüzüğü’nde 26.1.2007 tarihinde değişikliğe
gidilmiştir. Yeni Tüzük’ün “Çalışma Koşulları ve Faaliyetleri” başlıklı altında 4.
maddesinde piyasa hareketlerini takip ederek Dernek üyelerini bilgilendirmek, her
türlü altın mal ve ziynet eşyalarını kalite ayar ve tartı kontrollerini imkan nispetinde
zaman zaman yapmak Dernek faaliyetleri arasında sayılmıştır. “Üyelikten Çıkarılma”
5. maddede ise Dernek organlarınca verilen kararlara uymayan üyelerin Dernek
üyeliğinden yönetim kurulu kararı ile çıkarılabileceği belirtilmektedir.

3. Dernek’in 1997-1998 yıllarına ait faaliyet raporu, 24.1.1999 tarihli 8. olağan genel 170
kurul toplantısında görüşülmüştür. Raporda yönetim kurulu ve fiyat tertip komitesi
tarafından yakından izlenen günlük altın fiyatları ve işçilik fiyatlarının listeler halinde
en seri şekilde üyelere ulaştırıldığı ve bu yolla fiyat değişikliklerinden hiçbir üyenin
zarar görmemesinin sağlandığı ifade edilmektedir. Ayrıca üyeler arasında
doğabilecek haksız rekabetin önlenmesi için olağanüstü bir çaba gösterildiğine de
değinilmektedir.

4. 9.3.1999 tarihli işçilik fiyat listesinde belirli başlıklar altında toplanmış ürünlerin
adet veya gram bazında işçilik fiyatları düzenlenmiştir. Listenin sonunda yer alan
nota göre listede belirtilen fiyatlar alt sınırı teşkil etmekte olup, belirlenen fiyatın 180
altında satış yapan üyelere ceza uygulanacaktır. Ayrıca hurda altın satımı ve
alışverişlerde promosyon verilmesi yasaktır.

5. Dernek’in 1999-2000 yıllarına ait faaliyet raporu, 14.1.2001 tarihli 9. olağan genel
kurul toplantısında görüşülmüştür. Raporda dile getirildiği üzere yönetim kurulu
tarafından fiyat hareketleri yakından takip edilmiş, gerek görülen işçilik ve fiyat
listeleri üyelere zamanında ulaştırılmıştır.

6. 14.3.2001 tarihli “Afyon Sarraflar ve Kuyumcular Derneği İşçilik Listesi” başlıklı
belgede bilezikler, takımlar ve bileklikler, yüzük ve küpeler, alyanslar, zincirler ve 14 190
A bölüm başlıkları altında toplanan ürünlerin gram veya adet bazında işçilik
fiyatlarına yer verilmiştir. Listenin alt kısmındaki not bölümünde listedeki fiyatların alt
sınırı belirttiği, hurda altın satımının ve alışverişlerde promosyon verilmesinin yasak
olduğu belirtilmiş ve markalı mallar olarak Atasay, Asgold, Arpaş, Atanaz, Diva,
Favori, Altınbaş sayılmıştır.

11-33/713-220
5
7. 15.3.2001 tarihli fiyat listesinde bilezik, ziynetler, 18 ayar ve 14 ayar ürünlerin alış
ve satış fiyatları ve KDV miktarı düzenlenmiştir. Listenin altına el yazısı ile “Sabah
Geçerli” notu düşülmüştür.
200
8. 14.5.2001 tarihli “Afyon Sarraflar ve Kuyumcular Derneği İşçilik Listesi” başlıklı
belge ile işçilik fiyatları yeniden ayarlanmıştır. Söz konusu belgenin içeriği 14.3.2001
tarihli liste ile aynı olup belgede üyelerin dikkatine sunulan bir başka nota da yer
verilmiştir. Söz konusu notta firmaların işçiliklerde yapmış oldukları yeni
düzenlemelerden dolayı işçilik listesinin yeniden belirlendiği üyelere bildirilmektedir.

9. 7.7.2001 ve 5.9.2002 tarihli “Afyon Sarraflar ve Kuyumcular Yardımlaşma Derneği”
başlıklı belgelerde, “tasma kolye yazım”, “künye yazım” gibi 27 kalem işlemin
fiyatlarına yer verilmektedir. Tarihin hemen alt bölümünde “bir yıl geçerli” ibaresine
yer verilen belgenin alt kısmında; Başkan A.B., üyeler C.M., F.Y., C.M., H.Ö., M.Y., 210
H.M.’nin imzaları bulunmaktadır.

10. 10.7.2001 tarihli belgede Dernek’in aylık genel görüşme toplantısının 13.7.2001
tarihinde yapılacağı belirtilmiş, diğerlerinin yanı sıra, “küsurların aşağı çekilmesi” ve
“fiyat listeleri konusu” gündem maddeleri arasında sayılmıştır.

11. 20.12.2002 tarihli fiyat listesinde bilezik, ziynetler, 18 ayar ve 14 ayar ürünlerin
alış ve satış fiyatları ve KDV miktarı düzenlenmiştir. Listenin altına el yazısı ile “Saat
14:30 geçerli” notu düşülmüştür.
220
12. 7.4.2003 tarihli “Afyon Sarraflar ve Kuyumcular Derneği Tamirat Fiyat Listesi”
Başkan H. T. ve üyeler tarafından imzalanmış olup, listede birtakım tamir işlemlerinin
fiyatları belirlenmiş ve listenin 7.4.2004’e kadar geçerli olacağı ifade edilmiştir.

13. 23.5.2003 tarihli “Afyon Sarraflar ve Kuyumcular Derneği İşçilik Listesi” başlıklı
belgede 17 adet ürünün has/gr ve has/ad karşılığı işçilik fiyatlarına yer verilmiştir.
Belgenin alt kısmında ise markalı ürünler olarak Atasay, Asgold, Arpaş, Favori,
Altınbaş sayılmaktadır.

14. 23.5.2003 tarihli “Afyon Sarraflar ve Kuyumcular Derneği İşçilik Listesi” başlıklı 230
belgede 30.5.2003 tarihinde listenin alt kısmına Atasay, Asgold ürünlerinin markalı
ürün grubunda kalıp kalmaması ile ilgili bir anket tertip edilerek üyelere dağıtılmıştır.
Anket formlarının aynı gün saat 15:00’te toplanacağı bilgisine yer verilmiştir.

15. Dernek’in 2003-2004 yıllarına ait faaliyet raporu, 9.1.2005 tarihli 11. olağan genel
kurul toplantısında görüşülmüştür. Raporda yönetim kurulunun görevde bulunduğu
süre içerisinde en önem verdiği hususun Dernek’e kayıtlı üyeler arasında birlik,
beraberlik ve kaynaşmayı sağlamak olduğu, üyelerin desteği ile bunun en yüksek
seviyede sağlandığı ifade edilmektedir. Ayrıca yönetim kurulu tarafından fiyat
hareketlerinin çok yakından takip edildiği, üyelere fiyat ve işçilik listelerinin en kısa 240
sürede ulaştırıldığı da dile getirilmektedir.

16. 12.10.2004 tarihli fiyat listesinde bilezik, ziynetler, 18 ayar ve 14 ayar ürünlerin
alış ve satış fiyatları ve KDV miktarı düzenlenmiştir. Listenin altına el yazısı ile “Saat
12:30 Geçerli” notu düşülmüştür.

11-33/713-220
6
17. 6 adet tarihsiz örnek işçilik listelerinin üst kısımlarında sırasıyla, B. Sarrafiye, U.,
A. S., R., H. ve Ö. ibarelerine yer verilmiştir. Söz konusu listelerde bilezikler, takımlar
ve bileklikler, yüzük ve küpeler, alyanslar, zincirler ve 14 A bölüm başlıkları altında
toplanan ürünlerin gram veya adet bazında işçilik fiyatlarına yer verilmiştir. Listenin 250
alt kısmındaki not bölümünde listedeki fiyatların alt sınırı belirttiği, hurda altın
satımının ve alışverişlerde promosyon verilmesinin yasak olduğu belirtilmiş ve
markalı mallar olarak Atasay, Asgold, Arpaş, Atanaz, Diva, Favori, Altınbaş
sayılmıştır Not kısmının hemen altında “listeyi onaylıyorum” ve “değişiklik yapılmasını
istiyorum” şeklinde iki ifadeye yer verilmiş olup seçeneklerden biri ilgili kişi tarafından
imzalanmıştır. Uğur isimli kişi tarafından imzalanan listeye bu kişi tarafından el yazısı
ile düşülen notta Altınbaş markalı ürünlerin işçiliklerinin diğer markalı ürünlere oranla
çok düşük olduğu bu sebeple markalı mallardan çıkarılması gerektiği söylenmektedir.
A. S.’nin imzası bulunan listede ise bu kişinin el yazısı ile yazdığı not şu şekildedir:
“3. maddeyi hiç kimse neden uygulamıyor. Promosyon veriliyor.” (Bahsedilen 3. 260
madde listenin alt kısmında yer alan ve alışverişlerde promosyon verilmesinin yasak
olduğunu söyleyen maddedir.).

18. Tarihsiz bir yönetim kurulu duyurusunda, yönetim kurulunun küsuratlı çıkan
hesaplar üzerinde çalıştığı belirtilmiş ve 50 milyonluk dilimler halinde artan hesap
miktarları için aşağıya çekilecek tutarlara yer verilmiştir. 5 adet örneğe yer verilen
duyuruda bir ürünün liste fiyatı, limit fiyatı ve olabilecek fiyatı bulunmaktadır.

19. “Küsurat Tamamlama Oranları” başlıklı tarihsiz bir belgede, belirtilen hesap
aralıklarında ne kadar küsuratın atılabileceği düzenlenmiştir. Listenin alt bölümünde 270
bu oranların alışta tamamlama satışta küsurat atma oranları olduğu ifade edilmiştir.
Aynı başlığı taşıyan bir başka belgede ise yine belirlenen hesap miktarlarına denk
düşen atılabilecek küsurat miktarı yer almaktadır.

20. 11.12.2006 tarihinde eski Dernek Başkanı H. T. ile yapılan görüşmede,
kuyumcularda bulunan fiyat listesinin nasıl oluştuğu sorulmuş ve İKO bülteninde yer
alan beyanların açıklanması istenmiştir.

Fiyat listelerine ilişkin açıklamada, özetle, altın borsasından alınan fiyatların üyelere
aktarıldığı, bunların meskûkât (damgası vurulmuş, para haline konulmuş) ziynete 280
(çeyrek, yarım, Ata ve Cumhuriyet altını) ilişkin fiyatlar olduğu, işçilikle ilgili herhangi
bir unsur bulunmadığı ifade edilmiştir.

İKO Bülteni’nde yer alan beyana ilişkin açıklamada bültende birlik ve beraberlikten
kastedilenin, üyelerin Dernek’in sosyal faaliyetlerine katılımları olduğu, üyeler
arasında rekabeti sınırlama gibi bir amaç güdülmediği belirtilmiştir.

Yeni Dernek Başkanı A.B., Raportörlerce kendisi ile yapılan görüşmede, Dernek’in
Forex’ten öğrendiği fiyatları liste şeklinde üyelerine elden dağıttığını, bunun
kuyumculara fikir verdiğini, ellerindeki likidite durumuna göre fiyatı düşürüp 290
artırabildiklerini, liste fiyatlarının uygulanması konusunda Dernek’in herhangi bir
zorlaması bulunmadığını beyan etmiştir. Ayrıca Dernek olarak İKO ile bazı iletişimler
kurulduğunu, toplantılara gidildiğini ancak bu toplantılarda fiyata ilişkin konuşmaların
varlığı hakkında bilgi sahibi olmadığını ifade etmiştir. A.B.’den 3.3.2007 tarihini ve
“İAB’NİN FİYAT BİLGİSİDİR” başlığını taşıyan bir belge alınmıştır. Bu belge çeşitli
altın türlerini, bunların alış satış fiyatlarını ve KDV tutarlarını göstermektedir.
11-33/713-220
7

21. 6.3.2007 tarihinde Afyonkarahisar’da bazı kuyumcularla görüşülmüş, alış ve satış
fiyatlarının nasıl belirlendiği sorulmuş ve Dernek’in fiyatlara müdahalesi söz konusu
ise bunun etkilerinin belirtilmesi istenmiştir. 300

Üye M.C.D. beyanında, Dernek’in kendilerine bir liste gönderdiğini, fiyatlarını bu
listeye göre belirlediklerini, esnafın genel olarak listeye uyduğunu ve Dernek’in
gönderdiği işçilik fiyat listelerine de uyulduğunu ifade etmiştir. M.D. müşteri güveni
açısından liste fiyatı belirlenmesinin iyi olduğunu ancak listelerin sürekli müşterilere
indirim yapılmasını ise engellediğini beyan etmiştir.

Ü.D. beyanında, dernek görevlisinin kendilerine bir liste getirdiğini, televizyon
verilerinin güncel olmayabildiğini, bu listeye göre hareket ettiklerini, Dernek işçilik
listesinin amacının aşırı karı önleyip, fiyatların birbirine yakın olmasını sağlamak 310
olduğunu, Dernek’in fiyatlara doğrudan müdahale etmediğini, fakat müşterinin
menfaati için kendilerinin yayımlanan listeye ellerinden geldiğince uyduklarını ve
fiyatlardaki aşırı dengesizliğin aleyhlerine olacağını ifade etmiştir.

H.Ç. beyanında, Dernek’in esnafın zarar etmemesi için fiyat tavsiye ettiğini, fiyatların
dalgalandığı dönemlerde maliyetine satış yapılmaması ve esnafın zarar etmemesi
için cüzi bir kar payını sabitleme kararı alındığını, küçük esnafı korumak için belli bir
fiyatın altından satış yapılmamasını tavsiye ettiğini ve yaklaşık 5-6 yıldır buna
uyulmaya çalışıldığını dile getirmiştir. Dernek’in esnaflar arası alım gücünden
kaynaklanan dengesizliği giderebilmek için işçilik listesi hazırladığını ve esnafın 320
faydası için bunu tavsiye ettiğini ayrıca küsurat tamamlama oranlarının çok farklı fiyat
çıkmaması için tavsiye amaçlı olduğunu fakat Dernek’in fiyatlara herhangi bir
müdahalesi olmadığını da ifade etmiştir.

H.H. beyanında, fiyatları borsa ve internet kanalıyla izlediğini, Dernek’in gönderdiği
bir liste bulunduğunu, işçilik fiyatlarını bayisi oldukları firmayla belirlediklerini,
Dernek’in fiyatlara müdahalesinin mümkün olmadığını, listenin yeni dükkan açan ve
bilgisayarı olmayan esnafa fayda sağlayacağını, listeye uyulmamasının yaptırımı
olmadığını, müşterilerin ikna olması ve inandırıcılık açısından ise listelerin faydalı
olduğunu ifade etmiştir. 330

N.G. beyanında, aynen uygulamamakla birlikte İstanbul Altın Borsası’nın has altın
fiyatı ile ilgili gelen liste fiyatlarını izlediğini, beş sene öncesinde liste fiyatlarına
uymayanlara Dernek tarafından müdahale edildiğini, fiyat birliği olmasının istendiğini,
fiyat birliğinin müşteriye rahatlık sağladığını ve listeye uyulmaması durumunda
herhangi bir ceza uygulanmadığını ifade etmiştir.

R.Ö. beyanında, Dernek’in borsadan aldığı fiyatları liste halinde dağıttığını, bunlara
uymanın zorunlu olmadığını, 1998-2000 yılları arasında Dernek liste fiyatlarına uyma
konusunda müdahale olduğunu, 2000 yılından sonra fiyatların serbest bırakıldığını, 340
iki hafta önceki genel kurul toplantısında herkesin fiyatlar konusunda serbest
olmasına yönelik bir karar alındığını ifade etmiştir.

C.K.; İKO bülteninde yer alan beyanlarının yanlış kaleme alındığını, kendisinin fiyatın
listeyle belirlendiğini kastetmediğini, sadece günde iki kez liste dağıtıldığını anlatmak
istediğini, bu yanlış aktarım hususunun tekzip edildiğini ifade etmiştir.
11-33/713-220
8

Görüşülen kuyumcuların bazıları beyanlarında, fiyatları televizyon ve internetten
izlediklerini, Dernek’in dağıttığı fiyatların borsa fiyatları olduğunu, liste fiyattan satış
yapılması konusunda bir baskı bulunmadığını ve listenin piyasanın takip edilemediği 350
dönemlerde faydalı olduğunu belirtmişlerdir.

Görüşülen diğer kuyumcular ise Dernek’in fiyatlara bir müdahalesi bulunmadığını,
sadece günde iki kere borsa fiyatlarının yer aldığı listeleri dağıttığını, Dernek’in
bildirdiği has altın fiyatı üzerinden hesap yaptıklarını, Dernek’in gönderdiği fiyatların
aynen uygulanmadığını, müşteri ile olan ilişkiye göre fiyatların farklılaştığını, listelerin
bilgilendirme amaçlı olduğunu, işçilik listesinin artık gönderilmediğini ifade etmişlerdir.
Ayrıca A. U. B.’den alt bölümünde “26.02.2007 saat 14:00” ibaresi olan ve 24 ayar,
euro, dolar, ons fiyatlarına yer verilen bir liste alınmıştır.
I.4. Savunmalar ve Değerlendirilmesi 360

Tarafın ilk inceleme ve soruşturmada yer alan altın alış ve satış fiyatının
belirlenmesine ilişkin tüm savunmaları incelenerek aşağıda değerlendirilmiştir.
Savunmada;

- Dernek’in amacının, üyeler arasında yardımlaşma ve dayanışmayı sağlamak
olduğu, Dernek üyeliğinin ihtiyari olması nedeniyle üye olmayan kişilerin de
Afyon’da kuyumculuk faaliyetinde bulunduğu,

- İKO Bülteninde yer alan beyanların gerçekleri yansıtmadığı, Dernek’in kurulduğu 370
günden bu yana 22 yıldır fiyat birliği sağladığı ifadesinin fiziken ve hukuken
mümkün olmadığı, aynı biçimde 3 yıldır Dernek Başkanlığı yapan H. T.’nin “10
yıldır liste birliğini sürdürüyorum” ifadesinin de olanaksız olduğu,

- İKO Bülteninde bahsedilen birlik ve beraberlikten kastın mesleki dayanışma, eğitim
ve sosyal etkinliklerden ibaret olduğu,
- İKO Bülteninde adı geçen listenin ise, Borsa fiyatları ve Darphane tarafından
üretilen malların fiyatlarını içerdiği, üyeleri bilgilendirme amacı taşıdığı, listenin
bağlayıcı olmadığı,
380
- 2001-2003 yıllarında imalatçı ve toptancıların pazarladıkları ürünlerde yüksek ve
farklı fiyatlar uygulamaları nedeniyle üyelerle uygulanmasını istedikleri fiyatlar
konusunda anketler düzenlendiği, araştırmalar sonucunda firmaların uyguladıkları
en düşük işçilik fiyatlarının üyelere bildirildiği, bunun sonucunda hazırlanan Dernek
işçilik listesinin üyeleri bilgilendirmeyi amaçladığı, işçilik fiyat listesindeki “fiyatlar
alt sınırı belirtir” ibaresinin piyasada karşılaşılan en düşük işçilik fiyatlarını temsil
ettiği,

- Son yıllarda firmaların satış politikalarını değiştirmeleri sonucu ihtilaflar doğmadığı
için işçilik listelerine ihtiyaç duyulmadığı, 390

- İşçilik listesindeki “hurda altın satışı yasaktır” ibaresinin, bazı üyelerin müşterilere
ikinci el mamulleri yeniymiş gibi satmaları ya da kullanılmış malları kontrol
etmeden tekrar satmaları sonucunda tüketicilerin mağdur olmasından
11-33/713-220
9
kaynaklandığı, tüketicileri korumak adına üyelere hurda altın satmamalarının
tavsiye edildiği, bunun herhangi bir zorlayıcı yaptırım taşımadığı,

- İşçilik listesinde promosyonların yasaklanmasının amacının bazı üyelerin
unvanlarını taşıyan reklam amaçlı çantalar dağıtması sonucunda müşterilerin
kapkaç olaylarına maruz kalmaları nedeniyle güvenliği sağlamak olduğu, üyelerin 400
de aynı görüşü paylaşması neticesinde Dernek yönetimince tavsiye kararı alındığı,

- Tamir fiyat listesinin, tamirci esnafın üyelere farklı fiyatlar uygulamasından
rahatsızlık duyulması sonucunda üyelerin talebi üzerine hazırlandığı, tamircilerden
fiyatları istenerek Dernek tarafından liste hazırlandığı ve üyelere duyurulduğu, en
son 2003 yılında hazırlanan tamir fiyat listesinin bilgilendirmeyi amaçladığı, 2001
yılındaki toplantı gündeminde yer alan fiyat listesinin görüşülmesinin ise tamir fiyat
listesiyle ilgili olduğu,

- Küsurat oranlarını içeren tablonun, esnafın mali belge düzenlemesinde yardımcı 410
olması amacıyla düzenlenen bir eğitim semineri için hazırlandığı,

- Soruşturma döneminde görüşülen üyelerin tamamının Dernek tarafından
gönderilen listelerin bilgilendirme amaçlı olduğunu, fiyatlara bir müdahale
yapılmadığını, liste fiyatlarına uyulmaması durumunda herhangi bir zorlama ya da
yaptırım uygulanmadığını beyan ettikleri, nitekim Dernek Tüzüğü’nde de mevzuata
uygun olarak piyasa hareketlerini takip edip üyelere duyurmak amacına yer
verildiği,

- Küsurat tamamlama oranlarının tartışmaya değmeyecek kadar düşük rakamlar 420
olduğu, bu listelerin mesleğe yeni başlayan üyelere yön göstermek amacıyla
hazırlandığı ve zorlayıcı olmadığı,

- Dernek’in eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olabileceği görüşleri üzerine
Dernek tarafından tamamlama oranlarının üyelere dağıtılması uygulamasına ve
işçilik fiyat listelerinin dağıtılmasına son verilerek, altın fiyat listelerine bilgi amaçlı
olduğu ve uyulmasının zorunlu olmadığı ibarelerinin eklendiği,

- Türkiye’de faaliyet gösteren birçok meslek kuruluşu ve odalarının kendi üyeleri için
asgari ücret ve fiyat listeleri yayımladıkları, bu nedenle teamül haline geldiği 430

iddia edilmiştir.

Dernek savunmasında, üyelere bildirilen fiyatların bilgilendirme amacı taşıdığını ve
bağlayıcı olmadığını iddia etmektedir. Ancak, yukarıda yer verilen belgeler bir bütün
olarak ele alındığında durumun böyle olmadığı görülmektedir. Dernek, üyelerin
uygulayacağı işçilik fiyatlarının alt limitini belirlemektedir. Savunmada, işçilik fiyat
listesindeki “fiyatlar alt sınırı belirtir” ibaresinin piyasada karşılaşılan en düşük işçilik
fiyatlarını temsil ettiği iddia edilmektedir. Ancak bu iddia gerçekleri yansıtmamaktadır.
Zira, fiyat listelerindeki ibare aynen “Yukarıdaki fiyatlar alt sınırı belirtir. Bu fiyatın 440
altında yapılan satışlar ceza gerektirir” şeklindedir. Yapılan incelemelerde Dernek’in
üyelerinin altın alış/satış fiyatlarını sistematik bir şekilde belirleme çabası içerisinde
olduğu tespit edilmiştir. Şöyle ki Dernek, üyelerinin altın satışlarında ne kadar
küsuratın atılacağını, alışlarında ise ne kadar küsuratın tamamlanacağını ayrıntılı
11-33/713-220
10
olarak belirlemiştir. Küsurat oranlarını içeren tablonun, esnafın mali belge
düzenlemesinde yardımcı olması amacıyla düzenlenen bir eğitim semineri için
hazırlandığı şeklindeki savunma gerçekçi ve inandırıcı bulunmamıştır. Kaldı ki, amacı
ne olursa olsun bu uygulamanın altın satışlarında asgari düzeyi, altın alışlarında ise
azami düzeyi belirlediği açıktır. Bu çerçevede, Dernek’in altın alış ve satış fiyatını
pazar dışında belirlediği ve dolayısıyla bu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. 450
maddesinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet,
kar gibi her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” şeklindeki (a) bendi
kapsamına girdiği tespit edilmiştir.

Soruşturma döneminde Raportörlerce görüşülen kuyumcuların beyanlarında
soruşturma öncesi duruma ilişkin değerlendirmelerde bulundukları açık değildir.
Soruşturma döneminde elde edilen belgeler bir bütün olarak ele alındığında durumun
görüşülen kuyumcuların beyanlarına ilişkin getirilen savunmada belirtildiği gibi
olmadığı görülmektedir. Öncelikle, Dernek, üyelerin uygulayacağı işçilik fiyatlarının alt
limitini belirlemektedir. Fiyat listelerinde “Yukarıdaki fiyatlar alt sınırı belirtir. Bu fiyatın 460
altında yapılan satışlar ceza gerektirir” ibaresi bulunmaktadır. Yapılan incelemelerde
Dernek’in üyelerinin altın alış/satış fiyatlarını sistematik bir şekilde belirleme çabası
içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Öyle ki Dernek, üyelerinin altın satışlarında ne
kadar küsuratın atılacağını, alışlarında ise ne kadar küsuratın tamamlanacağını
ayrıntılı olarak belirlemiştir.

Küsurat tamamlama oranlarının ihmal edilebilir miktarda olduğu savunması kabul
edilemez. Ayrıca, amacı ne olursa olsun bu uygulamanın altın satışlarında asgari
düzeyi, altın alışlarında ise azami düzeyi belirlediği açıktır.
Soruşturma döneminde ihlallere son verilmiş olması hafifletici unsur olarak cezanın 470
takdirinde göz önünde bulundurulmuştur.

Türkiye’de faaliyet gösteren birçok meslek kuruluşu ve odalarının asgari ücret ve fiyat
listesi yayımladığı iddiası gerçeği yansıtsa bile, uygulamanın teamüle dönüşmüş
olması rekabet ihlalinin varlığını ortadan kaldırmamaktadır.

İ. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

İ.1. Altın Alış ve Satış Fiyatının Belirlenmesi
480
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan anlaşma, uyumlu
eylem ve teşebbüs birliği kararları” hukuka aykırıdır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Dernek’in üyelerinin altın alış/satış fiyatlarını
sistematik bir şekilde belirleme çabası içerisinde olduğu tespit edilmiştir.

Bu noktada, teşebbüs birliği tarafından fiyat belirlenmesinin en ağır rekabet
ihlallerinden biri olduğu belirtilmelidir.
490
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, Dernek’in altın alış ve satış fiyatını
pazar dışında belirlediği ve dolayısıyla bu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin (a) bendi kapsamına girdiği tespit edilmiştir.

11-33/713-220
11
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve
teşebbüs birliği kararlarının muafiyet için Kurul’a bildirilme yükümlülüğü 5388 sayılı
Kanun ile ortadan kaldırılmıştır. Dolayısıyla, Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal
içeren anlaşma, uyumlu eylem ve kararlara Kurul’un re’sen muafiyet değerlendirmesi
yapabilmesi mümkün olmuştur. Bu çerçevede, Dernek’in altın alış ve satış fiyatını
belirlemesinin muafiyet alıp alamayacağı değerlendirilmiştir. 500

İ.2. Muafiyet Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar,
Kanun’un 5. maddesindeki koşulların varlığı halinde yasaklayıcı 4. maddenin
uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. Bu noktada vurgulanması gereken,
muafiyet verilebilmesi için 5. maddedeki dört koşulun tamamının sağlanması
gerektiğidir. Bu koşullardan herhangi birinin sağlanmaması durumunda, diğer
koşullar sağlansa dahi muafiyet verilemez. Kanun’un 5. maddesinde muafiyet
koşulları şu şekilde sayılmıştır: 510

“ (a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme
ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
(b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
(c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
(d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan daha fazla sınırlanmaması.”

Dernek’in altın alış ve satış fiyatını belirlemesinin, muafiyet için aranan koşullardan
olumlu koşul olarak adlandırılan ilk iki koşulu sağlamadığı çok açıktır. Dernek 520
tarafından belirlenen altın alış ve satış fiyatlarının uygulanması zorunlu fiyatlar olması
nedeniyle, bu uygulamanın getireceği ekonomik gelişme veya iyileşmeden
bahsetmek mümkün değildir. Altın alış ve satış fiyatlarının sabit fiyat olarak
belirlenmesi sadece Dernek üyelerine fayda getirmektedir. Bu uygulama neticesinde,
düşük fiyatla altın alma veya yüksek fiyatla altın satma imkanları sınırlanan tüketiciler
doğrudan zarar görmektedirler. Altın alış ve satış fiyatının belirlenmesi ve tüm
kuyumcuların belirlenen fiyatları uygulaması, hatta alınan kararlara uyulmasını
sağlamak için çeşitli yaptırımların uygulanması sonucunda, ilgili pazarda rekabet
tamamen ortadan kalkmakta ve bu rekabet ihlali zorunlu olandan fazla bir kısıtlama
getirmektedir. Dolayısıyla, iki olumsuz koşul açısından da muafiyet verilmesi mümkün 530
değildir.

Dernek’in altın alış ve satış fiyatını pazar dışında belirlediği ve dolayısıyla bu eylemin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi kapsamına girdiği, ayrıca Kanun’un 5.
maddesindeki koşulların sağlanamaması nedeniyle bu ihlal bakımından muafiyetin
söz konusu olmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Dernek tarafından belirlenen fiyatlar tüm üyelerin uyması zorunlu olan sabit
fiyatlardır. Mevcut durum bu olmasına rağmen, tavsiye veya maksimum niteliğinde
fiyat açıklamanın mevcut dosya bakımından muafiyet alıp alamayacağı da 540
değerlendirilmiştir: Dernek tarafından açıklanan fiyatlar tavsiye veya maksimum
niteliğinde olsa idi bu uygulama 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki muafiyetin
koşullarını sağlayabilecekti. Zira, Dernek tarafından açıklanan tavsiye veya
maksimum niteliğindeki fiyatlar üyelerin altın fiyatlarındaki dalgalanmaları takip
11-33/713-220
12
etmelerini kolaylaştırırken, tüketicilerin de altın fiyatları konusunda bilinçlenmelerini
sağlayacaktı. Tavsiye veya maksimum niteliğinde olmasından dolayı açıklanan
fiyatlardan düşük fiyatlarla satış yapmalarının önünde bir engel bulunmayan
kuyumcular arasında rekabet devam edebilecekti. Ancak, yukarıda da ifade edildiği
üzere, Dernek’in yıllardır belirlediği fiyatlar tavsiye veya maksimum niteliğinde değildir
ve mevcut haliyle bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca 550
muafiyet alması mümkün değildir.

İ.3. Danıştay 13. Dairesi’nin 18.2.2011 Tarih 2008/4415 E. 2011/682 K. Sayılı
Kararı Işığında Değerlendirme

Soruşturmaya konu iddia, Dernek’in altın alış ve satış fiyatlarını belirlemek suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğine ilişkindir. Konuya ilişkin
olarak yürütülen soruşturma neticesinde Kurul 19.9.2007 tarih ve 07-73/893-337 sayı
ile; Dernek’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğini tespit ederek Dernek’e
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2005 yılı 29.101,00 YTL 560
tutarındaki gayrisafi gelirinin takdiren %1’i oranında olmak üzere 291,01 YTL idari
para cezası verilmesine, ancak verilecek para cezası asgari hadden aşağı
olamayacağından, 2007/1 sayılı Tebliğ uyarınca, asgari ceza tutarı olan 6.864 YTL
idari para cezası verilmesine hükmetmiştir

Söz konusu Kurul kararına yönelik olarak Dernek tarafından açılan dava kapsamında
Danıştay 13. Dairesi; 18.2.2011 tarih ve 2008/4415 E., 2011/682 K. sayılı kararı ile
söz konusu Kurul kararının iptaline karar vermiştir.

Anılan bozma kararında; 1997 yılından itibaren, soruşturma dönemine kadar fiyat 570
tespiti suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlâl ettiği açık olan Dernek
hakkında Kanun'un 16/2. maddesi uyarınca idarî para cezası uygulanmasını yerinde
bulunmuş ise de, Kurulca soruşturmanın 30.11.2006 tarihinde açıldığı dikkate
alınarak, Dernek’in bir önceki malî yıl olan 2005 malî yılı sonunda oluşan yıllık gayri
safi geliri üzerinden cezalandırılması gerektiğinden hareketle, Dernek’e 01.04.2005-
31.12.2005 tarihleri arasında uygulanan 2005/2 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca
asgari ceza olan 5.800,00 TL idarî para cezası yerine karar tarihinde yürürlükte
bulunan 2007/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca 6.894 TL idari para cezası
verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamıştır.
580
4054 sayılı Kanun’da 23.1.2008 tarih ve 5728 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle hem
16. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen asgari ceza düzenlemesi kaldırılmış hem
de anılan maddenin üçüncü fıkrasında “nihai karardan bir önceki mali yılsonunda
oluşan yıllık gayrisafi gelirin esas alınması” hükmü getirilmiştir. Bu bağlamda dosya
konusu ihlal nedeniyle Kanun’un 16. maddesi çerçevesinde Dernek’e verilecek olan
cezanın belirlenmesinde, lehe olan düzenlemenin uygulanması ilkesi doğrultusunda
yürürlükten kaldırılan asgari para cezası verilmesi ile meri nihai karardan bir önceki
mali yılsonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirin esas alınması düzenlemeleri
karşılaştırılarak; iptale konu Kurul kararının verildiği tarihte yürürlükte olan Kanun’un
16. maddesinin ikinci fıkrası ve 2005/2 sayılı Tebliğ uyarınca takdir edilen asgari ceza 590
miktarının daha düşük olması nedeniyle, teşebbüs için lehe olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, Türk Ceza Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca uygulama alanı bulan
“failin lehine olan hükmün uygulanması” ilkesi dikkate alındığında, Dernek’in altın alış
11-33/713-220
13
ve satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmesi
nedeniyle Dernek’e, Kanun’un 16. maddesi ve para cezasında lehe düzenlemeler
dikkate alınarak, soruşturma açılma tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2005/2 sayılı
Tebliğ uyarınca asgari ceza miktarı olan 5.800 TL idari para cezası verilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
600
J. SONUÇ

Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, raporlar, Danıştay
kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgeler okunup incelenerek
yapılan görüşmeler sonucunda;

Afyonkarahisar Sarraflar ve Kuyumcular Yardımlaşma Derneği'nin altın alış ve satış
fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4.
maddesini ihlal etmesi nedeniyle adı geçen Derneğe, Kanun'un 16. maddesi ve para
cezasında lehe düzenlemeler dikkate alınarak, soruşturma açılma tarihi itibarıyla 610
yürürlükte bulunan 2005/2 sayılı Tebliğ uyarınca asgari ceza miktarı olan 5.800 TL
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.









Full & Egal Universal Law Academy