Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-13 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-43/933-300
Karar Tarihi : 14.07.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan
GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, 10
Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Evrim Özgül KAZAK, Can TANERİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
Esnaf ve Sanatkarlar Genel Müdürlüğü
Eskişehir Yolu 9. Km. TOBB Binası C Blok 13. Kat Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN :- Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti.
Bellevue Residence Levent Mahallesi Aydın Sokak
No:7 Levent 34340 İstanbul 20
- İstanbul İnternet Kafeciler Esnaf Odası
Osmanağa Mahallesi Halit Ağa Caddesi Şemsitap Sokak
No:8/1 34800 Kadıköy/İstanbul
- Ankara İnternet Kafeciler Esnaf Odası
Ziya Gökalp Caddesi No:25 Kızılay/Çankaya/Ankara
E. DOSYA KONUSU: 3+ Projesi kapsamında Microsoft Bilgisayar Yazılım
Hizmetleri Ltd. şti., istanbul internet Kafeciler Esnaf Odası ve Ankara internet
Kafeciler Esnaf Odası tarafından 4054 sayılı Kanun'a aykırı eylemlerde
bulunulduğu iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti. (Microsoft Türkiye) ile İstanbul
İnternet Kafeciler Odası (İİKO) tarafından lisanssız yazılım kullanımını önlemeye ve
uygun fiyatlarla edinilmesi sağlanacak lisanslı yazılımların kullanımını teşvik etmeye
yönelik olarak 3+ projesinin oluşturulduğu,
Lisansların, Oda’ya bağlı olarak kurulan bir şirket aracılığıyla piyasada satılan
fiyatlardan (500-600 ABD Doları) daha düşük fiyatla 100 ABD Doları fiyatla satıldığı
ve her bir lisansın satışından (…..TİCARİ SIR…..) ABD Doları kâr elde edildiği,
Microsoft Türkiye’nin internet kafecilerin ellerindeki eski versiyon ev tipi yazılımlara
ilişkin lisansları geçersiz saymamakla beraber, sadece ev kullanımı için üretilen 40
programların iş yerlerinde ticari maksatla kullanılmasının lisanslama kurallarına aykırı
olduğunu ifade ettiği, Microsoft Türkiye’nin işletim sistemi ile Office uygulama
programlarının birlikte alınması zorunluluğu getirdiği, yurt dışında ayrı ayrı satılan
ürünlerin Türkiye’de de ayrı ayrı satın alınmasının mümkün olması gerektiği,
11-43/933-300
2
Türkiye’de kullanılan bilgisayar işletim ve ofis programlarında piyasanın büyük
çoğunluğunu elinde bulunduran Microsoft Türkiye’nin bu davranışlarının hâkim
durumun kötüye kullanılmasını teşkil ettiği,
Piyasada 500-600 ABD Doları fiyatla satılan işletim sistemi lisanslarının satıcılar
tarafından çoğunlukla 100 ABD Doları fiyatla satıldığı, bu kapsamda piyasada
mevcut satıcılar arasında uyumlu eylem olabileceği iddia edilmiştir. 50
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.01.2011 tarih ve 212 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 20.01.2011 tarih ve
2011-2-13/İİ-11-355.RÖA sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul’un 27.01.2011 tarihli
toplantısında değerlendirilmiş ve 11-06/92-M sayılı karar ile konu hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 01.07.2011 tarih ve 2011-2-13/ÖA-11-379.EÖK sayılı
Önaraştırma Raporu, 08.07.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/435 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuru konusu iddialara yönelik 60
olarak İİKO, AİKO ve Microsoft Türkiye’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine ilişkin
herhangi bir bilgi veya bulgunun bulunmadığı ve dolayısıyla söz konusu teşebbüsler
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1.İstanbul İnternet Kafeciler Odası
İİKO, bir esnaf odası niteliğinde kurulmuş olup İstanbul’da faaliyet göstermektedir.
İİKO, internet kafe işletmecilerinin mesleki anlamda yetkin kılınması, toplumsal
sorumluluk bilincinin geliştirilmesi, meslekte güven ve istikrarın tesisi, sosyal, kültürel
ve hukuki boyutlarda yardımlaşma ve dayanışmanın yaygınlaştırılması, hakların 70
savunulmasında ve hizmet üretiminde örgütlü çalışma geleneğinin oluşturulması,
internet kafelerin itimat edilen ve itibarlı kurumlar haline getirilmesi amaçlarına
yönelik çalışmalarda bulunan bir meslek birliği niteliği taşımaktadır.
I.1.2. Ankara İnternet Kafeciler Odası
AİKO, bir esnaf odası niteliğinde kurulmuş olup Ankara’da faaliyet göstermektedir.
AİKO, internet kafe işletmecilerinin mesleki anlamda yetkin kılınması, toplumsal
sorumluluk bilincinin geliştirilmesi, meslekte güven ve istikrarın tesisi, sosyal, kültürel
ve hukuki boyutlarda yardımlaşma ve dayanışmanın yaygınlaştırılması, hakların
savunulmasında ve hizmet üretiminde örgütlü çalışma geleneğinin oluşturulması,
internet kafelerin itimat edilen ve itibarlı kurumlar haline getirilmesi amaçlarına 80
yönelik çalışmalarda bulunan bir meslek birliği niteliği taşımaktadır.
I.1.3. Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti.
Microsoft Corporation (MS Corporation), ABD kanunlarına göre kurulmuş, %85’i
halka açık bir şirkettir. Şirketin halka açık olmayan %15’lik hissesine ise Yönetim
Kurulu üyeleri ve yöneticiler sahiptir. William H. Gates III %10.75 hisse oranı ile en
büyük hissedar konumundadır. MS ürünlerinin lisansörü olan şirketlere, MS
Corporation tarafından bölgeler verilmektedir. Türkiye’nin de içinde bulunduğu
Avrupa, Ortadoğu ve Afrika (AOA, EMEA) Bölgesi’nde MS ürünlerinin lisansörü ise
Microsoft Ireland Operations Limited (MIOL)’dir. Microsoft ürünleri, Türkiye’de
11-43/933-300
3
bulunan iş ortakları, büyük sistem satıcıları vb. kanallar ile MIOL tarafından 90
lisanslanmaktadır1.
Microsoft ise, ana hissedarı MS Corporation olan Türkiye kanunlarına göre kurulmuş
bir şirkettir. Microsoft, Türkiye’de yazılım ürünlerinin dağıtımını doğrudan kendisi
yapmamaktadır. Microsoft yazılımları Türkiye’de MIOL tarafından lisanslanmaktadır.
MIOL, Microsoft yazılımını doğrudan veya dolaylı olarak sağlamaya yetkilidir.
Türkiye’de ise yazılımların dağıtımını yetkili distribütörleri vasıtasıyla yapmaktadır.
Microsoft’un ana faaliyet konusunu, pazarlama ve satış sonrası destek hizmetleri ile
teknik destek ve danışmanlık hizmetleri olarak özetlemek mümkündür.
I.2. Taraflardan Edinilen Bilgi ve Belgeler
Önaraştırma süreci içerisinde dosya konusu iddialara yönelik olarak edilen bilgi ve 100
belgelerin içeriği aşağıda sunulmaktadır.
I.2.1. İİKO’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
İİKO’dan elde edilen bilgi ve belgelerde özetle;
Satış yapılan (…..TİCARİ SIR…..) üyeden lisans ücretinin tahsil edildiği, (…..TİCARİ
SIR…..) üyeden ise henüz ücretin tahsil edilmediği ve bu üyelere lisansın teslim
edilmediği, bu esnafın satın aldığı lisans bedeline karşılık gelen yaklaşık (…..TİCARİ
SIR…..) USD’nin de oda devir teslim işlemlerinden bugüne kadar taraflarına teslim
edilmediği ve konunun Kadıköy Cumhuriyet Başsavcılığı’na taraflarınca iletildiği,
Microsoft Türkiye ve İİKO arasında sözleşme niteliği taşıyan bir belgenin
bulunmadığı, iki taraf arasında imzalanan tek belge olan ve Microsoft Türkiye 110
tarafından verilmiş olan taahhütname ile İİKO’nun ürünlerin takipçisi konumuna
getirildiği,
Söz konusu taahhütnamede “ürünü almaya hakkı olanların” özel bilgilerinin Microsoft
Türkiye’ye iletileceğinin İİKO tarafından taahhüt edildiği, 4982 sayılı yasaya göre
İİKO’sına kayıtlı üyelerin bilgilerinin üyelerin yazılı rızası alınmadan 3. taraflarla
paylaşılmasının TCK kapsamında suç teşkil ettiği, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının da
4982 sayılı yasayı dayanak göstererek bu bilgilerin verilmemesi gerektiğini belirttiği,
Buna rağmen odaya kayıtlı üyelerin cep telefonlarına Microsoft yetkili satıcıları
tarafından mesaj atıldığı, iş yerinde telefon kullanmayan, iletişim numarası olarak ev
telefonunu veren bazı üyelerin ev telefonlarından aranarak lisans sorulduğu hatta 120
lisans almaya zorlandığı,
Oda Eski yöneticileri tarafından 04.11.2009 tarih ve 49/4 numaralı yönetim kurulu
kararı ile imzalanması kararlaştırılan sözleşmenin satış yaparak kâr elde etmeyi
hedeflerken diğer yandan, “lisans kurulumu” adı altında (…..TİCARİ SIR…..)
bilgisayar başına (…..TİCARİ SIR…..) rant sağlayacak ortamı hazırladığı,
Satılan yazılımlara ilişkin sözleşmenin kullanıcılara 2 yıllık hak tanıdığı ve 2 yıllık
sürenin sonunda yeniden ücret ödenmediği takdirde tüm hakların sonlandırıldığı,
satılan ürünlerin açıkça kiralık lisans olduğu, bu durumun Microsoft ile AİKO ve İİKO
yöneticileri tarafından saklandığı ve internet kafecilerin aldatıldığı, bu konuya ilişkin
suç duyurusu yapıldığını öğrenen Microsoft Türkiye yetkililerinin 26.03.2010 tarihinde 130
lisansların ömür boyu kullanılabileceğini açıkladığı,
Fakat ilgili lisansları 01.11.2010 ile 30.11.2010 tarihleri arasında satın alan ilk üyelere
gönderilen ve içeriğinde “Süre ve Fesih” maddesi olmayan 15 maddelik sözleşme ile
bu tarihten sonra gönderilen 16 maddelik sözleşme karşılaştırıldığında; ürünü ilk alan
1 27.05.2011 tarih ve 08-35/465-165 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
11-43/933-300
4
üyelerin süresiz kullanım hakkına sahip olduğu ancak sonradan alanların sözleşmeye
eklenen 7. madde ile süreli kullanım hakkına sahip olduğunun açıkça anlaşıldığı,
süresiz sözleşme gönderilen üyelere Kasım 2010 sonunda ürün aktivasyonunun
yapıldığı, Microsoft VLSC sitesi üzerinden 16 maddelik süreli sözleşmenin
imzalatıldığı,
Ürünlerin devredilebileceği söylense de getirilen devir kısıtlamaları sebebiyle 140
ürünlerin devredilebilmesinin söz konusu olmadığı, ürünün devri için işletmenin mali
kapanış vermiş olması şartının getirildiği, akabinde satın alınan tüm ürünlerin
birbirinden ayrılmadan devredilmesi şartının konulduğu, eğer bir devir varsa bu
devrin Microsoft’un izni ile gerçekleşebileceğinin belirtildiği, sözleşmeye göre
ürünlerin yüklendikleri ilk bilgisayarla birlikte devredilmesi gerektiği bilgisinin Oda
Yöneticileri ve Microsoft Türkiye tarafından saklandığı,
İki farklı ana ürünün bir paket içinde satıldığı, ürünlerin birbirinden ayrılamayacağının
ifade edildiği, Endonezya’da ürünlerin ayrıldığı,
İnternet kafecilerin menfaatlerini kapsamayan ürünlerin sadece fiyatındaki düşüş
nedeniyle avantajlı ürün gibi lanse edildiği ancak sözleşmeler ve lansman görüntüleri 150
incelendiğinde bu ürünlerin avantaj getirmediği, tarafların aldatıldığı, ürünleri alanların
çok kısa bir süre içinde yeniden lisanssız konuma geçeceği ifade edilmiştir.
I.2.2. AİKO’dan elde Edilen Bilgi ve Belgeler
AİKO’dan elde edilen bilgi ve belgelerde özetle;
3+ Projesi’nin yalnızca lisanslı yazılım kullanımı konusunda internet kafelere cazip
imkanlar sunan bir proje olmadığı, projenin esas amacının internet kafeler arası
standardizasyonu, internet kafe işletmecilerinin eğitimini sağlamak ve internet
kafelerin en büyük kullanıcısı gençlerin eğitimine katkıda bulunmak olduğu,
Projeye taraf teşkil etmek isteyen internet kafelerin, çalışmaya katılabilmek için “5651
sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve İnternet Ortamında 160
Yapılan Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Hakkında Kanun” ve “İnternet
Toplu Erişim Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik”e uygun faaliyet göstermek ve ayrıca
proje kapsamında getirilen diğer norm ve standartlara uygunluk sağlamak zorunda
oldukları,
Proje kapsamında sağlanan önemli kolaylıklardan birisi olan “Yazılım Lisanslarının”
uygun fiyatlarla internet kafelere sunulması kapsamında söz konusu lisansları
edinebilmek için “Mahalli Mülki Amirlerden Alınmış İzin Belgesi”, “İş Yeri Açma ve
Çalıştırma Ruhsatı”, “Vergi Levhası” bulundurma şartı getirildiği ve bu yolla kafeler
arasında ortalama bir standardın sağlanması adına çalışıldığı,
AİKO’nun proje kapsamında kendi misyonuna uygun olarak çalıştığı ve bu çalışmalar 170
sonucunda, bilgisayar başına (…..TİCARİ SIR…..) ABD Doları olan lisans ücretinin
(…..TİCARİ SIR…..) ABD Doları gibi makul bir rakama çekildiği, ayrıca normal lisans
hakkı içerisinde olmayan ticari kiralama hakkı ve devir haklarının, ürünü alan internet
kafe işletmesine saklı olmak kaydıyla lisans sahibine verildiği,
Projeye katılmak bakımından işletmecilerin gerek hukuki, gerek teknik gerekse maddi
açıdan herhangi bir zorlamaya tabi tutulmadıkları, projeye katılma kararının
işletmelerin inisiyatifine bırakıldığı ifade edilmiştir.
I.2.3. Microsoft Türkiye’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
Microsoft Türkiye’den elde edilen bilgi ve belgelerde özetle;
Türkiye’de internet kafeler hakkında olumsuz bir intibanın söz konusu olduğu, 180
internet kafelerin genellikle çocuklar ve gençler tarafından ziyaret edildiği ancak
11-43/933-300
5
çocuklar ve gençler için çok uygun yerler olarak algılanmadığı, AİKO’nun, bu
olumsuz algıyı değiştirmek ve internet kafeleri yasalara uyulan temiz mekânlar haline
getirmek amacıyla 3+ Projesi’ni başlattığı, bunun yanı sıra, internet kafelere uygun
koşullarla teknolojiye erişim imkânının sağlanması için çalıştığı, Microsoft I-Kafe
Programı’nın da bu çabaların sonucu olarak gerçekleştirilmiş olan projelerden biri
olduğu,
3+ Projesi’nin, AİKO ve İİKO tarafından, müşterilerine sağlıklı ve temiz bir ortamda
güvenli, hızlı ve kaliteli hizmet veren internet kafelerin markalaşma çabalarını
desteklemek amacıyla başlatıldığı, 190
Microsoft Türkiye ile konu hakkında ilk olarak AİKO’nun 2008 yılında irtibata geçtiği,
Türkiye’de AİKO ve İİKO’nun yanı sıra Diyarbakır İnternet Kafeciler Esnaf Odası
(DİKO)’nun bulunduğu, DİKO’nun ise 3+ Projesiyle ilgilenmediğinin ve görüşmelere
katılmadığının anlaşıldığı, görüşmeler sırasında Microsoft Türkiye’nin, Odalara
projeyi nasıl şekillendirebilecekleri, cazip hale getirebilecekleri ve markalarını nasıl
oluşturup tanıtabilecekleri konularında da fikir ve destek verdiği,
Microsoft’un, 3+ Projesini aynı zamanda ana şirketi olan Microsoft Corporation ile de
görüştüğü, Microsoft Corporation’ın bu çalışmaların anlamlı olduğu ve internet
kafelerde korsan yazılım kullanımının azaltılması için de bir imkan olabileceği
görüşünde olduğu, görüşmelerin yapıldığı dönemde, bilindiği kadarıyla Türkiye’deki 200
internet kafelerin %98’inin doğru ve tam olarak lisanslanmamış olduğu, böylece
Microsoft’un, halihazırda çeşitli ülkelerde mevcut olan internet kafe yasallaştırma
programına uygun olarak, internet kafelere ellerindeki yazılımları lisanslayarak
yasalara uygun hale gelme ve müşterilerine daha iyi bir teknoloji kullanım tecrübesi
yaşatma imkanını vermek suretiyle 3+ Projesini desteklemeye, bunun için de
Microsoft I-Kafe Programını Türkiye’de uygulamaya karar verdiği,
3+ Projesi’nin, İİKO ve AİKO tarafından yürütüldüğü ve uygulandığı, Microsoft’un, 3+
Projesinin desteklenmesi amacıyla bu iki Odayla irtibat halinde olduğu, ancak tek tek
internet kafelerle bu konuda bir iletişiminin olmadığı, Microsoft’un 3+ Projesini
desteklemek amacıyla I-Kafe Programını Türkiye’ye getirdiği ve I-Kafe Programı’nın, 210
3+ Projesinin herhangi bir şartının yerine getirilmesine bağlı olmadığı ve 3+
Projesinden tamamen bağımsız olduğu,
İnternet kafelerdeki yüksek oranda yasal olmayan (lisanssız) yazılım kullanımı
nedeniyle Microsoft’un uzunca bir süredir bu konuyu çözmek amacıyla internet
kafelerle çalışmakta olduğu, bu amaçla Microsoft Coproration’ın 2007 yılında
dünyanın pek çok ülkesinde I-Kafe Programını uyguladığı, programın halihazırda
Tayland, Endonezya, Filipinler, Vietnam, Meksika (şu an devam etmemektedir),
Venezuela (şu an devam etmemektedir), Ukrayna, Türkiye ve Mısır’da uygulanmış
olduğu,
Microsoft’un, I-Kafe Programı kapsamında internet kafelere uygun fiyatlarla orijinal 220
Windows ve Office programı sunduğu, internet kafelerin özellikle gençlerin ve genel
olarak toplumun başka şekilde bilgi teknolojilerine erişimi olmayan kesimlerinin bilgi
teknolojilerine ve internete erişimi bakımından önemli bir rol oynadığı
düşünüldüğünde programın dezavantajlı kesimlere uygun imkanlarla katılma ve
Microsoft’un en yeni teknolojilerine erişme olanağını sağladığı,
Microsoft I-Kafe Programı kapsamında, kullanıcılara Microsoft’un en yeni ve iyi
teknolojilerine erişim imkanı sağlamak amacıyla Microsoft’un ana ürünlerine yer
verildiği, bunların, Windows 7 Professional (başlangıçta Windows 7 Pro’ya yükseltme
haklarını içeren Windows Vista Business ürünü; Windows 7 Pro piyasaya çıktıktan
sonra Windows 7 Pro ürünü) ve Office Professional Plus 2007 ürünleri olduğu, 230
programın aynı zamanda Windows 7 Pro ve Office Pro Plus 2007 ürünlerinin her biri
11-43/933-300
6
için ayrı ayrı kiralama haklarını da kapsadığı, program kapsamındaki Windows,
Office ve kiralama hakları lisanslarının, kalıcı lisanslar olduğu; diğer bir deyişle,
lisanslanan yazılımın, süreyle sınırlı olmaksızın kullanılabileceği,
Microsoft’un, I-Kafe Programının 3+ Projesine paralel olarak Türkiye’de başlatmakla
orijinal Microsoft yazılımına uygun fiyatlarla erişime imkân sağlayarak 3+ Projesine
destek verdiği, bunun yanı sıra Microsoft’un, 3+ logosunun tasarımına yardımcı
olduğu, karton bardak, tişört ve poster gibi tanıtım malzemelerinin ve plaketlerin
hazırlanması için fon sağladığı, ayrıca internet kafeleri teşvik için 3+ Projesine dahil
bir internet kafenin nasıl görüneceğine dair bir çalışma yapıldığı, 240
I-Kafe Programı kapsamında Windows lisanslarının, başka programlarda
bulunmayan özel bir yasallaştırma GGWA (Get Genuine Windows Advantage), fiyatı
üzerinden sunulduğu, program kapsamında sunulan Office ürününün fiyatı için de
aynı hususun geçerli olduğu,
Microsoft I-Kafé Programı kapsamında Microsoft’un distribütörlerine satış fiyatının
Office Pro Plus 2010 için (…..TİCARİ SIR…..) USD, Office Pro Plus 2010 kiralama
hakları için (…..TİCARİ SIR…..) USD, Windows 7 Pro için (…..TİCARİ SIR…..) USD
ve Windows 7 Pro kiralama hakları için (…..TİCARİ SIR…..) USD olduğu,
İnternet kafelerin, iştigal alanları gereği müşterilerine, internet erişim ve kullanımı ile
bilgisayar, sair donanım ve bunlar üzerindeki yazılımların kullanımına ilişkin hizmetler 250
sundukları ve müşterilerine Microsoft yazılımlarını kullanma imkanı verebilmeleri için
kiralama haklarına ihtiyaç duydukları, bu durumda, özel kiralama haklarının, belirtilen
iş modelini ve Microsoft yazılımlarının ticari amaçla kullanımını yansıtmakta olduğu,
Microsoft I-Kafe Programı kapsamında da Microsoft’un, Windows ve Office ürünleri
ile bunların her biri için ayrı ayrı kiralama haklarını distribütörlerine temin ettiği,
distribütörler ve müşterilerinin her bir ürünü tek başına veya istedikleri miktarlarda
satın alabilecekleri,
Microsoft Türkiye’nin, işletim sistemi ve Office ürünlerinin birlikte alınması halinde
herhangi bir indirim veya ürünlerin ayrı ayrı fiyatlarının toplamından daha düşük bir
paket fiyatı vermediği ve uygulamadığı, ayrıca Microsoft’un, distribütörleri, işletim 260
sistemi ve Office ürünlerini birlikte satmaları karşılığında ödüllendirmediği,
Microsoft I-Kafe Programı’nın, sadece işletim sistemi veya Ofice ve Office işletim
sistemi birlikte kiralama haklarının lisanslanması bakımından internet kafeler için
hâlihazırda mevcut en uygun fiyatlı lisanslama biçimi olduğu, belirtilen indirimli fiyat
uygulamasının nedeninin, Microsoft I-Kafe Programının bir yasallaştırma programı
olması olduğu, programın amacının, korsan yazılım kullanımını azaltmak ve bunun
için internet kafelere, işyerlerindeki makinelerde hâlihazırda yüklü ve kullanımda olan
lisanssız işletim sistemi ve/veya Office yazılımlarını lisanslama ve böylelikle yasal
hale getirme imkânı vermek olduğu, internet kafenin sadece Windows ürününü veya
Office ürününü ihtiyacı olan miktarda alabileceği ifade edilmiştir. 270
I.3. Değerlendirme
Başvuru konusu özetle 3+ Projesi kapsamında Microsoft Türkiye tarafından 4054
sayılı Kanun’a aykırı eylemlerde bulunulduğu iddiasıdır. Dosya mevcudu bilgilere
göre 3+ Projesi internet kafeler hakkındaki olumsuz algının düzeltilerek internet
kafeler arasında bir standardın sağlanması, internet kafe işletmecilerinin eğitilmesi
amacıyla AİKO ve Microsoft Türkiye arasında yapılan görüşmeler ertesinde hayata
geçirilmiş bir projedir. Proje kapsamında Microsoft’un işletim sistemi ve Office
uygulama programları indirimli olarak satışa sunulmaktadır. Proje dahilinde Microsoft
tarafından pazarlanan program, benzer amaçlarla diğer ülkelerde de pazarlanan
Microsoft I-Kafe Programı’dır. Dosya mevcudu bilgilere göre, İİKO’nın (…..TİCARİ 280
11-43/933-300
7
SIR…..) üyesi, AİKO’nın ise (…..TİCARİ SIR…..) üyesi bulunmakta, ülkemizde
toplam 22.000 civarında internet kafe işletmecisi faaliyet göstermektedir. Projeye
katılım zorunlu olmayıp, Projeye katılıp katılmama internet kafe işletmecilerin
inisiyatifindedir.
Projeye DİKO tarafından destek verilmemiş, önceleri destek veren İİKO ise odadaki
yönetim değişikliklerinin akabinde Projeye destek vermemeye başlamıştır. Bu
kapsamda başvuru dilekçesinde ve İİKO tarafından gönderilen yazılarda 3+
Projesinin uygulanışıyla ilgili birçok hususta şikâyette bululmuştur. AİKO tarafından
gönderilen yazılarda ise 3+ Projesi bakımından herhangi bir şikâyete yer verilmemiş,
Projenin desteklendiği ve sağlıklı bir şekilde uygulanmasına devam edildiği iletilmiştir. 290
Bilindiği gibi 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un kapsamı 2.
maddesinde “… her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu
ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu
hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve
devralma niteliğindeki her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına
yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler” olarak
tanımlanmıştır. Bu çerçevede,
- Proje kapsamında yapılan satışlardan tahsil edilen ücretlerin hangi kanallarla
hangi kurum/kuruluşlara iletildiğine,
- Projeye katılan oda üyelerinin özel bilgilerinin Microsoft ile paylaşılıp 300
paylaşılmadığına,
- Proje kapsamında yapılan satışlardan belli teşebbüslerin/gerçek kişilerin rant
sağladığına,
- Proje kapsamında sunulan ürünlerin avantajlı olup olmadığı ve ilgili tarafların
aldatıldığına
ilişkin iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Gerek başvuru dilekçesinde gerekse İİKO tarafından gönderilen dilekçede yer verilen
ve Microsoft Türkiye’nin işletim sistemi ile Office uygulama programlarının birlikte
alınması zorunluluğunu getirdiği iddiasının ise rekabet hukuku literatüründe ürünlerin
birlikte satılması yoluyla rekabetin engellenmesi/ortadan kaldırılması eylemleri 310
bakımından ele alınabilmesi mümkündür. Nitekim Microsoft hakkında söz konusu
eylemi de barındıran benzer birtakım eylemler nedeniyle Avrupa ve Amerika rekabet
otoriteleri tarafından inceleme yürütülmüş, idari para cezaları verilmiştir.
Bu dosya çerçevesinde Microsoft Türkiye’den talep edilen bilgilere cevaben
gönderilen yazılarda ise 3+ projesi de dâhil olmak üzere hâlihazırda Microsoft’un,
işletim sistemi ve Office ürünleri ve her biri için kiralama haklarını distribütörlerine ayrı
ayrı temin ettiği, distribütörler ve müşterilerinin her bir ürünü tek başına veya
istedikleri miktarlarda satın alabilecekleri, 3+ projesi kapsamındaki ürünlerin
fiyatlarının belirli olduğu, Microsoft’un, işletim sistemi ve Office ürünlerinin birlikte
alınması halinde ayrıca bir indirim veya ürünlerin ayrı ayrı fiyatlarının toplamından 320
daha düşük bir paket fiyatı vermediği ve uygulamadığı, ayrıca Microsoft’un,
distribütörlerini, işletim sistemi ve Office ürünlerini birlikte satmaları karşılığında
ödüllendirmediği ifadelerine yer verilmektedir. Bununla birlikte, 3+ projesinin
uygulayıcılarından olan AİKO veya Microsoft’un herhangi bir rakibi tarafından
ürünlerin birlikte satıldığına ilişkin bir şikâyet Kurumumuza iletilmemiştir. Aksine
AİKO’dan elde edilen belgelerde, 3+ Projesi kapsamında Microsoft işletim sistemi ile
Office uygulamalarının birlikte alınmasının zorunlu olmadığı, her iki ürünün internet
kafe işletmecileri tarafından ayrı ayrı satın alınabileceği ifade edilmiştir. Bu bilgiler
11-43/933-300
8
ışığında, iddia konusuna yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir
işlem tesis edilmesine gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. 330
Söz konusu başvuruda yer alan ve 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebilecek bir diğer iddia ise, “piyasada (…..TİCARİ SIR…..) ABD Doları
fiyatla satılan Microsoft işletim sistemi lisanlarının satıcılar tarafından çoğunlukla
(…..TİCARİ SIR…..) ABD Doları fiyatla satıldığı, bu kapsamda piyasada mevcut
satıcılar arasında uyumlu eylem olabileceği” iddiasıdır. Bu iddia bakımından yapılan
araştırmada ise, Microsoft Türkiye’nin farklı özelliklere sahip farklı türlerde işletim
sistemlerinin bulunduğu, her birinin Microsoft tarafından farklı fiyatlarda pazarlandığı,
Microsoft işletim sistemlerini satan diğer satıcıların fiyatları arasında da farklılıklar
bulunduğu, söz konusu fiyatların (KDV dahil edilmemiş haliyle) genel olarak
(…..TİCARİ SIR…..) ila (…..TİCARİ SIR…..) ABD Doları arasında değiştiği tespit 340
edilmiştir. Bu çerçevede, söz konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy