Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-111 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-43/924-293
Karar Tarihi : 14.07.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ, Burak SAĞLAM 10
C. ŞİKAYET EDEN: - Cumhur GÖZÜM
Ankara Ticaret Odası 27. İnşaatçılar ve Müteahhitler
Meslek Komitesi Başkanı Söğütözü/Ankara
- Merkez İlaç. San. ve Tic. A.Ş.
Sırrı Çelik Bulvarı Ayça Sk. No:6 Taşdelen-Çekmeköy/İstanbul
- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Rıdvan ERDEMIR
Er-pa Özel Denizli Sağlık Hastanesi A.Ş. Yönetim Kurulu Bşk.
Sırakapılar Mah. 506 Sk. No:19 Denizli
- Yusuf Yavuz KUTLUGÜN 20
Adres tespiti yapılamamıştır.
- Birol AKINCI
Adres tespiti yapılamamıştır.
- Yaman Metal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Çavuşoğlu Mah. San. Cad. No:32/B Kartal/İstanbul
- Eroğlu Saç ve Demir San. Tic. Ltd. Şti.
Orhanlı Anadol Mah. Emlak Sk: Yan Yol No:6 Tuzla/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş.
Uzunkum No 7 Kdz. Ereğli 67330 Zonguldak 30
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.
Fuat Paşa Sok. No:26 Kat :4/1 34880 Soğanlık-Kartal/İstanbul
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
Kemeraltı Cad. Karaköy Ticaret Merkezi No:24 Karaköy/İstanbul
- Diler Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
Tersane Cad. No:96 34420 Karaköy/İstanbul
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr.İ.Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sk. Bimar Plaza No:38/8
Balmumcu-Beşiktaş/İstanbul 40
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.
Aşıroğlu Cad. No:175 Çayırova-Gebze/Kocaeli
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. İlmutluhan SELÇUK
Ebululu Mardin Cad. No:57 Akatlar Beşiktaş/İstanbul
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
Şair Eşref Bulvarı No:23/3 İzmir
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Tersane Cad. No:96 Kat:4 34420 Karaköy/İstanbul
- Ekinciler Demir ve Çelik A.Ş. 50
11-43/924-293
2
Ayazağa yolu No:7 Giz 2000 Plaza Kat:3 Maslak/İstanbul
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
Rıhtım Cad. Çelik İşhanı No:60 Kat:5 34716 Kadıköy/İstanbul
- Yolbulan Baştuğ Metalürji Sanayi A.Ş.
Osmaniye Organize Sanayi Bölgesi Osmaniye
E. DOSYA KONUSU: - İnşaat demiri üreticilerinin aralarında anlaşmak ve arzı
kısmak yoluyla demir fiyatlarını artırdığı iddiası.
- Hurda alımlarında belirli firmalara diğer firmalara göre
daha yüksek fiyat verilerek rekabetin ihlal edildiği iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına muhtelif tarihlerde intikal eden şikâyet 60
başvuruları üzerine hazırlanan 10.06.2011 tarih ve 2011-1-111/İİ-11-193-HHÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 16.06.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca ilgili şirket hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun
üzerine, 4054 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 08.07.2011 tarih ve 2011-1-111/ÖA-11-267.İYA sayılı Önaraştırma
Raporu 11.07.2011 tarih ve REK.0.05.00.00-110/196 sayılı Başkanlık önergesi ile
11-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvuruları temel olarak, uzun demir çelik 70
üreticilerinin aralarında anlaşmak ve arzı kısmak yoluyla demir fiyatlarını artırdığı
iddialarıdır. Ayrıca Kurum’a intikal eden iki şikâyet başvurusunda bazı demir çelik
üreticilerinin yurtiçi piyasadan hurda alımlarında ayrımcılık yaptıkları iddia edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara dair herhangi
bir bulguya rastlanılmadığından, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve bu kapsamda yapılan şikayetlerin
reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
I. INCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosyadaki bilgiler çerçevesinde; şikâyetin kapsamı da dikkate alınarak ilgili ürün pazarı 80
genel olarak "uzun demir çelik ürünleri" olarak belirlenmiştir. Şikâyetlerin tamamı
nervürlü inşaat demirine ilişkin olduğundan aşağıda yapılan değerlendirmelerin büyük
bir kısmı bu ürüne yönelik olarak yapılmıştır. Diğer taraftan dosya kapsamında ilgili
coğrafi pazar ise, “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
I.2. İnceleme Kapsamındaki İlgili Teşebbüsler
I.2.1. İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş. (İçdaş)
1970 yılında kurulan İÇDAŞ, hali hazırda sektörün en büyük teşebbüslerinin başında
gelmektedir. 2010 yılı rakamlarıyla yıllık 5.257.600 ton ham çelik üretim kapasitesine
sahip olup 3.612.700 ton toplam üretim gerçekleştirilmiştir. Başlıca faaliyet alanları
vasıflı çelik ve betonarme çeliği üretimidir. Merkezi İstanbul Güneşli’de bulunan 90
teşebbüsün, Güneşli ve Çanakkale Karabiga’da üretim tesisleri bulunmaktadır.
I.2.2. Habaş Sınai Ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş. (Habaş)
Habaş 1985 yılında kurulmuş olup, düşük ve yüksek karbonlu kütükler, düz ve nervürlü
çubuklar ve kangal üretimi gerçekleştirmektedir. 2009 yılında yıllık üretim kapasitesini
% 50 arttırarak 4.800.000 tona çıkaran teşebbüs, 2010 yılında 2.726.629 ton ham çelik
üretmiştir. İstanbul Kartal merkezli şirketin İzmir Aliağa’da üretim tesisleri
bulunmaktadır.
11-43/924-293
3
I.2.3. Çolakoğlu Metalurji A.Ş. (Çolakoğlu)
1968 yılında kurulan Çolakoğlu, düşük ve orta karbonlu kütük ve slab, düşük karbonlu 100
filmaşin ve orta karbonlu çubuk üretimi gerçekleştirmektedir. Yıllık ham çelik üretim
kapasitesi 3.000.000 ton olan teşebbüsün, 2010 yılı üretiminin 2.303.745 ton olduğu
belirtilmiştir. Şirket merkezi İstanbul Karaköy olup, üretim tesisleri Gebze’dedir.
I.2.4. Diler Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş. (Diler)
Diler, 1970 yılında kurulmuş olup sektörde faaliyet gösteren en eski teşebbüslerdendir.
İstanbul Karaköy merkezli şirketin Gebze’de üretim tesisleri bulunmaktadır. Başlıca
faaliyet alanları kütükler ve inşaat çelikleri, lama, köşebent ve profil üretimidir. 2010 yılı
itibariyle yıllık 1.500.000 ton ham çelik üretim kapasitesine sahip olup 1.301.266 ton
toplam üretim gerçekleştirilmiştir.
I.2.5. Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ege Çelik) 110
1986 yılında kurulan Ege Çelik, 2010 yılı rakamlarıyla yıllık 2.000.000 ton ham çelik
üretim kapasitesine sahiptir. Düşük ve orta karbonlu kütükler, düşük, orta ve yüksek
karbonlu filmaşin, inşaat çeliği, vida-cıvata ve elektrot yapımına uygun çubuklar
üretiminde uzmanlaşan teşebbüsün 2010 yılı üretimi 85.084 ton olarak gerçekleşmiştir.
Merkezi İstanbul Esentepe’de bulunan teşebbüsün, İzmir Aliağa’da üretim tesisleri
bulunmaktadır.
I.2.6. Kroman Çelik Sanayii A.Ş. (Kroman)
Kocaeli Gebze merkezli Kroman, 1967 yılından itibaren sektörde faaliyet
göstermektedir. Üretim tesisleri de yine Gebze’de Kurulu bulunan teşebbüs, 1.350.000
ton civarında yıllık ham çelik üretim kapasitesine sahip olup, 2010 yılı üretimi 120
1.084.000 ton düzeyindedir. Başlıca faaliyet alanları, çeşitli ebat ve standartlarda profil,
kütük, kangal, ve makara üretimidir.
I.2.7. Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş. (Kaptan)
Kaptan 1968 yılında kurulmuş olup, çelik kütükler, yuvarlak ve nervürlü inşaat
çubukları, kare çubuklar ve köşebent üretimi gerçekleştirmektedir. Yıllık üretim
kapasitesi 1.350.000 ton olan şirket, 2010 yılında 1.073.799 ton ham çelik üretmiştir.
İstanbul Beşiktaş merkezli şirketin Tekirdağ’da üretim tesisleri bulunmaktadır.
I.2.8. İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş. (İzdemir)
1970 yılında kurulan İzdemir, 2010 yılı rakamlarıyla yıllık 1.500.000 ton ham çelik
üretim kapasitesine sahip olup 1.095.584 ton toplam üretim gerçekleştirilmiştir. Başlıca 130
faaliyet alanları kare kesitli kütükmile düz ve nervürlü kaynaklanabilir beton çeliği
çubukları üretimidir. İzmir’de bulunan şirketin, üretim tesisleri Aliağa’dadır.
I.2.9. Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Yazıcı)
1949 yılında kurulan Yazıcı, 2010 yılı rakamlarıyla yıllık 1.000.000 ton ham çelik üretim
kapasitesine sahiptir. Çelik kütükler, düz ve nervürlü inşaat demirleri, lama, köşebent
ve profil üretiminde uzmanlaşan teşebbüsün 2010 yılı üretimi 984.712 ton olarak
gerçekleştirilmiştir. Şirket merkezi İstanbul Karaköy’de olup, İskenderun’da üretim
tesisleri bulunmaktadır.
I.2.10. Ekinciler Demir ve Çelik A.Ş. (Ekinciler)
İstanbul Maslak merkezli Ekinciler, 1978 yılından itibaren sektörde faaliyet 140
göstermektedir. Üretim tesisleri İskenderun Organize Sanayi Bölgesi’nde yer alan
teşebbüs, yıllık 1.000.000 ton ham çelik üretim kapasitesine sahip olup, 2010 yılı
11-43/924-293
4
üretimi 684.431 ton düzeyindedir. Başlıca faaliyet alanları, çeşitli ebat ve standartlarda
çelik kütükler ile nervürlü ve yuvarlak inşaat çeliği üretimidir.
I.2.11. Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş. (Çebitaş)
Çebitaş 1981 yılında kurulmuş olup, çelik kütükler, nervürlü inşaat çubukları ve
köşebent üretimi gerçekleştirmektedir. Yıllık üretim kapasitesi 750.000 ton civarında
olan teşebbüs, 2010 yılında 168.800 ton ham çelik üretmiştir. İstanbul Kadıköy
merkezli şirketin İzmir Aliağa’da üretim tesisleri bulunmaktadır.
I.2.12. Yolbulan Baştuğ Metalürji Sanayi A.Ş. (Yolbulan Baştuğ) 150
Yolbulan Baştuğ, Yolbulan ve Baştuğ ailelerinin ortaklığında 2008 tarihinde kurulmuş
olup, yıllık 1.500.000 tonluk üretim kapasitesine sahiptir. Şirket yatırımların
tamamlanmasından sonra 2010 yılında başladığı faaliyeti sonucu 638.620 ton ham
çelik üretmiştir. İstanbul Ataşehir merkezli şirketin üretim tesisleri Osmaniye Organize
Sanayi Bölgesi’ndedir.
I.3. Değerlendirme
Yapılan önaraştırma kapsamında temel olarak uzun demir çelik ürünleri fiyatlarında
son zamanlarda meydana gelen artışların, teşebbüsler arasında 4054 sayılı Kanun’u
ihlal eden herhangi bir anlaşma ve/veya koordinasyon sonucu meydana gelip
gelmediği araştırılmıştır. Bu çerçevede; teşebbüslerden gönderilen ve yerinde 160
incelemelerde elde edilen bilgiler dışında ilgili pazarda son zamanlarda meydana gelen
fiyat artışları dünya fiyat artışları ile karşılaştırılarak, pazarın değişen arz, talep ve
maliyet yapıları ve fiyat artışlarının muhtemel kaynakları üzerinde durulmuştur.
I.3.1. İnşaat Demiri Üreticilerinin Aralarında Anlaşarak Demir Fiyatlarını Artırdığı
İddiasına Yönelik Olarak Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler
Dosyadaki bilgilere göre, inşaat demiri üreticilerinin aralarında anlaşarak demir
fiyatlarını artırdığı iddiasına yönelik olarak, raportörlerce, teşebbüslerde yapılan
yerinde incelemelerde, söz konusu iddiayı destekleyen herhangi bir bulguya
ulaşılamamıştır. Bununla birlikte, inşaat demiri yurtiçi ve dünya fiyatları ve pazarın
yapısıyla ilgili yapılan tespit ve değerlendirmeler aşağıda sunulmuştur. 2008 yılında 170
aynı pazara yönelik yine geniş kapsamlı bir önaraştırma1 yapıldığından, bu dosyadaki
tespit ve değerlendirmeler 2008 yılından bu yana ve 2008 verileriyle karşılaştırmalı
olarak yapılmıştır.
Dosyadaki bilgilerden, teşebbüslerin yurtiçi nervürlü inşaat demiri satış fiyatlarının,
hem kendi aralarında hem de dünya fiyatlarıyla paralellikler gösterdiği görülmektedir.
Fiyatlar 2006 yılının sonundan başlayarak 2008 yılının sonuna kadar önemli ölçüde
artmıştır. Bu dönemde fiyatlar 500 $/ton’dan 1.350 $/ton’a kadar çıkmıştır. Dünya
genelinde 2008 yılının sonunda ortaya çıkan ekonomik krizle birlikte fiyatlar tekrar 500
$/ton seviyelerine inmiştir. Bu krizin etkisinin azalmasına koşut olarak fiyatlar 2009
yılından başlayarak 2011 yılının ortalarına kadar istikrarlı bir artış trendine girmiş ve 180
500 $/ton seviyelerinden 700 $/ton’a seviyelerine çıkmıştır.
Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde, demir çelik fiyatlarına ilişkin olarak 2006
yılından bu yana yurtiçi fiyatların uluslar arası piyasalarda oluşan fiyatlardan bağımsız
bir yapı arz etmediğini ortaya koymaktadır. Nihai ürünlerin fiyat oluşumunda,
hammadde fiyatları (özellikle hurda), enerji birim fiyatları, döviz kurları, üretim
teknolojisi gibi pek çok maliyet unsuru etkili olmakta ve bunlara bağlı olarak tüm
dünyada paralel bir fiyat yapısı ortaya çıkmaktadır.
1 Rekabet Kurulunun 03.07.2008 tarih ve 08-43/584-217 sayılı kararı.
11-43/924-293
5
Yurtiçi fiyatları ile dünya fiyatlarının paralel olmasında ürünün homojen ve Türk demir
çelik sektörünün önemli ölçüde dünya piyasalarına entegre olmasının etkili olduğu
düşünülmektedir. Zira uzun demir çelik ürünlerinde yurtiçinde önemli oranda arz 190
fazlalığı bulunmakta ve sektör neredeyse üretiminin yarısını ihraç etmektedir.
Taraflar arasında rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir anlaşma ve/veya koordinasyonun
varlığının ispatlanmasında zorluk çekilen durumlarda, kuşku duyulan pazarlarda
gözlenen bazı olgu ve uygulamalar tek başlarına olmasa bile, taraflar arasında rekabeti
kısıtlayıcı bir anlaşmanın varlığını destekleyici unsurlar olarak kullanılabilmektedir. Bu
olgu ve uygulamalar şu şekilde sıralanabilir:
1. Pazara Yeni Girişlerin Olup Olmaması2: Bilindiği üzere Rekabet Kurulu uzun demir
çelik sektörüne yönelik olarak 2004 yılında sonuçlanan bir soruşturma yürütmüştür.
