Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-33/716-222

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-299 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-33/716-222
Karar Tarihi : 02.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Gülçin DERE 10
C. BAŞVURAN : Ebru EVGİN ESER
T. Cemal Beriker Blv. Türkalp Apt. K:2 No:21 Seyhan/Adana
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi
Reşatbey Mah. 62006 Sok. No:7 Seyhan/Adana
- TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Adana Şubesi
Reşatbey Mah. Cumhuriyet Cad. İğneciler Apt. No:39/C-
Asmakat 01120 Seyhan/Adana
E. DOSYA KONUSU: Adana'da inşaat ve elektrik mühendislerince sunulan Teknik
Uygulama Sorumluluğu (TUS) denetim hizmetinin İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) 20
ve Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Adana Şubesi tarafından düzenlenen
listelere göre sıra ile verildiği, söz konusu hizmete yönelik olarak sabit fiyat
belirlendiği, bu durumun hizmet alıcılarının tercihlerini sınırladığı ve rekabeti
olumsuz etkilediği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Adana ilinde inşaat ve elektrik mühendislerince
sunulan TUS hizmetinin İMO tarafından 14.07.2010 ve EMO tarafından 01.11.2010
tarihleri itibarıyla projeyi çizen mühendisten alınıp Odalar tarafından düzenlenen listelere
göre mühendislere sıra ile verildiği, söz konusu hizmete yönelik olarak İMO’nun
müelliflerin isteği doğrultusunda karar aldığı ve TUS bedeli olarak şehir içi 1000 TL,
şehir dışı 1500 TL; EMO’nun ise 400 TL sabit fiyat belirlediği, söz konusu durumun 30
hizmet alıcılarının tercihlerini sınırladığı ve rekabeti olumsuz etkilediği iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.11.2010 tarih ve 8905 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 23.12.2010 tarih ve 2010-4-299/İİ-10-402.BC sayılı İlk
İnceleme Raporu, 27.01.2011 tarih ve 10-81 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 26.05.2011 tarih ve 2010-4-299/ÖA-11-140.MY sayılı
Önaraştırma Raporu 31.05.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/247 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1) TMMOB EMO ve İMO Adana Şubeleri tarafından TUS hizmetinin sunulmasında 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında fiyat tespiti niteliği taşıyan
11-33/716-222
2
uygulamalarda bulundukları iddialarına ilişkin olarak Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
2) - Adana ilinde faaliyet gösteren ve TUS hizmeti sunan elektrik/inşaat mühendislerinin
TUS hizmetinin sıra ile sunulmasına yönelik anlaşma ve uygulamalarının, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu nitelikte bir anlaşma olduğu,
- Elektrik/inşaat mühendislerinin TUS hizmetinin sıra ile sunulmasına yönelik
anlaşmalarının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyetten 50
faydalanmasının mümkün olmadığı,
- Bununla birlikte, Adana ilinde TUS hizmeti sunan ve Kanun çerçevesinde teşebbüs
niteliği taşıyan elektrik/inşaat mühendisleri hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Bu çerçevede, ilgili pazarın kendine özgü nitelikleri dikkate alınarak, soruşturma
açılması seçeneği yerine, TMMOB EMO ve İMO Adana Şubeleri’ne Kanun’un 9,
maddesinin üçüncü bendi çerçevesinde, ihlallere son verilmesini teminen görüş yazısı
gönderilmesi ve bu şubelerin internet sitesinde yayımlanarak TUS hizmeti sunan ve
şubelerin yetkisi kapsamında bulunan il ve ilçelerde faaliyet gösteren mühendislere
gönderilmesinin bir yükümlülük olarak getirilmesinin uygun olacağı, 60
hususlarına yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye konu dosyanın içeriği ve yapılan şikâyetin elektrik ve inşaat mühendisleri
odalarının uygulamalarına yönelik olması dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “elektrik ve
inşaat mühendisleri tarafından sunulan teknik uygulama sorumluluğu hizmetleri pazarı”
olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Mühendisler, proje çizimi ve fenni mesuliyet (TUS) olmak üzere başlıca iki alanda hizmet 70
vermektedirler. TUS hizmetleri için “Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği”nin “Fenni
Mesuliyet Hizmetleri ve Sicil” başlıklı 58. maddesine göre, fenni mesulün, yapının
bulunduğu il sınırları içinde ikamet etmesi esastır. Farklı bir ilde fenni mesuliyet
üstlenilebilmesi için ilgili idarenin uygun görmesi ve yapı yeri ile fenni mesulün işyeri
arasındaki mesafenin en fazla 200 km olması gerekmektedir. Bu doğrultuda TUS
hizmetleri için ilgili coğrafi pazar “Adana ili ve Adana iline 200 km’ye kadar uzaklıkta olan
yerleşim birimleri” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. Yapılan Görüşmeler ve Elde Edilen Deliller
I.2.1.1. TMMOB Mimarlar Odası Adana Şubesi yetkilileri ile yapılan görüşme 80
Oda yetkilileri TUS uygulaması konusunda aşağıdaki hususları belirtmişlerdir.
- TUS 200 metrekarenin altındaki yapılarda uygulanmakta olup, bunlardan ilgili
mühendis ve mimar sorumludur. 200 metrekarenin üstündeki yapılar ise yapı denetimi
şirketlerince denetlenmektedir. TUS’ta ruhsat ekini 4 mimar ve mühendis
tamamlamaktadır. Bu çerçevede, 4 adet proje söz konusudur. Bunlar mimari proje, statik
11-33/716-222
3
betonarme proje (inşaat mühendisi), elektrik projesi ve sıhhi tesisat projesidir. Mimar,
kanunen ilgili belgeleri toplayarak belediyeye ön onayı (avan onayı) yaptırmakta olup,
her mühendis projesini çizdikten sonra ilgili odadan sicil belgesi almaktadır. 200
metrekarenin altındaki yapılar için ise TUS sicili alınmalıdır.
- TUS sicil harcı Mimarlar Odası’nda 200 metrekarenin altındaki yapılarda 50 TL.’dir. Öte 90
yandan, İMO 14.07.2010 tarihinden itibaren TUS’u sıra ile vermek şeklinde bir karar
almış ve Adana içi 1000 TL, Adana dışı ise 1500 TL fiyat belirlemiştir. Dolayısıyla artık
müşteri parayı işe başlamadan peşin ödemek zorundadır ve seçim hakkı ortadan
kaldırılmıştır. Ayrıca, normalde TUS ücretinin dört aşamada ödenmesi ve denetlenmesi
gerekmekle birlikte, ücret peşin ödendiği için denetime gidilmemekte ya da gidilse de
vatandaşa ek masraflar çıkarılmakta ve iş bitmeden TUS’luk süresi bittiği için TUS tekrar
ücret talep etmekte ya da başka bir TUS bulunmasını önermektedir. Diğer taraftan,
önceki tarihlerde projeyi çizen kişi aynı zamanda TUS olamaz iken artık projeyi çizen
proje müellifinin aynı zamanda TUS da olabileceği şeklinde bir karar verilmiştir.
- Mimarlar Odası fenni mesuliyet hizmet bedeli tahsil etmektedir. Ancak, bu bedel 100
tavsiye edilen bedel olup, faturasını kesip alma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ayrıca,
TUS’ları veren kişi sayısı 73’tür. 200 metrekarenin altında olan yapılarda 2010 yılının ilk
6 ayında 720 projenin geçmişken, ikinci altı ayda bu sayı 240’a düşmüş, bunun üzerine,
söz konusu kişilerin bir araya gelmesi sonucunda, Ocak başından itibaren 1500 TL+KDV
şeklinde fatura zorunluluğu getirilmiştir.
- Son olarak yetkililerce, ilk 6 ayda inşaat mühendislerine 150 TL ücret ödedikleri,
EMO’nun daha önce TUS bedeli almazken şimdi 400 TL. ücret aldığı ileri sürülmüştür.
I.2.1.2. İnşaat sahibi … ile yapılan görüşme
Söz konusu şahıs raportörler ile yaptığı görüşmede özetle; ruhsat almadan önce
kendisinden TUS hizmeti almasının istendiğini, İMO’nun kendisi tarafından temin edilen 110
TUS’u kabul etmemesi sebebiyle, bu hizmeti İMO’da belirlenen bir isimden aldığını ve
belirlenen şahsa İMO’da 1000 TL ücret ödediğini, fakat kendisine fatura verilmediğini
ifade etmiştir.
I.2.1.3. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi Yetkilileri ile Yapılan
Görüşme
Raportörlerle görüşen yetkililerden, İMO’nun 1954 yılında, Adana Şubesi’nin ise 1977
yılında kurulduğu, Şubeleri bünyesinde bir Genel Kurul ve bir de Yönetim Kurulu
bulunduğu, denetim organının Ankara’da olup, 3 ayda bir Şubede denetleme yapıldığı
bilgisi edinilmiştir.
Görüşmede, yetkililerce, İMO Adana Şubesi kapsamında 3500 üyenin bulunduğu ve 120
Şube’nin Adana’nın yanı sıra Adıyaman, Kahramanmaraş, Osmaniye ve Niğde illerini de
kapsadığı; Adana’da yaklaşık 2000 mühendisin bulunduğu, aktif olanların sayısının
yaklaşık 200 olduğu ve bunlardan TUS hizmeti verenlerin sayısının ise yaklaşık 90 kişi
olduğu ifade edilmiştir.
Yetkililer ayrıca, Oda tarafından meslektaşlarına oda sicil belgesi verildiğini; bu belgenin
kamu kurumlarında işlem yapabilmek için Oda’dan alınması gerektiğini; Şube’nin
gelirinin üye aidatları ve belediye gelirlerinden oluştuğunu; bu kapsamda üyelerin
Oda’ya yıllık 120 TL aidat ödediğini; diğer taraftan 200 metrekarenin altında inşaat
yaptırmak isteyen kişilerin mühendisini serbestçe kendisinin bulabileceğini, proje kısmını
ayrı, kontrollük kısmını ise ayrı bir mühendise verebileceğini; bu durumda TUS ve proje 130
11-33/716-222
4
için ayrı ayrı belge alınması gerektiğini; proje alan kişinin aynı zamanda TUS’u da
alabileceğini belirtmişlerdir.
Son olarak, yetkililerce İMO’nun her yıl proje ve TUS ücretini tavsiye niteliğinde
duyurmakta olduğu, Oda olarak üyelerin gerek proje için gerekse TUS için alınacak
ücretlerde bir standart uygulamaya çalışmadıkları, Şube olarak hizmet sunumlarının
üyelerin isteğine bağlı olduğu ve Şube’nin üyeler arasında sıra ile alım ya da TUS ücreti
belirlemek gibi bir girişimi ve uygulamasının bulunmadığı belirtilmiştir.
I.2.1.4. İnşaat Mühendisi … ile Yapılan Görüşme
Anılan inşaat mühendisi raportörlerle yaptığı görüşmede özetle, TUS ile ilgili olarak
önceden keyfi bir fiyat politikasının bulunduğunu; bazen bedelsiz bazen de cüzi ücretlere 140
TUS’lara imza attıklarını; ücret düşük olduğu için de kontrol zafiyetinin bulunduğunu; bu
yüzden hak ettikleri bedeli almak ve yapı kalitesini arttırmak için Haziran 2010 itibariyle
meslektaşların İMO Adana Şubesi’nde gruplar halinde bir araya gelerek TUS’un belirli
bir ücrete bağlanmasına karar verdiklerini; bu çerçevede TUS bedeli olarak tavsiye
edilen fiyatın 1000 TL olmasına, şehir dışında ise 1500 TL olmasına karar verdiklerini ve
artık bu bedelin uygulandığını belirtmiştir. Söz konusu şahıs, ayrıca, bu toplantıda
TUS’ların sıra ile dağıtılması konusunda -hatırladığı kadarıyla mesleğe giriş/başvuru
sırasına göre- bir sıralama belirlediklerini, bu sıralamaya uymak istemeyen
mühendislerin de olduğunu, fakat vatandaşın yine istediği mühendisle çalışabildiğini,
zira bunu müşteriye aynı listeden pek çok seçim hakkı sunarak sağlamakta olduklarını; 150
alınan bu kararlarda İMO Adana Şubesi’nin hiçbir yardım ve girişiminin olmadığını
belirtmiştir.
Görüşülen şahıs, güncel uygulama ile ilgili olarak, proje müellifinin aynı zamanda TUS
olması durumunda kontrol ve denetim hizmetinin gene zafiyete uğrayacağını, zira bu
uygulamanın çok uygulanabilirliğinin olmadığını düşündüğünü, çünkü proje müelliflerinin
(inşaat mühendisi) TUS’u ücretsiz vermek isteyeceğini, o yüzden iki hizmetin birbirinden
ayrı tutulması gerektiğini; bir sonraki hafta TUS konusunda meslektaşlarla tekrar bir
araya geleceklerini ve büyük oranda eski uygulamanın devam ettirilmesinin
sağlanacağını düşündüğünü, zira bu konuya zaten vatandaşın değil, mimarların
tepkisinin bulunduğunu ifade etmiştir. 160
I.2.1.5. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Adana Şubesi Yetkilileri ile Yapılan
Görüşme
EMO Adana Şubesi yetkililerinden, 1986 yılında kurulan Şube’nin yetki alanının Adana,
Osmaniye ve Antakya illerini kapsadığı; Şube kapsamında yaklaşık olarak 1650 adet
üyenin bulunduğu ve Şubede elektrik projelerinin mesleki denetiminin yapılmakta
olduğu; üyelere yönelik olarak mesleki eğitim ve seminerlerin düzenlendiği;
mahkemelerden ve özel kişilerden gelen talep üzerine bilirkişilik yapıldığı; Adana’da
yaklaşık olarak 900 mühendisin bulunduğu; bunlardan asansör dâhil aktif olarak 60
tanesinin serbest çalıştığı; 30 kişinin de TUS hizmeti verdiği; ayrıca, Şubelerince yıllık
108 TL üyelik aidatı alınmakta olduğu bilgisi edinilmiştir. 170
Görüşmede yetkililerce;
- 2001 yılında yapı denetimi ile ilgili kanunun yürürlüğe konulmasından itibaren 200
metrekare altındaki yapıların TUS, 200 metrekare üstündeki yapıların ise yapı denetimi
kapsamında olduğu, yapı denetiminin -bildikleri kadarıyla- Bayındırlık Bakanlığının
kontrolünde ve onların fiyat tarifesine göre belirlendiği,
11-33/716-222
5
- Proje sicil durum belgesinin yapı için inşaat ruhsatı alınırken ilgili meslek odasının
düzenlediği her proje için proje müellifinin durumunu gösteren bir belge olduğu, bu belge
için ücret alınmadığı, mesleki denetimden sonra projenin durumuna göre maktu bir
bedel alındığı, mesleki denetimin, ilgili mühendisin o projeyi çizme konusunda yeterliliği
olup olmadığını gösterdiği, her yıl bu belgenin yenilenmesi gerektiği, 180
- Teknik uygulama sorumluluğunda 2 aşamada kontrolün yapıldığı, birincisinin binanın
temel topraklama aşamasında, diğerinin ise binanın iç tesisatı döşenirken
gerçekleştirildiği ve TUS için sicil durum belgesinin 200 metrekare altındaki yapılar için
alındığı;
- Şubelerince hizmet kalitesini sağlamak adına TUS için asgari bir ücretin alınmasının
uygun olacağı yönünde mühendislere telkinde bulundukları, bunun üzerine serbest
çalışan mühendislerin Şube toplantı salonunda kendi aralarında bir araya gelerek TUS
için 300-400 TL arasında bir ücretin alınması gerektiği yönünde bir prensip kararı
aldıkları, bu kararın Şube’nin bir kararı olmadığı, uygulanıp uygulanmadığı konusunda
net bir bilgilerinin de bulunmadığı, bununla birlikte uygulanabildiğinin düşünülmediği, zira 190
bazen asgari ücretin çok altında ücretlere çalışıldığının duyulduğu
hususları ifade edilmiştir.
I.2.1.6. Elektrik Mühendisi … ile Yapılan Görüşme
Görüşmede anılan şahıs özetle; kendisinin … mühendislik şahıs firması bünyesinde 3
yıldır elektrik mühendisi olarak serbest çalışmakta olduğunu; önceden proje ile birlikte
TUS’u da üstendiklerini ve TUS için ayrı bir ücret alamadıkları için de denetimin zafiyete
uğradığını; yaptıkları projelerin daha ziyade gelir düzeyi düşük insanlara yönelik
olduğunu, bu yüzden TUS için ayrı bir ücret talep edemediklerini, talep etseler de tahsil
edemediklerini; bunun üzerine hizmet kalitesini sağlamak için diğer mühendislerle bir
araya gelerek bir ücret alınması konusunda karar aldıklarını; bu kararı 2011 yılı içinde 200
bütün serbest müşavir mühendislerin (SMM) bir araya gelerek yaptıkları bir toplantıda
aldıklarını; toplantıya, eski mühendislerden ziyade genç ve mesleğe yeni başlayanların
geldiğini; toplantıdan sonra kendisine listeden iki kez sıra geldiğini; müşterinin sıra için
Oda’ya dönüş yaptığını, Oda’nın da listeden sırası gelen mühendise ilgili müşteriyi
yönlendirdiğini belirtmiştir.
Son olarak, anılan şahıs, bugünkü durumda fatura … TL+KDV olarak kesilse dahi …
çalıştığını; kişisel kanaatine göre TUS ile Oda’nın ilgilenmesinin uygun olacağını,
mühendislerin sadece denetim yapması gerektiğini; bu şekilde hizmet kalitesinin de
sağlanacağını düşündüğünü, bununla birlikte Oda’nın bunu kabul etmediğini ifade
etmiştir. 210
I.2.2. Yerinde İncelemeler Sırasında Elde Edilen Belgeler
I.2.2.1. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Adana Şubesi’nden Elde Edilen
Belgeler
EMO Adana Şubesi’nde raportörlerce gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen bir
belgede Adana’da faaliyet gösteren elektrik mühendislerinin 04.11.2010-28.04.2011
tarihleri arasında gerçekleştirdikleri TUS sayısını ve metrekare cinsinden toplam
alanlarını gösterir tabloya yer verilmiştir:


11-33/716-222
6
Tablo-1 : Adana’da faaliyet gösteren elektrik mühendislerinin 04.11.2010-28.04.2011 220
tarihleri arasında gerçekleştirdikleri TUS sayısı ve m2 cinsinden toplam alanları
No Ad Soyad
TUS
Sayısı Yapı Alanı (m2)
Toplam
Alan (m2)
1 MEHMET TAŞDELEN … … … … …
2 TUNAY YILDIZ … … … … …
3 CANER KIZILÇAY … … … … …
4 ÖMER ÇELİK … … … … …
5 RIZA GÜMÜŞ … … … … …
6 SÜREYYA BOĞA … … … … …
7 AHMET SARI … … … … …
8 AHMET GÖRÜR … … … … …
9 ABDULLAH ÖKTEN … … … … …
10 BİLAL KARATORUK … … … … …
11 ŞEREF TAP … … … … …
12 BİLAL TANBUROĞLU … … … … …
13 HIDIR BAHÇE … … … … …
14 İBRAHİM CAVLAK … … … … …
15 SÜMMANİ SAYGILI … … … … …
16 SERKAN AYDIN … … … … …
17 GÜVEN DOĞAN … … … … …
18 HÜLYA ÇETİN … … … … …
19 BARIŞ AKTAŞ … … … … …
20 TAMER ÇETİN … … … … …
21 SEBAHATTİN KILINÇ … … … … …
22 SELÇUK ÖZDOĞAN … … … … …
23 SEDAT MUTLU … … … … …
24 ERSİN ÜNLÜGENÇOĞLU … … … … …
25 HÜSEYİN AYTEKİN … … … … …
26 EMRE TOPALHAN … … … … …
27 HÜDAYİ CAN … … … … …
Gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen “Elektrik, Elektronik, Bilgisayar,
Biyomedikal Mühendisliği Hizmetleri 2011 Tip Sözleşme, Yönerge ve Çizelgeler Ölçüm
Raporları En Az Ücret Tanımları” başlıklı kitabın 109. sayfasında “Kısım-I TMMOB
Elektrik Mühendisleri Odası Yapı İçi Elektrik Tesisatı Mühendislik Hizmetleri ve Asgari
Ücretleri TUS Bedelleri”ne, 110. sayfasında ise “Kısım-I TMMOB Elektrik Mühendisleri
Odası Yapı İçi Elektrik Tesisatı Mühendislik Hizmetleri ve Asgari Ücretleri TUS Mesleki
Denetim Maktu Bedelleri”ne yer verilmiştir.
Yerinde incelemede elde edilen ve TMMOB EMO Adana Şubesi Şube Müdürü
tarafından hazırlanan “TUS Hizmet Bedeli Hesap Örneği” başlıklı yazıda aşağıdaki 230
hususlara yer verilmiştir:
“Odamız asgari ücretleri oluşturulurken; yapılar Bayındırlık Bakanlığı uygulamasına
uygun olarak sınıflandırılır.
200 m2 altı konutlar ağırlıklı olarak 3A sınıfındadır. Buna göre, 2011 yılı asgari ücret
tarifesine göre, 3A sınıfına giren birkaç farklı inşaat alanına sahip yapının TUS bedeli
aşağıdadır:
100 m2 400 TL
200 m2 760 TL
150 m2 760-400=360/2=180
11-33/716-222
7
400+180=580 TL” 240
Yerinde incelemede EMO Adana Şubesi’nden matbu olduğu anlaşılan “TMMOB Elektrik
Mühendisleri Odası Elektrik Mühendisliği TUS (Fenni Mesuliyet) Hizmet Sözleşmesi”
örnekleri elde edilmiştir. Sözleşmelerin “TUS Hizmeti Bedeli ve Ödemeler” başlıklı 4.
maddesinde aşağıdaki hükme yer verilmiş olup, alınan sözleşme örneklerinde bu
maddenin TUS bedeline ilişkin birinci cümlesinde yer verilen “….” işareti ile belirtilmiş
boşluğa el yazısı ile 400 TL yazıldığı görülmüştür.
“İşveren, TUS’a yukarıdaki özelliklere sahip yapının teknik uygulama sorumluluğu
hizmetleri karşılığı olarak toplam …… TL+KDV bedeli, (yazı ile:…… TL+KDV) TUS
bedeli olarak ödeyecektir.
a) Bu bedelin %20’si sözleşme ile birlikte, kalanı inşaat süresince net asgari ücretin 250
yarısından az olmayan aylık eşit taksitler halinde ödenmek üzere sözleşme anında
çek/senet şeklinde TUS’a ödenecektir.
b) TUS’a yapılacak ödeme tutarı, EMO En Az Ücret Tanımları esasları çerçevesinde
olacaktır. Birbirini tekrar eden yapılarda, aynı projenin aynı yerde ve aynı sözleşme
dahilinde yapılması durumunda, EMO En Az Ücret Tanımları’na göre bulunan TUS
ücreti tüm uygulamaların %100’ü alınarak toplam yapı alanı üzerinden değerlendirilir.
…
d) Yapım süresinin herhangi bir nedenle bu sözleşmedeki TUS hizmeti süresini aşması
durumunda taraflar ek sözleşme yapmak zorundadırlar. Ek Sözleşmede, TUS hizmetinin
bedeli ve süresi, seviye tespit tutanağına göre kalan işin yüzdesi üzerinden ait olduğu 260
yılın asgari ücret tarifesinden hesaplanır.
…”
Görevli raportörün EMO Adana Şubesi Şube Müdürü ile yaptığı görüşmede yerinde
incelemede elde edilen tüm sözleşme örneklerinde yer alan TUS bedelinin 400 TL
olmasına ilişkin görüşü sorulduğunda; anılan şahıs, aslında TUS bedeli olarak tahsil
edilmesi gereken ücretlerin ‘Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Biyomedikal Mühendisliği
Hizmetleri 2011 Tip Sözleşme, Yönerge ve Çizelgeler Ölçüm Raporları En Az Ücret
Tanımları’ başlıklı kitabın 109. sayfasında yer alan ‘Kısım-I TMMOB Elektrik
Mühendisleri Odası Yapı İçi Elektrik Tesisatı Mühendislik Hizmetleri ve Asgari Ücretleri
TUS Bedelleri’ne göre ve yukarıda belirtilen hesaplama tablosuna göre tahsil edilmesi 270
gerektiğini, bununla birlikte piyasadaki yapısal sorunlar nedeniyle mühendislerin bu
asgari ücretleri dahi tahsil edemediklerini ve bunun üzerine serbest çalışan
mühendislerin kendi aralarında bir araya gelerek asgari 400 TL. ücret alınması yönünde
karar verdiklerini ve bu sebeple Odalarına ibraz edilen sözleşmelerde bu rakamın yer
aldığını ifade etmiştir.
I.2.2.2. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi’nden Elde Edilen
Belgeler
Yerinde incelemede elde edilen ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanan
“Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2010 yılı Yapı
Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ”e dayanılarak hazırlandığı anlaşılan “TMMOB 280
İnşaat Mühendisleri Odası Proje ve Fenni Mesuliyet Hizmet Bedelleri 2010” başlıklı
belgede özetle aşağıdaki hususlara yer verilmiştir:
“Proje ve fenni mesuliyet hizmet bedelleri aşağıdaki formül aracılığıyla belirlenecektir:
PÜ=YAxBMxYSKxPÜOxİMHOxPYKxHBxBK (1)
11-33/716-222
8
FÜ=YAxBMxYSKxFÜOxİMHOxFYKxHBxBK (2)
Tanımlar:
PÜ (Proje Ücreti): Yukarıdaki birinci formüle göre hesaplanan proje ücretidir.
FÜ (Fenni Mesuliyet Ücreti): Yukarıdaki ikinci formüle göre hesaplanan fenni
mesuliyet ücretidir.
YA: Yapı alanı. … 290
BM: Birim Maliyet. …
YSK: Yapı sınıfı katsayısı. …
PÜO: Proje ücret oranı. …
İMHO (İnşaat mühendisliği hizmet oranı): 0.75 alınacaktır.
PYK: Proje yineleme katsayısı.
HB: Hizmet Bölümleri.
BK: Bölge katsayısı.
FÜO: Fenni mesuliyet ücret oranı.
FYK: Fenni mesuliyet yineleme katsayısı.
…” 300
Yerinde incelemede TMMOB İMO Adana Şubesi’nden matbu olduğu anlaşılan “Fenni
Mesullük Hizmet Sözleşmesi” örnekleri elde edilmiştir. Sözleşmelerin “Ücret” başlıklı 7.
maddesinde aşağıdaki hükme yer verilmiştir.
“200 metrekarenin altındaki binalar Yapı Denetimi Kanunu kapsamı dışında olduğundan
metrekareden bağımsız olarak ücretlendirilir. İşveren, Fenni Mesul İnşaat Mühendisine
Fenni Mesullük Hizmet Bedeli olarak toplam 1.000 TL ödeyecektir.
7.1. Fenni Mesullük Hizmet bedeli peşin yapılacaktır. Aldığı ödeme için serbest meslek
makbuzu veya fatura düzenlemek zorundadır. …”
Görevli raportörün TMMOB İMO Adana Şubesi Şube Sekreter Yardımcısı ile yaptığı
görüşmede, yerinde incelemede elde edilen tüm sözleşme örneklerinde yer alan TUS 310
bedelinin 1000 TL olmasına ilişkin görüşü sorulduğunda, “aslında TUS bedeli olarak
tahsil edilmesi gereken asgari ücretlerin yukarıda Ek-16’da belirtilen hesaplama
tablosuna göre tahsil edilmesi gerektiğini, bununla birlikte piyasadaki yapısal sorunlar
nedeniyle mühendislerin bu ücreti dahi tahsil edemediklerini ve bunun üzerine serbest
çalışan mühendislerin kendi aralarında bir araya gelerek asgari 1000 TL. ücret alınması
yönünde karar aldıklarını ve bu sebeple Odalarına ibraz edilen sözleşmelerde matbu
olarak bu rakamın yer aldığını” ifade etmiştir.
Yerinde incelemede elde edilen TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası tarafından Şube
Başkanlığı’na hitaben yazılan 25.03.2011 tarih ve OB.02522 sayılı yazının 5 numaralı
maddesinde aşağıdaki hususlara yer verilmiştir: 320
“4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 1 Ocak 2011 tarihinden itibaren 81 ilde
uygulamaya geçmesi nedeniyle, tek parselde bodrum kat dışında en çok iki katlı ve
toplam inşaat alanı 200 metrekareyi aşmayan yapılarda, yapının proje müellifi aynı
zamanda fenni mesullük (TUS) görevini üstlenebilecektir.”
11-33/716-222
9
Yerinde incelemede elde edilen belgede Adana’da faaliyet gösteren inşaat
mühendislerinin 01.07.2010-27.02.2011 tarihleri arasında gerçekleştirdikleri TUS sayısı
ve metrekare cinsinden toplam alanlarını gösterir tabloya yer verilmiştir:
Tablo-2: Adana’da faaliyet gösteren inşaat mühendislerinin 01.07.2010-27.02.2011 tarihleri arasında
gerçekleştirdikleri TUS sayısı ve m2 cinsinden toplam alanları
TUS Toplam Alan (m2) TUS Sayısı
Abdulkadir KILIÇ … …
Abdulsüleyman TOPAL … …
Abdurrahman SERKAN YAYLALI … …
Abdülkadir KONUKSEVER … …
Ahmet AYDIN … …
Ahmet CENGİZ … …
Ahmet DEMİR … …
Ahmet FATİH KALAYCIOĞLU … …
Ahmet MÜŞTAK … …
Alaattin YILMAZ … …
Ali ÇEKMEN … …
Ali HAYDAR YÜKSEK … …
Ali KEBÜDE … …
Alper ÖNÜR … …
Atalay FEYZİ BAĞCI … …
Atilla KALO … …
Atilla ÖZEREN … …
Attila YEŞİLYURT … …
Ayhan YÜCEL … …
Ayşegül GÖKÇEK … …
Bahadır ACUNER … …
Barış KAYA … …
Barış HARPUTLU … …
Bayram DAĞLAR … …
Bilgin KIŞ … …
Burhan KUMRU … …
Bülent ÖĞRÜ … …
Cemil PİŞİRİCİ … …
Cevat AYDOĞAN … …
Cumali YÜZÜK … …
Çağatay OĞUZ … …
Emin POLAT … …
Engin EMRE GÜLTEKİN … …
Ercan AFŞAR … …
Ercan ÇETİN … …
Ergin KAHRAMAN … …
Erkin Erinç YALÇINKAYA … …
Ersoy AYBİRDİ … …
11-33/716-222
10
Eşref Ali ÖZBEK … …
Fikret Ersen YALÇINKAYA … …
Filiz DOĞRU … …
Fuat ÖZBİLEN … …
Gökhan AVŞAR … …
Hacı MEHMET KARAKUŞ … …
Halil İBRAHİM ÖZDAŞ … …
Hasan DİNÇSOY … …
Hasan Ziya ÇETİN … …
Hilmi Yalçın KARAER … …
Hüseyin CENGİZ … …
Hüseyin BOZDOĞAN … …
Hüseyin GÖKPINAR … …
İbrahim KIRATLI … …
İlker GÖNEN … …
İlker Mehmet TEK … …
İsmail SEYHANLI … …
Kadir TÜMER … …
Kemal Menderes KARSLI … …
Kemal Yiğit TOPAL … …
Kıvanç ÜLKER … …
Korhan KALIR … …
Kuddisi AKMEŞE … …
Levent İÇER … …
Mehmet DURUR … …
Mehmet KUZUM … …
Mehmet SALİH İNCİ … …
Mehmet YAMAÇ … …
Mehmet YAPICIOĞLU … …
Muhammet Ali UKAV … …
Murat Ali AÇIKEL … …
Murtaza TAN … …
Mustafa DERDİYOK … …
Nazım BİÇER … …
Nebil YENGÜNER … …
Onur BEKAR … …
Orhan AKYAZICI … …
Önder Fahri YILMAZ … …
Özcan KELLEOĞLU … …
Özgür ERDEMLİOĞLU … …
Recai Ünsal EKİNCİ … …
Sabahattin KEKİLLİ … …
Sabri TUNCA … …
Sedat YILDIRIM … …
11-33/716-222
11
Semih SARAÇ … …
Serdar MEMİLİ … …
Soner KALE … …
Şansal DALKIÇ … …
Talat KOCABAŞ … …
Talih TOKMAKÇI … …
Timuçin GÜVERCİN … …
Tümer TUFAN … …
Volkan ENGİN … …
Zafer BEYKONT … …
I.3. Değerlendirme 330
Şikâyet dilekçesinde; Adana ilinde inşaat ve elektrik mühendislerince sunulan TUS
hizmetinin İMO tarafından 14.07.2010 tarihi ve Elektrik Mühendisleri Odası tarafından
01.11.2010 tarihi itibarıyla projeyi çizen mühendisten alınıp Odalar tarafından
düzenlenen listelere göre mühendislere sıra ile verildiği, söz konusu hizmete yönelik
olarak İMO’nun müelliflerin isteği doğrultusunda karar aldığı ve TUS bedeli olarak şehir
içi 1000 TL, şehir dışı 1500 TL; EMO’nun ise 400 TL sabit fiyat belirlediği iddia edilmiştir.
İnşaat ve elektrik mühendislerince sunulan TUS hizmetinin ilgili Odalar tarafından
düzenlenen listelere göre mühendislere sıra ile verilmesi ve TUS bedeline yönelik sabit
fiyat belirlenmesine yönelik uygulamalar, 4054 sayılı Kanun’un ‘Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar’ başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan 340
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”, (b) bendinde yasaklanan “Mal
veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının ve unsurlarının
paylaşılması ya da kontrolü” ve (c) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmetin arz ya da
talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi” hükümleri
çerçevesinde değerlendirilmiştir.
I.3.1. TUS Bedelinin Odalar Tarafından Belirlendiği İddiasına İlişkin
Değerlendirmeler
Belirli bir meslek grubunu temsil eden teşebbüs birliklerinin ya da birbirlerinin rakibi olan
teşebbüslerin sunmakta oldukları hizmetin fiyatını belirlemeye yönelik uygulamaları 4054 350
sayılı Kanun’un (a) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” hükmü uyarınca “per se” yasak kabul edilmektedir. Bu
çerçevede, Adana’da faaliyet gösteren elektrik/inşaat mühendislerinin TUS hizmetinin
fiyatını belirlemeye yönelik uygulamalarının Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal
olarak değerlendirilmesi mümkündür.
TMMOB’un ve TMMOB’a bağlı odaların “TMMOB Serbest Mühendislik ve Mimarlık
Hizmetleri Asgari Ücret Yönetmeliği”nin 7. maddesi kapsamında Odalar tarafından
hazırlanan ve “En Az Ücret Tarifesi” olarak adlandırılan düzenlemeye dayanarak
-doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde- belirledikleri asgari ücret uygulamaları daha 360
önce de Rekabet Kurulu kararlarına konu olmuştur. İlk olarak İzmir Ticaret Odası ve bir
serbest şehir plancısının başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odası
hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı
kararında Rekabet Kurulu;
11-33/716-222
12
- TMMOB ve TMMOB’a bağlı Şehir Plancıları Odası’nın doğrudan yasal dayanağı
olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında
ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesine aykırı olduğuna,
- Kanun’un 9. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’nın asgari ücretleri
belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine karar vermiştir. 370
Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflardan 60 günlük süre
içerisinde asgari ücret uygulamalara ilişkin düzenlemelere son vermeleri istenmiştir.
Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurul’un
22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde
yürütmeyi durdurma talebiyle iki dava açılmış, anılan Daire 17.11.2003 tarih ve
2003/2564, 2003/2705 sayılı kararlarında dava konusu yönetmeliklerin hukuksal
niteliklerini dikkate alarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar vermiştir.
Sonrasında Kurul’un TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’na yönelik söz konusu kararı,
Danıştay 13. Dairesi tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul
yönünden 14.11.2006 günlü E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı ve 8.7.2005 günlü 380
E:2005/916 K:2005/3436 sayılı kararlarıyla iptal edilmiştir.
Rekabet Kurulu tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden
iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararın yerine yeni bir karar alınmamış,
Kurul 16.5.2007 tarih ve 07-41/453-M sayılı kararıyla TMMOB tarafından kendi
birliklerine bağlı meslek odalarının asgari ücret tarifelerinin ve TMMOB üyesi olan Şehir
Plancıları Odası’nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin belirlenmesine dayanak
oluşturan ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı bulunan
yönetmeliklerin iptali için dava açılmasına ve bu konuda Başkanlığa yetki verilmesine
karar verilmiştir. Ancak açılan davaların, Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan
16.11.2007 günlü ve E:2007/10830 ve K:2007/7326 sayılı, 1.2.2008 günlü ve E: 390
2007/10829 K: 2008/1745 sayılı kararlarla, Kurum’un TMMOB ve TMMOB’a bağlı
Odalarca yapılan düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu
ileri sürerek iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna varılarak ehliyet
yönünden reddine karar verilmiştir. Bunun sonucunda ise Rekabet Kurumu tarafından
Danıştay 13. Dairesi’nce verilen söz konusu kararlar hakkında 7.1.2008 ve 4.4.2008
tarihlerinde Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz edilmiş, ancak
temyiz süreci henüz sonuçlanmamıştır.
İlgili Danıştay kararı çerçevesinde, asgari ücret uygulamasına yönelik uygulamalar için,
pazar paylaşımına yol açacak türden başka eylemler içermediği sürece, soruşturma
açılmasına gerek bulunmamaktadır. 400
Öte yandan odalara bağlı mühendislerin asgari ücret tarifesine rağmen pazardaki
rekabet dolayısıyla çoğu zaman asgari ücretin altında fiyat verdiği de bilinmektedir. Zira
pazara girişin önünde kayda değer engeller bulunmadığı için pazarda çok sayıda firma
faaliyet göstermekte ve bu firmalar arasında yaşanan yoğun rekabet nedeniyle proje
bedelleri çoğu zaman yayımlanan asgari ücret tarifesinin altında gerçekleşmektedir.
Ancak SMM’ler, üyesi oldukları Odalara ödemeleri gereken mesleki denetim bedellerini
ve 3065 sayılı KDV Kanunu uyarınca ödemeleri gereken KDV tutarlarını liste fiyatları
üzerinden ödemek zorundadırlar. Bu koşullar altında aldıkları ücretlerin yaklaşık yarısını
vergi olarak ödeyen SMM’ler, tahsil ettikleri ücretleri asgari ücret tarifesinde yer alan
tutarlara yaklaştırmak ve piyasada denetimi sağlamak için proje havuzu oluşturmak gibi 410
değişik uygulamalara gitmektedirler. Söz konusu türden havuz uygulamalarının sadece
11-33/716-222
13
piyasa fiyatlarının asgari ücretin altına düşmesini engellemeye yönelik olması halinde,
yukarda açıklanan gerekçelerle 4054 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturulmamaktadır.
Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde mevcut dosya incelendiğinde, elektrik/inşaat
mühendislerinin ilgili Odalar tarafından belirlenen asgari TUS bedellerini dahi tahsil
edememeleri karşısında bazı durumlarda ilgili Şube’nin de telkinleriyle bir araya gelerek
daha düşük bir TUS bedelini uygulamak yönünde karar aldıkları görülmektedir. Diğer
taraftan mühendislerin yukarıda belirtilen proje havuzu benzeri, TUS bedellerine ilişkin
bir havuz uygulamak gibi bir girişim ve uygulamalarının olduğuna dair bir delil elde
edilememiştir. TUS bedelinin belirlenmesine yönelik alınan bu karar ve uygulamaların 420
asgari ücretin dahi altında tahsil edilen hatta bazen hiç tahsil edilemeyen TUS ücretlerini
tahsil edebilmek ve pazardaki bu yönden mevcut denetim zaafiyetini ortadan kaldırarak
hizmet kalitesini sağlamak adına gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
Bu çerçevede TUS bedellerinin ilgili Odaların Şubelerinden ziyade mühendisler
tarafından belirlenmesine ilişkin uygulamanın, asgari ücretin altına inilmesini
engellemeye yönelik olarak uygulandığı, TUS bedellerine ilişkin bir havuz uygulamasına
yol açılmaması dolayısıyla 4054 sayılı Kanun kapsamında 41. madde uyarınca
soruşturma açılacak bir eylem olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
I.3.2. TUS Hizmetinin Sıra ile Sunulmasına Yönelik Değerlendirmeler
Rakip teşebbüslerin aralarında müşteri paylaşmalarına yönelik uygulamaları 4054 sayılı 430
Kanun’un (b) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her
türlü piyasa kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü” hükmü uyarınca
ihlal olarak değerlendirilerek yasaklanmıştır. Bu çerçevede, Adana’da faaliyet gösteren
elektrik/inşaat mühendislerinin TUS hizmetinin belirlenen bir listeden sıra ile
sunulmasına yönelik uygulamaları Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele alınabilecek bir
uygulamadır.
Yukarıda yer verilen (2) numaralı Tablo’dan anlaşılacağı üzere, inşaat mühendisleri
01.07.2010-27.02.2011 tarihleri arasında birbirinden belirgin ölçüde farklı sayılarda TUS
hizmeti sunmuşlardır. Bununla birlikte EMO Adana Şubesi’nden alınan ve yukarıda (1)
numaralı tabloda yer verilen elektrik mühendislerinin 04.11.2010-28.04.2011 tarihleri 440
arasında sundukları TUS hizmet sayıları incelendiğinde, listeden sıra ile TUS verilmekte
olduğu iddiasını destekler nitelikte olduğu görülmektedir. EMO ve İMO Adana
Şubeleri’nde serbest çalışan mühendislerle yapılan görüşme tutanaklarında ise
mühendisler hizmet kalitesini arttırmak ve denetim zafiyetini ortadan kaldırmak adına
TUS’ların sıra ile dağıtılması konusunda kendi aralarında karar aldıklarını beyan
etmişlerdir. Bununla birlikte aynı tutanaklarda da belirtildiği üzere söz konusu
uygulamanın pazardaki yapısal sorunları ortadan kaldırmak amacıyla yapıldığı
anlaşılmaktadır. Diğer taraftan TUS’lar her ne kadar listeden sıra ile belirlense de
müşterilere listeden birden fazla seçim hakkı sunularak hizmet alıcılarının seçim
haklarının bir ölçüye kadar kısıtlanmamasına çalışıldığı da anlaşılmaktadır. 450
Elektrik/inşaat mühendislerinin TUS hizmetinin sıra ile sunulmasına yönelik
anlaşmalarının, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu nitelikte
bir anlaşma ve bu yöndeki uygulamaların da Kanun’un 4. maddesi uyarınca müşteri
paylaşımına yol açan uygulamalar olduğu değerlendirilmektedir. Esasen, TUS
hizmetlerinin sıra ile verilmesi, mühendisler arasından tespit edilen fiyat düzeylerinin
uygulanmasını sağlamaya yönelik tamamlayıcı bir uygulamadır. İlgili hizmetin sıra ile
verilmemesi halinde birinci basamaktaki tarifelerin uygulanması tehlikeye girmektedir.
11-33/716-222
14

Ayrıca, inceleme konusu uygulama, hizmet piyasalarının bölüşülmesi ve piyasa
kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılmasına yönelik dolayısıyla rekabetin ciddi 460
sınırlanmasına neden olan bir davranış olduğu için, rekabet hukukunda “per se” yasak
kabul edilmektedir. Zira rakip teşebbüslerin aralarında müşteri paylaşmaları, pazardaki
rekabeti ortadan kaldırabilecek uygulamalardandır. Dolayısıyla, Adana ilinde TUS
hizmeti sunan elektrik/inşaat mühendislerinin aralarında yapmış oldukları anlaşma ve
uygulamaların, açıkça 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali niteliğinde olduğu
anlaşılmıştır. Ayrıca bu anlaşmaların, teşebbüsler arasında müşteri paylaşımına yönelik
uygulamalar olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında
muafiyetten faydalanamayacağı değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte söz konusu uygulamaların görüşme tutanaklarında da belirtildiği üzere
pazardaki yapısal sorunları ortadan kaldırmak amacıyla yapılmış olması, tüketicilere 470
birden fazla seçenek sunularak tüketici tercihlerinin kısıtlanmamasına yönelik çabalar ve
ilgili pazarın kendine özgü nitelikleri birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu ihlallere
yönelik olarak Adana ilinde faaliyet gösteren ve TUS hizmeti sunan elektrik/inşaat
mühendisi teşebbüslere Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı, Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde görüş gönderilmesinin
yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan, dosya mevcudu bilgilere göre, TUS hizmetinin sıra ile sunulmasına
yönelik olarak ilgili Şube yetkililerinin doğrudan bir girişimi olduğuna ilişkin net bir delil
elde edilememiş; bilakis bu tür girişimlerin üyelerin kendi inisiyatifleriyle yaptıkları
eylemler olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte EMO Adana Şubesi ile yapılan görüşme 480
tutanağında belirtildiği üzere, EMO Şube temsilcileri, Şubelerince hizmet kalitesini
sağlamak adına TUS için asgari bir ücretin alınmasının uygun olacağı yönünde
mühendislere bir telkinde bulunduklarını beyan etmişlerdir. Diğer taraftan TUS
hizmetinin sıra ile sunulmasına yönelik olarak elektrik/inşaat mühendislerinin
gerçekleştirdikleri toplantıların ilgili Şube toplantı salonlarında yapılması ve Şube
temsilcilerinin bu konuya vakıf olduğu hususu da dikkate alınarak Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde gönderilecek görüş yazısının EMO ve İMO
Adana Şubeleri’ne gönderilmesi ve bu Şubelerin internet sitesinde yayımlanarak TUS
hizmeti sunan ve Şubelerin yetkisi kapsamında bulunan il ve ilçelerde faaliyet gösteren
mühendislere gönderilmesinin bir yükümlülük olarak getirilmesinin uygun sonucuna 490
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Elektrik/inşaat mühendislerinin TUS hizmetinin sıra ile sunulmasına yönelik olarak,
4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TMMOB Elektrik ve İnşaat
Mühendisleri Odası Adana Şubelerine uygulamalara son verilmesi ve buna ilişkin
duyuruların internet sitelerinden yapılarak TUS hizmeti sunan ve Şubelerin yetkisi
kapsamında bulunan il ve ilçelerde faaliyet gösteren mühendislere gönderilmesi
500


11-33/716-222
15
yönünde görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy