Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-39/816-259

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-32 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-39/816-259
Karar Tarihi : 23.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN 10
C. BAŞVURAN : - Kenan ŞAHİN
Kulaksız Sok. Kavukçu İş Merkezi No:3/36 Çorum
- Tolga BİLGİÇ
Fatih Cad. No:3/C Çorum
- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Halis ÇALIŞKAN
Esentepe Mah. Ziya Gökalp Cad. No:23 Osmancık/Çorum
- Bayram ŞİŞLİ
Cumhuriyet Mah. Sıtkı Sok. No:4/2 Osmancık/Çorum
- Cemal ERSOY 20
Gazi Cad. No:12/9 Çorum
- Tunam Yapı Denetim Ltd. Şti.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Tunam Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Gazi 4. Cad. Kent İş Merkezi No:3/A No:5 Çorum
- Çorum Pozitif Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Eski Saray Sok. Ilıca İş Merkezi No:1/10 Çorum
- Loca Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Gazi Cad. Hayri Bey İş Merkezi No:36 Çorum
- Çorum Teknik Yapı Denetim Ltd. Şti. 30
Yeni Yol Mah. Gazi Cad. No:13/33 Çorum
- Kalite Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Gazi 1 Sok. Şahinler İş Merkezi No:19/2 Çorum
- Hattuşa Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Sel Sok. Büyükçıvgın Apt. No:34/8 Çorum
- Toktaş Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Gazi Cad. Kesim İş Merkezi No:22/25 Çorum
- Günay Yapı Denetim Ltd. Şti.
Yeni Yol Mah. Gazi Cad. No:31/11 Çorum
11-39/816-259
2
E. DOSYA KONUSU: - Çorum’da faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşlarının 40
(YDK) anlaşarak indirim yapmama kararı aldıkları ve müşterilere istedikleri
kuruluşla çalışma serbestîsi tanınmadığı iddiası.
- Bahse konu yapı denetim kuruluşlarının asgari ücret üzerinden hizmet verilmesi
ve müşteri paylaşımına ilişkin uygulamaya koydukları anlaşmaya muafiyet
verilmesi talebi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurul kayıtlarına intikal eden başvurularda ileri sürülen iddiaların
esas olarak iki başlık altında değerlendirilmesi mümkündür:
1- Çorum’da faaliyet gösteren sekiz teşebbüsün aralarında anlaşmak suretiyle yapı
denetim hizmetlerine yönelik liste fiyatı üzerinden herhangi bir indirim yapmadıkları,
2- Bahse konu YDK’ların kurmuş oldukları havuz sistemi uyarınca yapı sahiplerinin 50
istedikleri yapı denetim kuruluşu ile çalışmalarını engelledikleri, yalnızca sistem
çerçevesinde belirlenen üç teşebbüsten birini seçme zorunluluğu getirerek hizmet
alıcılarının tercihlerini sınırladıkları.
Bu çerçevede, başvuruların fiyat tespiti ve müşteri paylaşımı iddialarını içerdiği
anlaşılmaktadır.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.02.2011 tarih ve 1047 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 10.02.2011 tarih ve 2011-4-32/İİ-11-257.MH sayılı İlk
İnceleme Raporu, 16.02.2011 tarih ve 11-09 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma 60
yapılmasına karar verilmiştir. İlk başvuruyu takiben 10.03.2011, 28.03.2011, 15.04.2011
ve 25.05.2011 tarihlerinde, 1828, 2337, 2861 ve 3995 sayılar ile aynı konuda başvurular
yapılmış olup, 09.02.2011 tarihinde ise 1089 sayı ile muafiyet bildirimi yapılmıştır.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.06.2011 tarih ve 2011-4-32/ÖA-11-257.MH sayılı
Önaraştırma Raporu 17.06.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/288 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
1- Çorum’da faaliyet gösteren sekiz yapı denetim kuruluşunun fiyat tespiti ve pazar
paylaşımına (sıra sistemine) yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiği, 70
2- Bununla birlikte fiyat tespiti anlaşmasının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun
ve ilgili mevzuatta öngörülen asgari ücretin altına inilmemesine ilişkin olduğu ve bu
sebeple yasal bir düzenlemenin fiilen uygulanmasını amaçladığı dikkate alınarak, bu
eylemlere yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılmasına gerek
olmadığı,
3- Bahse konu yapı denetim kuruluşlarının, yapı denetim hizmetini sunacak olan
teşebbüslerin sıra sistemiyle belirlenmesi ve yapı sahiplerin bu sistem uyarınca
belirlenen üç teşebbüsten birini tercih etmek zorunda bırakılması yoluyla pazar
paylaşımına yol açtığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği,
4- İşaret edilen gerekçeyle sıra sistemi anlaşmasına 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi 80
uyarınca menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
11-39/816-259
3
5- Sözü edilen sıra sisteminin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen muafiyet
koşullarını sağlamaması sebebiyle belirtilen işleme muafiyet tanınmasının da mümkün
olmadığı,
6- Bu itibarla pazar paylaşımı uygulamalarına son verilmesine ilişkin olarak 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca iddialara konu olan sekiz yapı denetim
kuruluşuna görüş gönderilmesinin yerinde olacağı
hususlarına yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 90
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye konu şikâyetler yapı denetim faaliyetine ilişkindir. Yapı denetim faaliyeti,
özel bir kanunla düzenlenmiş bir hizmet olup, her bir YDK’nın yapım işlerinde kullanılan
malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol
etmek ve sonuçlarını belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak,
yapının ruhsat ve mevzuata uygun yapıldığını denetlemek gibi yasal yükümlülükleri
bulunmaktadır. Ayrıca bu hizmetle, imar mevzuatında öngörülen fenni mesuliyet ilgili
idareye karşı üstlenilmektedir. Bu nedenle dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “yapı
denetim hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 100
Başvuru konusu uygulamanın Çorum ilinde gerçekleşmesi sebebiyle ilgili coğrafi pazar
“Çorum” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. Yapı Denetim Kuruluşları Birliği Çorum Temsilcisi ile Yapılan Görüşme
Raportörlerin görüştüğü Temsilci tarafından verilen bilgiler özetle şu şekildedir:
- Yapı Denetim Kuruluşları Birliği 2003 yılında, Çorum Temsilciliği ise 2011 yılında
kurulmuştur. Çorum ilinde Kanun gereği sekiz adet YDK çalışmaktadır.
- 01.01.2011 tarihinden önce yapı denetim sistemi sadece 19 pilot ilde uygulanmakta
iken belirtilen tarihten sonra tüm illerde uygulanmaya başlanmıştır. Pilot illerde yaşanan
sıkıntılar nedeniyle illerde kota sistemine geçilmiştir. Bu sisteme göre YDK’lar, 110
Bayındırlık ve İskân Bakanlığından aldıkları belge ile faaliyet göstermektedir. Belgeyi
alabilmek için bahse konu YDK’nın beş yıl çalışmış, beş adet, denetçi belgesine sahip
mühendis/mimar ve yardımcı kontrol mühendislerinin bulunması gerekmektedir.
- Yönetmelik gereğince yapı denetimin bağımsız olabilmesi için yapı denetim
kuruluşlarının müteahhit ve projeci ile ilişkisinin olmaması gerekmektedir.
- Pilot il uygulaması döneminde müteahhitler YDK’lar ile pazarlık yapmakta, YDK ise
asgari fiyatı belediyeden aldıktan sonra bir kısmını müteahhide iade etmekteydi. Ancak
Çorum’da faaliyet gösteren teşebbüsler kaliteden ödün vermemek ve bu pazarlığın
önüne geçebilmek için bir sistem kurmuştur. Sistemin rekabete aykırı olmaması için yapı
sahibine kota sistemi çerçevesinde metrekare bazında en az denetim yapmış üç adet 120
YDK’dan birini seçme hakkı verilmektedir. Yapı sahibi bu üç teşebbüsten hiçbiri ile
çalışmak istemezse, bir kaç gün bekledikten sonra sıraya yeni bir firma geldiği için yeni
üç firma arasından seçim yapabilmektedir.
11-39/816-259
4
- Çorum’daki YDK’ların hepsinin mühendis sayısı ve hizmet şartları aynıdır. Bir YDK’nın
kalitesinden veya bilgisinden şüphe ediliyorsa Bakanlığa şikâyet edilip kapatılmasını
talep etmek mümkündür. Öngörülen adaletli dağıtım sistemi kaliteyi ve denetimin
hakkıyla yapılmasını sağlayacaktır.
- Yapı denetimi, mal sahibi ile YDK’nın anlaşmasından itibaren iskâna kadar devam
etmektedir. Hatta iskân sonrasında da 15 yıl boyunca taşıyıcı sistemde ve 2 yıl da ince
işlerde sorumluluk devam etmektedir. Yapı denetimin uygun yapılmaması halinde hem 130
kapatma, hem idari para hem de hapis cezası söz konusudur.
- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi ile ilgili olarak da; sekiz YDK tarafından kurulan sıra
sistemi ile tüketici kaliteli, depreme dayanıklı, can ve mal güvenliği sağlanmış bir binada
ailesi ile birlikte huzurla ve güvenle oturacaktır. Ayrıca bu sistemde yapı sahibinin
piyasadaki firmaların yaklaşık %40’ı arasından seçim yapma imkânı vardır. Bir defaya
mahsus olmak üzere de istediği bir firma ile çalışabilmektedir.
- YDK’lar arasında kurulan dağıtım sistemi yazılı olarak değil, şirketler arasında sözlü
olarak gerçekleşen bir centilmenlik anlaşması neticesinde sürdürülmektedir. Kaliteyi bu
şekilde arttırabilecek başka bir yöntem bulunmamaktadır. Adaletli dağıtım sistemi
olmadığı zaman, hem proje hem de inşaat işini tam olarak yapmayan firmalara rağbet 140
olacaktır, denetimler gereği gibi yapılmayacaktır. Nitekim pilot illerde bu sorunlar
yaşanmıştır. İlave olarak asgari fiyatın üstüne çıkma hakkı olmasına rağmen Çorum’da
firmalar asgari fiyattan çalışmaktadır.
I.2.2. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı Denetim Şube Müdürlüğü’nden Alınan
Bilgiler
Önaraştırma kapsamında Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın Çorum ili Yapı Denetim
Şube Müdürlüğünden elde edilen bilgilere göre, Çorum’da hâlihazırda faaliyet gösteren
sekiz YDK’nın proje adetleri ve toplam proje miktarı Tablo’daki gibidir.
Tablo: Çorum ili yapı denetim kuruluşlarının toplam proje adedi ve miktarı (25.05.2011 tarihi itibarıyla)
… … …
… … …
… … …
… … …
… … …
… … …
… … …
… … …
… … …
I.3. Değerlendirme 150
I.3.1. Başvuru Konusu İddiaların 4. Madde Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Başvuru konusu iddialar Çorum’da faaliyet gösteren YDK’ların aralarında anlaşarak fiyat
indirimi yapmadıkları ve pazar paylaşımına yönelik bir havuz sistemi kurdukları
hususlarına ilişkindir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
11-39/816-259
5
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmıştır. Bu kapsamda
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi ya da kontrolü” ile “mal veya 160
hizmetin arz ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi”
yasaklanan hallerdendir. Dolayısıyla iddia konusu fiyat tespiti eylemi ve pazar
paylaşımına yol açacak nitelikteki havuz uygulamaları, 4054 sayılı Kanun’un yer verilen
hüküm kapsamında yasaklanmış bulunmaktadır.
Öte yandan, başvuru dilekçeleri ve ilgililerden elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde
fiyat tespiti olduğu iddia edilen uygulamanın 4708 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat
kapsamında Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından öngörülen asgari ücret tarifesinde
belirtilen fiyatın altına inilmemesi olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar asgari ücret
tespiti 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabeti sınırlayıcı nitelik taşıyan bir anlaşma ise
de, bu dosya kapsamında olduğu gibi yasal dayanağı olan asgari ücret uygulamalarına 170
yönelik olarak Kurul tarafından işlem tesis edilememektedir. Bu itibarla sözü edilen
iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılamayacağı
değerlendirilmektedir.
Başvurulara konu ikinci iddia bakımından ise, YDK’ların kendi aralarında kurmuş
oldukları sıra sisteminin hizmet alıcıların tercihlerini sınırladığı ve pazar paylaşımına yol
açtığı açıktır. Bu itibarla bahse konu uygulamalar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
ikinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde rekabet ihlali niteliği taşımaktadır.
Teşebbüs yetkilileri, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündeminde Yapı Denetimi Hakkında
Kanun’un değiştirilmesine yönelik bir Kanun Teklifi olduğunu ve burada yapı denetim
kuruluşlarının sırayla iş almasını düzenleyen hükümlerin öngörüldüğünü belirterek 180
değişiklikle beraber uygulamalarının yasal bir dayanağa da kavuşacağını ifade
etmişlerdir. İlgili Komisyondan 22.02.2011 tarih ve 433 sayı ile geçerek Meclis Genel
Kurulu’na gönderilen Kanun Teklifi’nin 4. maddesi ile Kanun’un 12. maddesi şu şekilde
değişecektir:
“(…) yapı denetim kuruluşları ve şubelerinin sınıflandırılması, kuruluşlar arasında
adaletli iş dağılımını temin etmek üzere bir ilde faaliyet gösterebilecek olan yapı denetim
kuruluşu sayısının belirlenmesi ile yapı denetim kuruluşlarının iş alma usul ve
esasları;(…) gösteren Yönetmelikler, bu Kanunun yayım tarihinden itibaren üç ay
içerisinde Bakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulur.”
Bu maddenin gerekçesinde ise; yapı denetim hizmetinin kamu adına yapıldığı ve esasen 190
bir kamu hizmeti niteliğinde olduğu; bu nedenle yapı denetim kuruluşları arasında
adaletli iş dağılımını temin etmek üzere bir ilde faaliyet gösterebilecek olan yapı denetim
kuruluşu sayısının tespitinin ve yapı denetim kuruluşlarının iş almasının usul ve
esaslarının yönetmelikler ile düzenlenmesi konusunda Bakanlığa yetki verilmesinin
öngörüldüğü belirtilmiştir
Yapılması öngörülen değişiklikte yapı denetim kuruluşları arasında adaletli iş dağılımı
sağlamak üzere yapı denetim kuruluşlarının iş alma usul ve esaslarının Yönetmeliklerce
belirleneceğinden bahsedilmiş, fakat adaletli iş dağılımının tam olarak neyi kapsadığı
veya bunun nasıl sağlanacağı açıklanmamıştır. Kısacası Kanun Teklifindeki adaletli iş
dağılımından teşebbüslerce uygulanan sıralı dağıtım sisteminin ya da bir benzerinin 200
kastedildiğini söylemek güçtür. Tüm bunların yanı sıra anılan değişiklik ve madde
gerekçesinden hareketle adaletli iş dağılımının teşebbüslerin kendi aralarında anlaşarak
11-39/816-259
6
sırayla iş alması anlamına geleceği şeklinde bir yorumda bulunmak mümkün
gözükmemektedir. Bununla birlikte, bu aşamada özellikle vurgulanması gereken husus,
anılan Kanun Teklifi ve hükümlerinin henüz Meclis Genel Kurulu’nda görüşülmemiş ve
dolayısıyla yasalaşmamış olduğudur. Bu nedenle, konu ile ilgili değerlendirmeler Kanun
Teklifi üzerinden değil, yürürlükteki mevzuat uyarınca yapılmıştır.
I.3.2. Başvuru Konusu İddiaların 8. Madde Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Dosya konusu sıra sistemine ilişkin şikâyet başvurularının yanında, belirtilen sisteme
ilişkin olarak sözü edilen sekiz YDK adına bir menfi tespit/muafiyet başvurusu yapılmış 210
ve bahse konu başvuru Kurum kayıtlarına 09.02.2011 tarihinde intikal etmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrası, “İlgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir
anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci
maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmünü
amirdir. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında başvuru konusu uygulamanın
mezkûr Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşıması sebebiyle, başvuruya menfi tespit
belgesi verilmesin mümkün değildir.
I.3.3. Başvuru Konusu İddiaların 5. Madde Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi, anılan madde ile öngörülen ve 220
kümülatif nitelik taşıyan dört koşulun sağlanması durumunda “teşebbüsler arası
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına karar verilebileceğini” düzenlemektedir. Aşağıda,
söz konusu koşulların varlığı başlıklar halinde değerlendirilmiştir:
- Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
Sözü edilen başvuruda 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşullara yönelik
detaylı bir bilgi verilmemekle birlikte; anlaşma konusu uygulamanın bir taraftan piyasada
asgari ücret tarifesi üzerinden yapılan indirimlerin engellenmesi, diğer taraftan ise ticari
kaygıların ve mal sahibinin kendisini denetleyecek olan kuruluşu kendisinin seçmesinin 230
yarattığı sakınca ile kalite düşüklüğünün önüne geçmek amacını taşıdığı ileri
sürülmektedir. İlgililer, böylelikle, rotasyon sistemi ile kendisine mutlaka iş geleceğinin
bilincinde olan bir YDK’nın pazarda tercih edilme gibi bir kaygıyla indirim yapmaya
yönelmesinin ve bu nedenle kaliteyi düşürerek denetimini gereğince yerine
getirmemesinin söz konusu olmayacağını iddia etmektedir.
Mevcut durumda hizmet kalitesinin düşük olması ve belirtilen durumun denetimi yapılan
yapıdan yararlanan kişilerin can ve mal güvenliğinin tehlikeye düşmesine yol açmasının
gerekçesi olarak, başvuru sahipleri tarafından, yapı sahiplerinin kendilerini denetleyecek
olan YDK ile karşı karşıya gelmesi ve fiyat pazarlığı yapmaları olduğu ileri sürülmüştür.
Ancak asgari ücret 4708 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca düzenlenmekte ve 240
hizmet bedelinin sözü edilen tarifeye uygun olarak tespiti ise ödemelerin belediyeler
nezdinde tahsil edilmesi ve ilgili idari mercilerin denetim yapması gibi yöntemler
aracılığıyla sağlanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca 02.11.1984 tarih ve 18563 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 3065 sayılı KDV Kanunu'nun "emsal bedeli ve emsal ücreti"
başlıklı 27. maddesinin beşinci fıkrası “Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek
teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen
ücretten düşük olamaz.” şeklindedir. Bu düzenlemeye göre, YDK’lar indirim yapsalar
dahi vergilerini asgari tutar üzerinden ödeyeceklerdir.
11-39/816-259
7
Fiili uygulamada hizmet bedelinin asgari fiyatın altında belirlendiği bir an için kabul edilse
dahi, hizmetin bedelinin daha yüksek seviyeye çıkarılması zorunlu olarak hizmet 250
kalitesinin artması sonucunu doğurmayacaktır. Esasen, hizmet kalitesinin düşük
olmasının tek başına hizmet bedeli ile ilişkilendirilemeyeceği, yapı denetim hizmetinin
usulüne uygun şekilde ifa edilip edilmediğine yönelik etkin bir denetimin yapılmaması
durumunda belirtilen kamu zararının gerçekleşmeye devam edeceği
değerlendirilmektedir. Bu itibarla muafiyete yönelik ilk koşul sağlanamamaktadır.
- Tüketicinin Yarar Sağlaması
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen muafiyet koşulları kümülatif koşullar olup
koşullardan birinin sağlanamaması durumunda muafiyet tanınması söz konusu
olamamakla birlikte, başvuru konusu işlemin tüketiciye yönelik herhangi bir fayda
sağlayıp sağlamadığının da değerlendirilmesinde fayda görülmektedir. 260
Öncelikle rotasyon sisteminin düşük hizmet kalitesi sorununu bertaraf ederek
tüketicilerin can ve mal güvenliğini sağlayacak bir çözüm sunamadığı yukarıda
belirtilmiştir. Bu itibarla sistemden doğan bir tüketici yararı bulunmamaktadır. Sözü
edilen hususa ek olarak öngörülen sistem hâlihazırda faaliyet gösteren sekiz YDK’dan
herhangi birinin tercih edilebilmesi imkânını ortadan kaldırmakta ve sistem tarafından
sunulan üç teşebbüsten birinin seçilmesini zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla tüketiciler,
sistemden herhangi bir yarar sağlayamadıkları gibi, tüketici tercihlerinin sınırlanması
sebebiyle bu sistemden zarar göreceklerdir. Bu itibarla, 5. maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (b) bentlerinde öngörülen koşulların sağlanamaması sebebiyle dosya konusu
anlaşmaya muafiyet verilmesi mümkün değildir. 270
İşaret edilen hususlar neticesinde pazar paylaşımı uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edecek nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan sözü
edilen uygulamanın 01.01.2011 tarihinde yürürlüğe konmuş olmasından hareketle
uygulama süresinin kısa olması ve sözü edilen işlemlere yönelik bir muafiyet
başvurusunun yapılmış olması dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca belirtilen eylemlere son verilmesi yönünde ilgili teşebbüslere görüş
gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 280
1. Çorum’da faaliyet gösteren sekiz yapı denetim kuruluşunun fiyat tespiti ve pazar
paylaşımına (sıra sistemine) yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
2. Bununla birlikte fiyat tespiti anlaşmasının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun
ve ilgili mevzuatta öngörülen asgari ücretin altına inilmemesine ilişkin olduğu ve bu
sebeple yasal bir düzenlemenin fiilen uygulanmasını amaçladığı dikkate alınarak işbu
eylemlere yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılmasına gerek
olmadığına,
3. Bahse konu yapı denetim kuruluşlarının, yapı denetim hizmetini sunacak olan
teşebbüslerin sıra sistemiyle belirlenmesi ve yapı sahiplerin bu sistem uyarınca 290
belirlenen üç teşebbüsten birini tercih etmek zorunda bırakılması yoluyla pazar
paylaşımına yol açtığına ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
11-39/816-259
8
4. İşaret edilen gerekçeyle sıra sistemi anlaşmasına 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
uyarınca menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
5. Sözü edilen sıra sisteminin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen muafiyet
koşullarını sağlamaması sebebiyle belirtilen işleme muafiyet tanınmasının da mümkün
olmadığına,
6. Bu nedenle pazar paylaşımı uygulamalarına son verilmesine ilişkin olarak 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca iddialara konu olan sekiz yapı denetim
kuruluşuna görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine 300
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy