Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-248 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 11-39/838-262
Karar Tarihi : 23.6.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Dr. Aydın ÇELEN, Erdem AKTEKİN,
Didem ULUÇ, Nilgün KOCADAĞ
C. ŞİKAYET EDEN: Ercan TAN
Hoşdere Cad. 179/5 Ankara
20
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.
Esentepe Mah. Anadolu Cad. No:5 Kartal/İstanbul
- Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti.
Flatofis İstanbul İş Merkezi Otakçılar Cad. No:B3
Eyüp/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş. ile Samsung
Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından alıcılarının yeniden satış 30
fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş. ile Samsung
Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti.’nin alıcılarının yeniden satış fiyatlarını
belirledikleri iddiası.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.11.2009 tarih ve 8399 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 16.12.2009 tarih ve 2009-3-248/İİ-09-PE sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 23.12.2009 tarih ve 09-60 sayılı toplantısında 40
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan önaraştırma sonucunda düzenlenen 10.3.2010 tarih ve
2009-3-248/ÖA-10-PE sayılı Önaraştırma Raporu Kurul’un 18.3.2010 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti
amacıyla Anadolu Elektronik Aletler Paz. Ve Tic. A.Ş. ile Samsung Electronics
İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına 10-24/333-M sayıyla karar verilmiştir. 50
11-39/838-262
2
4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraflara, haklarında
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk yazılı
savunmalarının gönderilmesi istenmiş, tarafların ilk yazılı savunmaları Kurum
kayıtlarına süresi içinde intikal etmiştir.
Soruşturma sonucunda hazırlanan 17.12.2010 tarih ve 2009-3-248/SR-10-135.AÇ
sayılı Soruşturma Raporu 4054 sayılı Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca Başkanlıkça tüm taraflara ve Kurul Üyelerine tebliğ olunarak aynı maddenin
ikinci fıkrası gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri 60
istenmiştir.
Soruşturma muhatabı teşebbüsler tarafından 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi
uyarınca ek süre talep edilmiş, Rekabet Kurulu tarafından teşebbüslere birer kat ek
süre verilmiş ve ilgili teşebbüslerin savunmaları süresi içerisinde Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
Soruşturma Heyeti’nin hazırladığı 7.3.2011 tarihli "Ek Yazılı Görüş", Kanun'un 45.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, taraflar ve tüm Kurul Üyelerine tebliğ edilmiştir.
Soruşturma muhatabı teşebbüslerin ek süre talebi Rekabet Kurulu tarafından uygun 70
bulunmuş ve tarafların ek görüşe karşı yazılı savunmaları yasal süresi içerisinde
Kuruma intikal etmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 17.5.2011 tarih ve 11-31 sayılı toplantısında, yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak 21.6.2011 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına
633-M sayıyla karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un 46.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgililere gönderilmiştir.
21.6.2011 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır.
80
22.6.2011 tarihinde yapılan ilk oylama sonucunda; 4054 sayılı Kanun’un 51.
maddesinde belirtilen karar yeter sayısının oluşmaması nedeniyle yine aynı maddede
belirtilen yöntemin izlenmek üzere dosya konusunun ikinci oylamaya kalmasına 11-
38/794-M sayı ile karar verilmiştir.
Kurul, 23.6.2011 tarihinde 11-39/838-262 sayılı nihai kararını vermiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
1. Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’nin ve Samsung Electronics İstanbul 90
Paz. ve Tic. Ltd. Şti.’nin alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirleme eylemlerinin
sabit olduğu ve bu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal
teşkil ettiği,
2. Söz konusu eylemlere 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları
sağlanmadığından, muafiyet verilmesinin mümkün olmadığı,
3. Bu nedenle Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş. ile Samsung Electronics
İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi gereğince
idari para cezası uygulanması gerektiği, 100
11-39/838-262
3
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.Taraflar
I.1.1. Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş. (Anadolu Elektronik)
Anadolu Grubu’na ait Otomotiv Grubu bünyesinde 18.1.2005 tarihinde kurulmuş olan 110
Anadolu Elektronik, önce Samsung markalı televizyon, klima ve beyaz eşya
ürünlerinde Samsung’un Türkiye’deki tek distribütörü, kamera ürünlerinde ise iki
distribütöründen biri olmuştur. 2008 yılı ortasından itibaren ise Samsung markalı cep
telefonu ürünlerinin de Türkiye’deki üç distribütöründen biri olarak faaliyet
göstermeye başlamıştır.
2010 yılı Ocak ayından itibaren Samsung ürünlerinin satış sonrası hizmetleri,
2007’de kurulan Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti. (SETK)
tarafından gerçekleştirilmeye başlanmıştır. SETK yine 2010 Ocak ayından itibaren,
daha önceden Anadolu Elektronik tarafından ürün tedarik edilen Best Buy, Media 120
Markt, Darty, Electro World gibi uluslararası zincir teknoloji mağazalarına
(teknomarket) ve yerli teknomarket Teknosa’ya ürün sağlamaya başlamıştır. Anadolu
Elektronik, 26.10.2010 tarihine kadar bayi kanalına (Samsung Digital Plazalar) ve
Evkur, Vatan Bilgisayar ve Bimeks gibi yerli teknomarketlere ürün sağlamaya devam
etmiştir. Ancak imzalanan bir sözleşme ile bu tarihten itibaren Anadolu Elektronik ile
SETK arasındaki ilişki bitmiş, Anadolu Elektronik’in Samsung ürün satışı sona
ermiştir.
Anadolu Elektronik hisselerinin yaklaşık %(.....)’i (…..) ne, %(…..)’u ise (…..)’ye aittir.
Şirketin Genel Müdürü S. Serdar GÜRAY’dır. 130
Anadolu Elektronik Türkiye genelindeki bayileriyle Samsung ürünleri satışı için Yetkili
Satıcı Franchise Sözleşmeleri imzalamak suretiyle çalışmıştır. Şirketin 2010 yılına ait
cirosu (…..) TL’dir.
I.1.2. Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti. (SETK)
1938 yılında Kore’de kurulan Samsung, faaliyetlerini ev elektroniği, mobil iletişim, ofis
altyapısı ve temel bileşenler olmak üzere dört ana iş kolunda sürdürmektedir.
140
Farklı distribütörler aracılığıyla Türkiye pazarına girmiş olan Samsung, 2005 yılında
beyaz eşya ve televizyon ürünlerinin Türkiye’deki dağıtımını Anadolu Elektronik
aracılığıyla yapmaya başlamıştır. SETK ise 12.6.2007 tarihinde kurulmuş olup,
yukarıda bahsedildiği üzere Ocak 2010 itibarıyla Samsung ürünlerinin dağıtımını ve
servis sonrası hizmetlerini gerçekleştirmeye başlamış, 26.10.2010 tarihinde
Samsung markalı ürünlerin Türkiye’deki satışını tümüyle Anadolu Elektronik’ten
devralmıştır.
SETK hisselerinin %(…..)’u (…..)’ye, kalan kısmı şirketin iki müdüründen biri olan
(…..)’ye aittir. Diğer müdür ise Chul Hee LEE’dir. 150
11-39/838-262
4
Şirketin 2010 yılına ait cirosu (…..) TL’dir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Elektronik sektörü, son dönemde, tüm diğer sektörlerin gelişmesine katkıda bulunan
ve ülke ekonomileri için stratejik öneme sahip temel bir sanayiye dönüşmüştür.
Sektör, Batı Avrupa, ABD, Japonya gibi gelişmiş ülkelerin yanı sıra, özellikle 160
gelişmekte olan ülkeler için de ekonomik kalkınmada önemli bir role sahiptir.
Elektronik sektörünün hızla gelişmesi sonucunda rekabet artmış, özellikle AR-GE
faaliyetlerinin yoğunlaşması kullanılan teknolojinin sürekli olarak yenilenmesi
sonucunu doğurarak elektronik sektörünün belirleyici özelliğini oluşturmuştur. Diğer
yandan bu hızlı değişim, piyasaya sunulan ürünlerin yaşam evrelerinin nispeten kısa
olması sonucunu da ortaya çıkarmıştır.
Elektronik sanayisi, hızlı gelişimini Türkiye’de ancak 1980’li yıllardan sonra
gerçekleştirebilmiştir. Bunda PTT yatırımlarının hız kazanması, renkli TV yayınına 170
geçilmesi ve son yıllarda iletişim sektöründe yaşanan hızlı gelişmelerin etkisi
büyüktür.
Her ne kadar Türk elektronik sanayisinin hacmi Dünya üretimi içerisinde önemli bir
paya sahip değilse de sektörün dinamizmi büyüme sinyalleri vermektedir. Ülkemiz
elektronik sanayi 2008 yılında 9,5 milyar ABD doları tutarında üretim, yaklaşık 5
milyar ABD doları tutarında ihracat hacmiyle reel sektörler arasında önemli bir yer
işgal etmiştir. Sektörde 2009 yılında yaklaşık 200 milyon ABD doları tutarında AR-GE
harcaması yapılmış olup bu rakam toplam cironun %2’si oranındadır. Türkiye
genelinde tüm sektörler için AR-GE çalışmalarına ayrılan bütçenin toplam ciro 180
içerisindeki oranının ortalama %0,8 olduğu dikkate alınrsa elektronik sanayinde AR-
GE çalışmalarına verilen önem daha iyi anlaşılmaktadır.
Bununla beraber, Türk tüketici elektroniği sektöründe 2008 yılı içerisinde yaşanan
krizin etkisiyle 2009 yılında bir gerilemenin yaşandığı da görülmektedir. 2009 yılında
tüketici elektroniği alt sektöründe ciro, 2008 yılındaki 3,58 milyar dolar seviyesinden
3,3 milyar dolara düşerek %8,6 oranında azalma göstermiştir.
Dünya genelinde elektronik ürünler; direkt pazarlama kanalları (TV’den satış,
internetten satış, fabrika satış, posta siparişi), süpermarket kanalı, zincir tekno-190
marketler, bilgisayar satış ofisleri, yazılım marketleri, mobilya mağazaları, ev
dekorasyon mağazaları, ev ofis mağazaları, yaygın ticaret kanalı, taşınabilir
elektronik ürünler mağazaları, telekomünikasyon marketleri gibi kanallar üzerinde
tüketiciyle buluşmaktadır.
Panel TV satışlarında Türkiye’de temel olarak altı dağıtım kanalı bulunmaktadır.
Bunlar; münhasır mağazalar (bayilik kanalı), karma mağazalar, toptancılar,
teknomarketler, hipermarketler ve çok katlı mağazalardır.
11-39/838-262
5
Günümüzde tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarının hızla değiştiği, özellikle büyük çaplı 200
mağazalar ve perakende zincirlerine uzanan “Organize Perakende” sisteminin tüm
dünyada yaygınlaştığı görülmektedir.
Bu paralelde tüketici elektroniği ürünlerinin satış ve dağıtım alt yapısı da değişmiş,
geleneksel küçük ve mahalli satış noktalarına kıyasla ürünleri daha uygun fiyatlarla
sunan büyük teknomarketler doğmuştur. Bu tip perakendecilerin kar marjlarını kısıtlı
tutarak yüksek miktarda ürün satışı hedeflemesi maliyet avantajları ile birleştiğinde
klasik bayilerinkine kıyasla daha düşük fiyatlar ortaya çıkmaktadır. Yine bu
noktalarda değişik markalara ait çeşitli ürünlerin birlikte sergilenmesi, tüketicilerin
klasik bayilere nazaran teknomarketlerden alışveriş yapmalarını sağlayan bir diğer 210
unsur olarak ortaya çıkmaktadır.
Gelişmekte olan ülkelerde tüketici elektroniği perakendeciliği hızlı bir dönüşüm
içerisindedir. Avrupa, Asya ve Amerika’nın (Best Buy, Media Markt gibi) büyük
perakendecilerinin giderek yaygınlaşmaları bu dönüşümün bir parçasını
oluşturmaktadır. Bu değişimin yakın zamanda perakende sektöründe yaşanan
değişime oldukça benzediği açıktır. Yüksek alım yapması nedeniyle belirli bir alım
gücü oluşturan ve bu alım gücünün sonucu olarak sağlayıcılar ile pazarlık yapma
imkanı bulan zincir teknomarketler bu avantajlarını fiyatlara yansıtarak tüketicileri
mağazalarına çekmektedirler. Ölçekleri nedeniyle birim satış başına yüksek 220
operasyonel maliyetlere katlanmak zorunda kalan ve yukarıda sayılan türden alım
gücüne sahip olmayan klasik bayiler ise teknomarketlerin fiyatları ile rekabet
edebilme güçlerini kaybetmektedirler. Bunun sonucunda bayiler genellikle hem satış
öncesi hem de satış sonrası hizmetlerinin kalitelerini arttırmak yoluyla tüketicilerin
taleplerini mağazalarına çekmeye çalışmaktadırlar.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan
pazarlar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda 230
yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve
fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir.
Bununla birlikte talep ikamesine eşdeğer etki yarattığı durumlarda arz yönlü ikame
edilebilirlik de pazarın tanımlanmasında dikkate alınmaktadır.
Tüketici elektroniğinin bir alt segmenti olan televizyon pazarında temel ayrım CRT
(tüplü) televizyonlar ile LCD, Plazma, LED, OLED ve diğer yeni teknoloji kullanılan
panel televizyonlar arasında olmaktadır. Panel televizyonlar hem sahip oldukları
teknik özellikleri hem de fiyat seviyeleri bakımından birbirlerine benzemekte ve CRT
televizyonlardan ayrılmaktadır. Dolayısıyla, ilgili pazarı gerek teknolojik gelişmelere 240
uyumluluğu, gerekse boyutları ve görüntü kalitesiyle CRT televizyonlardan önemli
farklılıklar gösteren düz ekranlı “panel televizyon” üst başlığında değerlendirilmiştir.
Bu sebeple ilgili ürün pazarı “panel televizyon pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Coğrafi pazar değerlendirmesi yapılırken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin nitelikleri
ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler
arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından
11-39/838-262
6
hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. Genel olarak panel 250
TV pazarının pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve
satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği gözönüne alınarak ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
Soruşturmanın konusunu Anadolu Elektronik ve SETK’nin Samsung markalı Panel
TV sağladıkları nihai satış noktalarının yeniden satış fiyatlarını belirleyerek 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlale neden olup olmadıklarının tespit
edilmesi oluşturmaktadır. 260
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde dikey veya yatay ilişkiler
konusunda herhangi bir ayrıma gidilmeksizin “mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının belirlenmesi” hukuka aykırı eylemler arasında sayılmıştır.
Bununla birlikte, özellikle markalar arası rekabetin yoğun olduğu pazarlarda, dikey
ilişkiler yoluyla marka içi rekabetin kısıtlanması sonucunu doğuracak uygulamaların,
kimi durumlarda etkinlik artışı sağlayarak markalar arası rekabeti artırabilmesi
nedeniyle bu uygulamalar muafiyet koruması içine alınarak yasaklama kapsamı 270
dışında bırakılabilmektedir. Bu tür dikey kısıtlamalara ilişkin çerçeve, mevzuatımızda
özellikle 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile çizilmektedir.
Ancak kimi dikey kısıtlamalar “açık kısıtlamalar” olarak kabul edilmekte ve bu
kısıtlamalar anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır. Tebliğde,
inceleme konusu Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi (YSFB) uygulaması, bu tür
kısıtlamalar arasında sayılmaktadır.
I.3.1. Anadolu Elektronik’in Alıcılarının Yeniden Satış Fiyatını Belirlediğine 280
İlişkin Belgelerin Değerlendirilmesi
Önaraştırma döneminde yapılan yerinde incelemelerde, Anadolu Elektronik’in
özellikle 2009 yılı içerisinde ve 2010 yılı başında (yaklaşık 11 aylık bir dönem)
alıcılarının satış fiyatına müdahale ettiğine ve bu müdahalelerin alıcıları tarafından
kabul edildiğini işaret eden belgelere ulaşılmıştır. Belgelerde Anadolu Elektronik’in
alıcıların yeniden satış fiyatını belirlediğine yönelik ifadeler aşağıda yer verildiği
şekildedir.
Belge 231: 17.7.2009 tarihinde Anadolu Elektronik Ankara Bayisi (…..) tarafından 290
Anadolu Elektronik yöneticilerine ve bölge satış sorumlularına gönderilen “Kutup A.Ş.
Düşük Fiyatlar Hak” başlıklı e-postada:
“Bildiğiniz üzere yaklaşık 3-4 aylık bir süredir tüm Türkiye genelinde
ürünlerimizin satışında sizlerin belirlemiş olduğu sabit fiyatlar uygulanmaktadır.
1 Kararda yer alan tüm belge numaraları, soruşturma raporunda belgelerin almış olduğu numaraları işaret
etmektedir.
11-39/838-262
7
Aksi durumda çok ciddi yaptırımlarınız bulunmaktadır ve belki bir çok bayii gibi
bizde geçtiğimiz aylarda bu cezai uygulamalardan (armada mağaza kira
desteği kesintisi) zarar görmüş bulunmaktayız.
Bizlere gönderilmiş olan yeni fiyat listesi doğrultusunda 13.7.2009 tarihinde
yeni satış rakamlarına ve etiketlere geçiş yapmış bulunmaktayız. 300
14.7.2009 tarihinde bölge sorumlumuz Sn.(…..)’a konu hakkında bilgi
verilmiştir, yanıt olarak da firma ile konuşulduğu ve tüm fiyatların güncen
olduğu tarafımıza söylenmiştir.”
ifadeleri yer almaktadır.
Belge 25:16.2.2010 tarihinde Teknosa (…..) Yöneticisi, Teknosa’dan sorumlu (…..)ne
ilettiği e-postada, Teknosa’ya özel tanımlı fiyatla verilmiş olan TV modelinin Anadolu
Elektronik Diyarbakır bayisinde daha düşük fiyatla satıldığını bildirerek, SETK’nin
desteğiyle aynı fiyattan satabilmek için izin talep etmiştir.
310
18.2.2010 tarihinde (…..) nin yazışmayı ilettiği Anadolu Elektronik (…..) Yöneticisi,
(…..) Bölge Satış Sorumlusuna ilgilenmesi için bilgi vermiştir.
Bölge Satış Sorumlusu yanıtında:
“bayim her ne kadar etiketi bizim isteğimiz doğrultusunda kaldırmış olsa bile
benzeri düzeltme yaklaşımının zincir tarafından hiç gerçekleşmediğini üzülerek
takip ediyoruz. (…) Sonuç olarak bayimiz ilgili düzeltmeyi yapmıştır.”
demektedir.
Belge 30: 26.1.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya 320
ilişkin tutanakta:
“(…..), (…) Ocak ayına bakıldığının fiyatlar konusunda ciddi şikayetler
olduğunu belirtti. Özellikle Ankara’da tüm bayilerin ve diğer kanalların
birbirlerinin fiyatlarından şikayetçi olduğunu belirtti. Bu konuda herhangi bir
çalışma yapılmayacağını, bütün kanallar için ayrı uygulama yapıldığını belirtti.”
ifadeleri yer almaktadır.
Belge 31: 13.2.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu
tarafından Media Markt ve Teknosa’nın LCD TV modelleri satış fiyatları bayi alış
fiyatlarıyla karşılaştırılarak (…..) Yöneticisine gönderilmiştir. E-postada bölge satış 330
sorumlusu:
“bende fotoğrafları olan etiketlerin bugün itibariyle çoğunun değiştiği anlaşılıyor
bazı ürünlerde de fiyat etiketi olmadığından sadece edinebildiklerimi belirttim.
Özellikle beyaz eşyada yukarı doğru düzeltme yapılmış ancak yine de düşük
kalıyor.”
demektedir.
(…..) Yöneticisi 16.2.2009 tarihinde KA Satış Temsilcilerine teknomarket fiyatlarına
ilişkin bu e-postayı iletirken;
“bu fiyatları hep beraber düzenlememiz lazım.” 340
ifadesini kullanmıştır.
Belge 32:26.2.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu; bir
İstanbul bayisinin kendisi ile aynı AVM’de bulunan Darty'nin bir ürünü düşük fiyatla
sattığı yönündeki şikayetini, (…..) Yöneticisine iletmiş ve
11-39/838-262
8
“(…) fiyat’ın değiştirilmesi konusunda acilen yardımınızı rica ederim”
ifadesini kullanmıştır.
Bunun üzerine (…..) Yöneticisi durumu KA Satış Sorumlusuna iletmiş ve;
“(…..) bayiye fiyatı düzelttirdik senin tarafla ilgili bize bilgi verebilir misin?” 350
demiştir.
Belge 33:Şubat 2009 Türkiye Satış Toplantısı isimli belgede (…..) Yöneticisinin zincir
marketlerin IT ürün grubunun oranlarını kullanarak düşük komisyonlarla ürün satışı
yaptığını, bu sebeple bayi-zincir kanalında önemli kararlar alınması gerektiğini dile
getirdiği belirtilmektedir. Yine aynı belgeden (…..)’nün, 2009 yılı için belirtilen kotanın
bayi kanalında mutlaka gerçekleşmesi gerektiğini, perakende fiyatların tam olarak
yansıtılarak satış yapmanın artık mümkün olamayacağı bir döneme girildiğini ifade
ettiği anlaşılmaktadır.
360
Belge 34: 9.3.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantı
tutanağından (…..) nün “fiyat karmaşası”nın ortadan kaldırılması için harekete
geçileceğini belirttiği, Anadolu Grubu Otomotiv Grubu (…..)’nın hem Rekabet Kanunu
açısından sıkıntı oluşturacak uygulamalardan kaçınılması gerektiğini hem de bayiler
ve teknomarketler arasındaki dengenin korunması gerektiğini ifade ettiği
anlaşılmaktadır. Bunun üzerine yine tutanaktan direktörün çözüm olarak ürün
ayrıştırması yapılabileceğini ve digital plazalara destek olunabileceğini belirttiği
görülmektedir. Yine tutanakta (…..)’nün, “fiyat istikrarı” sağlanması konusunda
yapılacak uygulamalarla ilgili tüm bayilere telefonla bilgi aktarıldığını, ayrıca hafta
içinde yapılacak ziyaretlerle detaylı bilgi verileceği bilgisi de yer almaktadır. 370
Belge 35:23.3.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya
dair tutanakta (…..) nün “yeni fiyat politikası kararı”ndan sonra olumlu dönüşler
olduğunu; daha çok bayi ile bayi, zincir ile ise zincir arasında çekişme olduğunu dile
getirmiş, an itibarıyla Teknosa’da sıkıntı olduğunu belirttiği ifade edilmektedir.
Belge 36:10.6.2009 tarihinde Anadolu Elektronik KA Satış Temsilcisi, iki ürünün bazı
teknomarketlerde liste fiyatından düşük (1.709 / 3.419 TL yerine sırasıyla 1699 /
3399 TL’ye) satıldığını belirterek, bu ürünlerin fiyatlarının 1.699 ve 3.399 TL olarak
zincir ve bayi kanadına duyurulmasını (…..) Yöneticisinin onayına sunmuştur. 380
(…..) Yöneticisi yanıtında;
“Bu konu aslında kapı açması açısından sakıncalı ama aşağıda bahsettiğin
fiyatlar aslında şu an sizin tarafta uygulanan rakamlar. Rakamların küçük
olması sebebi ile bence uygulanabilir. Bayi kanalındaki arkadaşlara bayilerine
sadece bu ürünler için fiyatları yuvarlayabileceklerini duyurabilirler”
demiştir.
Belge 37:3.8.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya ait
tutanakta, (…..)’nün “fiyat birlikteliği” ile ilgili bilgi aktardığı; bu bağlamda Electro 390
World’ün “etiket fiyatlarının değiştirildiği”ni, bayilerin hepsinin konu ile ilgili bilgisinin
olduğunu ve Teknosa’nın fiyatlarını düzelttiğini belirttiği ifade edilmektedir.
Belge 39:5.9.2009 tarihinde Anadolu Elektronik Ankara Bayisi (…..) Yön. Kur.
Başkanının, bir ürünün Optimum Media Markt mağazasında düşük fiyatla satıldığı
11-39/838-262
9
şikayetini gönderdiği İç Anadolu (…..), şikayeti KA Satış Temsilcisine ileterek, ciddi
anlamda sıkıntı yaratan uygulamanın devam edip etmediğini sormuştur.
10.9.2009 tarihinde Media Markt’ın bağlı olduğu KA Satış Temsilcisi, ürünün fiyatının
yükseltildiğine ilişkin bilgi vermiştir. Kendisine fiyatın değiştiğine ilişkin bilgi veren 400
(…..) na Forum Media Markt mağazasında uygulamanın halen devam ettiğini belirten
Bayi, mağazada bulunan Anadolu Elektronik elemanının kontrol edebileceğini
hatırlatmıştır.
(…..) nun fiyatın acilen kontrol ettirilmesini istemesi üzerine, KA Satış Temsilcisi
yanıtında
“ürünün fiyatı şu an 1069 TL miş. 1079 a yükselttireceğim bugün”
demiştir. (…..) ilgili bayiye gönderdiği e-postada ise “şimdi müdahale ediliyor”
ifadesini kullanmıştır.
410
Belge 40:18.9.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) tarafından Ankara Bayisi (…..)
mağazasına özel fiyatlı ürün ve fiyat teklifleri (…..) Yöneticisine gönderilmiştir. (…..)
Yöneticisi söz konusu teklifleri İç - Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölge Satış
Sorumlusuna ileterek;
“(…) (…..) mağazası için teklif edebileceğimiz ürün ve fiyatlarını aşağıda
görebilirsin. Ürünler yanlarında belirtilen adetlerle maximumda sınırlıdır. 22 inç
fiyatını kendi istedikleri şekilde belirleyip duyurumunu yapabilirler. 32 ve 40 ta ise bu
fiyatlar üzerinden satış yapabilirler ve sadece mağaza içinde uygulayabilirler. (…)”
ifadelerini kullanmıştır.
420
Belge 41: 18.9.2009 tarihinde Media Markt (…..) Sorumlusu, e-posta ile Anadolu
Elektronik (…..) ne Electro World’ün Ankara’da uyguladığı fiyat etiketlerini
göndermiştir. Ürün Sorumlusu e-postada:
“(…) Bu güne kadar sizlere vermiş olduğumuz her türlü desteğe rağmen iki
gündür bu etiketlerin değişeceğini söylemeniz ve değişmemiş olmaları bizleri
ciddi anlamda maddi ve manevi zarar uğratmaktadır. Kaldı ki sadece bu
ürünler değil regüler satıştaki ürünlerinizin çoğunda buna benzer bozuk fiyatlar
mevcuttur. (…)
ifadelerini kullanmıştır.
430
Aynı konuya ilişkin olarak Media Markt Yöneticisi, (…..) ne gönderdiği 23.9.2009
tarihli e-postasında:
“(…) Aşağıda geçen hafta Electroworld Ankara açılışında görülen enteresan
fiyat uygulamaları ile ilgili detaylar mevcut. (…) Bu tarz hareketler artik
tahammül edilecek gibi değil ve biz bunlara artık sessiz kalmayacağız. Sizde
konu ile ilgili düşüncelerinizi, önlemlerinizi ve ne gibi yaptırımlar alacağınıza
dair bilgi bekliyorum. Önümüzdeki hafta mutlak suretle bu konu ile ilgili siz ve
Anadolu Elk. ile bir toplantı talep ediyorum.”
demiştir.
440
Belge 42: 25.9.2009 tarihinde Anadolu Elektronik Ankara (…..) Bayisi tarafından İç
Anadolu (…..) gönderilen e-postada;
“Bazı zincir mağazalar açılış adı altında ürünleri değerinden (bize
maliyetinden) aşağı satmakta. (…) Her seferinde gerekli uyarılar yapılacak
fiyatlar düzeltilecek bundan sonra olmayacak diye (…..) (…)
11-39/838-262
10
demiş,
(…..) e-postayı (…..) na iletirken;
“Özellikle Electroworld başta olmak üzere (Media Markt da buna dahildir) açılış
adı altında el altından etiket fiyatlarına yansıtılmadan yapılan satışlar bayi 450
kanalına ciddi zarar vermektedir. Konuyla ilgili mağazalar ile görüşüp fiyatların
düzeltilme taahhütünün alınması konusunda yardımlarınızı rica ederiz”
ifadelerini kullanmıştır.
Belge 43:26.9.2009 tarihinde Anadolu Elektronik Bayisi (…..) nın, Media Markt ve
Teknosa'nın Samsung ürünlerindeki fiyat farklarını (…..) Sorumlularına göndermesi
üzerine; konu (…..) ne iletilerek:
“(…) Bu durum karşısında bayilerimiz fiyat istikrarını bozmamak adına dik
dursalar da, her geçen gün müşteri kaybetmekte ve Samsung Digital
Plazaların pahalı ürün sattığı imajı tüketicinin zihninde yerleşmiş durumdadır. 460
(…).”
denilmiştir.
Belge 44:2.10.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bölge Sorumlusu tarafından
(…..) ne gönderilen e-postada, Media Markt’ın nakit fiyatına taksitle satışa başladığı
belirtilmiş, konu ile ilgili ne tür bir yaptırım uygulanacağı sorulmuştur. Bayi Kanalı ve
Kurumsal Satış Yöneticisi;
“Şu an mal çıkılmıyor. Fiyatları düzeltmeleri için görüşülüyor”
cevabını vermiştir.
470
Belge 45: 17.10.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..)
Bölge Satış Sorumlusuna gönderilen e-postada, Bimeks’in indirim kampanyasının
kendilerine zarar verdiği belirtilmiş; bayilerin daha güçlü kılınarak avantajlı kampanya
yapmalarının sağlanması önerilmiştir.
Konuyu ileten (…..) na ileten Bölge Satış Sorumlusu, her hafta sonu zincirler
tarafından gerçekleştirilen indirimlerin artık rutin hale geldiğini ifade ederek “klasik”
olarak fiyatların “düzeltilmesi” yönünde yardım talep etmiştir.
(…..) yanıtında; 480
“Kampanya sona ermiştir. Etiketler ve internet sitesi düzeltilmiştir. Firma
yetkilileri ile yapılan görüşmede, firma genel uygulamanın 2 gün boyunca
devam ettiğini bu uygulamanın ürünlerimiz için bir daha kesinlikle
olmayacağını bildirmiştir, firmaya karşı genel tavrımız Çarşamba günü (…..) ile
birlikte değerlendirilecektir”
demiştir.
Belge 46:23.10.2009 tarihinde Anadolu Elektronik Bayisi (…..) Genel Müdür
Yardımcısının (…..) Bölge Satış Sorumlusuna gönderdiği e-postada, Media Markt
broşüründe yer alan bir ürünün fiyatı bildirilerek, son dönemde bu tür uygulamaların 490
kendilerini zor durumda bıraktığı belirtilmiş;
“Konu ile ilgili olarak fiyat ayarlaması için acil dönüş bekliyoruz”
denilmiştir.
Bölge Satış Sorumlusunun, bayinin teknomarketle aynı fiyattan satma talebini
ilettiği (…..) yanıtında;
11-39/838-262
11
“Durum bilgimiz dışında gelişmiştir. Bizi de zor durumda bırakmışlardır. Gerekli
prosedür uygulanmaktadır.”
ifadelerini kullanmıştır.
Belge 47:31.10.2009 tarihinde Darty (…..) Yöneticisi Anadolu Elektronik (…..) ne 500
gönderdiği e-postada; Saturn, Teknosa, Electro World, Media Markt ve Vatan gibi
teknomarketlerin fiyatlarından ve indirim kampanyalarından söz ederek birçok
Samsung ürününde fiyatı “bozduklarını”, bu fiyatların acilen “düzeltilmesi” gerektiğini
belirtmiştir. Buna ek olarak e-postada:
“Darty olarak bugüne kadar sizle stratejik bir ortak olarak birlikte hareket
etmeye özen gösterdik. Ancak bugün gelinen durum bizim tahammül
edebileceğimizin çok üzerindedir”
ifadelerine yer verilmiştir.
Belge 48: 2.11.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu, 510
teknomarketlerin bazı Samsung ürünlerinde uyguladıkları fiyat ve taksit sayılarının
yer aldığı tabloyu diğer bölgelerin satış temsilcilerine göndererek kendi bölgelerinde
yapılan benzer aksiyonların bildirilmesini talep etmiştir. Tabloda, ürün ve teknomarket
isimlerine göre “normal fiyat” ile “uygulanan fiyat” ve taksit sayılarına yer verilmiştir.
Belge 49:2.11.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya
ilişkin tutanakta (…..)’nün bazı teknomarketlerin hedefleri tutturamadıkları için
fiyatlarda “farklı” uygulamalar yaptıklarını, bu konuda yapılması gerekenler için karar
verilmesi gerektiğini; bayilerin bu konuda baskı yaptıklarını, bir karar alınması halinde
hemen bir “plan” oluşturularak “yeni şartların” ve “müeyyidelerin” bildirilebileceğini, 520
konu ile ilgili hazırlık yapılacağını belirttiği ifade edilmektedir.
Belge 50:5.11.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi (…..), Electro World'ün
broşür çalışmasında yer alan Samsung ürününün indirimli fiyatını (…..) Bölge
Sorumlularına bildirerek;
“Konuyla ilgili aynı uygulamayı mağazalarımızda yapabilmek için sizden bilgi
bekliyorum.”
denilerek indirim izni talep etmiştir.
(…..) 6.11.2009 tarihli yanıtında;
“Aynı uygulamayı elektroworld’ün insertü süresince yapabilirsiniz. Dün sözlü 530
olarak iletmiştim. Ancak bu fiyattan satışlarınızda herhangi bir destek
verilmeyecektir.”
ifadelerini kullanmıştır.
Belge 51:6.11.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi (…..) yetkililerine
mağaza yöneticilerinden aynı AVM’de bulundukları Electro World’ün Samsung
markasında “tavsiye edilen fiyat listesinin altına” satış yaptığı, müşterilere Kutup A.Ş.
tarafından verilen fiyattan daha düşük fiyat vererek satışları engellediği bilgisi
verilmiştir.
540
Bunun üzerine (…..) Genel Müdürü tarafından (…..) Yöneticisine gönderilen e-
postada, iyice daralan pazarda Electroworld’ün müşterilere bayinin verdiği fiyatı takip
ederek daha düşük fiyat teklif etmesi sonucunda satışların iptaline neden olması
şikayet edilmiş, teknomarketler karşısında bayi kanalının dezavantajları dile
getirilmiştir. Bayi kanalına özel ürün verilmemesi karşısında teknomarketlere özel
11-39/838-262
12
ürün verilmesi, teknomarketlerin kendilerine özel modellerin yanı sıra bayilerde de
bulunan modelleri satabilmesi örnek verilerek, Anadolu Elektronik’in bayileri de
korumak amacıyla çalışma başlatması talep edilmiş ve “sistemin çatırdadığı”
uyarısında bulunulmuştur. Öte yandan, (…..) Genel Müdürü teknomarket ve bayilerin
Anadolu Elektronik’e karşı tutumlarını da karşılaştırmış; bayi kanalında kampanya 550
yapılması halinde kendilerinin Anadolu Elektronik’ten gelen etiket düzeltme talepleri
doğrultusunda değiştirilen etiketleri dahi fotoğraflayarak gönderdiklerini, buna karşın
Media Markt’ın bayi kampanyasında satılan üründe indirime giderek daha ucuza
sattığını örnek vermiştir. Bayilerin etiketlerini talimatı doğrultusunda görmek isteyen
Samsung’un serbestçe hareket eden örneğin Media Markt’ı görmek istemediğini
sorgulayan Genel Müdür, bayilerin Anadolu Elektronik’in istediği her aksiyonda
bulunup istemediğini yapmamalarına karşın teknomarketlerin düzenlemelere
uymamalarının şirket politikasıyla çeliştiğini belirtmiştir. Genel Müdür son olarak
çatırdadığından söz ettiği sistemin ne olduğu hakkında bilgi veren şu ifadeleri
kullanmıştır: 560
“Karlılığımızı bozan, sistemi bozan zincirlere karşı ciddi yaptırımların
uygulandığı eski disiplinli ve yüksek cirolu “FİYAT POLİTİKALARINIZIN” tüm
kanallarda mükemmel işlediği günlerimize dönebilmek dileğiyle…”
(…..) Yöneticisi, söz konusu e-postayı (…..) ve Electro World’ün bağlı bulunduğu
(…..) bilgisine sunmuştur. (…..) yanıtında,
“(…)bölgede görevli (…..) arkadaşımız (…..) sürekli olan mağazayı kontrol
etmekte ve bana raporlamaktadır.(…) şikeyete konu olan ürünlerde düşük
etiketler tespit edilememiştir. Buna rağmen etiketler aynı kalmak şartı ile
Bayimiz ile EW nün gizli bir rekabet içinde oldukları anlaşılmaktadır.”” 570
ifadeleri yer almaktadır.
Belge 52:16.11.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya
ilişkin tutanaktan (…..)’nün “fiyat istikrarsızlığı” ile ilgili bilgi aktararak, satış
noktalarının hedefleri tutturmak için fiyatlarda oynama yaptığını belirttiği; bayilerin
kendi aralarında problem olmadığını, teknomarketlerde sorun olduğunu ayrıca “fiyat
istikrarı” konusunda karar alındığını ve bu konuda SETK ile görüşüldüğünü, bu
uygulama ile rekabetten uzaklaşılacağını eklediği ve uygulamaya ilişkin Teknosa,
Media Markt ve Darty ile konuşulduğunu ve bu teknomarketlerin uygulamaya sıcak
baktığını ifade ettiği ve rakiplerin de benzer sıkıntıları olduğunu bu konuda liderlik 580
edebileceklerini belirttiği görülmektedir.
Belge 53:23.11.2009 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya
ait tutanaktan (…..)’nün hafta sonu fiyatları ile ilgili ciddi sıkıntı olduğunu, [satış
noktalarının] taksit sayısı yerine artık fiyatlarla oynadıklarını belirttiği. “Fiyat
farklılıklarını önlemek” için yapılacak uygulamanın toplantı günü kanallara
duyurulacağı ve Vatan ile Bimeks’le konuşulacağı bilgisini verdiği, diğer
teknomarketlerle daha önce görüşüldüğü ve uygulamanın olumlu karşılandığı bilgisini
verdiği anlaşılmaktadır.
590
Belge 54:1.12.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..) Bölge
Satış Sorumlusuna gönderilen e-postada, Bimeks’in internet sitesinde yapmış olduğu
kampanyaya karşı bayi olarak ne tür bir uygulamaya gidebilecekleri yönünde bilgi
talep edilmiştir. (…..), konuyu (…..)ne ileterek,
11-39/838-262
13
“(…..) bu fiyatları mağazalarda da uyguluyorlarsa işin başında müdahale
etmemiz gerekir”
ifadesini kullanmıştır.
3.12.2009 tarihinde ise bir başka (…..) Bölge Satış Sorumlusuna Bimeks ve Teknosa
uygulamalarını bildirmiştir. Bölge Satış Sorumlusu, (…..)ne ilettiği e-postada: 600
“Bölgemizdeki tüm bayiler Aralık fiyat listesine geçtiler. Zincirler de halen eski
fiyat uygulamalarına devam etmektedir. Bu da tüketiciler ve bayiler de
memnuniyetsizlik uyandırıyor. Bunun süreç alacağının farkındayız ama
düzeltmelerin acil olarak gerçekleşmesi yönünde yardımınızı rica ederim.
ifadelerini kullanmıştır.
Belge 55:18.12.2009 Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)nın, Electro
World ve Teknosa mağazalarında Samsung ürünlerinin hala eski fiyatlarla satıldığına
ilişkin e-posta göndermesi üzerine, İç Anadolu Bölge Satış Sorumlusu konuyu KA
Satış Temsilcilerine ileterek, ilgili mağazaların “fiyat etiket kontrollerinin yapılması ve 610
fiyatların düzeltilmesi” yönünde yardım talep etmiştir.
Belge 56:22.12.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..)ne
gönderilen e-postada, Electro World fiyatları bildirilerek, kendileriyle Electro World
fiyatları arasında fark olduğu belirtilmiş ve bu konuda ne yapmaları gerektiği
sorulmuştur.
(…..)nin Electro World ve Vatan konusunu önceden konuştukları, ikisinin de
başından beri uygulamaya dahil olmadıkları, kendilerinin de bu doğrultuda hareket
ettikleri yanıtı üzerine Bayi, Electro World kampanyasının kendi ürün satışlarını 620
yavaşlatmaması amacıyla fiyatlarında değişiklik yapmak için izin talep etmiştir.
(…..) cevabında;
“Dostum bunu yaptığınızda Teknosa ve Mediamarket’e sıçramayacak ise
yapın. Sonrasında daha kötü sonuçları konuşuyor olmayalım ama.”
ifadelerini kullanmıştır.
Bayinin sadece Electro World’den gelen müşterilere bu fiyatları uygulayacaklarını,
etiketlerde herhangi bir değişiklik olmayacağını belirtmesi üzerine; (…..) onay
vermiştir.
630
Belge 57:25.12.2009 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)nün
Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlularına gönderdiği e-postada, Darty’nin
uyguladığı ve Electro World’ün yayımladığı broşürde yer alan indirimli fiyattan ürün
satabilmek için bilgi talep edilmiştir. Kutup A.Ş. (…..) tarafından aynı tarihte Kutup
A.Ş. Samsung Digital Plazalarına gönderilen e-postada, söz konusu modelde
indirimli fiyattan satış yapılabileceği bildirilmiştir.
Belge 58:28.12.2009 tarihinde (…..)na gönderdiği e-posta ekinde teknomarketlerde
uygulanan fiyat tablolarına yer vererek, Electro World’ün fiyatlarının “düzeldiğini”
iddia etmesine karşın tabloda işaretli Electro World fiyatlarının değiştirilmediğini 640
belirtmiştir.
Belge 59:2.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (….)
tarafından (…..) Bölge Satış Sorumlusuna gönderilen e-postada, Darty mağazasının
11-39/838-262
14
etiketlerinde tespit edilen düşük fiyatlara yer verilmiş, Samsung Digital Plazalarda
aynı düşük fiyatlarla satış yapılabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması talep
edilmiştir. Bahsi geçen e-postayı SETK (…..)ne ileten Bölge Satış Sorumlusu, Darty
(…..) AVM’deki fiyat etiketlerinin düzeltilmesi konusunda yardım talep etmiştir.
8.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik Bayilerine gönderdiği e-postada Bölge Satış 650
Sorumlusu, gün itibarıyla bir hafta boyunca düşük fiyatla satıldığı şikayet edilen
Samsung ürünlerinden biri için bayi kanalında geçerli olacak kampanyalı fiyata yer
vermiş, herhangi bir kompanse ödemesi yapılmayacağını belirtmiştir.
Belge 60:5.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik bünyesinde düzenlenen toplantıya ait
tutanakta (…..)’ün, “fiyatı bozdukları” için Electro World ve Vatan’a “ürün
çıkarılmadığını”, fiyatların hala “düzelmediğini”, Aralık ayında giriş ürünlerinde
fiyatların “bozulduğunu” ve yaklaşım ile ilgili sıkıntı olduğunu belirttiği ifade
edilmektedir.
660
Belge 61:6.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..) Bölge
Sorumlularına gönderdiği e-postada, Media Markt’ın uyguladığı düşük fiyatlara yer
vererek, konuyla ilgili bilgi talep etmiştir. Yanıt verilmemesi üzerine bu kez Kutup A.Ş.
(…..), Bölge Satış Sorumlularına attığı e-postada:
“Media Markt uygulamaları ekteki gibidir. Bunlara ilave %10 hediye kartı
verilmektedir. Bu şartlar altında ürün satışımız mümkün görünmüyor. Konu ile
ivedi ilgilenmenizi rica ederim.”
ifadelerini kullanmıştır.
(…..) Bölge Sorumlusu, şikayeti SETK (…..)ne iletmiş ve konuyla ilgili dönüş 670
yapılmasını talep etmiştir.
Belge 62:7.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..) Bölge
Satış Sorumlusuna gönderilen e-postada, Media Markt’ta uygulanan kampanyalara
yer verilmiştir. Konuyu SETK (…..)ne ileten Bölge Satış Sorumlusu, fiyatların
düzeltilememesi durumunda bayinin müşterilere sanal fiyat vererek Media Markt’ın
fark ödemesine neden olacak önlemler alacağını belirttiğine dikkat çekmiştir.
Bölge Satış Sorumlusu, bayi şikayetini (…..)ne de iletmiş ve gönderdiği e-postada;
“(…)son dönemde fiyatlar konusundaki istikrarsızlığın geçici olduğu kanaati 680
yerini istikrarın sağlanamayacağı kaygısına bıraktı. Bayilerimiz kendilerini nasıl
adapte edebilecekleri konusunda alternatifler üretmek istiyor.(…)
(…..) Mediamarkt RT62UDEW (…..) TL fiyat vermişti. bu fiyatı mağazada
olduğum bir an tüketicinin bilgi vermesiyle öğrendim ve MediaMarkt a gittim.
oradaki arkadaşlar bu fiyatın Teknosa İnsertüne istinaden verildiğini belirtti.
Teknosa insert süresi geçmesine rağmen düzeltmediler. Bayimiz de aynı fiyata
çekince (…..) yaptılar. Yaparken de Kerim i arayarak daha da altına fiyat
yazacaklarını ve oluşan farkın karşılanmasını talep ettiler. Olumsuz yanıt
almalarına rağmen düzeltmediler. Üstelik personellerine Anadolu Grubu’nun 690
artık kendilerine müdahil olmalarına izin vermeyeceklerini kabaca ‘artık
takmayın’ dediklerini duydum(…).
11-39/838-262
15
Tarafımızdan yönelttiği süre müdahil olarak bir şekilde denge sağlayabildiğimiz
konumdan tamamen bağımsız olarak ürün tedarik etmeye başladıklarında
kontrolün nasıl sağlanacağı konusunda bayilerimizin tedirginliği artma
eğiliminde.(…)”
denilmiştir.
Belge 64:9.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..) 700
tarafından (…..) Bölge Sorumlularına gönderilen e-postada:
“Darty mağazalarında 9.1.10 tarihli devam eden etiket ve mağaza içi
uygulamalarında düşük fiyatlar tespit edilmiştir. Konuyla ilgili olarak acil
etiketlerin düzenlenmesini ve mağaza içi uygulamaların bitirilmesini rica
ederim.”
denmektedir.
Bunun üzerine 10.1.2010 tarihinde SETK (…..)ne gönderdiği e-postada Bölge Satış
Sorumlusu; tüm bilgilendirmeye karşın şikayet edilen teknomarketlerde fiyat
etiketlerinin değişmediğinden yakınmış, teknomarketlerin fiyatlarını değiştirdiğini 710
söyleyerek zaman kazandıklarını belirtmiştir.
Belge 65:14.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)nün
Darty ve Media Markt mağazalarında tespit edilen düşük fiyatları kendisine bildirmesi
üzerine (…..); SETK (…..)ne gönderdiği e-postada:
“aşağıda Darty ve MM’a ait bazı fiyatları bulabilirsin. Hatırlarsan Darty 32B450
için yapacağı kampanya doğrultusunda tüm fiyatlarını düzelteceğini söylemişti.
Bilgi vermeni rica ederim.”
ifadelerini kullanmıştır.
720
Belge 66:14.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)nün
Darty ve Media Markt mağazalarında tespit edilen düşük fiyatları kendisine bildirmesi
üzerine (…..); SETK (…..)ne Darty’nin daha önce yapacağı bir sonraki kampanyada
fiyatları düzelteceğine dair söz verdiğini hatırlatarak, bilgi verilmesini rica etmiştir.
Belge 67:16.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)
tarafından (…..) Bölge Sorumlularına gönderilen “EW/MM Samsung Fiyat Birliği Hk.”
başlıklı e-postalarda, Electro World ve Media Markt teknomarketlerinde tespit edilen
düşük fiyatlara yer verilmiş;
“gerekli düzenlemelerin yapılmasını rica ederim” 730
denilmiştir.
Durum Bölge Satış Sorumlusu tarafından SETK (…..)ne ilettiği e-postada;
“M.M fiyatları her geçen gün farklılaşmaktadır. Müdahale edilmesine rağmen
fiyatları düşürüyorlar ve bu durum karşısında bayilerimiz rekabet edemez
duruma gelmiştir. Bu mağazalara gerekli müdahalenin biran önce yapılması
hususunda yardımlarınızı önemle rica ederim.”
denmektedir.
Belge 69:24.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..) 740
tarafından (…..) Bölge Sorumlularına gönderilen e-postada, Electro World’ün tespit
edilen düşük fiyatlarına yer verilerek, gerekli düzenlemelerin yapılması talep
11-39/838-262
16
edilmiştir. Konuyu SETK (…..)ne ileten (…..) Bölge Sorumlusu, Electro World fiyatları
hakkında acil dönüş yapılmasını talep etmiştir.
Belge 70:25.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..) Bölge
Satış Sorumlusuna gönderilen e-postada, kar oranlarının düştüğünden ve neredeyse
sadece gelecek primlerle çalışıldığından yakınılarak; Teknosa’nın perakende listeden
yapılan ıskontoyu devam ettirmeyip ilave ıskonto yaparak taksit uyguladığı ve hediye
çeki verdiği, LED TV fiyatlarının çok uygun hale geldiği ve satabilmek için kendilerinin 750
de bu düşük fiyat uyguladığı belirtilmiştir. Öte yandan bir mağazanın beyaz eşya
ürünlerini iddialı bir şekilde uygun fiyatla sattığı bildirilerek, anılan sıkıntıların
giderilmesi talep edilmiştir.
Bölge Satış Sorumlusu 26.1.2010 tarihli yanıtında;
“(…) Teknosa’nın uyguladığı kampanyalarla ilgili yetkili arkadaşı uyaracağız.
Farklı fiyattan Samsung ürünleri satan noktalarda tespit edilen ürün Anadolu
Elektronik’e ait ise çıkış noktası tespit edilip uyarılacaktır. Tüm bu konular yetkili
kişilere muhakkak iletilecektir.”
ifadelerini kullanmıştır. 760
Belge 73:26.1.2010 tarihinde yine Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)
tarafından İç Anadolu Bölge Sorumlularına gönderilen e-postada, Electro World’de
yapılan bir ürün indiriminin hızlı bir şekilde durdurulması istenmiştir. Konuyu SETK
(…..)ne ileten Bölge Satış Sorumlusu, fiyatın çok düşük olduğunu belirterek acil
müdahale talep etmiştir.
Belge 74:26.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)
tarafından (…..) Bölge Sorumlularına gönderilen e-postada, Electro World’de
uygulanan düşük fiyatlara yer verilmiş, gerekli “düzenlemelerin” hızlı bir şekilde 770
yapılması talep edilmiştir. Bahsi geçen e-posta Bölge Satış Sorumlusu tarafından
SETK (…..)ne iletilmiş, Electro World’ün “fiyat düşürmeye” devam ettiği, mağazaya
“fiyat konusunda yapılan müdahaleleri” önemsemedikleri ileri sürülmüştür.
Belge 76:29.1.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..) Bölge
Satış Temsilcisine gönderilen e-postada;
“Eskişehir Mediamarkt’ta liste fiyatı (…..) TL olan 28 AFW bulaşık makinesi
(…..) şeklinde satılıyor. Bu özel bir kampanya mıdır? Eğer öyleyse aynı koşullardan
bize de ürün satmak istiyoruz. Teknosa geçen haftadan bu yana tüm elektronik
ürünleri eski fiyatlarla satıyor. (…)” 780
denilmektedir.
1.2.2010 tarihinde Bayi yetkilisinin durumun devam edip etmediğini sorması üzerine;
özellikle hafta sonu neredeyse tüm teknomarketlerde fiyatların “bozuk” olduğu, farklı
ürünlere farklı kampanyalar yapıldığı, ayrıca önceden belirtilen kampanyalı fiyatların
da aynen devam ettiği, tüm teknomarketlerin LED TV’lerde “fiyat bozduğu” ileri
sürülmüştür.
Belge 78:1.2.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi tarafından (…..) Bölge
Satış Temsilcisine gönderilen e-postada, o güne kadar yapılan düşük fiyat 790
uygulamasına yönelik şikâyetleri “bu kez son, tekrar olmayacak” şeklinde
cevaplandırıldığı halde bir düzelme olmadığı yakınılmış; durumun artık oldukça ciddi
11-39/838-262
17
bir hal aldığı, müşterilerin bayiler karşısında zincir marketleri tercih ettiği ileri
sürülmüştür. Fiyat avantajı sağlanan zincir marketler karşısında bayilerin korunacağı
bir çalışma yapılıp yapılmayacağı konusunda bilgi talep eden Bayi, mağduriyetin
giderilmesini istemiştir.
Bölge Satış Temsilcisi şikayeti (…..)ne iletirken, bayinin indirimli zincir market
fiyatlarına gösterdiği tepkinin haklı olduğunu, zincir marketlere verilen rakamlar
karşısında en üst kademedeki bayinin bile kar marjının düştüğünü belirtmiştir. (…..), 800
yazışmayı SETK KA (…..) ile paylaşmış; şikayetçi Bayi yetkilisine verdiği yanıtta ise:
“Bildiğiniz üzere Şubat ayı itibari ile Samsung bu kanala tedarik yapıyor
olacak. Bu sebeptendir ki Ocak ayı itibari ile bu kanallar üzerindeki hakimiyetimiz
doğal olarak zayıflamış durumda(…).”
ifadelerini kullanmıştır.
Belge 80:18.2.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bayisi Kutup A.Ş. (…..)
tarafından (…..) Bölge Sorumlularına gönderilen e-postada, Media Markt’ın
broşüründe yer alan düşük fiyatlı ürünlere yer verilerek, gerekli düzenlemelerin acilen
yapılması talep edilmiştir. Bahsi geçen e-postayı SETK (…..)ne ileten Bölge 810
Sorumlusu, Media Markt’ın Ankara mağazalarındaki düşük fiyat uygulamaları
hakkında bilgi verilmesini talep etmiştir.
Belge 81:18.2.2010 tarihinde Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu, (…..)
Bayiinin birlikte gittikleri Vatan Bilgisayar’ın indirimli fiyatlarını kendisine bildirmesi
üzerine; Vatan’dan sorumlu Anadolu Elektronik (…..)nden Vatan’ın KDV indirimi
kampanyası hakkında bilgi talep etmiştir.
(…..) cevabında;
“Vatan Kanalı 14 Şubat Sevgililer Günü kampanyasında istinaden
tarafımızdan onay olmadığı halde %18 KDV indirimi yapmıştır. mağaza içerisinde 820
aksiyona devam ediyorlar doğu söylüyorsunuz, kendileriyle görüşüldü aksiyon genel
olduğu için şu an itibariyle kaldıramadık. internet sitesinden bütün fiyatlar kaldırıldı,
gazete, insert vb. yazılı ilanları yok en azından samsung TV lerin kampanya dışında
kalması için elimizden geleni yapıyoruz”
demiştir.
4054 sayılı Kanunun 4. maddesi, rekabeti kısıtlama amacı veya etkisi olan
teşebbüsler arası anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar
ve eylemlerini yasaklamaktadır. Kanunun lafzından da açıkça anlaşıldığı üzere bir
eylemin Kanun kapsamında ihlal olarak nitelendirilebilmesi için eylemin sadece 830
amacının veya sadece etkisinin rekabeti kısıtlayıcı olması yeterli görülmektedir.
Yapılan yerinde incelemelerde elde edilen ve yukarıda yer verilen belgelerden
Anadolu Elektronik’in, bayilerinin yeniden satış fiyatına müdahale ettiği
anlaşılmaktadır. Bu müdahale perakende seviyesinde faaliyette bulunan satış
noktasının “liste” veya “normal fiyata” uymayan diğer noktayı şikayeti üzerine
sağlayıcının teknomarketleri uyarması şeklinde gerçekleşebilmektedir. Bu
mekanizmanın işleyişi Belge 39’da görülmektedir. Belgede açık bir şekilde, fiyatların
düşük olduğu bilgisinin verilmesi üzerine müdahale edilerek fiyatların yükseltilmesinin
amaçlandığı görülmektedir. Teknomarket yetkilileri ile görüşen satış temsilcisinin, 840
fiyatların “olması gereken” seviyeye yükseltilmesini sağlamayı amaçladığı
11-39/838-262
18
görülmektedir. Belge 25’den Anadolu Elektronik’in benzer bir talebi üzerine bayisinin
düşük fiyatını yükselterek düzelttiği anlaşılmaktadır.
Belge 46’da bayi şikayeti üzerine ilgili teknomarketten sorumlu satış temsilcisinin
devreye girmesi sonucunda market yetkilileriyle görüşülerek sıkıntı yaratan fiyata
ilişkin gerekli prosedürün uygulandığına dair ifadeler görülmektedir. Belgede ayrıca,
(…..)nin teknomarket indirim kampanyasından bilgilerinin olmadığını belirtmektedir.
Bu ifadeden olağan uygulamada teknomarketlerin yapacakları kampanyalarda
indirimli fiyatları Anadolu Elektronik’in bilgisine/onayına sunduğu anlaşılmaktadır. 850
Yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik uygulama teşebbüs kayıtlarında
genellikle “fiyat istikrarı” olarak anılmakta; fiyat istikrarının, bayi ve teknomarket
kanallarında ayrı uygulamalarla sağlanmaya çalışıldığı görülmektedir. Örneğin, Belge
30’dan Anadolu Elektronik’in alıcılarının fiyatlarını takip ettiği ve bu şikayetlere ilişkin
kanal bazında uygulamalar yaptığı anlaşılmaktadır. Bu konuya ilişkin ifadeler Belge
31’de de görülmektedir. Belge 31’e göre Anadolu Elektronik teknomarketlerin
fiyatlarını düzenli takip etmekte ve düşük fiyatları düzenleme güdüsüyle hareket
etmektedir. Belge 32 fiyat istikrarının sağlanması bakımından bayi ve zincir
kanallarında eş zamanlı fiyat geçişinin yapıldığını doğrulamaktadır. Belgeye göre 860
bayi kanalında “düzelttirilen” fiyatlara zincir kanalının geçişinin sağlanıp sağlanmadığı
(…..)ne sorularak kontrol edilmektedir.
Şirket bünyesinde gerçekleştirilen yönetici toplantısına ait bir tutanak olan Belge 34
şirketin fiyat karmaşasını ortadan kaldırmak ve bayiler/teknomarketler arasında
dengenin sağlanması hedefini ortaya koymaktadır. Bu belgeyi tamamlayan Belge
35’de de fiyat politikasına ilişkin olumlu dönüşler olduğu ifade edilmekte ve rekabetin
kanal bazında ayrıştırıldığı bilgisi verilmektedir. Yine bir toplantıya ait tutanak olan
Belge 37’de bir teknomarketin etiketlerinin değiştirildiği ve başka bir teknomarketin
ise fiyatlarını düzelttiği bilgilerinin verildiği görülmektedir. Bu toplantı tutanaklarından 870
alıcıların Anadolu elektronik tarafından uygulanmaya çalışan YSFB’ye olumlu
dönüşlerde bulundukları anlaşılmaktadır.
Belge 36’dan bayiler ve teknomarketlerde satılan aynı ürünlerde fiyat farklılığının
oluştuğu, bayi ve zincir arasında dengenin sağlanması bakımından her iki kanal
yetklilerinin onayı alınarak indirime gidildiği anlaşılmaktadır. Eş deyişle, piyasada
rekabet sonucu oluşan fiyat indirimlerine bayilerin ve/veya diğer teknomarketlerin
yine rekabetin doğal sonucu olarak fiyat indirimiyle karşılık vermesi ve bayilerin
ve/veya teknomarketlerin bağımsız bir biçimde indirim yapabilmesi gerekirken,
fiyatların düşürülebilmesi için Anadolu Elektronik’den onay alınması yolu 880
izlenmektedir. Zaten piyasada fiyatın, liste fiyatından daha düşük bir seviyede
oluşması sonucunda aktörlerin fiyatlarını aynı seviyeye indirmeleri kaçınılmaz iken,
sağlayıcıdan onay alınarak satış noktalarına indirimli fiyattan satabileceklerinin
duyurulması; gerek bayi gerekse teknomarketlere satış fiyatının Anadolu Elektronik
tarafından belirlendiği ve kontrol edildiğini ortaya koymaktadır.
Bu yönde değerlendirilebilecek bir diğer belge de Belge 41’dir. Bu belgeden
teknomarketlerin YSFB uygulamasından haberdar oldukları ve “bozuk” fiyatları tespit
ederek değiştirilmesi için sağlayıcıya bildirildiği görülmektedir.
890
11-39/838-262
19
Belge 40’da Anadolu Elektronik (…..)nin kampanya uygulanacak üç ürünün ikisinde
kendi bildirecekleri fiyatı uygulamak zorunda olduklarını ve mağaza dışına bu fiyatları
ilan edemeyeceklerini bayiye bildirdiği görülmektedir. Bu belge bayilerin kampanya
yapmak için düşük fiyatlı ürün temin etseler bile yine bu ürünleri Anadolu Elektronik
tarafından bildirilen fiyatlardan satma yükümlülüğü altına girdikleri anlaşılmaktadır.
Bir başka deyişle bayilerin rakiplerinin fiyat indirimlerine verecekleri tepkiler için de
Anadolu Elektronik’den izin aldığı ve fiyatların Anadolu Elektrik tarafından belirlendiği
anlaşılmaktadır.
Belge 42’de Anadolu Elektronik bayi rekabetten şikayet etmekte ancak rekabete 900
cevap vermek yerine Anadolu Elektronik’ten fiyatların düzeltilmesi talebinde
bulunmaktadır. Belge 43’den ise Anadolu Elektronik tarafından fiyat istikrarı adı
altında yürütülen YSFB’nin bayiler tarafından satış kaybetmeyi göze alacak şekilde
etkin bir biçimde uygulandığı anlaşılmaktadır. Bayilerin uygulamayı kabul ettiği ve
mümkün olduğunca sistem içerisinde kalma gayretleri bu iki belgeden net bir biçimde
görülmektedir.
Belge 46, hem bayilerin fiyat rekabeti için Anadolu elektronik’ten izin aldıklarını hem
de Anadolu Elektronik’in teknomarketlerin fiyatlarında haberleri dışında gerçekleşen
farklılıklara ilişkin belirli bir prosedür çerçevesinde eyleme geçtiğini göstermektedir. 910
Buna bir örnek de Belge 45’de görülmektedir. Belge 45 Anadolu Elektronik’in
teknomarket fiyatlarına müdahalesini gösteren bir belgedir. Anadolu Elektronik
yetkilisi şikayet edilen fiyatlar üzerine Bimeks kampanyasının sona erdiğini, bu
firmanın etiketlerinin ve internet sitesinin düzeltildiği bilgisini iletmiştir. Yetkili firmaya
karşı genel tavırlarının ise şirket içinde gerçekleştirilecek toplantı sonucunda
oluşturulacağını eklemiştir.
Belge 48’de de Anadolu Elektronik’in teknomarketlerin fiyatlarını takip ettiğine yönelik
bulgular yer almaktadır. Marmara bölge satış sorumlusuna gönderilen tabloda
teknomarketlerin fiyatları “uygulanan fiyat” başlığı altında listelenmiş ve bu fiyatların 920
“normal fiyatlar” ile karşılaştırılmasına yer verilmiştir. Bölge satış sorumlusu yapılan
aksiyonların ivedi kendisine gönderilmesini talep etmiştir. Bu belge Anadolu
Elektronik’in teknomarketlerde uygulanan farklı fiyatları takip ettiğini ortaya
koymaktadır.
Anadolu Elektronik’in YSFB uygulamasını kimi zaman yaptırımlar ile desteklediği de
belgelerden görülmektedir. Belge 49’da yer alan toplantı tutanağından şirketin fiyat
istikrarına ilişkin tutumu bir kez daha ifade edilmekte ve farklı fiyat uygulayan
teknomarketlere yönelik yeni şartların ve müeyyidelerin bildirilebileceği ifade
edilmektedir. Belge 44’de de fiyat istikrarını bozan teknomarketlerle yapılan görüşme 930
ertesinde fiyatların düzeltilmemesi durumunda mal sevkiyatının durdurulması
yaptırımının uygulandığı görülmektedir. Belge 23’de de bayi kendisinin fiyatlara
uymadığı zaman mağaza kira desteği kesintisi yaptırımı ile karşılaştığını beyan
etmektedir.
Belge 50’den teknomarketlerin indirimlerine karşılık vermek durumunda kalan
bayilerin indirime gidebilmek için bölge temsilcileri aracılığıyla Bayi Kanalı
Yöneticisinden izin aldığı görülmektedir.
11-39/838-262
20
Yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamasının esasına ilişkin bir diğer önemli 940
belge de Belge 51’dir. Belge, teknomarketlerin rekabetçi davranışlarına, bayi ve
Anadolu Elektronik bakış açılarını yansıtması açısından önem taşıdığı gibi, sektörde
(teknomarketlerin yaygınlaşması ile) yaşanan dönüşümü de özetlemektedir. Belgede
teknomarketlerin pazarda faaliyete başlaması ile birlikte özellikle büyük şehirlerde
bayi kanalıyla dağıtım sisteminde rahatsızlıklar başladığı; sağlayıcının fiyat
politikalarına uyulduğu, disiplinli ve sistemi bozan teknomarketlere karşı ciddi
yaptırımların uygulandığı geçmiş dönemlerden bahsedilerek sorunlara çözüm
bulunması istenmektedir.
Öte yandan bayi kanalında bu yönde sıkıntılar yaşanmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim 950
teknomarketlere yönelik gelen şikayet sayısının yoğunluğundan da bayi kanalında
rekabet olmadığı, zincir kanalında ise sağlayıcının istemediği ölçüde yoğun rekabet
yaşandığı, bayiler ya da diğer teknomarketler kadar sağlayıcının da bu rekabetten
rahatsız olduğu ve çeşitli önlemler alındığı görülmektedir.
Fiyat istikrarı uygulamasına ilişkin bayilerin davranışlarını ortaya koyan ve önceki
belgede ulaşılan sonuçları doğrulayan bir diğer belge de Belge 52’dir. Belge aynı
zamanda Anadolu Elektronik’in “fiyat istikrarsızlığı”nı gidermek amacıyla alınan
kararları göstermesi bakımından da önem taşımakta; kararın uygulanması
kapsamında bazı teknomarketlerle görüşüldüğünü ortaya koymaktadır. Diğer yandan 960
bayiler arasında sorun olmadığının belirtilmesi, bayilerin fiyat istikrarı karar ve
uygulamalarına uyduklarını göstermektedir. Buna ek olarak Anadolu Elektronik
yöneticisinin belgede yer alan diğer rakiplere de liderlik edebiliriz şeklindeki ifadesinin
şirketin bu politikayı sahiplendiğini göstermesi açısından oldukça önemlidir. Belge
53’de fiyat farklılıklarını önlemek için yapılacak uygulama hakkında teknomarketlerin
olumlu görüş bildirdikleri ifadeleri yukarıda ortaya konulan durumu bir anlamda teyit
etmektedir. Belge 60’da ise, “fiyatı bozdukları” için Vatan ve Electro World’e ürün
gönderilmediği kayda geçirilmiştir.
Belge 54’den yeni fiyat listesine tüm dağıtım kanallarında aynı anda geçiş için çaba 970
gösterildiği, bayi kanalında fiyat geçişinin sağlandığı, ancak teknomarketlerin eski
fiyatla satış yapmalarından rahatsızlık duyulduğu anlaşılmaktadır. Belge 56 ve 57’de
bayilerin fiyat istikrarına uymaya çalıştıklarını gösteren belgelerdendir. Bu
belgelerden bayilerin teknomarketlerin fiyat indirmeleri durumunda ancak Anadolu
Elektronik yetkilisinin izni ile bu fiyatları takip edebildikleri anlaşılmaktadır. Yine
herhangi bir kompanse ödemesi olmamasına rağmen Anadolu Elektronik yetkilisinin
bayilere kampanyalı fiyattan mal satabileceklerini ilettiği yazışmaları içeren Belge
59’da bayilerin alış fiyatları değişmemesine rağmen kar marjlarından feragat ederek
yapacakları indirimlerin de Anadolu Elektronik tarafından kontrol edildiğine dair bir
başka örneği oluşturmaktadır. 980
.
Anadolu Elektronik’in teknomarketlere mal vermeyi bıraktığı 2010 yılına ait Belge
62’de yer alan “Media Markt yetkililerinin personellerine artık Anadolu Grubunun
kendilerine müdahil olmalarına izin vermeyeceklerini kabaca artık takmayın
dediklerini duyduğuna” yönelik ifadesinden de Anadolu Elektronik’in önceki
dönemlerde Media Markt’ın stratejilerine müdahil olmaya çalıştığı anlaşılmaktadır.
Yine Belge 64 ,65, 76 ve 67’de Anadolu Elektronik’in teknomarket fiyatlarını takip
ettiği ve bayilerin de sağlayıcıdan teknomarketlerin sistemde tutulması taleplerini
ilettiğini göstermektedir.
11-39/838-262
21
990
Fiyat listelerine uyumun denetlenmesine ilişkin olarak ise Belge 70 örnek verilebilir.
E-postada yer alan, Bölge Satış Sorumlusunun liste fiyatına uymayan teknomarket
yetkilisinin uyarılacağı ifadesi teknomarketlerin bu konuda uyarıldığını gösterirken
diğer yandan liste fiyatının altında, kendi deyişiyle “farklı fiyat”tan ürün satan dağıtım
kanalı dışındaki satış noktasına Anadolu Elektronik bayilerinden birinin ürün
verdiğinin tespit edilmesi halinde noktanın ve bayinin uyarılacağı vurgulanmaktadır.
Buna ek olarak Belge 81’den yerli bir teknomarket olan Vatan’ın Anadolu
Elektronik’ten habersiz gerçekleştirdiği kampanyanın bayi şikayet üzerine
engellendiği anlaşılmaktadır.
1000
Yukarıda yer verilen belgeler değerlendirildiğinde Anadolu Elektronik’in alıcılarının
yeniden satış fiyatını belirlediği, alıcılarının bu uygulamadan haberdar olduğu ve
uygulamaya katıldığı, ürünlerin fiyatlarında yapılacak indirimler öncesinde alıcılar
tarafından Anadolu Elektronik’ten izin alındığı veya Anadolu Elektronik’in belirli bir
ürün fiyatında indirime izin vermesi halinde fiyatın düşürüldüğü ve son olarak
uygulamanın kimi zaman yaptırımlar ile desteklendiği anlaşılmıştır.
I.3.2. SETK’e İlişkin Elde Edilen Belgelerin Değerlendirilmesi
SETK’e ilişkin elde edilen belgeler, teşebbüsün Samsung ürünleri dağıtımına 2010 1010
yılında başlaması nedeniyle yaklaşık kırk günlük bir süreyi kapsamaktadır.
Belge 24: 7.2.2010 tarihinde Darty (…..) Yöneticisi tarafından Samsung (…..)na
gönderilen e-postada; AVM içerisindeki Anadolu Elektronik İstanbul Bayisinde
fiyatların hafta sonuna özel olarak düşürüldüğü belirtilmiş, “fiyat farkı” için “destek”
talep edilmiştir. SETK (…..), konuyu Anadolu Elektronik Marmara Bölge Sorumlusuna
iletmiştir.
Belge 38: 26.8.2009 tarihinde SETK’den (…..) Müdürü ile Anadolu Elektronik‘ten
(…..) katıldığı yeniden yapılanmaya yönelik toplantının tutanaklarında, kanalların 1020
2010 yılında yeniden yapılandırılmasına ilişkin bir görüşme gerçekleştirildiği
anlaşılmaktadır. (…..)’in fiyatlar, ödeme koşulları ve ürünlerin aynı olup olmayacağına
yönelik sorusuna SETK (…..)’su aşağıda yer alan yanıtı vermiştir:
“Samsung pazarı kontrol etmek için elinden geleni yapacaktır. Biz tek bir
fiyatın olduğu istikrarlı bir pazar istiyoruz. Bizim işimiz tüm pazarı
kapsamaktadır.
Diğer markaları [göz önünde bulundurduğunuzda] SETK’nin [Samsung
Türkiye] batılılaştırılmış yapıya geçecek son şirket olduğunu [göreceksiniz].
İşimizi mahvetmek için şirket kurmuyoruz.
Anadolu Elektronik işini iyi yapıyor, ama zincir marketler arasındaki 1030
mücadelenin seviyesi arttığında [problemi] idare edemeyeceksiniz.
Pazarda istikrarı sağlamak için [iki kanalı] dengeleyeceğiz.
Anadolu [Elektronik]in alanı olumsuz etkilenmeyecek.
Anadolu [Elektronik]e ihtiyacımız var.” (İngilizceden çevrilmiştir)
Belge 63: 9.1.2010 tarihinde Media Markt (…..) Yöneticisi; SETK (…..)ne Darty’nin bir
Samsung ürününü düşük fiyatla sattığını bildirerek, bu konuda destek talep etmiştir.
SETK (…..) 11.1.2010 tarihli cevap e-postasında, konudan haberdar olduğu aynı gün
11-39/838-262
22
Darty yetkilileriyle görüştüğünü ve fiyatın değiştirildiğini belirtmiş; Media Markt’ın
fiyatları kontrol ederek aksi söz konusu ise bilgi vermesini istemiştir. 1040
Bunun üzerine Media Markt (…..) Yöneticisi, Darty’nin indirim yaptığı Cumartesi günü
ürünü aynı fiyattan satmak zorunda kaldığını ifade etmiş ve fiyat farkı nedeniyle
uğradığı zarar konusunda SETK’nin herhangi bir desteği olup olmayacağını
sormuştur. SETK (…..) fiyatın “olması gerekenden düşük” olduğunda satışların
hızlandığını, haftasonu yaşanan “fiyat karışıklığı”nın akşam saatlerinde giderildiğini,
ancak satışların o zamana kadar gerçekleşmiş olduğunu vurgulamış; kendilerine “net
destek” sözü vermeyerek konuya birlikte çözüm üretme önerisinde bulunmuştur.
Aynı konuya ilişkin olarak Media Markt (…..) Yöneticisi 14.1.2010 tarih ve “32b450 1050
destek” başlıklı e-postasında SETK (…..)nden, kendisiyle yaptığı yazışmalarda
verdiği destek sözüne istinaden Darty’nin aksiyonu nedeniyle aynı fiyattan sattığı
ürünlerde oluşan fiyat farkı konusunda yardım talep etmiştir. Yanıt alamaması
üzerine bu kez “fiyat koruma” başlıklı e-postasında Darty’nin gizli olarak uygulamaya
devam ettiğini, acil destek beklediğini ve fiyat farkını faturalandırmak istediğini
bildirmiştir
SETK (…..) iki e-postayı ayrı ayrı yanıtlamış; fiyat korumaya ilişkin olarak, Darty
broşür (insert) kampanyasındaki indirimli fiyat nedeniyle Media Markt’ın tüketicilerin
kıyaslamalarıyla ya da fiyat garantisi gereği olası fiyat farkı talepleriyle karşılaştığını 1060
bildiğini, sadece Media Markt’ın değil tüm piyasa aktörlerinin aynı durumda olduğunu
ve SETK’nin “tavsiye ettiği fiyatlardan daha düşük” fiyatların kullanılmasının kendileri
için daha büyük “sıkıntı” olduğunu vurgulayarak, ortak bir çözüm üretme ve telafi
etme önerisinde bulunmuştur. Öte yandan yardım ve destek talebi kapsamında, önce
şikayet edilen Darty’nin (…..) Yöneticisine ürün fiyatında hata olup olmadığını sormuş
ve tavsiye edilen fiyatı hatırlatmış; Media Markt (…..) Yöneticisine ise kaç adet düşük
fiyatlı ürün sattıklarını sormuştur.
Belge 68: 21.1.2010 tarihinde Media Markt (…..) SETK (…..)ne gönderdiği e-postada
Gold Teknoloji Marketinin gazete ilanı eklenerek, kendilerinin aynı ürünü broşüre 1070
koydukları, uzun süredir SETK’nin vermiş olduğu fiyatları bozmadan faaliyete devam
ettikleri belirtilmiş ve destek talep edilmiştir
Belge 69: SETK (…..), Electro World (…..)na “tavsiye edilen fiyatlardan farklılıklar”
içeren şikâyete konu fiyatları kontrol etmesini istemiştir. Electro World (…..)
yanıtında, verilen fiyatların yanlış olduğunu, zaten ürünlerden birinin de fiyatını SETK
KA birimi ile konuşarak indirdiklerini belirtmiştir.
Belge 71: 25.1.2010 tarihinde Media Markt İstanbul (…..) Lideri; SETK (…..)ne
Electro World’ün fiyatını bildirerek kendilerinin de fiyatlarını aynı seviyeye çektiklerini 1080
haber vermiş, fiyatın düzelttirilmesini talep etmiştir. SETK (…..) yanıtında, Electro
World merkezinden fiyatın değiştiği bilgisinin geldiğini belirtmiş, etiketlerde sorun
olması durumunda bildirmelerini rica etmiştir.
Aynı ürüne ilişkin Media Markt (…..) Lideri de Electro World’ün fiyatı bozduğunu,
SETK’nin kendilerini korumadığını belirterek destek istemiştir. SETK (…..) öncelikle
söz konusu ürünün “EW exclusive” (Electro World’e özel ürün) olduğunu, ancak her
ne kadar kendilerine özel ürün olsa da “Samsung’un onayı dışında” “tavsiye edilen
11-39/838-262
23
fiyattan daha düşük” uygulanan bu fiyat nedeniyle Electro World ile SETK arasında
sorun yaşandığını dile getirmiştir. Ardından firma ile görüşüldüğünü, fiyatın 1090
değiştirildiği bilgisinin verildiğini belirtmiş ve kontrol etmelerini istemiştir. Ocak ayında
Samsung fiyatlarında “tavsiye edilen fiyatlardan daha düşük” fiyatların kullanılmasının
zincirleme sürdüğünü, bu durumun ortadan kalkması için firmalar ile görüşmelerin
devam ettiğini açıklamıştır. Şikayetçi olunan diğer firmalarla yapılan görüşmelerde de
başka bir ürün için İstanbul Media Markt mağazalarına yönelik indirim şikayeti
geldiğini hatırlatmıştır. Media Markt yetkilisi cevabında Ankara mağazası olarak
Samsung’un [Anadolu Elektronik] “tavsiye ettiği” fiyatları 1 yıldır hiç “bozmadıklarını”,
İstanbul mağazasının yaptığı aksiyonun “cezasının” kendilerine yansıtılmasını doğru
bulmadığını belirtmiştir.
1100
Belge 72: 25.1.2010 tarihinde Teknosa (…..) Yöneticisinin kendilerinden sorumlu
SETK (…..)ne gönderdiği e-postada İzmit’te Darty firmasının fiyatları bildirilerek aynı
fiyattan satmak için destek istenmiştir. SETK Teknosa (…..), e-postayı SETK (…..)nin
bilgisine sunmuştur. SETK KA Satış Yöneticisi Darty (…..) Yöneticisine “indirim
kampanyasını bitirmemiş miydin?” diye sormuş, bu fiyatla Darty’nin zarar ettiğini
belirtmiştir.
Aynı tarihte Electro World Kategori Yöneticisi benzer biçimde Darty’nin iki haftadır
fiyatlarını değiştirmediğini bildirmiştir. Bütün iyiniyetleriyle SETK’nin “önerdiği liste
fiyatları”nı uyguladıklarını, ancak diğer teknomarketlerin uymadığını gördüklerini 1110
hatırlatan Electro World yetkilisi, artık kendilerinin de vazgeçtiğini ve Darty ve Media
Markt’ın fiyatlarını uygulayacaklarını vurgulamıştır.
Belge 73: SETK (…..) Anadolu Elektronik (…..) Bölgesi Sorumlusundan gelen bir
talebe verdiği yanıtında, stokta bulunan ürünlerde indirim yapılarak ürünlerin “EW
exclusive” olarak Electro World’e sevk edildiği belirtilmiştir. Ancak yapılan indirimin
şikayette ileri sürülen düzeyde olmadığını, Electro World’ün o tutarda indirim
yapabilmesinin mümkün olmadığını ekleyen (…..), fiyatın düzeltilmesi için
teknomarket yetkilileriyle görüşeceğini bildirmiştir.
1120
Belge 75: 26.1.2010 tarihinde Darty (…..) Yöneticisi SETK (…..) Yöneticisine
rakiplerinin fiyatlarını göndererek acilen düzelttirilmesini talep etmiştir.
Darty yetkilisi 28.1.2010 tarihinde Media Markt broşüründe bulunan ürünü bildirerek
destek istemiş ve fiyatların düzeltilmesini rica etmiştir. Bir aydır SETK (…..)ne sürekli
rakiplerinin fiyatlarını gönderdiğini ama değişen bir şey olmadığını vurgulayarak,
yaşanan fiyat farkını “kompanse” edebilmek için fiyat farkı faturası kestiklerini
bildirmiştir. Darty’den sorumlu SETK (…..) yanıt olarak; teknomarketlerin bu tür
uygulamalarının “onayları ve bilgileri dışında” gerçekleştiğini, zincirleme reaksiyon ile
gelişen bu aksiyonlar için herhangi bir desteklerinin olmadığını, stok koruma 1130
tutarlarını kabul edemeyeceklerini belirtmiştir.
Belge 77: 29.1.2010 tarihinde Darty (…..) Yöneticisi rakiplerinin fiyatlarını göndererek
acilen düzelttirilmesini talep etmesi üzerine, SETK (…..) Teknosa’dan sorumlu (…..)
içinde Teknosa fiyatları da olan e-postayı ilgilenmesi için iletmiştir.
Belge 79: 15.2.2010 tarihinde Media Markt (…..) Takım Lideri SETK (…..)ne
gönderdiği e-postada liste fiyatı (…..) TL olan ürünün Teknosa’da (…..) TL’ye
11-39/838-262
24
satıldığını bildirerek, Samsung ürünlerinin fiyatlarının piyasada bozulmuş
olduğundan, özellikle Darty’nin fiyatları devamlı bozduğundan yakınmış ve SETK’den 1140
destek talep etmiştir. SETK (…..) e-postayı Teknosa’dan sorumlu SETK (…..)ne
göndererek Teknosa internet fiyatlarının düzelttirilmesini istemiştir.
SETK’e ilişkin elde edilen ve yaklaşık 40 günlük bir süre zarfına yayılmış belgeler
incelendiğinde bu belgelerden ikisinin (Belge 77 ve Belge 79) şikayet üzerine yapılan
şirket içi yazışmalar olduğu ve yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik bir
içeriğe sahip olmadığı görülmüştür. Belge 24’e ise yalnızca teşebbüsün kendisine
gelen şikayet yazısını bir diğer teşebbüse gönderdiğini göstermektedir. Belge 73’de
bu kapsamda değerlendirilmiştir. Belgede SETK yetkilisi başka bir teşebbüs
yetkilisine teknomarketlerle görüşeceğini belirtmiştir. 1150
Belge 68, 72 ve 75’in içeriğinin de yine teşebbüse yapılan tek taraflı şikayetler olduğu
görülmüştür. Bu çerçevede kısa bir döneme yayılmış SETK’e ilişkin belgelerin
incelenmesi sonucu, indirimler öncesinde SETK’den izin alındığı veya belirli bir ürün
fiyatında indirime izin vermesi halinde fiyatın düşürüldüğüne yönelik ya da
uygulamanın yaptırımlar ile desteklendiğine yönelik yeterli bilgi ve belge bulunmadığı
anlaşılmıştır.
I.4. SAVUNMALAR VE DEĞERLENDİRİLMESİ
1160
I.4.1. Ortak Savunmalar
I.4.1.1. Belgelerdeki İfadelerin Ceza Gerektirmediğine İlişkin Savunma
Her iki teşebbüs tarafından yapılan savunmalarda, ABD Yüksek Mahkemesi’nin
vermiş olduğu “Leegin” kararından sonra yeniden satış fiyatı tespiti uygulamalarının
“rule of reason” analizine tabi tutulması gerektiği görüşünün dünyada kabul edilmeye
başlandığına, Avrupa Komisyonu Dikey Kılavuzu’nda yeniden satış fiyatı tespiti
halinde oluşabilecek etkinlik kazançlarının yer aldığına vurgu yapılarak Rekabet
Kurulu’nun da bu tür etkinlik kazançlarını dikkate alması gerektiği iddia edilmiştir. 1170
Bu noktada Rekabet Kurulu’nun 2.8.2007 tarih ve 07-63/767-275 sayılı kararına atıf
yapılarak, yeniden satış fiyatının tespiti konusunda Rekabet Kurulu’nun “per se”
yaklaşımını terk ederek “rule of reason” yaklaşımını benimsediği, Kurul’un yeni tarihli
kararlarında da (25.11.2009 tarih ve 09-57/1365-357 sayılı, 15.7.2009 tarih ve 09-
33/725-165 sayılı kararlar) yeniden satış fiyatı tespitine ilişkin çok sayıda metin
bulunmasına rağmen ilgili pazar çeşitli yönlerden değerlendirmelere tabi tutularak,
pazarda yeterli seviyede rekabet olduğu kanısıyla soruşturma açılmadığı ya da ceza
verilmediği hususu dile getirilmiştir.
1180
Savunmalarda değinildiği üzere ABD Yüksek Mahkemesi’nin Leegin kararı sonrası
yeniden satış fiyatının tespiti uygulamasının ABD rekabet hukuku kapsamında per se
ihlal olarak değerlendirilmesi yaklaşımı terk edilmiş olsa da 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmakta ve aynı madde de bu
hallere örnek olarak “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
11-39/838-262
25
maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
verilmektedir. Buna ek olarak dikey fiyat tespiti 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara 1190
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ’inde sayılanan ağır kısıtlar arasında yer almaktadır.
Yine Kanun’un 16. maddesinde “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde
yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs
birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali
yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin
yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.” denilmektedir.
Açıkça görüldüğü üzere sağlayıcının alıcılarının yeniden satış fiyatını tespit eden 1200
veya bu amacı taşıyan anlaşmalar 4054 sayılı Kanun ile yasaklanan eylemlerdendir
ve yaptırımı idari para cezasına bağlanmıştır.
I.4.1.2. İlgili Pazarda Marka İçi Rekabetin Yoğun Olması Nedeniyle Pazarda
YSFB Uygulanamayacağına Yönelik Savunma
Savunmalarda, Türkiye LCD TV pazarına son yıllarda dünya çapında
teknomarketlerin girmesiyle birlikte marka içi rekabetin arttığı, öte yandan
teknomarketlerin yarattıkları tüketici bağımlılığı sayesinde tüketicilerin, alım
kararlarında üretici kimliğinden ziyade teknomarket markalarına rağbet göstermeye 1210
başladıkları belirtilmekte, ayrıca TV alımında dikkate alınan en önemli faktörün fiyat
olmasının marka içi rekabeti teşvik edici bir unsur olduğu ileri sürülmektedir.
Yukarıda da değinildiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı rekabeti
kısıtlamak olan eylemleri yasaklamaktadır. Pazarda iddia edilen yönde bir marka içi
rekabetin varlığı, ihlali ortadan kaldıran bir unsur olarak değerlendirilemez. Diğer
yandan yeniden satış fiyatının tespiti eyleminin marka içi rekabeti kısıtlayıcı bir
uygulama olduğu göz önünde bulundurulursa artan marka içi rekabet ihlal
motivasyonu oluşturabilecektir. Ürün fiyatının pazardaki rekabette önemli bir unsur
olması, tüketicilerin nispeten düşük fiyatların uygulandığı teknomarket kanalına 1220
kaymasına neden olduğundan iki kanalı da sürdürülebilir bir şekilde elinde tutmak
isteyen Anadolu Elektronik’in yeniden satış fiyatlarını kontrol altına almak suretiyle
bayi şikayetlerini azaltmaya çalıştığı anlaşılmaktadır. Nitekim, yukarıda yer verilen
belgelerden de rekabetçi fiyat baskısından kaynaklanan şikayetlerin yoğun olduğu,
satış noktalarının düşük fiyatlı ürün satan rakiplerini sağlayıcıya şikayet ettikleri
anlaşılmıştır.
I.4.1.3. Anlaşmanın Varlığından Bahsedilebilmesi İçin Gerekli Unsurların
Mevcut Olmadığı İddiası
1230
I.4.1.3.1. Anadolu Elektronik’in Konuya İlişkin Savunmaları ve Değerlendirmeler
Anadolu Elektronik, 09-31/491-117 sayılı Akmaya kararında Kurul’un, bir
uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında anlaşma olarak kabul
edilebilmesi için tarafların bu anlaşmayla kendilerini bağlı hissetmeleri ve belli bir
konu üzerinde mutabakata varmaları gerektiği tespitini yaptığını, somut olayda
Anadolu Elektronik tarafından YSFB konusunda teknomarketlerle mutabakata
varıldığına ve teknomarketlerin kendilerini bu mutabakatla bağlı hissettiklerine ilişkin
11-39/838-262
26
hiçbir kesin delilin bulunmadığını, iddialara dayanak yapılan yazışmaların
şikayetlerden ibaret olduğunu belirtmiştir. 1240
Anılan kararın ilgili bölümü “Rekabet Hukuku açısından anlaşma kavramı geniş
kapsamlı olup, bir anlaşmanın yazılı ya da sözlü, hatta geçerli olmasının önemi
bulunmamaktadır. Önemli olan husus; tarafların bu anlaşmayla kendilerini bağlı
hissetmeleri, belli bir konu üzerinde mutabakata varmalarıdır.” şeklindedir. Gerçekten
bir uygulamanın rekabet hukuku anlamında anlaşma olarak kabul edilmesi için diğer
hukuk dallarında aranan sözleşme geçerlilik koşullarını taşıması beklenmez. Rekabet
mevzuatında anlaşma kavramı taraflar arasındaki açık veya zımni her türlü irade
uyuşması anlamında kullanılmaktadır. Tarafların mutabakata varmaları ve kendilerini
bağlı hissetmeleri yeterlidir. Zira işbu soruşturma taraflarından Anadolu Elektronik’in 1250
bayileri ve teknomarketler ile YSFB anlaşması konusunda mutabakata vardıkları, her
iki tarafın da kendilerini bu anlaşmayla bağlı hissettiklerini gösterir nitelikte birçok
belge elde edilmiştir. Anadolu Elektronik ve alıcıları arasında satış fiyatlarının belirli
oranlarda tespiti konusunda bir mutabakatın varlığı elde edilen belgelerden açıkça
görülmüş olup, bu belgeler aşağıda sıralanmaktadır.
Belge 46’da “23.10.2009 tarihinde Anadolu Elektronik Bayisi Kutup A.Ş. (…..)nın
(…..) Bölge Satış Sorumlusuna gönderdiği e-postada da (SR Ek: 46), bayi şikayeti
üzerine ilgili teknomarketten sorumlu satış temsilcisinin devreye girmesi sonucunda
market yetkilileriyle görüşülerek sıkıntı yaratan fiyatın değiştirildiğine dair ifadelere 1260
yer verilmiştir. Belgenin daha da önemli unsuru, (…..)nin teknomarket indirim
kampanyasından bilgilerinin olmadığını belirtmesidir.” ifadeleri yer almaktadır. Bu
ifadeden olağan uygulamada teknomarketlerin yapacakları kampanyalarda indirimli
fiyatları Anadolu Elektronik’in bilgisine/onayına sunduğu anlaşılmıştır. Bilgi
verilmeyen ya da onay alınmayan uygulamalar olması durumunda Anadolu
Elektronik’in diğer teknomarketler ya da bayilerine karşı zor durumda kaldığı,,
özellikle Anadolu Elektronik yetkilisinin “Gerekli prosedür uygulanmaktadır.”
ifadesinden, bu uygulamalara karşı teşebbüsçe bazı önlemlerin alındığı
anlaşılmaktadır. Ayrıca teknomarketlerin indirim yapmadan önce bu durumu Anadolu
Elektronik’e bildirmeleri, teknomarketlerin YSFB uygulamasını kabul ettiklerini, bu 1270
uygulamadan Anadolu Elektronik’in onayı olmadan ayrılmak istemediklerini
göstermektedir.
Belge 32’den Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu’nun; bir İstanbul
bayisinin kendisi ile aynı AVM’de bulunan Darty'nin bir ürünü düşük fiyatla sattığı
yönündeki şikayetini, (…..)ne ilettiği ve “fiyatın değiştirilmesi” konusunda yardım
talebinde bulunduğu anlaşılıştır. Bu e-posta üzerine (…..) durumu (…..)na iletmiş,
bayinin fiyatını düzelttirdiklerini belirterek, zincir kanalında son durum hakkında bilgi
talep etmiştir Belge göstermektedir ki, YSFB uygulaması Anadolu Elektronik bayi
kanalı tarafından da kabul edilmiştir. Zira, YSFB anlaşmasının teknomarketler 1280
tarafından bozulduğunu gördüğünde bunu Anadolu Elektronik’e şikayet yoluyla
ileterek, fiyatların değiştirilmesini talep etmesi, bayi kanalının uygulamayı kabul
ettiğini göstermektedir.
Belge 41’den, 18.9.2009 tarihinde Media Markt (…..) Sorumlusu’nun, e-posta ile
Anadolu Elektronik (…..)ne Electro World’ün Ankara’da uyguladığı fiyat etiketlerini
gönderdiği anlaşılmıştır. O tarihe kadar Anadolu Elektronik’e vermiş oldukları “her
türlü desteğe” ve Anadolu Elektronik yetkililerinin iki gündür bu etiketlerin
11-39/838-262
27
“değişeceğini“ belirtmelerine karşın etiketlerin değişmemesinin Media Markt’ı zarara
uğrattığının vurgulandığı e-postada, sadece ekte fotoğrafları gönderilen ürünlerinin 1290
etiketlerinin değil, regular satıştaki (kampanya dahilinde olmayan) ürünlerin çoğunun
da fiyatlarının “bozuk” olduğu ifade edilmiştir. Media Markt’ın fiyat garantisi
kampanyası gereği, Electro World ile aynı fiyatları uygulayacakları ve oluşan fiyat
farkının Anadolu Elektronik’ten talep edileceği bildirilmiştir. Aynı konuya ilişkin olarak
Media Markt Yöneticisi, Samsung (…..)ne gönderdiği 23.9.2009 tarihli e-postasında,
bu biçimde fiyat uygulamalarına artık sessiz kalmayacaklarını belirtmiş ve konu ile
ilgili düşüncelerini, “önlemlerini” ve ne tür “yaptırımlar alacakları”na ilişkin görüşmek
üzere toplantı davetinde bulunmuştur.
Anılan belgede yer alan Media Markt sorumlusunun Anadolu Elektronik’e destek 1300
verdiği ifadesi ve YSFB anlaşmasının bozulması ve bunun önlenememesi üzerine
Media Markt Yöneticisinin Anadolu Elektronik’ten önlem ve yaptırımlara ilişkin bir
toplantı yapılmasını talep etmesinden, YSFB uygulamasının Media Markt tarafından
açık bir şekilde desteklendiği görülmektedir.
Yukarıda örnekleri verilen bu belgeler birlikte değerlendirildiğinde, bayiler ve
teknomarketlerin Anadolu Elektronik ile YSFB anlaşması açısından mutabık oldukları
ve kendilerini bu anlaşmayla bağlı hissettikleri açık bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Bu
kapsamda, elde edilen belgelerden Anadolu Elektronik’in alıcılarının fiyatlarına
müdahale edilmesine izin verdiği de anlaşılmaktadır.
1310
I.4.1.3.2. SETK’nin Konuya İlişkin Savunmaları
Teşebbüs tarafından yapılan savunmada Kurul’un 07.12.2005 tarih ve 06-88/1137-
334 sayılı kararında geçen “Dosya kapsamında soruşturma tarafı teşebbüslerin
bayilerinin “yeniden satış fiyatı”nı sabit fiyat veya minimum fiyata dönüşecek şekilde
tespit ettiklerini kanıtlamaya yeterli düzeyde bayi ifadelerinin haricinde farklı deliller
bulunmamaktadır. Buna örnek olarak teşebbüs-bayi arası yazışmalar, yeniden satış
fiyatını uygulamayan bayilere yönelik cezai müeyyideleri ispatlayan belgeler
verilebilir” ifadesinin Kurul’un “yalnızca bayi ifadelerine dayanarak 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal tespiti yapılmasının mümkün olmadığına, 1320
soruşturma konusu teşebbüslere YSFB sebebiyle ceza verilebilmesi için üreticiler ile
bayiler arasında irade uyuşmasını gösteren yazışmalara ya da cezai müeyyide
öngören ek delillere ihtiyaç bulunduğuna” kanaat getirdiğine yönelik bir beyanı olduğu
ifade edilmiştir.
Teşebbüs savunmasında teknomarketler tarafından uydukları belirtilen fiyatların
tavsiye fiyatlar olduğunu, alıcıların kendi kararlarıyla tavsiye fiyatlara uymaları önüne
bir engel bulunmadığı bu nedenle YSFB’ye ilişkin bir irade uyuşmasından
bahsedilemeyeceğini belirtmektedir.
1330
I.4.1.4. Amacın Varlığından Bahsedilebilmesi İçin Gerekli Unsurların Mevcut
Olmadığı İddiası
Savunmalarda, dikey anlaşmalarla getirilen kısıtlamaların olumsuz olduğu kadar
olumlu etkileri de olabileceğinden, rekabet otoritelerince genellikle piyasadaki etkilere
de bakıldığı, YSFB’nin de bir dikey anlaşma olmasına rağmen belirli sistemlerde per
11-39/838-262
28
se ihlal olarak kabul edildiği ancak Rekabet Kurulu’nun özellikle son yıllarda vermiş
olduğu kararlarda istikrarlı şekilde rule of reason analizi yaparak piyasadaki etkilere de
bakıldığı belirtilmektedir.
1340
Amacı bakımından rekabeti kısıtlayan bir eylem olarak kabul edilen YSFB’nin
etkilerinin incelenmesi, Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal tespit edebilmek için
aranan bir koşul değildir. Soruşturmanın tarafları ve alıcıları arasında amacı rekabeti
kısıtlamak olan anlaşmanın varlığının tespit edilmiş olması, ihlal sonucuna ulaşmak
için yeterlidir.
I.4.1.4.1. Anadolu Elektronik’in Amaç Unsuruna İlişkin Savunmaları ve
Değerlendirmeler
Anadolu Elektronik savunmasında teknomarketlerin piyasadaki konumuna değinmiş, 1350
sahip oldukları yüksek alıcı gücü ve birden fazla markayı bünyelerinde
bulundurmaları nedeniyle Anadolu Elektronik’in teknomarketlerde YSFB
uygulamasının ve bu uygulamayı kontrol etmesinin mümkün olmadığı, Anadolu
Elektronik’in teknomarketlerin fiyatını belirlemesi halinde markalar arası rekabeti
kaybedeceği, fiyatın panel TV piyasasında rekabet açısından en önemli unsur olduğu
belirtilmiştir. Bunun yanı sıra, Samsung’un piyasada daha düşük bir fiyatlandırma
stratejisi izlediği, anılan nedenlerle Anadolu Elektronik’in YSFB uygulamasının bir
menfaate yol açmayacağı ve bu durumun Anadolu Elektronik’in YSFB amacı
taşımadığının göstergesi olduğu ifade edilmiştir.
1360
Teknomarketlerin özellikle son yıllarda Türkiye’de hızla geliştiği ve sağlayıcı
karşısında belli bir alıcı gücüne ulaştıkları doğru kabul edilse dahi, böyle bir alıcı
gücünün varlığı taraflar arasında bir YSFB anlaşmasının yapılmasını engelleyici bir
husus olarak nitelendirilemez. Zira YSFB alıcının sağlayıcı karşısında güçsüz bir
konumda olmasına bağlı değildir; tarafların anlaşmaları halinde alıcı ve/veya
sağlayıcı gücünden bağımsız bir şekilde YSFB’nin uygulanması mümkündür. Mutlaka
bir tarafın diğer tarafa bu tür bir uygulamayı dayatması aranmamaktadır. Nitekim
yukarıda da bir kısmına yer verilen delil niteliğindeki belgelerden Anadolu Elektronik
ve alıcılarının bu tür bir anlaşma içerisinde oldukları görülmektedir. Bu noktada,
teknomarketlerin alım gücü karşısında Anadolu Elektronik’in Samsung gibi bir dünya 1370
markasının sağlayıcısı olarak zayıf bir konumda olduğunu söylemek mümkün
değildir.
Ayrıca, Anadolu Elektronik’in alıcıları olan teknomarketlerin çok markalı çalışıyor
olması, tarafların arasında bir YSFB anlaşması olamayacağını gösterir nitelikte
değildir. Zira çok markalı çalışılıyor olunsa dahi bu tür bir anlaşma yapılması
mümkündür. Ayrıca bir teşebbüsün pazarda lider durumda olmaması halinde YSFB
uygulamasına gidemeyeceği kabul edilebilir bir savunma değildir. Kaldı ki Samsung
pazarda lider olsun veya olmasın en çok tercih edilen panel TV markalarından olup,
anılan pazar içerisinde pazar gücü diğer birçok üreticiye göre yüksektir. 1380
Öte yandan, bir teşebbüsün markasını yüksek fiyat segmentinde değil de nispeten
düşük fiyat segmentinde konumlandırmış olması da YSFB uygulamasını tercih
etmeyeceğini göstermekten uzak bir savunmadır.
11-39/838-262
29
Teşebbüsün savunmasının devamında, Anadolu Elektronik’in teknomarketler ile
bayiler arasındaki fiyat rekabetini engellemek ve teknomarketlerin kendi belirlediği
yüksek fiyattan satış yapmasını sağlamak amacını taşıması halinde, yerli teşebbüsler
Arçelik, Vestel gibi sadece bayi kanalından satış yapmak veya bayilere farklı
teknomarketlere farklı ürün sağlamak gibi daha etkin dağıtım yöntemleri 1390
kullanabileceği, ancak bu tür bir yöntem seçmeyerek Samsung markasını en
rekabetçi kanallarda dahi satışa sunduğu, Samsung’un panel üretimi yapmasının
ciddi bir maliyet avantajı sağladığı, Anadolu Elektronik’in bu maliyet avantajını
kullanmayarak Samsung marka panel TV’leri yüksek fiyattan satmasının ekonomik
bir gerekçe ile izah edilemeyeceği belirtilmektedir.
Samsung dünyada panel üretimi yapan birkaç firmadan biri olması dolayısıyla maliyet
yönünden panel üretimini kendisi yapamayan teşebbüslere göre daha avantajlı bir
konumdadır. Ancak bu maliyet avantajı Anadolu Elektronik tarafından YSFB
anlaşması yapma yönünde bir tercihte bulunulmayacağını göstermemektedir. Zira bir 1400
teşebbüsün maliyeti ne kadar düşük olursa olsun ürünlerini talep koşullarını da göz
önüne olarak satabileceği en yüksek fiyattan satışa sunarak daha yüksek kar elde
etme güdüsünün olduğu bilinen bir husustur.
Öte yandan Anadolu Elektronik’in, YSFB uygulaması açısından daha etkin bir
yöntem olan sadece bayi kanalında satış yapmak yolunu tercih etmeyerek, ürünü
tüm kanallarda satışa sunmasında altında birçok farklı ekonomik gerekçenin
bulunması mümkündür. Ancak bu durum YSFB anlaşmasının olmadığı iddiasını
açıklamaktan uzaktır. Ayrıca bir teşebbüsün ürünlerini hangi kanaldan satışa
sunduğu YSFB açısından belirleyici bir husus değildir. 1410
Savunmanın devamında, teknomarketlerdeki fiyatların sistemli olarak
denetlenmemesinin ve düşük fiyat uygulamalarının cezalandırılmamış olmasının
Anadolu Elektronik’in YSFB amacının olmadığının kanıtı olduğu dile getirilmiştir.
Belge 23’de yer alan “fiyatlara uyulmadığı gerekçesiyle bayinin (…..) kira desteğinin
kesildiği” ifadelerinin yanlış yorumlandığı, söz konusu bayinin birden çok
mağazasının olduğu ve sadece (…..)’daki mağazasına verilen kira desteğinin
kesildiği ancak bunun nedeninin bayiden (…..) için talep edilen teminatın uyarılara
rağmen yatırılmaması olduğu; Belge 44’de yer alan “YSFB’ye uyulmadığı için Media
Markt’a ürün sevk edilmediği” ifadelerinin gerçeği yansıtmadığı, zira Anadolu 1420
Elektronik tarafından gönderilen faturalardan anılan belge tarihi öncesinde ve
sonrasında Media Markt’a ciddi miktarda ürün sevk edildiğinin görüldüğü, Belge
60’da yer alan “fiyat bozdukları için Electroworld ve Vatan’a ürün çıkarılmadığı”
ifadesinin de gerçekle bağdaşmadığı, Anadolu Elektronik faturaları incelendiğinde
belge tarihi öncesinde ve sonrasında anılan teknomarketlere yüklü miktarda ürün
sevkiyatı yapıldığının anlaşılacağı belirtilmiştir.
Belirtmek gerekir ki Belge 60 teşebbüsün yöneticilerinin gerçekleştirdiği bir toplantıya
ait tutanaktır. Yöneticilerin kendi aralarında yaptığı bu toplantıya ilişkin tutanağın
önemli bir delil olduğu görülmektedir. Ayrıca, teşebbüsün mal vermeye devam etmesi 1430
teşebbüs ile alıcısı arasında YSFB uygulamasına ilişkin çıkan sorunun çözüldüğü
anlamına gelebilecektir. Belge 23’de yer alan ifadeler ise desteği kesilen bayinin
ifadeleridir. Belgeden kira desteği kesintisinin düşük fiyata ürün sattığı için yapıldığı
açık bir şekilde görülmektedir.
11-39/838-262
30
I.4.1.4.2. SETK’nin Amaç Unsuruna İlişkin Savunmaları
SETK amaç unsuruna ilişkin savunmasında, yalnızca tarafların subjektif
amaçlarından yola çıkarak bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine amaç
bakımından aykırı olduğu sonucuna varılmasının mümkün olmadığını; yalnızca 1440
müvekkil şirketin amacını ortaya koymaya yönelik deliller ve değerlendirmelere yer
verildiğini, bunun taraflar arasında bir anlaşma olup olmadığı ve bu anlaşmanın bir
bütün olarak amacının ne olduğu konularının ise incelenmediğini ileri sürmüştür.
YSFB uygulamasında taraflar arası anlaşma ve amaç unsurlarından anlaşılması
gerekenler hususunda gerekli açıklamalar, Anadolu Elektronik ile ilgili bölümde
yapılmıştır..
I.4.1.5. YSFB Soruşturmalarında Ekonomik Analiz (Etki Analizi) Yapılması
Gerektiği Savunması 1450
SETK, savunmasında özetle son dönemde ABD ve AB’de YSFB’ye ilişkin sert
yaklaşımın terk edildiği ve etki bazlı bir analize geçildiği, Rekabet Kurulu’nun son
dönemdeki kararları incelendiğinde de bu tip bir yaklaşımın etkilerinin görüldüğü,
YSFB uygulaması tespit edilse bile pazarın ve pazardaki rekabetin değerlendirmeye
katılarak teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek görülmediği
belirtilmektedir. Bu nedenle işbu soruşturma kapsamında da benzer bir etki analizine
gidilmesi talep edilmektedir.
Anadolu Elektronik de savunmasında, ABD’de 2007’de alınan Leegin kararından 1460
sonra YSFB hakkındaki genel eğilimin rule of reason yönünde olduğunu, Türkiye’de
de Kurul’un, 2.8.2007 tarih, 07-63/767-275 sayılı Vira Kozmetik kararında per se
yaklaşımını terk ederek rule of reason yaklaşımını benimsediğini belirtmiştir.
07-63/767-275 sayılı Vira Kozmetik ve 08-35/462-162 sayılı Kuralkan Motor(Kanuni)
kararlarında bayilik sözleşmelerinde açık bir şekilde YSFB hükümleri bulunduğu,
Kanuni kararında buna ek olarak pasif satış yasağı tespit edildiği, 09-57/1365-357
sayılı KWS Türk ve Vira Kozmetik kararlarında YSFB amacının şirketlerin üst
yönetimleri tarafından kabul edildiği, Kanuni ve KWS Türk kararlarında YSFB’ye
yönelik denetim, yaptırım ve fesihler yapıldığının tespit edildiği, amaç unsurunun 1470
kuvvetli bir şekilde ortaya konulabildiği bu kararlarda dahi Kurul’un etki analizi
yaparak, uygulamaların rekabete olumsuz etkileri olmadığını değerlendirdiği ve
soruşturma açmadığı belirtilmiştir.
Daha önce de belirtildiği üzere amacının rekabeti kısıtlamak olduğu kabul edilen
YSFB uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer aldığına
şüphe bulunmamaktadır. Bu nedenle 4. madde hükmü göz önüne alındığında ihlalin
ortaya konulabilmesi için YSFB uygulamalarına yönelik olarak bir etki analizi
yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.
1480
11-39/838-262
31
I.4.2. Anadolu Elektronik’in Savunmaları
I.4.2.1. Teknomarketlerin Samsung Markalı Panel Tv’leri Maliyetinin Altında
Fiyatlarla Dahi Satabildiği Ve Bu Durumun Yeniden Satış Fiyatı Tespit Etme
Amacı Ve Etkisi Olamayacağını Gösterdiğine İlişkin Savunma
1490
Anadolu Elektronik savunmasında Samsung panel TV’lerin teknomarketler için
müşteri çeken ürün niteliğinde olduğunu, bu nedenle teknomarketlerin Samsung
televizyonları bazen maliyetinin altında fiyatlarla dahi satabildiğini ve soruşturmaya
konu olayda yeniden satış fiyatını tespit etme amacı ya da etkisinin olamayacağını
ifade etmiştir.
Teknomarket kanalının bayi kanalına göre alım gücünün yüksek olduğu doğru bir
ifade olmakla beraber YSFB uygulamasının amaçlanmadığı anlamını
taşımamaktadır. Nitekim YSFB uygulamasının teknomarketleri de kapsayacak
şekilde hayata geçirildiği belgelerden anlaşılmaktadır. Hatta YSFB uygulamasının 1500
amacının teknomarketlerin piyasaya girmesinden kaynaklanan, kanallar arası fiyat
dengesizliğinin önüne geçmek olduğu yine belgelerde ifadelerden ulaşılan bir
sonuçtur.
Anadolu Elektronik savunmasının ilerleyen bölümünde, delil olarak kullanılan
belgelerin bazılarında yer alan, Anadolu Elektronik yetkililerinin münhasır bayi
şikayetleri üzerine müdahale yapılacağına ilişkin ifadelerinin sadece münhasır
bayileri motive etmek, onlara sahip çıkıldığını ve ihtiyaç olduğunu göstermek için
kullanılmış olduğu ifade etmiştir. Ancak fiyatlara müdahale amacı güden davranışları
gösterecek sayıdaki belgenin, teknomarketlerin düşük fiyatlı satış politikalarını bayi 1510
kanalı lehine yukarı çekme potansiyeli taşıdığı açıktır.
Buna ek olarak Anadolu Elektronik’e teknomarketler tarafından da şikayetler gelmesi,
satış noktalarının YSFB uygulamasından haberdar olduğunu göstermektedir. Bu
çerçevede yazışmaların sırf motivasyon amaçlı yapıldığına yönelik savunma
geçersizleşmektedir. Kaldı ki, ihlalin varlığı için fiili olarak piyasada tek bir fiyatın
oluşması da gerekmemektedir. Teşebbüsün alıcıların satış fiyatını belirleme amacıyla
girişimlerde bulunması, bu girişimlerde beklediği sonucu alamasa dahi, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlali anlamına gelecektir.
1520
I.4.2.2. Kurul’un 15.7.2009 Tarih ve 09-33/725-165 Sayılı Dagi Kararı ile 09-
57/1365-357 sayılı KWS Kararlarında Yer Verilen Değerlendirmelerin
Soruşturma Kapsamında da Dikkate Alınması Gerektiği Savunması
Savunmada her iki Kurul kararında markalar arası rekabetin dikkate alındığının
anlaşıldığı, 09-33/275-165 sayılı Dagi kararındaki tespitlere benzer şekilde Anadolu
Elektronik’in fiyat ya da başka konularda çok markalı çalışan müşterilerini kontrol
etmesinin mümkün olmadığı, Dagi kararında tüketicinin harcamalarından büyük pay
alan ürünlerin satın alınması aşamasında tüketicilerin hem markalar arasında hem
aynı markayı satan başka yerler arasında fiyat ve kalite karşılaştırması yaptığının 1530
tespit edildiği ve Anadolu Elektronik’in fiyat belirlemesi halinde rakiplerine karşı
kıyaslamayı kaybedeceğinden perakendecinin yeniden satış fiyatını belirlemesinin
mümkün olmadığı belirtilmektedir. Öte yandan, Dagi kararında büyüyen ve dinamik
pazarlarda yatay rekabetin bulunması durumunda dikey rekabet kısıtlamalarının
11-39/838-262
32
olumsuz etkilerinin önemli ölçüde azalacağının tespit edildiği, panel TV pazarının da
sürekli büyüyen, farklı çeşit ve modelde ürünlerin sunulduğu bir pazar olduğu ve
pazardaki rekabetin olumsuz etkilenmesinin söz konusu olmadığı ifade edilmektedir.
Teşebbüsün yeniden satış fiyatını belirlemeye yönelik amacı ve bu amaca yönelik
eylemlerin varlığı, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabet ihlalini işaret 1540
etmektedir. Anadolu Elektronik tarafından amaçlanan YSFB uygulamasının belirli
satış noktaları tarafından müşteri kaybetmemek adına uygulanmayacak olması; tüm
satış noktalarının uygulamayı reddettiği anlamına gelmeyecektir. Kaldı ki önaraştırma
ve soruşturma sürecinde satış noktalarının YSFB uygulamasını reddettiklerine dair
herhangi bir bulgu elde edilmemiştir.
Savunmada belirtilen, pazarın büyüyen ve dinamik bir yapıya sahip olduğu hususu
da ihlalin varlığını ortadan kaldırmamaktadır. Teşebbüs tarafından da belirtildiği
üzere pazarda yatay rekabetin bulunmasının dikey kısıtların etkilerini azaltılabileceği
kabul edilebilecekse de bu etkileri tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Yatay 1550
rekabetin bulunması YSFB gibi doğrudan nihai ürün fiyatını yukarı çekecek türden bir
dikey kısıtlamanın etkilerini ortadan kaldırmaktan uzaktır.
I.4.2.3. 16.1.2010 Tarihli E-Postaya İlişkin Savunma (Belge 67)
Anadolu Elektronik Ankara Bayisi Kutup Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (…..) tarafından
(…..) Bölge Sorumlularına gönderilen e-postada yer alan “defalarca bilgilendirme
yapılmasına rağmen herhangi bir düzenleme yapılmadığı belirtilerek, gerekli
düzenlemenin yapılması rica edilmiştir… müdahale edilmesine rağmen fiyatların
düşürüldüğü…” gibi ifadelerin, şikayetlerin sürekli devam ettiğini ve marketlerin 1560
fiyatlarını özgürce belirleyebildiklerini ispatladığı savunulmaktadır.
Soruşturma sürecinde elde edilen söz konusu e-posta incelendiğinde, belge
teknomarketlerin fiyatlarını özgürce belirleyebilmelerinden ziyade, düşük fiyatla
satışların “müdahalelere rağmen” olabildiğini göstermektedir. Belgede söz konusu
fiyatlara müdahale edilmesine rağmen fiyatların düşürüldüğü belirtilmiş olup, anılan
müdahalenin amacının fiyatların yükseltilmesini sağlamak olduğu açıktır.
I.4.2.4. Teknomarketlerle Anadolu Elektronik Arasındaki Hukuki İlişki ve Bunun
YSFB Uygulamasına Etkilerine İlişkin Savunmalar 1570
Anadolu Elektronik, düşük fiyatları destekleyici uygulamalarının olduğu, satış
kanalları içerisinde en rekabetçi düşük fiyat politikası uygulayan kanallarının
“teknomarket-hipermarket” kanalları olduğu, teknomarket kanalında YSFB
uygulamasının fiilen mümkün olmadığı, fiilen mümkün olduğu varsayılsa dahi
pazarda hiçbir etki yaratmayacağı, fiyatlarının sürekli düşüş eğiliminde olmasının bu
durumu kanıtladığı, kendileri tarafından uygulanan stok koruma sisteminin satıcılar
üzerindeki riskleri bertaraf ettiği, teknomarketlerden herhangi bir teminat alınmaması,
genellikle kredi kartı ile satış yapıldığı için tahsilat riskinin minimum düzeyde olması,
stok taşıma maliyetinin sağlayıcı tarafından karşılanması, ürün iadesinin her zaman 1580
mümkün olması, satış sonrası hizmet yükümlülüklerinin sağlayıcı tarafa ait olması
gibi nedenlerle teknomarketlerin adeta “acente” gibi çalıştığı belirtilmiştir.
11-39/838-262
33
Markalar arası rekabetin yoğun olarak yaşandığı Panel TV piyasasında, Samsung
markasının bu rekabette geri kalmamasını sağlamak açısından Anadolu Elektronik’in
satış kanallarının kampanyalarına birtakım destekler vermesi ticari hayatın olağan
akışının bir gereğidir. Ancak verilen destekler Anadolu Elektronik ve distribütörleri
arasında YSFB anlaşması olmadığının göstergesi sayılamamaktadır. Zira, belgeler
incelendiğinde, alıcıların Anadolu Elektronik’ten kampanya yapmadan önce onay
aldığını, taraflar arasında YSFB’ye yönelik bir mutabakatın bulunduğunu, sözü geçen 1590
onay mekanizmasının anlaşmaya bağlılığı göstermek ve anlaşma dışına çıkmamak
amacıyla işletildiğini gösterir niteliktedir.
Panel TV pazarında en rekabetçi kanalın teknomarket/hipermarket kanalı olduğu
iddiası kabul edilse dahi, yine bu kanallarda rekabetin yoğun bir şekilde yaşanması
tarafların YSFB anlaşması içerisinde oldukları hususunu değiştirmemektedir.
Piyasanın rekabetçi bir yapı arz etmesi anlaşmanın uygulanması noktasında birtakım
etkilere sahip olabilecekse de, tarafların anlaşmalarını engelleyici bir husus değildir.
Nitekim anlaşmanın varlığı, elde edilen belgelerden görülmektedir.
1600
I.4.2.5. YSFB Uygulamasının Kabulü Durumunda Dahi İdari Para Cezası
Verilmesinin Haksız Olacağı Savunması
Anadolu Elektronik, Rekabet Kurulu’nun YSFB’nin konu olduğu kararlarının bir
kısmında amacının net ve kesin olarak tespit edilememesinden dolayı soruşturma
kararı almadığı, soruşturma kararı aldığı dosyalarda ise bazı şartların varlığı
nedeniyle idari para cezasına hükmettiği, fakat bu şartlarını işbu soruşturma
bakımından mevcut olmadığı dile getirilmiştir.
Kuralkan Motor kararında bayi fiyatlarının sağlayıcı tarafından belirlendiği, bayilerin 1610
buna uymak zorunda oldukları, aksi takdirde sözleşmelerinin feshedileceği tespit
edildiği halde Rekabet Kurulu’nun etki analizi yaptığı ve şirketin pazar gücünün ilgili
pazardaki rekabeti etkilemeyecek seviyede olduğu, bu nedenle rekabetin önemli
ölçüde ortadan kalkmayacağı gerekçesiyle teşebbüse görüş bildirilmesine hükmettiği;
KWS Türk kararında bizzat şirket genel müdürü tarafından YSFB amacı beyan
edildiği halde çok sayıda rakip firma olması, alıcıların alternatif temin kaynaklarının
bulunması, piyasada yüksek giriş engellerinin olmaması, dinamik, büyüyen ve her
sene yeni ürünlerin sunulduğu bir piyasa olması, KWS’nin pazar payının düşük
olması, YSFB’nin dikey nitelikte bir ihlal olması nedenleriyle teşebbüse ceza
verilmeyerek teşebbüsün uyarılmasının tercih edildiği; YSFB amacının tespitinin net 1620
bir şekilde yapıldığı Dagi kararında Kurul’un KWS Türk kararına benzer gerekçelerle
teşebbüsü sadece uyarmayı tercih ettiği; Kütaş kararında da bayilik sözleşmelerinde
teşebbüsün YSFB amacının tespit edilmesine rağmen inceleme süreci içerisinde
Kütaş’ın faaliyetlerine son vermesi de dikkate alınarak soruşturma açılmadığı
belirtilmiştir. Anadolu Elektronik’in aynen Kütaş gibi soruşturma sürecinde önce
teknomarketlere olan Samsung satışlarını, sonra da diğer kanallara olan Samsung
satışlarını SETK’ye devrederek sonlandırdığı, ancak bu hususun soruşturma
raporunda dikkate alınmadığı beyan edilmiştir.
Anadolu Elektronik’in Samsung satışlarını kademeli olarak devretmesi, Samsung 1630
satışı yaparken teşebbüsün YSFB türünden bir rekabet ihlali içerisinde olduğu
gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır. Zira bu tür bir faaliyetleri sonlandırma,
cezalandırmama sebebi olarak da kabul edilemez. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
11-39/838-262
34
teşebbüsün rekabeti engelleyici, bozucu, azaltıcı türden bir anlaşmanın tarafı
olmasını ihlalin varlığını ispat bakımından yeterli saymaktadır.
Vira Kozmetik kararı ile Kurul’un YSFB’ye yönelik yaklaşımını değiştirerek rule of
reason yaklaşımını benimsediği, Kurul’un ceza ile sonuçlandırdığı YSFB dosyalarının
bu tarihten önceki döneme tekabül ettiği, ayrıca işbu soruşturmadan farklı olarak
ceza ile neticelenen anılan kararların üçünde pasif satışın engellenmesi, birinde 1640
hakim durumun kötüye kullanılması, birinde rakipler arasında anlaşma, müşteri
sınırlaması ve pasif satışın engellenmesi gibi ciddi başka ihlallerin de tespit edildiği
bu nedenlerle anılan kararların işbu soruşturma kapsamında delil olarak
değerlendirilmemesi gerektiği belirtilmiştir.
Soruşturmaya konu teşebbüslerden Anadolu Elektronik’te yapılan yerinde
incelemelerde bulunan belgelerin değerlendirilmesi sonucunda ise yukarıda verilen
örneklerden farklı olarak, alıcıların yeniden satış fiyatını tespit amacı açıkça
anlaşılmaktadır. Söz konusu amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak bayilerin
fiyatlarına müdahale edildiği, bu müdahalenin teşebbüs kayıtlarında “fiyat istikrarı” 1650
olarak geçtiği ve uygulamanın özelikle perakende seviyesinde faaliyette bulunan
satış noktasının “liste” veya “normal fiyata” uymayan diğer noktayı şikayeti üzerine
sağlayıcının teknomarketleri uyarması şeklinde gerçekleştiği görülmüş olup, sözü
edilen uygulamalara işaret eden çeşitli tarihlerdeki çok sayıda belgeye yukarıda I.3.1.
nolu bölümde yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgelerin tümü birlikte değerlendirildiğinde, incelenen
dönem boyunca Anadolu Elektronik’in bayi ve teknomarketlerle yeniden satış
fiyatının belirlenmesine yönelik olarak sıkça ve düzenli iletişim halinde bulunduğu
açıkça anlaşılmakta olup, söz konusu davranışların 4054 sayılı Kanun’un 4. 1660
maddesinde ihlal olarak kabul edildiği ve idari para cezası yaptırımına tabi olduğu
kanaatine varılmıştır.
I.4.3. SETK Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
I.4.3.1. İlgili Coğrafi Pazarın “İstanbul Ve Ankara İlleri” Olarak Tanımlanması
Gerektiği Savunması
İlgili coğrafi pazara ilişkin olarak yapılan savunmada, tüketicilerin televizyon alımlarını
evlerine yakın yerlerden gerçekleştirdiği, büyük şehirlerde farklı ilçelerdeki 1670
teknomarketlerin birbirine alternatif oluşturmadığı, soruşturma yazısında delil olarak
kullanılan e-postaların sadece İstanbul ve Ankara illerini kapsaması nedenleriyle ilgili
coğrafi pazarın “İstanbul ve Ankara” illeri ile sınırlandırılması gerektiği ifade
edilmiştir.
Coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet
gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet
koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden
kolayca ayrılabilen bölgeler olarak tanımlanmaktadır.
1680
Bu bağlamda soruşturma taraflarına yapılan bildirimlerde daha çok İstanbul ve
Ankara illerinden gönderilmiş e-postaların kullanılması, coğrafi pazarın söz konusu
illerle sınırlandırılmasını gerektirmemekte olup, taraf teşebbüslerin karşı karşıya
11-39/838-262
35
bulundukları rekabet koşullarının tüm Türkiye çapında homojen olması nedeniyle
coğrafi pazarın Türkiye olarak ele alınması gerekmektedir.
I.4.3.2. Belgelere İlişkin Savunma
Soruşturma raporunda SETK aleyhine kullanılan e-postaların tümünün tek bir SETK
çalışanı kaynaklı e-postalar olduğu, bu çalışanın Anadolu Elektronik’ten SETK’ye 1690
geçtiği ancak üst düzey yetkili olmadığı ve Anadolu Elektronik’in eski çalışanı olması
nedeniyle bayi kanalının şikayetlerini bu çalışana ilettiği, çalışanın da bayilere bazı
dönüşler yaptığı belirtilmekte, ancak bu eylemlerin SETK ve alıcıları arasında
uzlaşma sağlama amacıyla yapılmış olduğu ifade edilmektedir. Öte yandan, söz
konusu yazışmaların SETK’nin Türkiye’de yeni bir dağıtım yapılanmasına girdiği ayın
ilk iki haftasında yapıldığı, şirketin faaliyetlerine yeni başlamış olması ve e-postaların
tek bir çalışandan çıkmış olması nedeniyle eylemlerin sistemli olamayacağı
belirtilmiş, Rekabet Kurulu’nun 4.7.2007 tarih ve 07-56/669-232 sayılı kararına atıf
yapılarak bu kararda bayilerin yeniden satış fiyatının tespitinin sistemli şekilde
yapılmamış olmasının soruşturma açılmaması için yeterli bir neden sayıldığına vurgu 1700
yapılmıştır.
I.4.3.2.1. 26.8.2009 Tarihli Toplantı Tutanağına İlişkin Savunma (Belge 38):
Savunmada 26.8.2009 tarihli toplantı tutanağında yer alan ifadelerin, 2010 yılına
kadar Anadolu Elektronik tarafından yönetilen dağıtım ağının 2010 yılı itibarıyla
SETK tarafından devralınması hususuyla bağlantılı olarak, SETK tarafından Anadolu
Elektronik’i teskin etme düşüncesiyle ve Anadolu Elektronik’in bayilerine yönelik
ayrımcı davranılmayacağı yönünde güvence verme amacıyla sarf edildiği 1710
belirtilmektedir.
Tutanaktaki ifadelerin SETK’nin pazarla ilgili görüşlerini değil Anadolu Elektronik’i
telkin etmeye yönelik beyanlarını gösterdiği; gerçek niyetinin bu olduğu kabul edilse
bile teşebbüsün tek taraflı subjektif niyetinin ihlal sonucuna ulaşmak için yeterli
olmadığı ileri sürülmektedir. Ayrıca alıntı yapılan ifadelerin SETK’nın belirtmek
istediği gerçek anlamdan farklı olarak tutanağa yansıtıldığı ve bu durumun (…..)’nın
toplantıya ilişkin notlarının yer aldığı kişisel ajandasından da anlaşıldığı, ajandadaki
ifadelerin dikkate alınması gerektiği savunulmuştur.
1720
I.4.3.2.2. 16.1.2010 Tarihli E-Postaya İlişkin Savunma (Belge 67)
Savunmada, Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu tarafından SETK
(…..)’ye gönderilen, “müdahale edilmesine rağmen fiyatların düşürüldüğü” şikayetini
içeren e-postaya cevap verilmediği ifade edilmiştir.
I.4.3.2.3. 24.1.2010 Tarihli E-postaya İlişkin Savunma (Belge 69)
Anadolu Elektronik (…..) Bölge Satış Sorumlusu tarafından SETK (…..)’ye gönderilen
e-postada Electro World’ün düşük fiyatlarının şikayet edildiği, bunun üzerine (…..)’nin 1730
Electro World ürün sorumlusundan şikayete konu fiyatları kontrol etmesini istediği,
gelen cevapta ise fiyatların yanlış olduğunun belirtildiği ifade edilmiştir.
11-39/838-262
36
I.4.3.2.4. 11.1.2010 Tarihli E-Postaya İlişkin Savunma (Belge 83)
Electro World (…..) Yöneticisi tarafından SETK (…..)’ye gönderilen e-postada
Darty’nin mağaza fiyatından farklı olan internet fiyatının şikayet edildiği, Darty’nin
cevabında fiyatların değiştiği ve akşam saatlerinde sisteme yansıtılacağının
söylendiği, ancak geçen süreçte fiyatların değişmediğini gören Electro World (…..)
Yöneticisinin fiyatları Darty seviyesine çekeceğinin bildirildiği ifade edilmiştir. 1740
Savunmanın devamında, Komisyon’un “Volkswagen” kararında tavsiye edilen satış
fiyatlarından farklı uygulamalara gitmemeleri yönünde gönderilen uyarıların ihlal
olarak değerlendirildiği, ancak Adalet Divanı’nın bayilerin bu konuda mutabakata
varmadıkları gerekçesiyle kararı iptal ettiği belirtilmiştir. Savunmada ayrıca, ABD
Yüksek Mahkemesi’nin “Monsanto” kararına da yer verilmiş, bu kararda yeniden satış
fiyatının tespitinden bahsedilebilmesi için bayiler ile dağıtıcı arasında fiyat seviyesi
konusunda açık bir anlaşma olması gerektiği yönünde karar verildiği ifade edilmiştir.
İşbu soruşturma bakımından da Nedim Dere tarafından bayilere gönderilen e-
postaların teşvik edici/caydırıcı fonksiyonu bulunmadığı, bayilerin kendilerini bununla 1750
bağlı hissetmedikleri gibi taraflar arasında bir mutabakat da olmadığı ifade edilmiştir.
I.4.3.2.5. 8.1.2010 Tarihli E-Postaya İlişkin Savunma (Belge 61)
Belge 61’de geçen “Bu durumun bir örneği 8.1.2010 tarihli e-postada görülmektedir.
Anadolu Elektronik yetkilisi tarafından bildirilen düşük Media Markt fiyatlarını alan
SETK KA yöneticisi cevabında ilgililer ile fiyatların düzeltilmesi için görüşeceğini
bildirmiştir.” ifadesinin SETK’in tek taraflı bir beyanından ibaret olduğu ifade
edilmiştir.
1760
I.4.3.2.6. 25.1.2010 Tarihli E-Postaya İlişkin Savunma (Belge 71)
Belge 71’de yer alan ifadelerin de teşebbüsün tek taraflı amacını gösterdiği ve bir
irade uyuşması bulunmadığı gerekçesiyle ihlal kapsamında görülemeyeceği
savunmada ifade edilmiştir.
I.4.3.2.7. Belge 65,73,79 ve 81’e İlişkin Savunma
Belge 65,73, 79 ve 81’de bulunan “fiyatların kontrol edilmesini rica etmiş”,
“internetten fiyatların dikkat çektiğini belirtmiş” ve “fiyatı düzelttirilmesini talep etmiş” 1770
ifadelerinin alıcılar üzerinde YSFB konusunda baskı uygulamaktan uzak olduğunu
ileri sürülerek, bunların Kanun’a aykırı olmadığı belirtilmiştir.
I.4.3.2.8. Belge 69’a İlişkin Savunma
SETK savunmasında tavsiye olarak bildirdiği fiyatların teknomarket tarafından
uyulması yönünde bir beklenti içerisinde girmesinin ticari hayatın bir gereği olduğunu,
ancak teknomarket ve SETK’nin karşılıklı bir irade ile bu fiyatları uygulamaya karar
vermelerinin bir ihlal oluşturabileceğini ileri sürmektedir.
1780
11-39/838-262
37
I.4.3.3. Soruşturma Raporunda Kullanılan E-Postaların Ardından Fiyatlarda
Düşüş Olduğu Savunması
SETK, savunmasının üçüncü bölümünde kendi aleyhine kullanılan bazı e-postaları
takip eden tarihlerde, belgelerde bahsi geçen mağazalarda yaşanan fiyat
değişimlerini analiz etmiştir. Teşebbüs yazışmalar öncesi ve sonrası teknomarketlerin
fiyatlarını sunarak fiyatların ya düştüğünü ya da sabit kaldığını iddia etmiştir. Bu
durumun da SETK tarafından fiyatlara müdahale edilmediği veya edilse bile taraflar
arasında bir irade uyuşmasının sağlanmadığını ortaya koyduğunu belirtmiştir. 1790
J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama
veya bozma olan teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve işletme
birliklerinin kararlarına karşı bir yasaklama getirmektedir. Bu hüküm, bütün
teşebbüsler arası anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde
uygulanmakta olup temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve
piyasadaki faaliyetlerini tek başına, diğerlerinden bağımsız olarak belirlemesidir.
1800
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan karar ve eylemlere verilen örnekler
arasında, (a) bendinde “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı
oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit
edilmesi” sayılmaktadır. Soruşturma kapsamında elde edilen belgelerden, hakkında
soruşturma yürütülen teşebbüslerden Anadolu Elektronik’in alıcılarının yeniden satış
fiyatını tespit ettiği anlaşılmıştır.
Teşebbüsler tarafından ürünün satış fiyatının belirlenmesi anlaşmanın yatay veya
dikey nitelikte olup olmadığından bağımsız olarak yasaklanmaktadır. Nitekim 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği “yeniden satış fiyatının” tespit 1810
edilmesi eylemini açık kısıtlamalar arasında saymakta ve bu sonucu amaçlayan ya
da doğuran anlaşmaların Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti kapsamında yer
alamayacaklarını belirtmektedir.
Ürünün satış fiyatını tespit etmeye yönelik anlaşmaların amacının rekabeti sınırlamak
olduğu kabul edilmektedir. Bu durumda 4. maddenin lafzı da göz önüne alındığında
anlaşmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek yoktur. Bu kapsamda,
sadece rekabeti bozma amacını taşıyan anlaşmalar, etkilerini gerçekleştirmemiş olsa
dahi yasaklanmaktadır.
1820
Diğer yandan amacı rekabeti kısıtlayıcı olsa bile, teorik olarak her türlü anlaşmanın
teşebbüs tarafından ispatlanacak olumlu etkilerinin olumsuz etkilerini bertaraf etmesi
halinde Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen muafiyet korumasından faydalanması
mümkündür.
Muafiyet koşulları incelendiğinde (a) bendinde yer verilen ve “ekonomik ve teknik
gelişme sağlama” olarak özetlenebilecek koşulun temel koşul, diğer üç koşulun ise
bu koşula ilişkin çeşitli kısıtlama veya gereklilikleri ortaya koyan, yan koşullar olduğu
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla 4. madde kapsamında ihlal olarak değerlendirilen bir
anlaşma ancak rekabet üzerinde yol açtığı kısıtlamayı bertaraf edebilecek bir 1830
ekonomik iyileşme de sağlıyorsa muafiyet alabilecektir.
11-39/838-262
38
Yeniden satış fiyatının belirlenmesi eylemi doğrudan marka içi rekabeti ortadan
kaldırmaya yönelik bir sınırlamadır. Tüketicinin karşı karşıya olduğu fiyatın
yükseltilmesine yönelik bu kısıtlama marka içi rekabette yüksek boyutta tahribata
neden olabilecek niteliktedir. Fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla
iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, fiyat
rekabetinin ortadan kalkmasının tüketici refahını önemli ölçüde olumsuz etkileyeceği
ve bu olumsuz etkiyi dengeleyebilecek güçte bir olumlu etkinin ortaya konulmasının
da aynı oranda zor olacağı açıktır. Nitekim tüketicinin televizyon alım kararında rol 1840
oynayan faktörlerin başında fiyat unsurunun geldiği görülmektedir. Dolayısıyla ilgili
pazarda en önemli rekabet aracı fiyat olup, özellikle panel tv gibi tüketici bütçesini
etkileyen ürünlerde, fiyat mekanizmasının hassas dengelerinin işlemesine yönelik bir
müdahale, yüksek zarar doğurabilecek niteliktedir.
Ayrıca bir anlaşma veya eylemin muafiyet korumasından faydalanabilmesi için
rekabet üzerindeki olumsuz etkilerinin yaratılan etkinlik kazançları ile en azından
dengelenmesi gerekmekte, böyle bir etkinlik iddiasını ortaya koyma ve dolayısı ile
ispat yükü ise anlaşmaya taraf olan teşebbüse düşmektedir. Ancak, Anadolu
Elektronik mevcut durumda bu tür bir olumlu etkinin varlığına ilişkin somut herhangi 1850
bir kazanıma yer vermemiştir.
Bu çerçevede Anadolu Elektronik tarafından gerçekleştirilen ve rekabeti kısıtlama
amacı açık olan yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamasının, 4054 sayılı
Kanunun 5. maddesinde yer verilen muafiyet şartlarından (a) bendinde düzenlenen
koşulu taşımadığı ve dolayısıyla muafiyet korumasından faydalanamayacağı
anlaşılmıştır.
Anadolu Elektronik’in alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemesinin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan davranışlardan olduğu, 4054 sayılı Kanun’un 5. 1860
maddesindeki koşulu sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle Anadolu
Elektronik’e 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca idari para cezası
uygulanması gerekmektedir.
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi hükümleri uyarınca Anadolu Elektronik için hesaplanacak
temel para cezası oranı % 0,5 olarak belirlenmiştir. İhlalin süresinin bir yıldan kısa
olması nedeniyle Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında teşebbüs
için belirlenen temel para cezası miktarının arttırılmasına mahal bulunmadığı 1870
sonucuna varılmıştır.
Ayrıca söz konusu teşebbüsün Para Cezaları Yönetmeliği’nin 6. maddesinde yer
verilen ağırlaştırıcı unsurlara ve 7. maddesinde yer verilen hafifletici unsurlara uygun
herhangi bir davranışının bulunduğu tespit edilmemiştir. Bu nedenle teşebbüs için
belirlenen temel para cezası oranında herhangi bir arttırıma veya indirime
gidilmemiştir.
SETK’e ilişkin olarak inceleme döneminde bulunan belgelerden ikisinin şikayet
üzerine yapılan şirket içi yazışmalardan ibaret olduğu, diğer ikisinde SETK yetkilisinin 1880
başka bir teşebbüs yetkilisine teknomarketlerle görüşeceğini belirttiği anlaşılmıştır.
11-39/838-262
39
SETK özelinde yapılan değerlendirmede, bulunan az sayıdaki belgenin ağırlıklı
olarak teşebbüse yapılan tek taraflı şikayetlerden oluştuğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan, yukarıda I.3.2. bölümünde yer verilen SETK’e ait belgeler incelendiğinde,
alıcıların birbirini sağlayıcıya şikayet etmesi, şikayet edilenlerin sağlayıcı tarafından
uyarılması ve sağlayıcının düşük fiyatlara müdahale etmesi şeklinde cereyan eden
bir mekanizmanın SETK açısından mevcut olmayışı da göz önüne alınarak,
teşebbüsün alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde bir tespitte bulunulmamıştır.
1890
K. SONUÇ
18.3.2010 tarih ve 10-24/333-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına
göre;
1- a) Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’nin alıcılarının yeniden satış fiyatını
belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti ihlal
ettiğine OYÇOKLUĞU ile, 1900
b) Söz konusu uygulamalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan
koşulları karşılamaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına
OYÇOKLUĞU ile,
c) Bu nedenle Kanun’un 16. maddesinin üçüncü, beşinci ve yedinci fıkraları ile
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi hükümleri uyarınca, 2010 mali yılı sonunda oluşan ve
Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirinin takdiren binde 5’i oranında olmak 1910
üzere;
- Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’ye 1.066.669,72 TL (birmilyon
altmışaltıbin altıyüzaltmışdokuz TL. yetmişiki Kr.) idari para cezası verilmesine
OYÇOKLUĞU ile,
2- Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti.’nin soruşturma konusu
eylemlerinin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti ihlal etmediğine
OYÇOKLUĞU ile
Danıştay yolu açık olmak üzere karar verilmiştir. 1920
11-39/838-262
40
KARŞI OY GEREKÇESİ
(23.06.2011 tarih ve 11-39/838-262 sayılı Kurul Kararı)
“Anadolu Elektronik Aletler Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’ nin alıcılarının yeniden
satış fiyatını belirlemek suretiyle rekabeti ihlal ettiği” şeklinde ve oyçokluğu ile alınan
Kurul Kararı’ nın 1. maddesine;
1. İlgili teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı,
2. İlgili pazarın, yerli ve yabancı çok sayıda teşebbüsün varlığı, ürünün teknolojik
özellikleri ve gelişen pazar şartları göz önüne alındığında esasen rekabetçi
olduğu ve
3. Katı şekilde uygulanan ve piyasadaki rekabeti önemli ölçüde azaltan bir
“yeniden satış fiyatının belirlenmesi” uygulamasının belgelerle
ispatlanamadığı, mevcut uygulamaların, aynı zamanda rekabetçi saiklerle
yapıldığı şeklinde bir savunmanın da kabul edilebileceği, ayrıca aksi yönde de
çok sayıda belgenin bulunduğu gerekçeleriyle katılamıyorum.
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Başkan
11-39/838-262
41
(23.06.2011 tarihli ve 11-39/838-262 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4.
maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespit edilmesi amacıyla Rekabet Kurulu
tarafından 18.3.2010 tarihinde 10-24/333-M sayı ile Anadolu Elektronik Aletler
Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Anadolu Elektronik) ve Samsung Electronics İstanbul
Paz. ve Tic. Ltd. Şti. (SETK) hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmış, Anadolu Elektronik Aletler Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Anadolu
Elektronik) hakkında idari para cezası verilmesine karar verildiği halde benzer
eylemleri gerçekleştiren Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd. Şti.
(SETK)’nin eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediğine, oy
çokluğuyla karar verilmiştir.
Soruşturma raporunda yer alan iddialara esas teşkil eden pek çok belge bir
arada değerlendirildiğinde, her iki teşebbüsün de alıcılarıyla yeniden satış fiyatının
tespitine (YSFB) yönelik bir irade uyuşması içinde bulunduğu görülmektedir. Rekabet
hukukunda, teşebbüsler arası rekabeti kısıtlama amacı ve/veya etkisi olan hem dikey
hem yatay anlaşmalar yasaklanmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
gerekçesinde rekabet hukuku bağlamında bir anlaşmadan söz edilebilmesi için diğer
hukuk dallarındaki geçerlilik koşullarının aranmadığı açıkça belirtilmiştir. Rekabet
hukukunda anlaşma kavramı, “taraflar arasındaki açık veya zımni her türlü irade
uyuşması” anlamında kullanılmaktadır.
Nitekim nihai satış noktaları tarafından sağlayıcılara gönderilen şikayet e-
postalarının içerikleri ele alındığında, nihai satış noktalarının YSFB’ye yönelik bir
uygulamadan haberdar olduğu, bu uygulamanın sürdürülmesi yönünde sağlayıcı ile
hemfikir olduğu ve bu devamlılığı sağlamak için uygulamadan cayanları SETK’ye
bildirdiği açıkça görülmektedir. Bu da taraflar arasında bir mutabakat olmadığına
ilişkin savunmayı geçersiz kılmaktadır.
Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere ilişkin elde edilen belgelerdeki
somut tespitler karşısında, teknomarketlerin tutanaklarda yer alan satış fiyatlarını
serbestçe belirlemediklerini göstermektedir. Gerçekten soruşturma kapsamında elde
edilen belgeler yalnızca teknomarketlerden gelen şikayetleri içermemekte, buna ek
olarak SETK tarafından bu şikayetlere verilen cevaplar da aynı belgelerde yer
almaktadır. Şikayetler, SETK tarafından verilen cevaplar ile birlikte
değerlendirildiğinde; pazar genelinde YSFB uygulamasına ilişkin taraflar arasında bir
mutabakat olduğu açıkça görülmektedir. Bunlara örnek olarak Ek: 63’te yer verilen e-
posta trafiği incelendiğinde, Media Markt tarafından Darty mağazasının fiyatlarının
şikayet edilmesi üzerine SETK yetkilisinin cevabında Darty mağazası ile görüşerek
fiyatların düzelttirildiği bilgisini ilettiği görülmektedir. e-postada, “Cumartesi günü konu
hakkında bilgim yoktu, firma ile görüştüm etiketler Cumartesi günü değişti, sizin
kontrollerden farklı bir bilgi olursa bilgi vermenizi rica ederim.”ifadesi yer almaktadır.
Bu ifadeden Darty mağazasının, SETK’nin fiyatları YSFB politikasıyla arzu edilen
noktaya çekmesine ilişkin talebini kabul ettiği, e-posta’nın devamında ise, SETK’nin
Media Markt’tan Darty’nin fiyatlarının kontrol etmesini ve farklılık olması durumunda
kendisine bildirmesini talep ettiği görülmektedir. Media Markt’ın bu talebe olumlu
cevap verdiği ilerleyen günlerde, Darty’nin fiyatları “gizli olarak uygulamaya devam
ettiği”ne yönelik SETK’e verdiği bilgiden anlaşılmaktadır. Bu durum SETK ve Media
11-39/838-262
42
Markt arasında YSFB’nin sağlıklı uygulanmasını temin etmek amacı ile ortak bir irade
tesis edildiğini göstermektedir. Öte yandan, Darty’nin fiyatları gizli olarak uygulaması
ise, teşebbüsler arası anlaşmalarda sıkça karşılaşılan durumlardandır. Teşebbüsler
belirli bir anlaşmaya varmış olsalar bile ayrı teşebbüsler olmaları nedeniyle ekonomik
çıkarları sürekli olarak çatışmaktadır. Bu durum rekabet literatüründe genellikle yatay
ilişkilerde tartışılmakla birlikte, farklı iki teşebbüsün bulunduğu her türlü anlaşmada
görülmesi olağandır. Bununla birlikte tarafların anlaşmadan sapmaları taraflar
arasındaki anlaşmanın varlığını sakatlamamaktadır. Buna verilebilecek bir örnek
kartel anlaşmalarında firmaların anlaşma ile kararlaştırılan fiyat/miktar vb.
düzeylerinden sapmalarının anlaşmanın mevcudiyetini ya da teşebbüsün
sorumluluğunu etkilememesidir. Ayrıca Ek 68’de yer verilen e-postadan, Media
Markt’ın SETK tarafından uygulanan YSFB’ye uyduğu anlaşılmaktadır. İlgili belgede
Media Markt (…..) uzun süreden beri SETK tarafından verilen fiyatları bozmadan
uyguladıklarını belirtmiştir. SETK’nin gönderdiği fiyatların uygulanmasına ilişkin
talebin, Media Markt tarafından kabul edildiği anlaşılmaktadır. Yine bir diğer
teknomarket olan Electro World ile SETK arasında tavsiye edilen fiyatların yeniden
satış fiyatı olarak uygulanmasına ilişkin bir mutabakatın varlığı Ek 69’da açıkça
görülmektedir. Anadolu Elektronik yetkililerinden gelen bir şikayet üzerine Electro
World ile iletişime geçen SETK KA (…..), Electro World yetkilisinden şikayet konu
olan ve tavsiye fiyattan farklılıklar içeren ürünleri kontrol etmesini talep etmiştir.
Electro World yetkilisi yazı karşılığında, şikayet edilen fiyatların yanlış olduğunu, bir
ürün fiyatının ise SETK ile karşılıklı anlaşılması sonucunda indirildiğini belirtmiştir.
Electro World yetkilisinin fiyatların yanlış olduğunu ve tek düşük fiyatın nedeninin
karşılıklı anlaşma olduğu ifadelerini kullanarak kendisini koruma ihtiyacı hissetmesi,
YSFB uygulamasını kabullendiğini kanıtlamaktadır. Ek: 71’de yer alan e-postadan,
İstanbul Media Markt yetkilisi, SETK’ten Electro World’ün düşük fiyatlarının
düzeltilmesini talep ettiği görülmektedir. SETK ise, fiyatların düzeltildiğini belirterek
sorun olması durumunda kendisine bildirilmesini rica etmiştir. Yukarıda yer verilen
örneğe benzer şekilde bu ifadeden SETK ve Media Markt’ın YSFB anlaşmasının
uygulanmasına ilişkin kontrol mekanizmasının bazı durumlarda birlikte işletildiği
anlaşılmaktadır. Anılan e-postanın devamında Electro World’ün fiyatlarına ilişkin
benzer bir şikayetin Ankara Media Markt tarafından da yapıldığı görülmektedir. SETK
şikayete cevabında, firma ile görüşülerek fiyatların değiştirildiği bilgisinin alındığını
belirterek kontrolün yapılmasını yine Media Markt yetkililerinden talep etmiştir.
SETK’nin firma ile görüşülerek fiyatların değiştirildiği bilgisini alması, Electro World’ün
YSFB uygulamasına yönelik talepleri karşıladığına ve uygulamayı kabul ettiğine
yönelik bir başka kanıttır. Ankara Media Markt yetkilisinin e-posta’nın sonunda yer
alan değerlendirmeleri de yetkili Ankara mağazası olarak tavsiye fiyatları bir yıldır
bozmadıklarını ifade ederek; İstanbul mağazası tarafından yapılan aksiyonun
(kampanya) cezasının kendilerine yansımasının doğru olmadığını belirtmektedir.
Böylece Ankara Media Markt’ın SETK tarafından yapılan YSFB uygulamasını kabul
ettiği yolundaki iradesi, açıkça ortaya çıkmıştır.
Öte yandan, SETK’nin alıcısı konumundaki teknomarketlerden Electro
World’ün YSFB uygulamasını kabul ederek uyguladığına dair bir diğer delil de Ek:
72’de yer alan e-postadır. Electro World yetkilisi bütün iyi niyetleriyle SETK’in
önerdiği liste fiyatını uygulamalarına rağmen diğer marketlerin son dönemdeki
uygulamaları nedeniyle kendilerinin de uygulamayı sonlandıracaklarını bildirmiştir.
Electro World tarafından YSFB anlaşmasına uyulduğu ancak, son dönemdeki
11-39/838-262
43
gelişmeler nedeniyle anlaşmayı durdurabileceğini, karşı tarafa bildirdiği
anlaşılmaktadır.
Yine çeşitli e-postalarda yer alan rakiplerin fiyatlarının düzeltilmesi taleplerinin,
teknomarketlerin YSFB uygulamasını kabul ettiğini göstermektedir. Anılan e-postalar
incelendiğinde, teknomarketler yalnızca rakiplerinin fiyatlarının düşük olduğunu
belirtmemekte bu fiyatların düzelttirilmesini talep etmektedir. Bu düzelttirme talepleri
teknomarketlerin belirli bir fiyatı kabul ettiklerini ve rakiplerinin fiyatlarında bu kabul
fiyatına göre oluşan farklılıkların düzeltmeler yoluyla giderilmesini SETK’den talep
ettikleri anlamını taşımaktadır.
Yukarıda gösterilen nedenlerle Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Tic. Ltd.
Şti. (SETK)’in yukarıda bir kısmına yer verilen deliller karşısında, kısa süreli de olsa
yeniden satış fiyatını belirlemek(YSFB), alıcısının fiyatlarına müdahale etmek
suretiyle, 4054 sayılı Kanun’un 4/a maddesine aykırı hareket ettiğinden
cezalandırılması düşüncesiyle, sayın çoğunluğun aksi yönde oluşan kararına
katılamıyorum.23.06.2011
Doç.Dr.Cevdet İlhan GÜNAY
Kurul Üyesi
11-39/838-262
44
Rekabet Kurulu’nun 23.06.2011 Tarih ve 11-39/838-262 Sayılı Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurulumuz mezkur kararıyla, Soruşturma kapsamında elde edilen belge
ve bilgilere göre, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden Anadolu Elektronik
Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’nin alıcılarının yeniden satış fiyatını tespit ettiği gerekçesiyle
adı geçen teşebbüsün 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti ihlal
ettiğine, yine aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü, beşinci ve yedinci fıkraları ile
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi hükümleri uyarınca, 2010 mali yılı sonunda oluşan ve
Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirinin takdiren binde 5’i oranında olmak
üzere; Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’ye 1.066.669,72 TL (birmilyon
altmışaltıbin altıyüzaltmışdokuz TL. yetmişiki Kr.) idari para cezası verilmesine karar
vermiş bulunmaktadır. Anılan teşebbüsün rekabeti ihlal ettiği yolundaki Kurul
kararındaki tespite ve bunun sonucu olarak verilen cezaya aşağıda belirteceğim
nedenlerle katılmıyorum.
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ‘’Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar’’ başlıklı 4.maddesinde; Belirli bir mal
ve hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya
da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte
olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür
karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre,
Rekabet Kurulu üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren
sağlayıcı ile bayileri arasında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik yapılacak
bir anlaşmanın ya da bu yöndeki eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında değerlendirmektedir. Sağlayıcının ürünün yeniden satış fiyatını
belirlemesi, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde sıralanan ve rekabet kısıtları içeren
anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalardan en temel olanıdır.
Bununla birlikte aynı maddenin devamında, taraflardan herhangi birinin baskısı veya
teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla,
sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesinin veya satış fiyatını tavsiye etmesinin
mümkün olduğu bilinmektedir. Yeniden satış fiyatının tespitine yönelik olarak
sözleşmede doğrudan bir hüküm bulunan durumlarda kanuna ve tebliğe
uyumluluğunun veya aykırılığının tespiti kolay görünmektedir. Bununla birlikte
yeniden satış fiyatının tespiti sonucuna bazı diğer unsurların varlığıyla da
ulaşılabilinmektedir. Alıcının kar marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan
edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının yapabileceği indirimin en üst seviyesinin
belirlenmesi, alıcının belli bir yeniden satış fiyatına bağlı kalmaması halinde
uyarılması, tehdit edilmesi, cezai yaptırımlara muhatap olması, sözleşmesinin
feshedilmesi, siparişlerinin geciktirilmesi ya da iptal edilmesi, yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik dolaylı yöntemlere verilebilecek belli başlı örneklerdir. Yeniden
satış fiyatının tespitini amaçlayan bu doğrudan ya da dolaylı yöntemler, yeniden satış
fiyatına uymayan alıcının örneğin bir fiyat izleme mekanizması yardımıyla tespit
edilebilmesini sağlayan önlemlerle birleştirildiğinde çok daha etkili olmaktadırlar.
11-39/838-262
45
Rekabet Hukukunun yeni yaklaşımında, dikey anlaşmalardaki kısıtlamalara
karşı per se (mutlak,kesin) kuralı değişmiş ve kısıtlamanın markalar arası rekabet
üzerindeki olumlu etkileri ile marka içi rekabet üzerindeki olumsuz etkileri arasında bir
denge kuran ekonomik rule of reason (makul, haklı sebep ) kuralı uygulanmaya
başlamıştır. Gerçekten dikey kısıtlamaların rekabet üzerinde olumlu etkilere sahip
olduğu ve ekonomik etkinliği artırdığı yönündeki tespitler bu yaklaşıma gidilmesinde
en büyük etkenlerdir. Yani, bir başka anlatımla artık yeniden satış fiyatının
Belirlenmesi için hiçbir analiz ve araştırma yapılmadan hemen yasaktır denmeden bu
belirlemenin uygulanması, etkileri gibi bazı maddi delillerin tespiti gerekmektedir.
Örnek vermek gerekirse rekabeti sınırlayıcı dikey bir anlaşmanın varlığı için
belirlenmiş bir fiyat veya fiyat seviyesinin varlığı aranmaktadır.
Olayımızda, Kurulumuz, teşebbüsler tarafından ürünün satış fiyatının
belirlenmesi anlaşmanın yatay veya dikey nitelikte olup olmadığından bağımsız
olarak yasaklandığını, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
“yeniden satış fiyatının” tespit edilmesi eylemini açık kısıtlamalar arasında saydığını
ve bu sonucu amaçlayan ya da doğuran anlaşmaların Tebliğ ile tanınan grup
muafiyeti kapsamında yer alamayacaklarını belirttiğini, ürünün satış fiyatını tespit
etmeye yönelik anlaşmaların amacının rekabeti sınırlamak olduğu kabul edildiğini,
bu durumda 4. maddenin lafzı da göz önüne alındığında anlaşmanın rekabet
üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek olmadığını, bu kapsamda, sadece rekabeti
bozucu amacı ortada olan bir anlaşma, etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi
yasaklandığı belirterek bu gerekçelerle ve dosya içeriği mail ve belgelere göre ihlalin
tespiti ve taraf teşebbüsün cezalandırması yolunda karar vermişse de, olayda
bulunan fatura ve belgeler bu durumu doğrulamamaktadır. Hakkında ceza verilen
teşebbüs olan Anadolu Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan ve
dosya içerisinde bulunan faturalara göre yeniden satış fiyatının belirlenmediği
anlaşılmaktadır. Dosyada bulunan satıcılardan Kutup A.Ş ye ait olan LE 40 A 656
model televizyonun satışına ilişkin Nisan 2009 yılına ait faturalar incelendiğinde, bu
televizyon modeline ait tavsiye edilen satış fiyatının (…..) TL olduğu ancak, bu
televizyonun 06.04.2009 günlü faturaya göre (…..) TL ye, 07.04.2009 günlü faturaya
göre (…..) TL ye, 08.04.2009 günlü faturaya göre (….)TL ye, 08.04.2009 günlü
faturaya göre (…..) TL ye, yine aynı günlü bir başka faturaya göre (…..) TL ye,
09.04.2009 günlü faturaya göre (…..) TL ye, 10.04.2009 günlü faturaya göre (…..) TL
ye, yine aynı günlü iki ayrı faturaya göre (…..) TL ve (…..) TL ye, 14.04.2009 günlü
faturaya göre (…..) TL ye ve yine 15.04.2009 günlü faturaya göre (…..) TL ye
satıldıkları görülmektedir. Aynı tip televizyon bir diğer satıcı olan Extra Mağazacılık
A.Ş tarafından 2009 nisan ayında, dosyada bulunan 9 ayrı fatura bilgisinden
anlaşılacağı üzere 2669.28 TL ile (…..) TL arasında değişen fiyatlara satılmıştır. Ve
hatta Kutup A.Ş’nin 04.04.2009 günlü 6 ayrı faturasında LE 40 A 656 tipi
televizyonun (…..) ayrı fiyattan satıldığı görülmektedir. Bu faturalarda bize sağlayıcı
firma tarafından bayilerine (satıcılara) Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi yoluyla
dikey bir kısıt getirmediği fiyatların tavsiye niteliğinde fiyatlar olduğunu
göstermektedir.
Öte yandan yukarıda da belirttiğimiz gibi yeniden satış fiyatının
belirlenmesindeki başka unsurlar olan tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat
seviyesinden alıcının yapabileceği indirimin en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcının
belli bir yeniden satış fiyatına bağlı kalmaması halinde uyarılması, tehdit edilmesi,
cezai yaptırımlara muhatap olması, sözleşmesinin feshedilmesi, siparişlerinin
11-39/838-262
46
geciktirilmesi ya da iptal edilmesi gibi yaptırımlarda itilaf konusu dosyamızda
belirlenmediği gibi, bu yolda bir iddiada bulunmamaktadır. Öte yandan panel
televizyon pazarı teknolojik gelişmelerin durmadığı, çok kısa sürede plazma, LCD,
LED gibi evrimler geçirmiş, HD gibi daha başka teknolojik yenilikler görmüş ve halen
geçirmekte olan, çok dinamik, onlarca markanın yer aldığı, kıran kırana rekabetin
yaşandığı bir pazar olup, bu gerçekte asla göz ardı edilmemelidir.
Bütün bu nedenlerle, Anadolu Elektronik’in alıcılarının yeniden satış
fiyatını tespit ettiği anlaşıldığı ve sonuç bölümünde (a) fıkrasıyla Anadolu Elektronik
Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’nin alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti ihlal ettiğine, (c) fıkrasıyla da
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü, beşinci ve yedinci fıkraları ile “Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde
Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5.maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi hükümleri uyarınca, 2010 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından
belirlenen yıllık gayri safi gelirinin takdiren binde 5’i oranında olmak üzere; Anadolu
Elektronik Aletler Paz. ve Tic. A.Ş.’ye 1.066.669,72 TL (birmilyon altmışaltıbin
altıyüzaltmışdokuz TL. yetmişiki Kr.) idari para cezası verilmesi yolundaki kurulumuz
kararına olayda ihlal bulunmadığı, ve bu nedenle de ceza verilmemesi gerektiği
düşüncesinde olduğumdan2 aksi yöndeki Kurul kararına katılmıyorum.
Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi
2 Ceza verilmesi yönündeki Kurul kararına katılmadığımdan Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu
Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik hükümlerine ilişkin daha önceki karşı oylarımda bulunan gerekçeler yazılmamıştır.
Full & Egal Universal Law Academy