Türkiye’de demir çelik sektöründe 2004 yılından bu yana önemli yapısal değişikler
gerçekleşmiştir. 2004 yılında uzun demir çelik pazarında 19.370.000 ton olan 200
toplam üretim kapasitesi (vasıflı çelik üreticileri hariç), 2007 yılı itibariyle %45 gibi
ciddi bir artışla 28.051.600 tona ulaşmıştır. Bu kapasite artışının önemli bir kısmı
mevcut teşebbüslerin kapasite artışından kaynaklanırken, azımsanmayacak diğer
bir kısmı ise sektöre yeni giriş yapan teşebbüslerden kaynaklanmıştır. Habaş,
İçdaş ve Çolakoğlu en yüksek kapasite artışı gerçekleştiren teşebbüslerdir. Diğer
yandan Nursan 700.000, Sidemir 450.000 kapasite ile 2005 yılında, Cer Çelik
850.000 kapasite ile 2007 yılında sektöre giriş yaparak Türkiye’deki toplam ham
çelik üretim kapasitesini artırmıştır. 2004 yılında uzun demir çelik üretimi
13.232.000 ton iken 2007 yılında %61 artarak 21.369.000 tona ulaşmıştır. 2010
yılında da pazara yeni girişler olmuş ve üretim miktarı artmıştır. Yolbulan-Baştuğ, 210
Tosçelik ve Özkan Demir Çelik pazara yeni giren teşebbüslerdir. Bu girişlerin
sonucu olarak üretim miktarı da yaklaşık 22.000.000 tona ulaşmıştır. DÇÜD
verilerine göre Türkiye, son 10 yıllık dönemdeki kapasite ve üretim artışlarına bağlı
olarak, Çin ve Hindistan’dan sonra üretimini en fazla arttıran ülke olmuş ve ayrıca
2011 yılının ilk 5 aylık döneminde % 23,4 üretim artışı ile dünyada üretimini en
fazla arttıran ülke olmuştur. Bu değerlendirmeler ışığında, gerek pazara yeni
girişlerin gerekse mevcut firmaların yapmış oldukları kapasite ve üretim
artışlarının, pazardaki firmaların durağan pazar paylarına sahip olmaları ve bu
pazar paylarını sürdürmeleri önünde önemli bir engel oluşturduğu
düşünülmektedir. 220
2. Katı Bir Fiyat Yapısı: Rekabetçi pazarlarda fiyatlar, arz ve talep koşullarındaki
değişimlere bağlı olarak dalgalanırlar. Buna karşılık kartel pazarlarında firmalar bu
gibi dalgalanmalara karşı dirençlidirler. Kartel üyeleri zayıf bir talebe, fiyatları
indirmek yerine üretimi kısarak cevap verirler. Ayrıca, sık ve büyük fiyat değişimleri
kartel pazarlarında her zaman firmalar arasında yeni bir anlaşmayı gerektirmesi ve
tarafların yeni fiyatın ne olacağı konusundaki anlaşmalarının her zaman kolay
olmaması nedenleriyle, bu pazarlarda genellikle katı bir fiyat yapısı
gözlenmektedir. Yukarıda ifade edildiği üzere, uzun demir çelik pazarında
fiyatların dünya piyasalarına paralel olarak Ekim 2006’dan Mayıs 2011’e önemli
fiyat değişimleri olmuştur. Bu dönemde fiyatlar 500 $/ton ile 1.350 $/ton arasında 230
dalgalanmıştır.
3. Pazar Ölçeğinde Uygulanan Kolaylaştırıcı Eylemler: Pazar ölçeğinde, ürün ve satış
koşullarının standartlaşmasına yönelik uygulamalar teşebbüsler arasında gizli bir
anlaşma yapılması için elverişli bir ortam sağlayabilmektedir. Yine pazar ölçeğinde,
satış fiyatlarının birbirlerine yakınlaşmasını sağlayabilecek (Teslim Fiyatlandırası
ve Basing Point Pricing gibi) uygulamalar da taraflar arasında gizli bir anlaşmanın
2 2007 yılına kadar olan tespit ve değerlendirmelerde, Rekabet Kurulunun 03.07.2008 tarih ve 08-43/584-217 sayılı
kararından yararlanılmıştır.
11-43/924-293
6
varlığını destekleyici unsurlar olarak değerlendirilebilmektedir. Bu çerçevede, ilgili
ürünün doğası gereği (üretim süreçlerinin benzer olması ve kalite şartları gereği),
firmaların ürünleri arasında bir homojenlik durumu söz konusu olmasına rağmen
pazarda firmaların satış fiyatlarının yeksenaklığını sağlayabilecek bir uygulama 240
bulunmamaktadır. Firmalar ürünlerini fabrika teslim olarak satmaktadırlar. Alıcılar
da nakliye maliyetlerini de dikkate alarak istedikleri firmalardan ürünlerini
alabilmektedir.
Sonuç olarak yukarıda yer verilen olgu ve uygulamalar, uzun demir çelik ürünleri
pazarı bakımından değerlendirildiğinde; inceleme yapılan dönemde söz konusu olgu
ve uygulamaların taraflar arasında rekabeti kısıtlayıcı gizli bir anlaşma ve/veya
koordinasyonun varlığını destekleyici unsurlar olarak değerlendirilmesinin de güç
olduğu düşünülmektedir.
I.3.2. Arzın Kısıtlandığı İddiasına Yönelik Olarak Yapılan Tespit ve
Değerlendirmeler 250
İnşaat demiri üreticilerinin aralarında anlaşarak nervürlü inşaat demiri arzını
kısıtladıkları iddiasına yönelik olarak, raportörlerce, teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelerde, söz konusu iddiayı destekleyen herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır.
Dosyadaki bilgilerde yer alan, 2010 yılı aylık bazda firmaların nervürlü inşaat demiri
üretim miktarları, 2011 ilk beş ay firmaların üretim miktarları incelendiğinde, firmaların
2011 ilk beş aydaki üretim miktarlarının, 2010 yılının aynı dönemine göre arttığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla üretimin kısıtlanması bir tarafa üretimin arttığı
gözlenmektedir. Diğer yandan yapılan üretimin ne kadarının piyasaya arz edildiğini
göstermesi bakımından dosyadaki bilgilerde yer alan, üreticilerin aynı dönemdeki stok
miktarlarına bakıldığında, teşebbüslerin söz konusu dönemde stok yapılarında radikal 260
bir artış gerçekleşmediği ve stok miktarlarının makul seviyelerde seyrettiği
görülmektedir. Dolayısıyla 2010 ve 2011 yıllarındaki üretim ve stok miktarları arzın
kısıldığı iddialarını destekler nitelikte değildir.
I.3.3. Hurda Alımına İlişkin Şikayetlerin Değerlendirilmesi
Önaraştırmaya konu olan iki ayrı şikâyet başvurusunda demir çelik üreticilerinin yurtiçi
piyasadan hurda alımlarında, hurda satıcıları arasında ayrımcılık yaptıkları iddia
edilmektedir. İstanbul’da hurda ticareti ile iştigal eden Yaman Metal Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. adına Ceylan Yaman tarafından gönderilen ve 23.5.2011 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal eden ilk şikâyet başvurusunda özetle; Çolakoğlu Metalurji’nin hurda
alımlarında bazı tedarikçiler lehine farklı fiyatlar uyguladığı, hurda alımlarında bazı 270
firmalara kendilerine verdiği fiyatın %10 kadar üstünde bir fiyat uyguladığı, bu
uygulamanın sonucu olarak hurda piyasasının kısa zamanda belirli şirketlerin elinde
kalacağı ifade edilmektedir.
Benzer nitelikteki diğer şikâyet başvurusu yine hurda ticareti ile uğraşan Eroğlu Saç ve
Demir San. Tic. Ltd. Şti. tarafından gönderilmiş ve Kurum kayıtlarına 6.6.2011 tarihinde
intikal etmiştir. Başvuruda özetle; hurda alımlarında Kroman, Çolakoğlu Metalürji, İçdaş
ve Kaptan Demir Çelik’in Türkiye’deki fiyatları belirleyen firmalar olduğu, bu firmaların
bazı hurda satıcıları lehine daha yüksek fiyat vererek hurda alımlarında ayrımcılık
yaptıkları ve bu şekilde hurda piyasasındaki rekabette bazı firmaları dezavantajlı
duruma getirdikleri ifade edilmektedir. 280
Hurda maliyeti demir çelik üretimindeki toplam maliyet içerisinde yaklaşık %70’lik bir
paya sahiptir. Yurtiçi hurda ihtiyacının da yaklaşık %75’i ithal kaynaklardan
sağlanmakta geri kalanı yurt içindeki hurda satıcısı şirketlerden elde edilmektedir.
Dolayısıyla demir çelik üreticileri üretimleri açısından çok önemli bir hammedde olan
hurda konusunda büyük ölçüde ithal kaynaklara bağımlıdırlar.
11-43/924-293
7
Yukarıda yer verilen şikâyetler teşebbüslerin yurtiçi kaynaklardan gerçekleştirdikleri
hurda alımlarına yöneliktir. İlk şikâyette yalnızca Çolakoğlu’nun, ikinci şikâyette ise
Çolakoğlu ile birlikte Kroman, İçdaş ve Kaptan Demir Çelik’in hurda alım fiyatlarını
belirlerken bazı hurda satıcılarına daha yüksek fiyat teklif ettikleri ve bu şekilde
alımlarda ayrımcılık gerçekleştirdikleri ifade edilmektedir. İlk şikâyet açısından 290
bakılacak olursa, çok sayıda teşebbüssün faaliyet gösterdiği ve herhangi bir
teşebbüsün tek başına pazar gücüne sahip olmadığı demir çelik piyasasında tek bir
teşebbüsün tek taraflı davranışlar yoluyla rekabet kısıtlayıcı sonuçlar doğurması söz
konusu değildir. Bu noktada Çolakoğlu’nun dosyadaki bilgilerde yer alan üretim
rakamları (2010 yılı için toplam 129.970 ton; 2011 yılı ilk beş ayı için ise toplam 38.531
ton) çerçevesinde, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hâkim durumda
olamayacağı açıktır. Diğer yandan, raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde
teşebbüslerin yurtiçi piyasadan hurda alımlarını koordine ettiklerini gösteren herhangi
bir bulguya rastlanılmadığından her iki şikâyetin de reddedilmesi gerektiği kanaatine
varılmaktadır. 300
I.3.4. Genel Değerlendirme
Önaraştırma kapsamında yapılan incelemeler ve yukarıda yapılan değerlendirmeler
ışığında;
- uzun demir çelik ürünleri yurtiçi satış fiyatlarında son dönemlerde artışlar yaşandığı,
- söz konusu fiyat artışlarının dünya uzun demir çelik satış fiyatları ile paralellik arz
ettiği,
- teşebbüslerin 2010 ve 2011 yıllarındaki üretim rakamları ve stok miktarları göz
önünde bulundurulduğunda arzın kısıtlanmasının söz konusu olmadığı,
- yapılan yerinde incelemelerde, yurtiçi demir çelik ürünleri fiyat artışının teşebbüsler
arası rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ya da uyumlu eylem sonucu olduğuna ilişkin 310
herhangi bir delil tespit edilemediği,
- teşebbüslerin yurtiçi piyasadan hurda alımlarında koordinasyona işaret eden
herhangi bir bulguya rastlanılmadığı
hususları dikkate alındığında, incelenen teşebbüslerle ilgili olarak herhangi bir
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikâyetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy