Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-260 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-41/882-277
Karar Tarihi : 06.07.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK, Mustafa SOYDAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Matthews International Corporation
Temsilcileri: Av. Efser Zeynep ERGÜN, Av. Kübra ŞIVGIN
D. TARAFLAR :- Matthews International Netherlands BV
Naritaweg 165, 1043 BW Amsterdam, HOLLANDA
- Moiz ESKİNAZİ
1384. Sokak No:2 Martı Apt. Kat:6 Daire:11 Alsancak/İzmir
- Berkav ESKİNAZİ
1384. Sokak No:2 Martı Apt. Kat:6 Daire:11 Alsancak/İzmir
- David Davut ESKİNAZİ
1388. Sokak No:16 Kat:2 Alsancak/İzmir
- Ferruh SERİNYEL
1381. Sokak No:11 Kat:3 Daire:5 Alsancak/İzmir
- Selda SERİNYEL
1381. Sokak No:11 Kat:3 Daire:5 Alsancak/İzmir
- ESPA Kağıt Ürünleri Ambalaj San. Tic. A.Ş.
10030 Sk. No:4/101 Atatürk Organize Sanayi Bölgesi
35620 Çiğli/İzmir
E. DOSYA KONUSU: Kroma Baskı Öncesi Hazırlık Sistemleri Sanayi ve
Ticaret A.Ş. hisselerinin (Kroma) %70'inin Matthews International
Corporation'ın ( Matthews İnternational) tamamına sahip olduğu iştiraki olan
Matthews International Netherlands BV (Matthews BV) tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.05.2011 tarih ve 4056 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 27.06.2011 tarih ve 4488 sayılı belge ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
28.06.2011 tarih ve 2011-2-260/Öİ-11-189.EÖ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme
Raporu, 30.06.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-120/404 sayılı Başkanlık Önergesi ile
11-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle;
- Bildirim konusu devralma işleminin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
11-41/882-277
2 2
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”’in 5.
maddesi kapsamında ve izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
- Söz konusu işlemin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir
işlem olmadığı, dolayısıyla işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Konusu
Söz konusu işlem neticesinde, Matthews International, tamamına sahip olduğu
iştiraki Matthews BV aracılığıyla, Kroma’nın %70 hissesini devralacaktır. Matthews
BV, öncelikle Kroma’nın %61,5 hissesini Kapanış’da devralacak; 28.2.2012 tarihinde
buna ek olarak %8,5 hisseyi devralacak, böylece Kroma’nın toplam %70 hissesini
devralmış olacaktır.1
Kroma’nın işlem öncesi ve sonrası ortaklık yapısı Tablo 1’de gösterilmiştir:
Tablo 1: Kroma’nın mevcut ve işlem sonrası oluşacak hissedarlık yapıları
Kroma’nın mevcut hissedarlık yapısı
Hissedar Pay (%)
Moiz ESKİNAZİ
Berkay ESKİNAZİ
David Davut ESKİNAZİ
Ferruh SERİNYEL
Selda SERİNYEL
ESPA Kağıt Ürünleri Ambalaj San. Tic. A.Ş.2 (Espa)
Toplam 100
Kroma’nın işlem sonrasında oluşacak hissedarlık yapısı
Hissedar Hisse Grubu Pay (%)
Matthews International Netherlands BV A
Matthews International Corporation A
Matthews International Holding (Europe) BV A
Moiz ESKİNAZİ B
Berkay ESKİNAZİ B
Toplam 100
İşlem 5.5.2011 tarihli Hissedarlar Sözleşmesi3 ve Hisse Alım-Satım Sözleşmesi4
uyarınca gerçekleştirilmektedir. Eskinazi Ailesi’nin kontrolünde olan Kroma, işlem
sonrasında Eskinazi Ailesi ve Matthews’in ortak kontrolüne geçecektir.
H.2.Taraflar
H.2.1.Devralan Taraf: Matthews BV
Hollanda kanunları uyarınca kurulmuş bir şirket olan Matthews BV’nin tamamı
Matthews International’a aittir. 1850 yılında kurulmuş olan Matthews International,
anıtsal ürünler ve marka çözümleri üretmekte ve pazarlamaktadır.
1 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi 4. fıkrası hükmü uyarınca işlemler tek bir işlem olarak kabul
edilmiştir: “Şartla bağlanan ya da kısa bir zaman dilimi içerisinde menkul kıymetlerle seri bir şekilde
gerçekleşen yakın ilişkili işlemler, bu madde kapsamında tek bir işlem olarak kabul edilir.”
2 Espa Eskinazi Ailesi’nin kontrolündedir.
3 Matthews International, Matthews BV, Matthews International Holding (Europe) BV, Moiz Eskinazi ve
Berkay Eskinazi sözleşmenin taraflarıdır.
4 Matthews BV alıcı olarak, Moiz Eskinazi, Berkay Eskinazi, Davut Eskinazi, Ferruh Serinyel, Selda
Serinyel ve Espa satıcı olarak sözleşmenin taraflarıdır.
11-41/882-277
3 3
Matthews International’ın bildirim konusu işlem ile ilgili faaliyeti, marka çözümleri
segmenti altında yer alan grafik görüntülemedir. Grafik görüntüleme segmentinin
başlıca ürün ve hizmetleri arasında marka yönetimi, baskı öncesi grafik hizmetleri,
baskı klişeleri, gravür silindirleri, baskı üretim yönetimi, dijital varlık yönetimi, içerik
yönetimi ve ambalaj tasarımı bulunmaktadır.
Matthews BV, Türkiye pazarına klişe satışı yapmamaktadır. Baskı silindiri satışı ise
Matthews International’ın Almanya’da bulunan bağlı ortaklığı Saueressig vasıtasıyla
gerçekleştirilmektedir. Saueressig tarafından Türkiye’de satılan gravür baskı
silindirleri lazerli gravür teknolojisi olarak bilinmektedir ve sigara dış karton
ambalajının tamamını üretmek için sigara fabrikalarına yönelik bir üründür.
H.2.2.Devreden Taraf: Gerçek Kişiler
Bildirim konusu işlemle, Kroma’da hisse sahibi olan Moiz Eskinazi ve Berkay
Eskinazi isimli gerçek kişilerin sahip oldukları hisselerin bir kısmı; David Davut
Eskinazi, Ferruh Serinyel, Selda Serinyel isimli gerçek kişiler ile ESPA ünvanlı tüzel
kişinin sahip oldukları hisselerin ise tamamı Matthews BV tarafından
devralınmaktadır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Söz konusu işlemle hisseleri devredilen Kroma, ambalaj sektöründe gerek matbaalar
tarafından kendi baskı makinelerinde, gerekse sigara fabrikaları, gıda-meşrubat
şirketleri, hızlı tüketim malları üreten markalı ürün imalatçıları tarafından kullanılan
gravür baskı silindirlerinin üretim ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. Kroma,
toplam cirosunun yaklaşık %80’ini silindirlerin üretim ve satışından, yaklaşık %20’sini
de klişelerin üretim ve satışından elde etmektedir. Klişeler, basılacak desenin kalıbı
niteliğindedir.
Matthews International’ın bağlı ortaklığı Saueressig tarafından Türkiye pazarına
sunulan baskı silindirleri, sigara dış karton ambalajının tamamını üretmek için
kullanılan, sigara fabrikalarına yönelik bir üründür. Türkiye’de sigara ambalaj
sanayinde kullanılan bu tür silindirlerin (lazer teknolojisiyle sigara ambalajı üzerinde
kabartma işlemini yapan silindirler) tamamı ithal edilmektedir. Bunlar yüksek kalitede
ve üstün teknoloji ürünü olmaları sebebiyle, yerli üreticiler tarafından üretilen baskı
silindirlerine kıyasla yaklaşık altı kat daha pahalıdır.
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre gravür silindirleri üretimi iki gruba ayrılabilir:
i) kalite ve inovasyonun fiyat ve teslimat süresinden sonra geldiği tüketici ürünlerini
üreten yerli üreticiler için yerli bir pazar ii) fiyat ve teslimatın yanı sıra müşterinin
yüksek düzeyde kalite ve standart da istediği global bir pazar. İlk segment, daha
düşük sermaye yatırımı gerektirmektedir. Kroma ilk segmentte faaliyet gösterirken,
Matthews ikinci segmentte faal durumdadır.
Her ne kadar bu niteliklerine göre pazarın daha dar ya da daha geniş tanımlanması
mümkünse de, bu hususun inceleme kapsamında ulaşılacak sonuçları
etkilemeyeceği ve “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. maddesinin
“Ancak inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif
pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif
tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu olmuyorsa pazar tanımı
yapılmayabilir.” hükmü göz önünde bulundurularak, dosya konusu işlem bakımından
ilgili ürün pazarının belirlenmesine gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
11-41/882-277
4 4
Bununla birlikte, işlem kapsamında tarafların faaliyet alanları göz önüne alınarak,
değerlendirmeler “gravür silindirleri pazarı” üzerinden yapılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşlem kapsamında kesin bir pazar tanımı yapılmamış olmakla birlikte, ülkenin
herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık
göstermemesi, rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi
nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olduğu varsayılmış ve
değerlendirmeler bu tanım üzerinden yapılmıştır.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 1. fıkrasında, “Kontrolde kalıcı değişiklik
meydana getirecek şekilde; a) İki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir
veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı
kontrolünün, hisse ya da malvarlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir
yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya halihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden
bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması, Kanunun 7 nci maddesi
kapsamında birleşme veya devralma işlemi sayılır.” hükmü yer almaktadır.
Aynı maddenin 3. fıkrasına göre “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı
olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.”
Yukarıda da belirtildiği gibi işlem ile Kroma’nın bir ortak girişime dönüşmesi
öngörülmektedir. Bir ortak girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirilebilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak
girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması gerekmektedir.
Ortak Kontrol: Ortak kontrol, kısaca iki veya daha fazla teşebbüsün bir diğer
teşebbüsün karar alma mekanizmasında belirleyici etkiye sahip olmasıdır ve veto
haklarının kullanılması, oylamalarda ortak hareket edilmesi ya da fiili kontrole sahip
olunması gibi çeşitli yollarla sağlanabilir. Bir teşebbüs üzerindeki kontrole ortak
olabilmek için, azınlık hissedarının bütçe, iş planı ve üst düzey yöneticilerin atanması
başta olmak üzere, teşebbüsün işletme politikalarına ilişkin stratejik kararlarında söz
sahibi olması gerekmektedir.
Hissedarlar Sözleşmesi’nin 6.1.3. maddesine göre şirketin iş ve faaliyetleri, şirket
Genel Kurulu’nca seçilen 6 yönetim kurulu üyesinden oluşacak bir Kurul tarafından
yönetilecektir. B Grubu hissedarlar, şirket hisselerinin toplamda %20’sinden fazlasına
sahip olduğu sürece, üyelerin 4’ü A Grubu hissedarların çoğunluğu tarafından aday
gösterilenlerden, 2’si de B Grubu hissedarların çoğunluğu tarafından aday
gösterilenlerden oluşacaktır. B Grubu yönetim kurulu üyelerinin en az birinin kabul
oyu olmaksızın yıllık bütçenin ve sermaye harcama planının onayı, şirket genel
müdürünün atanması veya azli, şirketin herhangi bir üçüncü tarafla ortaklık kurması
gibi konularda karar alınamayacaktır. Bu çerçevede B Grubu hissedarların önemli
stratejik kararlara ilişkin veto yetkisinin bulunduğu ve Moiz Eskinazi ile Berkay
Eskinazi’nin teşebbüsün stratejik ve ticari kararları üzerinde belirleyici etkiye sahip
olacağı anlaşılmaktadır.
Bağımsız İktisadi Varlık Olma: Halihazırda ticari faaliyetlerine devam eden ve ticari
varlıklara sahip bir teşebbüs olan Kroma işlem sonrasında da bağımsız bir iktisadi
varlık olarak faaliyetlerine devam edecektir.
11-41/882-277
5 5
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrası "Bu Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen
bir birleşme veya devralma işleminde; “a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının
yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz
milyon TL’yi veya b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi
ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi aşması
halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin
alınması zorunludur.” hükmüyle hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin
Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
Matthews International’ın 2010 yılı toplam dünya cirosu (….TİCARİ SIR…..) TL’dir.5
Matthews International’n toplam dünya cirosunun beşyüzmilyon TL’yi aştığı
anlaşılmıştır. (Teşebbüsün 2010 yılı Türkiye cirosu (….TİCARİ SIR…..) TL’dir.)
Kroma’nın 2010 yılı Türkiye cirosu (….TİCARİ SIR…..) TL’dir. Bu cironun da
beşmilyon TL’yi aştığı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede, dosya konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinin 2. fıkrasının
(a) bendi hükmünce bildirime ve Rekabet Kurulunun iznine tabi bir işlemdir.
H.4.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır.” Buna göre, bildirim konusu işlemin ilgili
pazarda hakim durum yaratmak veya mevcut bir hakim durumu daha da
güçlendirmek sonucunu doğurup doğurmayacağının değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, gravür silindirleri pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin satış adetleri ve cirolarına göre pazar payları Tablo 2’deki gibidir:
5 (….TİCARİ SIR…..) ABD Doları, 31 Aralık 2010 tarihli Merkez Bankası efektif satış kuru
üzerinden TL’ye çevrilmiştir.
11-41/882-277
6 6
Tablo 2: Teşebbüslerin pazar payları
Satış adedine göre teşebbüslerin pazar payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Kroma
Gravür International
Öncü Gravür
Artı Gravür
Doğan
Matthews
Diğer
Ciroya göre teşebbüslerin pazar payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Kroma
Gravür International
Öncü Gravür
Artı Gravür
Doğan
Matthews
Diğer
Görüldüğü gibi, devir işlemi taraflarının işlem sonrası pazar payları satış adedine
göre %(…..) ; ciroya göre ise % (…..) olmaktadır. Matthews’in ciro esaslı pazar
payının adet esaslı pazar payına göre çok daha yüksek olmasının nedeni yukarıda
da belirtildiği gibi Matthews’in sattığı gravür baskı silindirlerinde lazerli gravür
teknolojisi kullanılması ve bunların yerli üreticilerin sattıklarına göre yaklaşık altı kat
daha pahalı olmasıdır. Matthews’ın satışını yaptığı bu silindirlerin sadece sigara
ambalaj silindirleri olduğu da vurgulanmalıdır.
Türkiye’de satışı yapılan sigara ambalaj sanayinde kullanılan silindirlerin tamamı
ithaldir. 2010 yılında Türkiye’ye toplam 6.000 adet sigara ambalaj silindiri ithal
edilmiştir. Kroma’nın bu pazarda ithalatı bulunmamaktadır. Dolayısıyla pazarın dar
tanımlanması durumunda Kroma’nın sigara ambalaj silindiri pazarında elde ettiği
herhangi bir pazar payı bulunmaması nedeniyle, işlemin pazardaki rekabeti azaltan
bir etkisi olmayacaktır. İşlem sonrasında sigara ambalaj üretimi, Matthews’in know-
how desteği ile Türkiye’de gerçekleşecektir. Dosya mevcudu bilgilere göre
Matthews’in iştiraki Saueressig’in sigara pazarına yönelik olarak sattığı gravür
silindirlerinde yaklaşık pazar payı %(….)’dir. Taraf vekilleri tarafından işlem
sonrasında Saueressig’in Türkiye’ye doğrudan satış yapmayacağı, ürünlerin Kroma
vasıtasıyla satılacağı ifade edilmiştir. Bu pazarda Matthews’in rakipleri Wetzel,
Janoschka ve 4Packaging’dir. Bildirim formunda Janoschka’nın İzmir’de bir üretim
tesisi açmayı planladığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, öngörülen işlemle Matthews International, Kroma’nın halen Türkiye
pazarında üretilmeyen bir kalitede üretim yapabilmesini teminen Kroma tesislerinde
yeni bir üretim hattı tesis etmeyi planlamaktadır. Yüksek düzeyde kalite ve standardın
11-41/882-277
7 7
söz konusu olduğu bu pazar segmentinde Kroma’nın (ve herhangi bir yerli üreticinin)
faaliyeti bulunmadığı için, pazarda rekabetin azalması söz konusu olmayacaktır.
Gravür silindirleri pazarında ise, kayda değer pazar payları bulunan üreticiler faaliyet
göstermektedir.
Baskı klişeleri pazarında ise toplam üretim kapasitesi 140.000-150.000 m²/yıl’dır. Bu
pazarda Kroma’nın pazar payı %(….)’dur. Halihazırda Türkiye’ye klişe satışı
bulunmayan Matthews’in dünya çapında üretim kapasitesi (….TİCARİ SIR…..)
m²/yıl’dır. Kroma’nın pazar payı göz önünde bulundurulduğunda, bu pazar
bakımından da hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı görülmüştür.
Bu değerlendirmeler ışığında söz konusu işlem sonucunda hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı ve dolayısıyla, bildirim konusu işleme izin verilmesinde herhangi bir
sakınca bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
“Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy