Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-43/916-285

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2009-4-261 ve 2010-4-181 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 11-43/916-285
Karar Tarihi : 14.07.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Muhammed GÜNDOĞDU, Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Otomotiv Distribütörleri Derneği
Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No: 38/8 Balmumcu,
Beşiktaş/İstanbul
D. DOSYA KONUSU: Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD)’nin web sitesi, veri
tabanı ve diğer sebeplerle hazırlanan raporlardaki bilgilerin yayınlanmasına
yönelik teşebbüs birliği kararına menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi. 20
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.11.2009 tarih ve 8179 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 08.07.2011 tarih ve 2009-4-261/ MM-10-371.MG sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 12.07.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-130.01.03/322 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
1- Başvuru konusu bilgilerden bazıları hakkında daha önceki Rekabet Kurulu
kararlarında değerlendirme yapılmış olması ve başvuru çerçevesinde söz konusu
değerlendirmelerde değişiklik yaratacak bir hususun bulunmaması itibarıyla, bu bilgilerin
yeniden incelenmesine gerek olmadığı,
2- Öte yandan; 30
- Muhtelif zamanlarda yayımlanmak üzere markaların şebekelerindeki personel sayısı,
yetkili satıcı ve servis adetleri,
- Üçer aylık dönemlerde toplam ve marka olarak ayrıştırılmış şekilde il bazında satış
adetleri,
- Üçer aylık dönemlerde markaların yeni modellerine ilişkin kesin olmayan takvim
çalışmaları (lansman),
- Binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama şirketleri,
taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik satışlardaki
payı
bakımından alınan bilgi paylaşımı kararına ilişkin daha önce verilmiş bir Kurul kararı 40
olmadığı ve bu itibarla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleri
çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği,
11-43/916-285

2
3- Muhtelif zamanlarda markaların şebekelerindeki personel sayısı, yetkili satıcı ve
servis adetlerine ilişkin bilgi paylaşımı kararına 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği,
4- Ancak;
- Toplam binek ve ticari araç satışlarının illere göre dağılımını gösterir üçer aylık veriler,
- Üçer aylık dönemlerde yayımlanmak üzere markaların yeni modellerine ilişkin kesin
olmayan takvim çalışmaları (lansman),
- Binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama şirketleri, 50
taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik satışlardaki
payı,
bakımından alınan bilgi paylaşımı kararına ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi
verilmesinin mümkün olmadığı,
5- Bunun yanı sıra;
- İl bazındaki verilerin marka, model ve alt kırılım ayrıştırması içermemesi,
- Lansmana ilişkin paylaşımların; uygulanacak tavsiye veya nihai satış fiyatları, satış
stratejisi, hedef, arz miktarı gibi koordinasyon doğurucu etkisi bulunan bilgileri
içermemesi, 60
- Filo satış rakamlarının alıcı grupları bakımından ayrıştırılmasında alıcıların unvanlarına
ilişkin bilgilerin yer almaması,
koşuluyla söz konusu bilgilerin paylaşımına yönelik teşebbüs birliği kararına 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınabileceği
hususlarına yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
G.1.1. İlgili Ürün Pazarı
ODD üyesi teşebbüsler, yeni binek otomobil ve hafif ticari araçların pazarlanması ve
dağıtımı alanlarında faaliyet göstermektedir. Bildirim konusu teşebbüs birliği kararı da 70
yine ODD web sitesi, veri tabanı ve raporlar aracılığıyla yeni binek otomobil ve ticari
araç satışlarına yönelik çeşitli veri ve analizlerin yayımlanmasına ilişkindir. Bu itibarla,
dosya kapsamında, ilgili ürün pazarı “yeni binek otomobiller ve ticari araçlar
pazarı”olarak belirlenmiştir.
G.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, ilgili ürün pazarında yer alan otomobil ve ticari araçların dağıtımı,
pazarlanması, satışı ve fiyatlandırılması ülke genelinde benzer nitelik arz ettiğinden
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
G.2. Tespitler ve Değerlendirme
G.2.1. Bildirime Konu Teşebbüs Birliği Kararları 80
Birinci menfi tespit/muafiyet başvurusuna ilişkin karar, otomotiv piyasasına yönelik
birtakım istatistikî bilginin ve pazara ilişkin analizlerin yayımlanmasına yöneliktir. Bu
11-43/916-285

3
bilgiler ODD web sitesi, ODD veri tabanı ve diğer sebeplerle hazırlanan raporlar olmak
üzere üç kanal aracılığıyla paylaşılacaktır. Her bir kanaldan hangi tür bilgilerin
paylaşılacağına aşağıda ayrıntılı bir biçimde yer verilmektedir:
1- ODD İnternet Sitesi:
Web sitesinde yer alacak raporlardan, ODD üyeleri dışında üye olmayan teşebbüsler,
basın, kamu kurum ve kuruluşları, Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) ve Taşıt Araçları
Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD) gibi diğer sektör derneklerinin faydalanabileceği
ifade edilmiştir. İnternet sitesinde hangi tür bilgilerin yer alacağına aşağıda 90
değinilmektedir:
- “Perakende Satışlar Yerli/İthal Dağılımı” başlığı altında; binek ve ticari araç pazarında
yer alan üye ya da üye olmayıp kendi beyanları ile verilerini paylaşan teşebbüslere ait
markaların yerli ve ithal dağılımını da gösterecek şekildeki satış verileri. Bahse konu
veriler hem aylık hem de yıllık bazda yayımlanacaktır.
- Bahsi geçen verilerden hareketle hazırlanacak değerlendirme raporu. Belirtilen raporda
binek ve ticari araç pazarı aylık ve yıllık karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Bunun
yanı sıra, binek araçların satış rakamlarının segmentler ve motor hacimleri itibarıyla
kırılımı dizel ve otomatik araçlar ayrıca belirtilmek suretiyle gösterilecektir. Yine söz
konusu raporda Avrupa binek ve ticari araç pazarındaki satış verilerine yer verilecektir. 100
2- ODD Veri Tabanı
Veritabanında yer alacak bilgiler, üye markaların1 bildirimlerinden hareketle
hazırlanmakta olup ODD üyeleri ile birlikte, üye olmayan teşebbüsler, basın, kamu
kurum ve kuruluşları, OSD ve TAYSAD gibi diğer sektör derneklerinin kullanımına
sunulacaktır. Veritabanında yer alması öngörülen bilgiler şunlardır:
- Aylık-kümülatif olarak markaların toplam satışları ve pazar payları (önceki yılın aynı
dönemi ile karşılaştırmalı olarak),
- Aylık-kümülatif olarak markaların binek araç ve hafif ticari araç pazarlarındaki satışları
ve pazar payları (önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırmalı olarak),
- Binek, ticari ve toplam satışların aylık ve kümülatif verilerini karşılaştırmalı olarak 110
gösteren toplam pazar gelişimi,
- Binek ve hafif ticari araç pazarında markaların perakende satışlarının yerli ve ithal
dağılımını gösteren aylık ve kümülatif veriler,
- Binek ve hafif ticari araç pazarında markaların toptan satışlarının yerli ve ithal
dağılımını gösteren aylık ve kümülatif veriler,
- Toplam binek araç satışlarının yıllık, kümülatif ve karşılaştırmalı ithal ve yerli dağılımı,
- Toplam hafif ticari araç satışlarının yıllık, kümülatif ve karşılaştırmalı ithal ve yerli
dağılımı,
- Segmentlere göre aylık-kümülatif-karşılaştırmalı araç satışları,
- Toplam binek araçlarda perakende satışların segment ve alt segmentlere göre detaylı 120
dağılımı,

1 Hafif ticari araçlarla ilgili oluşturulacak raporlarda ODD üyesi olmamalarına rağmen Aksam, BMC, Karsan, İsuzu,
Iveco gibi markalar da sisteme veri girişi yapmaktadırlar.
11-43/916-285

4
- Toplam binek ve toplam hafif ticari araç satışlarında ithalatın aylık ve kümülatif gelişimi,
- Toplam dizel araç satışlarının aylık ve kümülatif gelişimi,
- Markaların binek ve hafif ticari araç pazarındaki tüm alt modellerinin toptan ve
perakende ve toptan aylık ve kümülatif satış rakamları,
- Her bir markaya ait perakende ve toptan satışların yerli-ithal dağılımı.
3- Diğer Raporlar
Bildirim Formu’nda ”Diğer Raporlar” olarak adlandırılan raporların web sitesi veya veri
tabanında yer almayan bilgilerden oluştuğu ve derneğin gelecekteki çalışmalarına
altyapı olması maksadı ile hazırlandığı belirtilmiştir. Sözü edilen raporların içeriği 130
aşağıda belirtilmektedir:
- Yıl içinde üçer aylık dönemler halinde üye markaların beyanları doğrultusunda
hazırlanan kesin olmayan lansman raporu (yeni ürün tanıtım takvimi),
- Genel istatistikî bilgi amacıyla hem kamu kurum ve kuruluşları hem de basın
kuruluşlarının taleplerine cevap verebilmek üzere, üye markalardan elde edilen mevcut
yıl ve gelecek yıla yönelik otomobil ve hafif ticari araç yılsonu satış öngörüsü verileri
toplamının genel ortalaması, minimumu ve maksimumu tahminler,
- Toplam binek ve ticari araç satışlarının illere göre dağılımını gösterir üçer aylık veriler,
- Her markanın binek ve ticari araç satışlarının illere göre dağılımını gösterir üçer aylık
veriler, 140
- Üye markaların yıllık yetkili satıcı, yetkili servis ve dağıtım şebekesindeki personel
sayıları,
- Tüm üye markalar, basın ve kamu kurumları ile paylaşılmak üzere Avrupa binek ve
ticari araç satışlarına yönelik veriler doğrultusunda hazırlanan çalışma.
G.2.2. Bilgi Değişiminin Rekabet Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi
Rakipler arası bilgi değişimi, rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabileceği gibi,
teşebbüslerin ve tüketicilerin daha etkin karar almalarına imkân tanıma potansiyeline de
sahiptir. Nitekim tam rekabet piyasası "tam ve mükemmel bilgi" varsayımına
dayanmaktadır. Söz konusu varsayıma göre teşebbüsler, piyasa koşulları, talep miktarı
ve endüstrinin kapasitesi hakkında bilgi sahibi oldukça daha rasyonel karar alacaklar ve 150
kendilerine sunulanlar hakkında tam bilgiye sahip tüketiciler de aldıkları kararlardan
daha fazla fayda sağlayacaklardır. Ancak bazı bilgi değişimleri gelecekle ilgili
belirsizlikleri azaltarak piyasanın öngörülebilirliğini arttırmak suretiyle rekabeti
sınırlayabilmekte ve teşebbüsler arasında koordinasyona yol açabilmektedir. Hatta
rakipler arası bilgi değişiminin, tarafların birbirlerinin faaliyetlerini kontrol etme aracı
olarak kullanılması suretiyle fiyat tespiti, arz kısıtı gibi üst antlaşmaların delili olarak
kabul edilebilmektedir. Fakat bir üst antlaşma olmasa dahi bilgi değişimi tek başına da
rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurabilmektedir. Bu durumda piyasada etkinliği arttıran ve
rekabeti engelleyici etkiler ortaya çıkarmayan bilgi değişimleri ile rekabeti kısıtlayanların
birbirinden ayrıştırılması gerekmektedir. 160
Bilgi değişimi kapsamında hangi bilgilerin rekabetçi endişe yaratacağı belirlenirken
pazarın yapısı, ürünün özellikleri ve değişilen bilginin niteliği önem kazanmaktadır.
Mehaz mevzuata sahip Avrupa Birliği’nde AB Komisyonu’nun bilgi değişimini detaylı
11-43/916-285

5
olarak ele aldığı AB Yatay Anlaşmalar Rehberi’nde bilgi değişimi rekabet hukuku
açısından incelenmekte ve bu incelemede esas olarak pazarın yapısı ve değişilen
bilginin niteliğinin değerlendirilmesi gerektiğinden bahsedilmektedir.
Pazarın Yapısı
Bilgi değişiminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesinde ele
alınacak ilk husus, pazarın yoğunlaşma derecesi, arz ve talep yapısı ile mal veya
hizmetin niteliğine işaret eden pazar yapısıdır. Öyle ki teşebbüslerin faaliyet gösterdiği 170
pazarın yoğunlaşma oranı ne kadar yüksekse, rekabeti sınırlayıcı etkilerin ortaya
çıkması ve sürdürülmesi ihtimali de o kadar yüksek olacaktır. Benzer şekilde, pazardaki
teşebbüs sayısı ile bu teşebbüslerin pazar paylarının simetrik oluşu ve bu yapının
devamlılığı bilgi değişiminin etkisinin değerlendirilmesinde önem taşımaktadır.
Yoğunlaşmanın yüksek olduğu oligopolistik pazarlarda gerçekleşecek bilgi değişimi,
şeffaflığı arttırarak rakipler arasındaki koordinasyonu güçlendirecek ve rekabeti
sınırlandıracaktır. AB Komisyonu, UK Tractors kararında bazı coğrafi alanlarda yüksek
konsantrasyon, yaygın bir dağıtım ağının gerekliliği, pazarın durgun yapısı, marka
bağımlılığı ve kısıtlı ithalat imkânlarının varlığı gerekçeleri ile satış miktarı ve pazar payı
gibi verilerin değişimini yasaklamıştır. Esasen bu konuda pazarın yapısı önem 180
kazanmaktadır. Rekabetçi pazarlarda bilgi dolaşımı arz ve talepteki değişikliğe yönelik
sinyalleri iletip, pazarı dengeye daha kısa sürede ulaştırarak üretici ve tüketiciye fayda
sağlamaktadır. Öte yandan, oligopolistik pazarlarda rakiplerin birbirleriyle
görüşmelerinin, anlaşmalarının ve bu anlaşmayı uygulayabilmelerinin daha kolay
olmasından ötürü bilgi değişimi daha hassas bir konudur.
AB Komisyonu’nun bilgi değişimini ele aldığı Rehber’de de ayrıntılı bir şekilde
incelemeye tabi tutulduğu üzere, ürünün özellikleri de değerlendirme sürecinde büyük
önem arz etmektedir. Komisyon, Thyssen Stahl kararında pazar yoğunlaşmamış olsa
bile, rakipler arasındaki görüşmelerin teşebbüslerin bağımsız karar alma sürecini
kısıtlayabileceğini belirtmiş ve ürünün homojen olup olmamasının da söz konusu 190
değerlendirmede etkili olacağını ifade etmiştir. Nitekim ürün farklılaşması arttıkça fiyat
tespiti uygulaması zorlaşmakta, kartel anlaşmalarının bozulması ihtimali artmaktadır.
Değişilen Bilginin Niteliği
Bilgi ticari sır olmaktan uzaklaşıp kamuya mal olacak bir bilgi niteliği taşıdığında, bireysel
özellik taşımak yerine toplulaştırılmış olduğunda, geleceğe yönelik olmayıp geçmiş2
verilere dayandığında rekabeti bozucu etkilerinin sınırlı olduğu kabul edilmektedir. Bilgi
değişiminin sıklıkla gerçekleşmesi, piyasadaki teşebbüslerin bu bilgilere göre
davranışlarını değiştirmesini kolaylaştıracağından, bilginin değişim sıklığı da
değerlendirmede dikkate alınmaktadır. Belirtilen noktada önem arz eden husus,
değişilen bilgi sayesinde rakiplerin birbirlerinin gelecekteki faaliyetlerine ilişkin tahmin 200
yapma imkânının nasıl etkilendiğidir.
G.2.3. Rekabet Kurulu Tarafından Otomotiv Sektöründe Bilgi Değişimine İlişkin
Daha Önce Verilen Kararlar
Yukarıda yer verilen bilgilerden hareketle, dosya konusu menfi tespit/muafiyet
başvurularının esasını oluşturan bilgilerin aşağıdaki başlıklar altında sınıflandırılması
mümkündür:

2 Üzerinden bir yıl geçmiş veriler “geçmiş”; bir yıl eski verilerden bugüne kadarki veriler ise “güncel” veri olarak
adlandırılmaktadır. Geçmiş ve güncel veriler ilgili pazara göre belli bir esneklikle değerlendirilmektedir.
11-43/916-285

6
1. Binek ve hafif ticari araçların kümülatif olarak ve segment ile marka ve/veya model alt
kırılımlarına ilişkin haftalık ve aylık satış rakamları,
2. Binek ve hafif ticari araçların perakende ve toptan satış adetlerinin yerli-ithal
dağılımları, 210
3. Markaların toplam ve binek-hafif ticari araç sınıflarına ilişkin pazar payları,
4. Muhtelif zamanlarda markaların binek ve hafif ticari araçlara yönelik yıl sonu satış
adedi öngörülerine göre oluşturulan kümülatif pazar tahminleri,
5. Üçer aylık dönemlerde toplam ve marka bazında ayrıştırılmış şekilde il bazında satış
adetleri,
6. Üçer aylık dönemlerde markaların yeni modellerine ilişkin kesin olmayan takvim
çalışmaları (lansman),
7. Muhtelif zamanlarda yayımlanmak üzere markaların şebekelerindeki personel sayısı,
yetkili satıcı ve servis adetleri,
8. Binek ve hafif ticari araçların marka/model bazında ve toplam aylık filo satış 220
rakamları,
9. Binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama şirketleri,
taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik satışlardaki
payı.
Söz konusu veri başlıklarının bazılarına yönelik olarak Rekabet Kurulu’nun geçmiş tarihli
kararlarında değerlendirme yapılmış olduğundan, aşağıda öncelikle sözü edilen
kararların kapsamına yönelik bilgi aktarılmış, takiben ilk kez değerlendirilecek olan
verilere yönelik menfi tespit ve muafiyet incelemesi yapılmıştır:
G.2.3.1. ODD Web Sitesi’nin Yapım ve Temel Prensipleri Üzerine Alınan Teşebbüs
Birliği Kararına Verilen Menfi Tespit Belgesi 230
Kurul’un 15.04.2004 tarih ve 04-26/287-65 sayılı kararı uyarınca, kurulacak ODD web
sitesi ve burada yer alacak istatistikî nitelikteki bilgilere ilişkin teşebbüs birliği kararına
menfi tespit belgesi verilmesi uygun görülmüştür. Bu teşebbüs birliği kararına göre
sitede yer verilen bilgiler şunlardır:
1. Türkiye’de satılan yeni otomobil ve hafif ticari araçların yıllık ve aylık bazda toplam
satış ve ithalat miktarları,
2. Yeni otomobil ve hafif ticari araçlar için markaların, aylık ve yıllık bazda Türkiye
genelindeki satış miktarları ve pazar payı verileri,
3. Yeni otomobil ve hafif ticari araç satışlarının marka bazında yerli-ithal dağılımı.
Anılan Kurul kararında pazarın yapısı ve paylaşılması öngörülen bilgiler incelenmiş, bilgi 240
değişiminin pazarda koordinasyon doğrucu etkiler yaratmaması gerektiğinin altı çizilerek
pazarın yapısı ve değişilen bilginin niteliğinin bu etkilerin değerlendirilmesinde önem
taşıdığı belirtilmiştir. Pazarda çok sayıda oyuncunun faaliyet gösterdiği, ürünlerin
homojen olmaktan uzak olduğu ve piyasadaki rekabetin fiyat yanında kalite, etkin bir
pazarlama, değişen talebe hızlı yanıt verme, yeni model geliştirme yeteneği, ürün
çeşitliliği ve servis ağının yaygınlığı gibi kriterlere göre şekillendiği ifade edilmiştir.
İnternet sitesinde yer alacak bilgilere bakıldığında ise; bu bilgilerin Türkiye geneline
yönelik (yerli ve ithal) satış miktarları ve pazar paylarını içerdiği, ülkedeki bölgeler veya
11-43/916-285

7
iller bazında ayrıntılı istatistiklere yer verilmediği, markalar için verilen istatistiklerin
otomobil ve hafif ticari araç grubunda gerçekleştirilen satışların toplamına yönelik 250
olduğu, markaların her iki grubun alt ürün segmentlerinde (örneğin farklı otomobil
sınıflarında) gerçekleştirdikleri ayrıntılı satış fiyatı ve miktarları ile pazar payı verilerine
yönelik bilgilerin bulunmadığı, keza verilerin fiyatların, üretimin, satışların ve kapasite
kullanım oranlarının gelecekteki durumlarına dair bilgiler içermediğinin anlaşıldığı
belirtilmiştir. Tüm bunlardan hareketle, genel verilere dayanan istatistikî bilgiler olan bu
tür bilgilerin, bu sektörde rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açma potansiyeli
taşımaktan uzak olduğu değerlendirilmiş ve şu sonuca ulaşılmıştır:
“İlgili teşebbüs birliği kararıyla ODD tarafından kurulan ve Türkiye motorlu taşıt
piyasasına ilişkin istatistiki bilgilerin yer aldığı internet sitesinin mevcut haliyle, hem ilgili
piyasanın ve ürünün nitelikleri gereği hem de sitede yer verilen bilgilerin niteliği gereği 260
rakipler arasında rekabeti koordine edici davranışların ortaya çıkmasına yol açmayacağı
ve bu çerçevede gelecekte de Dernek tarafından bilgilerin toplanması, yayımlanması ve
dağıtılması aşamalarında teşebbüslerin bağımsız rekabeti açısından önem taşıyan bilgi
ve verilerin değişimine sebep olunmaması kaydıyla alınan teşebbüs birliği kararının
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olmadığı kanaatine varılmıştır.”
G.2.3.2. ODD ve OSD Kapsamında Bilgi Paylaşımına İlişkin Önaraştırma Kararı
Kurulun 24.06.2009 tarihli kararı uyarınca ODD ve OSD üyesi olan otomotiv
distribütörleri arasında gerçekleşen bazı bilgi paylaşımlarına yönelik olarak 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde önaraştırma yapılmıştır. Söz konusu kararda ele
alınan bilgi paylaşımları şunlardır: 270
1. Binek, hafif ticari araç ve ticari araç satışlarına yönelik olarak teşebbüslerin tüm alt
modelleri bazında aylık ve haftalık satış adedi bilgileri,
2. Teşebbüslerin mevcut pazar payı verileri,
3. Tavsiye edilen mevcut fiyat listeleri,
4. Binek, hafif ticari araç ve ticari araç türleri bakımından pazarın bütününe yönelik
gerçekleşmesi muhtemel satış rakamlarına yönelik tahminler.
Sözü edilen önaraştırmaya yönelik olarak verilen 09.09.2009 tarih ve 09-41/998-255
sayılı Kurul kararında, yukarıda belirtilen bilgi paylaşımlarının rekabeti engelleyici,
bozucu veya kısıtlayıcı amaç veya etkisinin bulunmaması sebebiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediği sonucuna varılmıştır. 280
G.2.3.3. Otomotiv Distribütörlerine Yönelik Olarak Yürütülen Soruşturma Kararı
Son olarak, konusu itibarıyla başvuruda belirtilen bilgilerden farklılık arz etmekle birlikte,
Rekabet Kurumu tarafından otomotiv sektörüne yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında yakın tarihte yürütülmüş olan ve 15 teşebbüs hakkında idari para
cezası uygulanması ile neticelenen soruşturmaya yönelik 18.04.2011 tarih ve 11-
24/464-139 sayılı Kurul kararı önem arz etmektedir. Nitekim söz konusu kararda
otomotiv pazarında faaliyet gösteren çeşitli teşebbüslerin, ticari sır niteliğindeki;
1. Stok bilgisi,
2. Hedef (belirli bir araç grubu, model veya alt kırılıma ilişkin gerçekleştirilmesi
hedeflenen satış miktarı) bilgisi, 290
3. Satış stratejisi bilgisi,
11-43/916-285

8
4. Toplantı ve/veya kişisel iletişim yoluyla fiyat stratejisine ilişkin bilgilerin paylaşımına
yönelik görüşmelerinin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiğine
hükmedilmiştir.
Dolayısıyla otomotiv sektörünün yapısı gereği belirli türdeki bilgi paylaşımlarının rekabeti
sınırlayıcı nitelikte olmadığı değerlendirilmekle birlikte, başta fiyat stratejisi olmak üzere
satış stratejisi, hedef ve stok gibi bilgilerin paylaşımının koordinasyona yol açtığı ve
rekabeti sınırlayıcı etkiye yol açtığı tespit edilmiş bulunmaktadır.
G.2.4. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Aşağıda belirtilen bilgiler otomotiv sektörü bakımından daha önce Kurul kararlarına konu 300
olmadıkları dikkate alınarak, ayrıca incelenmiştir:
1. Muhtelif zamanlarda yayımlanmak üzere markaların şebekelerindeki personel sayısı,
yetkili satıcı ve servis adetleri,
2. Toplam binek ve ticari araç satışlarının illere göre dağılımını gösterir üçer aylık veriler,
3. Yıl içinde üçer aylık dönemler halinde üye markaların beyanları doğrultusunda
hazırlanan kesin olmayan lansman raporu,
4. Binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama şirketleri,
taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik satışlardaki
payı.
Bildirim formunda taraflar, başvuru konusu teşebbüs birliği kararına yönelik 4054 sayılı 310
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit başvurusunda bulunulduğunu ifade
etmiş, öte yandan formun 6.3 numaralı başlığı altında menfi tespit başvurusunun
reddedilmesi halinde başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi talep
edilmiştir. Bu itibarla, öncelikle yukarıda belirtilen dört grup bilgi paylaşımı bakımından
Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin yerindeliği
değerlendirilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi; “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu
üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın, eylemin
veya birleşme ve devralmanın bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci maddelerine aykırı olmadığını
gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmünü amirdir. İşlemin niteliğinin Kanun’un 320
6 ve 7. maddeleri kapsamında olmaması itibarıyla başvuru konusu kararın Kanun’un 4.
maddesi çerçevesinde “rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası bir anlaşma yahut
uyumlu eylem” niteliğinde olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
İlk olarak muhtelif zamanlarda markaların şebekelerindeki personel sayısı, yetkili satıcı
ve servis adetlerine ilişkin paylaşımlar yapılmasının ilgili pazarlarda rekabeti sınırlayıcı
bir etkisinin bulunmadığı, teşebbüslerin ticari stratejilerine ilişkin kararları üzerinde etkili
olacak ve koordinasyon riski taşıyacak nitelikte bilgiler olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla
bu bilgilerin paylaşılması 4054 sayılı Kanun’un 4. bakımından ihlal
oluşturmayacağından, yalnızca bu bilgilerin paylaşımına yönelik karara menfi tespit 330
belgesi verilmesi mümkündür.
Öte yandan il bazında ayrıştırılmış veriler, lansman bilgileri ve markaların filo satış
rakamlarının paylaşılması hususlarında, sözü edilen verilerin kapsamının geniş tespit
edilmesi halinde koordinasyon riskinin ortaya çıkabileceği dikkate alınarak; sözü edilen
bilgilere menfi tespit verilmesinin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
11-43/916-285

9
G.2.5. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Yukarıda belirtildiği üzere ODD’nin internet sitesi, veri tabanı ve diğer vasıtalar ile
yayımlayacağı il bazında ayrıştırılmış veriler, lansman bilgileri ve markaların filo satış
rakamlarına ilişkin bilgiler, pazardaki şeffaflığı arttırarak rakip davranışlarının tahminini
kolaylaştıracak potansiyele sahiptir. Bu itibarla söz konusu verilerin paylaşımının 340
rekabeti sınırlayıcı etki doğurma riski bulunmaktadır. Öte yandan, bu bilgilerin
yayımlanması arz ve talepte yaşanan değişikliklerin daha hızlı algılanarak pazarın daha
kısa sürede dengeye gelmesine yol açabilecek ve teşebbüslerin yenilik yapmalarını ve
daha etkin satış ve pazarlama stratejileri geliştirmelerini teşvik edebilecektir. Bu sebeple
sözü edilen bilgilerin yayımlanmasına ilişkin teşebbüs birliği kararına menfi tespit belgesi
verilmesi mümkün olmayıp, bu karar bireysel muafiyet değerlendirmesine tabi
tutulmuştur.
G.2.5.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme
ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk olumlu koşulun sağlanıp 350
sağlanmadığının tespiti ve hangi hallerin ekonomik yarar sağladığı somut olayın
özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin
düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni
piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması
hallerinde bu koşulun sağlandığı kabul edilmektedir.
Bu çerçevede, incelemeye konu verilerin ve bu veriler esas alınarak yapılması planlanan
pazar analizlerinin pazarın büyüklüğü, arz ve talebin yapısı, rakiplerin mevcut pozisyonu
gibi hususlarda teşebbüslerin bilgi sahibi olmasını sağlayarak söz konusu
teşebbüslerin rekabet anlamında pazarda kendilerini daha doğru konumlandırmalarına
ve stratejilerini buna göre belirlemelerine imkân sağlayacağı görülmektedir. Böylelikle 360
ilgili pazarda daha etkin bir rekabetin tesis edileceği ve sözü edilen hususun yeni binek
ve hafif ticari araçların satışına yönelik hizmetlerin sunumunda gelişme ve iyileşme
sağlayacağı değerlendirilmektedir.
G.2.5.2. Tüketicinin Yarar Sağlaması
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir
anlaşmanın Kanun kapsamında muafiyet alabilmesi için Kanun’un 5. maddesinin (a)
bendinde koşul olarak getirilen mal ve hizmet sunumunda gelişme, iyileşme veya
ekonomik ve teknik gelişmelerden tüketicinin de faydalanması gerekmektedir.
Tüketicinin sağladığı faydanın ölçülmesi ve değerlendirilmesinde, fiyatlarda yaşanan
düşüş, satış sonrası hizmetlerde artan etkinlik, ürün çeşitliliği, tüketicinin ürüne daha 370
kolay ulaşımı, mal arzında devamlılık gibi unsurlar dikkate alınmaktadır.
Yukarıda belirtildiği üzere başvuru konusu bilgilerin ve bu bilgilere dayanılarak yapılacak
olan pazar analizlerinin yeni binek ve hafif ticari araçların satışına yönelik hizmetler
bakımından teşebbüslerin, ticari sır niteliğindeki bilgi ve stratejiler hariç olmak üzere,
rakiplerinin pazardaki mevcut durumunu ve pazarın koşullarını daha doğru şekilde tespit
edebilmesini ve bu bilgiler ışığında daha rekabetçi stratejiler belirlemesini sağlayabilecek
niteliktedir. Rekabet düzeyinde sözü edilen şekilde gerçekleşecek bir artışın ise
tüketiciler bakımından fiyat düşüşü, hizmet kalitesinde artış, ürün çeşitliliği gibi yararlar
sağlaması beklenmektedir. Bu itibarla ikinci koşul da sağlanmaktadır.
380
11-43/916-285

10
G.2.5.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu
anlaşmanın; ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden
olmaması, bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin
bundan yarar sağlaması durumlarının, rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde
ediliyor olmaması gerekmektedir. İlgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkıp kalkmadığı değerlendirilirken dikkate alınması gereken başlıca hususların ise;
pazarda halihazırda giriş engellerinin olup olmadığı, hakim durumda olan bir teşebbüsün
bulunup bulunmadığı, dikey anlaşmalar aracılığıyla giriş engeli yaratılıp yaratılmadığı,
pazarın yapısı ve tüketici tercihlerinin ne ölçüde kısıtlandığı olarak sıralanması 390
mümkündür.
Bu çerçevede ilk olarak üçer aylık dönemlerde il bazında satış adetlerinin paylaşılması,
verilerin toplu olarak, diğer bir ifadeyle marka ve/veya model belirtilmeksizin sunulması
durumunda rekabeti sınırlayıcı nitelik taşımamaktadır. Öte yandan sözü edilen verilerin
teşebbüs bazında ve alt kırılımlara göre ayrıştırılması durumunda, bahse konu bilgi
paylaşımı özellikle marka içi rekabet bakımından distribütörlerin bayileri arasında
gerçekleşmesi muhtemel olan, başta bölge paylaşımı olmak üzere 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesini ihlal edecek nitelikteki anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği
kararlarının kolaylaştırıcı unsurunu oluşturabilecek niteliktedir. Dolayısıyla il bazında
paylaşılacak verilerin marka, model ve alt kırılımlara ilişkin bilgiler içermemesi 400
gerekmektedir.
Üçer aylık dönemlerde markaların yeni modellerine ilişkin kesin olmayan takvim
çalışmaları bilgilerinin ise binek ve ticari araç üretici ve distribütörlerinin piyasaya arz
edecekleri yeni araç modelleri yahut mevcut modellerin yeni versiyonlarına ilişkin
lansman çalışmalarına işaret ettiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, hâlihazırda fuar,
basılı veya elektronik yayımlar vb. kanallarla kamuya duyurulan lansman haberlerinde
yeni araç modellerine ilişkin teknik özellikler, aracın piyasaya arz tarihi ve tahmini fiyat
aralığı bilgilerine yer verilebildiği görülmektedir. Dolayısıyla ODD tarafından lansman
çalışmaları kapsamında belirtilen türdeki bilgilerin paylaşılmasının rekabeti ortadan
kaldıracak nitelikte olmadığı düşünülmektedir. Öte yandan söz konusu bilgi 410
paylaşımlarının kapsamının bahse konu aracın uygulanacak tavsiye veya nihai satış
fiyatları, satış stratejisi, hedef, arz miktarı gibi bilgilerini kapsayacak kadar genişletilmesi
durumunda, Rekabet Kurulu’nun 18.04.2011 tarihli soruşturma kararı da dikkate
alınarak, koordinasyon riski doğurabileceği değerlendirilmektedir.
Son olarak binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama
şirketleri, taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik
satışlardaki payının ODD’nin iletişim kanalları vasıtasıyla üyeler ve diğer üçüncü kişiler
ile paylaşılmasının da, filo satışların müşterilerine ilişkin detaylı bilgi içermemesi
koşuluyla rekabeti sınırlamayacağı düşünülmektedir. Bu çerçevede alıcıların kimlik
bilgileri yahut ticaret unvanlarının sözü edilen paylaşımlarda yer almamasının, müşteri 420
paylaşımına yönelik koordinasyon riskinin bertaraf edilebilmesi bakımından önem arz
ettiği değerlendirilmektedir.
G.2.5.4. Rekabetin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması
Bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi için gereken son koşula göre, ilk iki olumlu
koşuldaki yararların elde edilmesi için rekabeti daha az sınırlayıcı bir yöntemin mevcut
olmaması gerekir. Bu koşul atındaki değerlendirmelerde genel olarak sözleşmenin
11-43/916-285

11
rekabeti kısıtlayıcı hükümlerinin, elde edilecek faydaların sağlanması için zorunlu olup
olmadığı ve sözleşme süresi dikkate alınmaktadır.
Yukarıda ifade edildiği üzere bireysel muafiyet değerlendirmesine konu olan il bazında
ayrıştırılmış veriler, lansman bilgileri ve markaların filo satış rakamlarına ilişkin bilgilerin 430
paylaşılmasına yönelik teşebbüs birliği kararı, kapsamının geniş tutulması durumunda
rekabeti sınırlayabilecek niteliktedir. Öte yandan il bazındaki verilerin kümülatif olması,
lansman bilgilerinde fiyat stratejisi (tavsiye veya nihai fiyat bilgisi yahut indirim,
kampanya vb. bilgiler), satış stratejisi, hedef, stok ve arz miktarı gibi stratejik bilgilerin
yer almaması ve filo satış rakamlarına ilişkin bilgilerde alıcıların unvanlarının yer
almaması durumunda rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanmayacağı kanaatine
varılmıştır.
H. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Başvuru konusu bilgilerden 440
- Binek ve hafif ticari araçların kümülatif olarak ve segment ile marka ve/veya model alt
kırılımlarına ilişkin haftalık ve aylık satış rakamları,
- Binek ve hafif ticari araçların perakende ve toptan satış adetlerinin yerli-ithal
dağılımları,
- Markaların toplam ve binek-hafif ticari araç sınıflarına ilişkin pazar payları,
- Muhtelif zamanlarda markaların binek ve hafif ticari araçlara yönelik yıl sonu satış
adedi öngörülerine göre oluşturulan kümülatif pazar tahminleri
- Binek ve hafif ticari araçların marka/model bazında ve toplam aylık filo satış rakamları
hakkında daha önceki Rekabet Kurulu kararlarında değerlendirme yapılmış olması ve
başvuru çerçevesinde söz konusu değerlendirmelerde değişiklik yaratacak bir hususun 450
bulunmaması dikkate alınarak işbu bilgiler bakımından karar verilmesine yer olmadığına,
2- Buna karşılık;
- Muhtelif zamanlarda yayımlanmak üzere markaların şebekelerindeki personel sayısı,
yetkili satıcı ve servis adetleri,
- Üçer aylık dönemlerde toplam ve marka olarak ayrıştırılmış şekilde il bazında satış
adetleri,
- Üçer aylık dönemlerde markaların yeni modellerine ilişkin kesin olmayan takvim
çalışmaları (lansman),
- Binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama şirketleri,
taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik satışlardaki 460
payı
bakımından ise bilgi paylaşımı kararının 4054 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde
değerlendirilmesine,
3- Muhtelif zamanlarda markaların şebekelerindeki personel sayısı, yetkili satıcı ve
servis adetlerine ilişkin bilgi paylaşımı kararına 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine,
4- Ancak;
11-43/916-285

12
- Toplam binek ve ticari araç satışlarının illere göre dağılımını gösterir üçer aylık veriler,
- Üçer aylık dönemlerde yayımlanmak üzere markaların yeni modellerine ilişkin kesin
olmayan takvim çalışmaları (lansman), 470
- Binek ve hafif ticari araçların filo satışlarında markaların devlet, kiralama şirketleri,
taksiler, leasing ve özel satış olarak sınıflandırılan alıcı gruplarına yönelik satışlardaki
payı,
bakımından alınan bilgi paylaşımı kararına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
5- Bununla birlikte;
- İl bazındaki verilerin marka, model ve alt kırılım ayrıştırması içermemesi,
- Lansmana ilişkin paylaşımların; uygulanacak tavsiye veya nihai satış fiyatları, satış
stratejisi, hedef, arz miktarı gibi koordinasyon doğurucu etkisi bulunan bilgileri
içermemesi, 480
- Filo satış rakamlarının alıcı grupları bakımından ayrıştırılmasında alıcıların unvanlarına
ilişkin bilgilerin yer almaması,
koşuluyla söz konusu bilgilerin paylaşımına yönelik teşebbüs birliği kararına 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy