Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-116 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-43/934-301
Karar Tarihi : 14.07.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan 10
GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Nur Seda KÖKTÜRK, Esma GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Ümit ŞAHiN
Namık Kemal cad. No: 87 İdealtepe İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN :- Alarko Carrier San. ve Tic. A.Ş.
(Totaline Yedek Parça Marketi)
Yukarı Dudullu Organize Sanayi Bölgesi Esenşehir Mah. 20
3.Cad. No:2 PK:37 Dudullu - Ümraniye İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Carrier marka eski ısıtma/soğutma cihazlarının yedek
parçalarının ancak Alarko Carrier San. ve Tic. A.Ş. tarafından kurulan Totaline
Yedek Parça Marketi'nden temin edilebildiği ve bu şirketin temin koşulları ile
hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Alarko tarafından kurulan Totaline yedek parça marketinin Carrier marka eski ısıtma
ve soğutma cihazlarına ait yedek parçaların temin edilebileceği tek firma olduğu,
Carrier firmasının Türkiye’deki tek dağıtıcısının Alarko Carrier olduğu,
Alarko Carrier’ın yedek parça satışını kendi hâkimiyetindeki bir kozun kullanılması 30
olarak gördüğü ve talep edilen yedek parçaya ilişkin tüm koşulları kendi dilediği gibi
belirlediği,
Bu bağlamda hiçbir parçayı stokta tutmadığı, talep halinde müşteriden sipariş
açmasının ve bu aşamada ürün bedelinin tamamının kendi hesaplarına yatırmasının
istendiği,
Hem Türkiye’de hem de yurtdışında kabul gören politikanın, sipariş aşamasında ürün
bedelinin tamamının değil, belirli bir kısmının avans olarak ödemek olduğu,
Sipariş temin süresinin en az 8 hafta olduğu göz önüne alındığında, Alarko Carrier’ın
bu şekilde müşterisini mağdur ettiği ve aynı zamanda müşteriden temin edilen bedeli
aylarca haksız şekilde kullandığı ifade edilmiştir. 40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.3.2011 tarih ve 1839 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 18.04.2011 tarih ve
2011-2-116/İİ-11-390.NSK sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul’un 28.4.2011 tarihli
toplantısında değerlendirilmiş ve 11-26/501-M sayılı karar ile konu hakkında
11-43/934.301
2
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 07.07.2011 tarih ve 2011-2-116/ÖA-11-390.NSK sayılı
Önaraştırma Raporu, 12.07.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/436 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu ile ilgili olarak 4054 50
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusunu eski model Carrier marka ısıtma-soğutma cihazlarının yedek
parçalarının ancak Alarko Carrier tarafından kurulan Totaline’dan temin edilebildiği ve
bu şirketin temin koşulları ile hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası
oluşturmuştur.
Bir ana ürün ile o ürüne ilişkin yedek parça ve/veya teknik hizmetler, farklı 60
zamanlarda ihtiyaç duyulan ancak birbirini tamamlayıcı nitelikte olan ürünlerdir.
Isıtma, soğutma, iklimlendirme, havalandırma cihazı gibi ürünlerin içerisinde yer
aldığı pazarlar, zamanla tamamlayıcı ürün ve hizmetlere ihtiyaç duymaları sebebiyle,
“birincil” veya “öncül” pazarlar olarak; yedek parça, sarf malzemesi, tamir, bakım-
onarım hizmetleri gibi birincil ürünle birlikte kullanılan ve birincil ürünün satın
alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin bulunduğu
pazarlar ise “ikincil” veya “ardıl” pazarlar olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda,
pazar tanımına ilişkin rekabet hukuku kapsamında değerlendirilmesi gereken
hususlar i) söz konusu ürün ve hizmetlerin aynı pazara dâhil edilip edilemeyeceği, ii)
edilmezse ikincil ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların marka-spesifik tanımlanıp 70
tanımlanamayacağıdır. Mevcut dosya bağlamında belirleyici olmaması nedeniyle ve
geçmiş Rekabet Kurulu kararları ile paralel şekilde, herhangi detaylı bir pazar
analizine ve kesin bir pazar tanımına gidilmeksizin ilgili ürün pazarının, en dar haliyle,
“Carrier marka ısıtma ve soğutma cihazlarında kullanılan yedek parçalar pazarı”
olduğu varsayılmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İncelemeye konu olan faaliyetlerin tüm Türkiye çapında gerçekleştirilmesi ve ülke
içerisinde rekabetin farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması
sebebiyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Taraflar 80
I.2.1. Hakkında Başvuru Yapılan: Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1998 yılında Alarko firması ile Carrier Corporation’ın eşit oranda ortaklığı sonucu
kurulan Alarko Carrier, ısıtma, soğutma, havalandırma, su arıtma ve basınçlandırma
alanlarında faaliyet göstermektedir.
Totaline’ın Carrier Corporation’ın tescilli ve ticari bir markası olduğu, 2002 yılında
Türkiye’de ilk marketini açtığı ve Alarko Carrier satış müessesesine bağlı satış birimi
olarak faaliyet gösterdiği ifade edilmektedir. Totaline, ısıtma, soğutma, iklimlendirme,
havalandırma, su arıtma, basınçlandırma ve otomatik kontrol sektörlerinde ihtiyaç
duyulan ürün, yedek parka, tesisat, montaj, bakım ve onarım malzemeleri ile
11-43/934.301
3
ekipmanı toptan ve perakende satan marketler zinciridir. Hâlihazırda İstanbul, 90
Ankara, İzmir ve Antalya’da marketleri, bunun yanında Bursa ve Ankara’da 2 adet
bayisi ile İstanbul, Ankara, Mersin, Adana ve Şanlıurfa’da satış temsilcileri
bulunmaktadır.
I.3. Değerlendirme
Dosyanın konusunu Carrier marka ısıtma soğutma cihazlarının yedek parçalarına
ilişkin pazarda Totaline aracılığıyla hâkim durumda bulunan Alarko Carrier’ın, söz
konusu hâkim durumunu yedek parçaları dilediği fiyat ve döviz kurundan satmak,
talep edilen parçaları stokunda bulundurmamak veya stokunda bulunsa dahi
yurtdışına sipariş açmak ve bu aşamada ürün bedelinin tamamının Avro cinsinden
hesaba yatırılmasını talep etmek yollarıyla kötüye kullandığı oluşturmuştur. Söz 100
konusu eylemlerin eski model Carrier marka cihazlara ilişkin olduğu iddia edilmiştir.
Bu bağlamda Alarko Carrier’ın, yedek parça teminine ilişkin sunduğu koşullarla, son
kullanıcı olan veya bağımsız servis sağlayıcı olarak faaliyet gösteren kişi veya
firmaların taleplerini dolaylı olarak reddettiği iddia edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, başvuru sahibinin yedek parça talebine
öncelikle stok bulunduğu şeklinde yanıt verildiği ancak daha sonrasında stoktaki
ürünlerin satıldığı ifade edilerek yurtdışına sipariş açılabileceğinin belirtildiği
görülmüştür. Siparişin işleme alınabilmesi için ise ürün bedelinin tamamının hesaba
yatırılması şart koşulmuştur. Bu noktada öncelikle ifade edilmesi gereken Alarko
Carrier’ın doğrudan bir şekilde başvuru sahibine mal sağlamayı reddetmediğidir. 110
Bunun yanında yurt dışına sipariş noktasında da herhangi bir zorlaştırma veya
engelleme bulunmadığı görülmüştür.
Alarko Carrier’dan elde edilen bilgiye göre, yasal kanun ve kurallara göre stokta
bulundurma zorunluluğu olmayan yedek parçaların herhangi bir talep olmaksızın
stoklarda bulunması ticari olmadığından bu tür parçaların talebi halinde yedek parça
bedelinin bir kısmı veya tamamı müşteriden istenmektedir. Söz konusu durumun 10
yılı aşkın ve artık üretimi olmayan cihazlara ait yedek parçalara yönelik olduğu ifade
edilmiştir. Başvuru sahibinin eski model Carrier marka ısıtma ve soğutma cihazları
olarak tanımladığı cihazlara ait yedek parçaların da bu kapsamda olduğu
anlaşılmıştır. Dolayısıyla, bu tür yedek parçaların talep döneminde stoklarda 120
bulunmamasının veya az sayıda bulunmasının ticari hayatın bir gereği olarak kabul
edilebileceği düşünülmüştür. Bunun yanında yedek parça bedellerinin tamamının
siparişten önce talep edilmesinin de Totaline ile talep sahibi arasındaki ticari ilişkinin
boyutuna göre farklılık gösterebileceği, Alarko Carrier’ın kendi ticari çıkarlarını
gözetmek amacıyla böyle bir yol izleyebileceği düşünülmüştür. Ayrıca talep edilen
yedek parçalara ilişkin bedellerin döviz (Avro) cinsinden talep edilmesi hususunun,
söz konusu ürünlerin yurtdışından ithal edilmesi sebebiyle makul olduğu kanısına
varılmıştır1.
Sonuç olarak, eldeki bilgiler ışığında, Carrier marka ısıtma ve soğutma cihazlarında
kullanılan yedek parçalar pazarında hâkim durumda olduğu varsayılan Alarko 130
Carrier’ın yedek parçaların temin koşullarına ilişkin eylemleriyle hâkim durumunu
kötüye kullandığına dair bir tespitte bulunulamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
1 Totaline’a ait internet sitesinde yedek parça fiyat listeleri yayınlandığı ve bu listelerde de ürün
bedelleri Avro cinsinden yer aldığı görülmüştür.
11-43/934.301
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
140
Full & Egal Universal Law Academy