Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-2 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-37/769-237
Karar Tarihi : 16.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Canan KARAMANOĞLU, Bahar ERSOY
C. BAŞVURAN : Dr. Atilla SARIKAYALI
Şemsettin Günaltay Cad. No:163/11 Erenköy Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Spikerler Derneği
Mecidiye Cad. No:17/2-4 Mecidiyeköy/İstanbul
- Hakan Öztürk Medya Eğitim Merkezi
(Net Grup Bilişim İnşaat ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.)
Fahrettin Kerim Gökay Cad. Mazharbey Durağı Çevik Öz Apt.
No:169 Kat: 1 Göztepe Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Spikerler Derneği'nin aldığı kararlar ve Hakan Öztürk Medya
Eğitim Merkezi (Hakan Öztürk MEM) ile yaptığı protokolün spiker-sunucu adaylarına
yönelik eğitim hizmetleri pazarında rekabeti kısıtladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Spikerler Derneği (Dernek)’nin, spikerlik eğitiminin
standartlarının yeniden belirlenmesi ve yayın kuruluşlarının Dernek tarafından verilecek
olan yeterlilik belgesine sahip spikerleri istihdam etmesinin zorunlu koşulmasına yönelik
olarak RTÜK ile görüşmelerde bulunduğu ve bu kapsamda Dernek bünyesinde RTÜK,
TRT, Türk Dil Kurumu yetkilileri ile üniversitelerden öğretim görevlileri ve televizyonculardan
oluşan ve spikerlik eğitiminin standartlarını belirlemek ve spiker adaylarını değerlendirerek
yeterlilik belgesi vermekle görevli bir komisyon oluşturulduğu ifade edilmiştir. Buna ek
olarak, Dernek tarafından spikerlik eğitimi için eğitim kuruluşları ile işbirliği yapılması kararı
alındığı ve Dernek standartlarına uygun eğitim verdiği gerekçesiyle Hakan Öztürk MEM’in
seçildiği, Dernek ile söz konusu eğitim kuruluşu arasında imzalanan protokol ile bu
kuruluşun mezunlarının yeterlilik belgesi almaya hak kazanacağı belirtilmiş, farklı kurum ve
kuruluşlardan sertifika almış kişilerin ise Komisyon tarafından yapılacak inceleme
sonucunda gerekli görüldüğü takdirde Derneğin seçtiği eğitim merkezinde alınacak kısa
süreli telafi programına katıldıktan sonra yeterlilik belgesi alabileceğinin Komisyonca karara
bağlandığı ifade edilmiştir. Başvuruda ayrıca, Dernek tarafından Hakan Öztürk MEM’in,
diğer kursların eğitim standartlarına ilişkin bir inceleme yapılmadan seçildiği belirtilmiş olup,
Derneğin Milli Eğitim Bakanlığı onayıyla spikerlik ve sunuculuk eğitimi veren kuruluşlar
arasında ayrımcılık yaparak rekabeti bozduğu iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına son olarak 04.01.2011 tarih ve 62 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 23.02.2011 tarih ve 2011-4-2/İİ-11-385.SK sayılı İlk İnceleme
Raporu, 03.03.2011 tarih ve 11-12 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
11-37/769-237
2
İlgili karar uyarınca düzenlenen 07.06.2011 tarih ve 2011-4-2/ÖA-11-395.CK sayılı
Önaraştırma Raporu 10.06.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/268 sayılı Başkanlık
önergesi ile 11-37 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- Spikerler Derneği’nin 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüs veya teşebbüs birliği olarak
kabul edilemeyeceği, bu nedenle Spikerler Derneği ve Hakan Öztürk MEM’in aralarında
yapmış oldukları protokolün aynı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir anlaşma veya
uyumlu eylem olarak değerlendirilemeyeceği,
- Dolayısıyla taraflar hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı
hususlarına yer verilmiştir.
I. TESPİTLER VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosya konusunun niteliği dikkate alınarak ilgili pazar tanımı yapılmamıştır.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. Spikerler Derneği’nin İddialara Yönelik Yazısı
Spikerler Derneği’nin konu hakkındaki yazısında, yurt çapında spikerlik eğitimi hizmetleri
kapsamında verilen eğitimlerin sektördeki talepleri karşılamaya yeterli olmaması sebebiyle
Dernek yönetiminin bu türden eğitimleri başlangıçta kendi çatısı altında toplamayı
düşündüğü; ancak ticari kaygı söylentilerinden çekinildiği için kendi standartlarına en yakın
merkez olan Hakan Öztürk MEM ile işbirliği yaptığı ve bu doğrultuda da Derneğe gelen
eğitim taleplerinin anılan MEM’e yönlendirildiği, fakat söz konusu yönlendirmenin sadece
tavsiye niteliği taşıdığı, bu uygulamanın diğer eğitim merkezleri için de teşvik edici bir
yöntem olduğu ifade edilmiştir. Ek olarak, spikerlik eğitimi vermek üzere Hakan Öztürk
MEM’in seçilmesi kararının, Dernek Yönetim Kurulu’nun 30.10.2010 tarih ve 2010/3 No’lu
Kararı’na dayanılarak Dernek Başkanı Veyis ATEŞ tarafından alındığı hususuna yer
verilmiştir.
Yazıda, ayrıca, Derneğin spikerlik mesleğinin bir yeterlilik belgesine sahip olması gerektiği
düşünülmesi kapsamında RTÜK, Türk Dil Kurumu, TRT gibi kurumların da katkısıyla bir
komisyon oluşturulması ve bu komisyon tarafından verilecek belgelerin televizyon ve radyo
yöneticileri tarafından da aranır bir belge olması için çalışmaların sürdürüldüğü, söz konusu
belgenin sadece Hakan Öztürk MEM’den mezun olanlara değil, Derneğe başvuruda
bulunacak her spiker-sunucu adayına verileceği belirtilmiştir.
Spikerler Derneği ile Hakan Öztürk MEM arasında 05.11.2010 tarihinde imzalanan protokol
uyarınca, protokolün amacı Derneğin spiker olmak isteyen kişilerin alması gereken eğitimin
standartlarını yükseltmesi ve Hakan Öztürk MEM’in bu konuda verdiği eğitimin kalitesinin
Dernek tarafından tescil edilmesi olarak belirlenmiştir.
I.2.2. Spikerler Derneği Yönetim Kurulu Kararı
30.10.2010 tarih ve 2010/3 No’lu Dernek Kararı uyarınca, dosya kapsamında ilgili görülen
bölümler şöyledir:
“…
3- Dernek üyelerimizin yararlanabileceği değişik sektörlerle işbirliği yapılmasına ve bu
işbirliklerinde Başkan Veyis ATEŞ’in Derneğimizi temsil etmesine karar verilmiştir.
11-37/769-237
3
4- Spikerlik mesleğinin de bir standardı olması; bu standartların oluşturulması için bir kurul
oluşturulması ve bu kurul tarafından onaylanacak kimselere “Spikerler Derneği Yeterlilik
Belgesi” verilmesine karar verilmiştir.
…”
I.2.3. Protokol Bilgileri
05.11.2010 tarihinde Spikerler Derneği ile Hakan Öztürk MEM arasında imzalanan
Protokol’ün, dosya kapsamında ilgili görülen bölümleri şöyledir:
“…
Madde-2
Bu protokolün amacı;
A)Spikerler Derneği’nin spiker olmak isteyen kişilerin alması gereken eğitimin standartlarını
yükseltmesi,
B)Hakan Öztürk Medya Eğitim Merkezinin bu konuda verdiği eğitimin kalitesinin Spikerler
Derneği tarafından tescil edilmesi,
Madde-3
Bu protokolün imzalanma tarihinden itibaren Hakan Öztürk Medya Eğitim Merkezi, yapılan
anlaşma gereği resmi müfredatına bağlı kalmak koşulu ile Spikerler Derneğinin bu
protokolde yazan 11. maddedeki standartlarına uygun eğitim verdiğini ve bundan sonra da
vereceğini kabul etmiştir.
…
Madde-5
Spikerler Derneği, Hakan Öztürk Eğitim Merkezinin vermiş olduğu eğitimleri kontrol
edebilme ve öğrencilerinin demo kayıtlarını inceleyebilme yetkisine sahip olacaktır. Bu
konuda eğitim merkezi gerekli kolaylığı sağlayacaktır.
Madde-6
Spikerler Derneği, protokol kurallarına uygun eğitim verecek olan Hakan Öztürk Eğitim
Merkezini “Pilot Uygulama Merkezi” olarak kabul edecektir.
…
Madde-8
Spikerler Derneği bu protokolde yazan standartlarda eğitim vermeye başlayan başka eğitim
merkezleri ile aynı anlaşmayı yapabilecek mezunlarına da aynı hizmetleri sunabilecektir. Bu
konuda diğer eğitim merkezleri aynı standartlarda eğitim verdikleri için Hakan Öztürk Medya
Eğitim Merkezi yeni anlaşmalara müdahale edemeyecektir.”
I.2.4. Spiker-Sunucu Adaylarına Yönelik Eğitim Hizmetleri
Günümüzde sunucu ya da spiker olmak isteyen kişilerin mutlaka gelişmiş bir eğitimden
geçmeleri ve kendilerini bu yönde geliştirmeleri gerektiği kabul edilmektedir. Spikerlik
mesleğinin gerektiği gibi yapılabilmesi için kişinin; dilbilgisi kurallarını oldukça iyi bilmesi,
Türkçeyi iyi konuşması, çok yönlü genel kültüre sahip olması, okuduğu haberi en iyi şekilde
aktarabilmesi, o konuya ilişkin röportajı yapabilme yeteneğine sahip olması, özellikle de
diksiyonunun düzgün olması oldukça önemlidir. Bu çerçevede yıllardır çeşitli medya eğitim
merkezleri ve kurslar tarafından medya kuruluşlarına spiker-sunucu yetiştirilmekte olup,
spikerlik mesleğinin gün geçtikçe daha da geliştirilmesi hedeflenmektedir. Söz konusu
11-37/769-237
4
spikerlik ve sunuculuk eğitimini başarıyla tamamlayıp başarılı olan her öğrenciye ise T.C.
Milli Eğitim Bakanlığı onaylı resmi sertifika verilmektedir. Günümüzde televizyon kuruluşları
bu sertifikayı dikkate almaktadır. Diğer taraftan Spikerler Derneği de spiker-sunucu olmak
isteyenler için bazı eğitim standartları getirmiş ve bu konu ile ilgili bilirkişilerden oluşan bir
komisyon kurmuştur. Bu uygulama ile birlikte spikerlik-sunuculuk eğitimini başarıyla bitirmiş
olan spiker-sunucu adaylarına kurs sertifikası yanı sıra Dernek tarafından hazırlanan
“yeterlilik belgesi” de verilmeye başlanmıştır.
I.3. Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgilerden; başvuru konusu uygulamanın meslek standartlarını yükseltmek
amacıyla alındığı, Hakan Öztürk MEM’in işbirliği kapsamında sadece pilot kurs olarak
seçildiği ve protokol hükümlerinde münhasırlığa rastlanmadığı dolayısıyla, spikerlik eğitimi
veren benzer kurslarla işbirliği yapılmasının önünde bir engel bulunmadığı; bunlara ek
olarak MEB tarafından verilen sertifikaların mesleğe giriş için zorunlu olduğu ve Dernek
tarafından verilecek sertifikanın ise spikerlik mesleğinin icrası için yasal bir bağlayıcılığı
bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, gerek Spikerler Derneği’nin almış olduğu Yönetim
Kurulu Kararı gerekse Hakan Öztürk MEM ile yapılan protokolün spikerlik-sunucu
adaylarına yönelik eğitim hizmetlerinde pazarın kapanmasına yol açacak bir rekabeti
bozucu etki göstermediği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy