Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-118 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-44/1000-346
Karar Tarihi : 03.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, Yunus ALTINIŞIK
C. BAŞVURAN : - Ercüment Levent ELEMEN
Kocaeli Ünvt. Tıp Fakültesi Hast. Çocuk Cerrahisi Anabilim
Dalı Umumitepe 41380/ KOCAELİ
- Halit Fırat ERDOĞAN
Sultantepe Mah. Mimirertegün Sok. 8/6 Üsküdar/İstanbul
- Doç. Dr. Emine CAN
Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü,
Umuttepe Yerleşkesi İzmit/Kocaeli
- Metin CANTÜRK 20
Çekmeköy, Ulubatlı Hasan Cad. Paradise Sit. A1/32 İstanbul
- Mustafa CİVAN
Hasdayı Sit. B2/28 Değirmendere/Kocaeli
- Derya KARA
Yahyakaptan Mah. Tepe Sok. G 26 A Blok D:2 İzmit/Kocaeli
- Nurhak TURHAN
Yenişehir Mah. Asilkent Sok. No:12/1 İzmit/Kocaeli
- Hülya EYÜGÜN
Yahyakaptan Mah. C 15 İzmit/Kocaeli
- Nejdet POLAT 30
Ataşehir Rezizdans A-43 Ataşehir/İstanbul
- İsmail YILDIZ
Adresi tespit edilememiştir.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Efe Tur Taşımacılık Petrol Otomotiv Yedek Parça Turizm
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Ömerağa Mah. Şahabettin Bilgisu Cad. No:13 Kocaeli
- İzmit Seyahat Taşımacılık İnşaat ve Turizm Hizmetleri Ltd. Şti.
Çiftlik Mah. Ali Uçar Cad. 80 İhsaniye Gölcük/Kocaeli
40
11-44/1000-346
2
E. DOSYA KONUSU: Efe Tur Taşımacılık Petrol Otomotiv Yedek Parça Turizm
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Efe Tur) ve İzmit Seyahat Taşımacılık İnşaat ve
Turizm Hizmetleri Ltd. Şti. (İzmit Seyahat)’nin uyumlu eylem ve fiili birliktelik
yoluyla tüketicileri mağdur ettikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda;
- Efe Tur ile İzmit Seyahat’in aralarında anlaşarak fiyat tespit ettikleri, servis
hizmetlerinin ve irtibat ofislerinin aynı yerde olduğu, İzmit Seyahat’in biletlerinin Efe
Tur’da satıldığı ve bir takım hizmetlerin birlikte yapıldığı,
- Adı geçen teşebbüslerin birleştiği ve ekonomik birlik oluşturduğu, bu nedenle tek bir 50
teşebbüs niteliğinde kabul edilmesi gerektiği, Kocaeli-İstanbul şehirlerarası otobüs ile
yolcu taşımacılığı pazarında rekabetin kısıtlandığı ve tekelleşmenin meydana geldiği,
bunun neticesinde 4054 sayılı Kanunun 16. maddesinin uygulanması gerektiği,
ifade edilerek konunun incelenmesi istenmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.04.2011, 18.04.2011 ve 19.04.2011
tarihlerinde 2612, 2862, 2922 ve 2923 sayılar ile giren başvurular üzerine hazırlanan
16.05.2011 tarih ve 2011-4-118/İİ-11-174-MA sayılı İlk İnceleme Raporu (takiben
10.06.2011 tarih ve 4382; 13.06.2011 tarih ve 4431 sayılı başvurular Kurum
kayıtlarına girmiştir.), 26.05.2011 tarih ve 11-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı 60
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 21.07.2011 tarih ve 2011-4-118/ÖA-11-174.MA sayılı
Önaraştırma Raporu 01.08.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/358 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Efe Tur ve İzmit Seyahat hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 70
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvurularda yer alan bilgilerin ışığında, ilgili ürün pazarı “karayolu ile yolcu
taşımacılığı hizmeti” olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Önaraştırmaya konu iddialar dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Kocaeli kalkışlı ve
varışlı karayolu ile yolcu taşıma hatları” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. İzmit Seyahat’ten Edinilen Belgeler
Teşebbüsten edinilen bir belgede, “İzmit Seyahat ya da ortakları tarafından son iki
yılda bir başka otobüs firmasının yönetiminde hak sahibi olmasını sağlayacak hisse 80
yahut pay edinilmemiştir. İzmit Seyahat paydaşlarından herhangi biri son iki yıl
zarfında şirket hisselerini satmamışlardır” ifadesi yer almaktadır.
11-44/1000-346
3
Belgelere göre, 2009 yılında şirketin cirosu … TL‘dir. Şirket 2009 yılında … TL …
etmiştir. 2011 yılı bilet fiyatları aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: 2011 yılı İzmit Seyahat Bilet Fiyatları
Kalkış- Varış Tarih Tutar Değişim Tarihi Tutar
Karamürsel-
Harem 01.01.2011
…
20.03.2011
…
Gölcük-Harem 01.01.2011 … 20.03.2011 …
İzmit-Harem 01.01.2011 … 20.03.2011 …
Harem-
Karamürsel 01.01.2011
…
20.03.2011
…
Harem-Gölcük 01.01.2011 … 20.03.2011 …
Harem-İzmit 01.01.2011 … 20.03.2011 …
Karamürsel-
Esenler 01.01.2011
…
20.03.2011
…
Gölcük-Esenler 01.01.2011 … 20.03.2011 …
İzmit-Esenler 01.01.2011 … 20.03.2011 …
Esenler-
Karamürsel 01.01.2011
…
20.03.2011
…
Esenler-Gölcük 01.01.2011 … 20.03.2011 …
Esenler-İzmit 01.01.2011 … 20.03.2011 …
I.2.2. Efe Tur’dan Elde Edilen Belgeler
Dosya mevcudu bilgilere göre, 1991 yılında Mehmet Sadık EFE tarafından kurulmuş
olan Efe Tur, 2003 yılında Mikdat DABAK ve Halit BIÇAK ortaklığınca devralınmıştır.
Şirketin 1000’i aşan çalışanı, 130 bilet satış noktası ve 120 araçlık filosu ve şehir içi 90
servis hizmeti bulunmaktadır. Günlük ortalama 10.000 yolcu taşınmaktadır.
Konuyla ilgili olarak yapılan önaraştırma kapsamında Efe Tur’dan elde edilen bilgiler
doğrultusunda, şirketin 2009 yılına ait cirosunun … TL olarak gerçekleştiği
görülmüştür. Aynı mali yılda … TL … bildirmiştir. Bunlara ek olarak şirketten sağlanan
belgeler çerçevesinde, Kocaeli merkezli yolculuklarda şirketin uyguladığı fiyat tarifeleri
aşağıda gösterilmiştir:
Tablo24: 2011 yılı Efe Tur Bilet Fiyatları
Kalkış-Varış Tarih Tutar Değişim-Tarihi Tutar
Değişim-
Tarihi Tutar
Kocaeli/Esenler 01.01.2011 … 20.3.2011 …
Esenler/Kocaeli 01.01.2011 … 20.3.2011 …
Kocaeli/Harem 01.01.2011 … 20.3.2011 …
Harem/Kocaeli 01.01.2011 … 20.3.2011 …
İzmir/Kocaeli 01.01.2011 … 20.04.2011 … 17.06.2011 …
Kocaeli/İzmir 01.01.2011 … 20.04.2011 … 17.06.2011 …
Kocaeli/Ankara 01.01.2011 … 01.05.2011 … 17.06.2011 …
11-44/1000-346
4
Ankara/Kocaeli 01.01.2011 … 01.05.2011 … 17.06.2011 …
Kocaeli/Bursa 01.01.2011 … 25.04.2011 … …
Bursa/Kocaeli 01.01.2011 … 25.04.2011 … …
Kocaeli/Marmaris 01.01.2011 … 01.05.2011 … 19.06.2011 …
Marmaris/Kocaeli 01.01.2011 … 01.05.2011 … 19.06.2011 …
I.3. Değerlendirme
I.3.1. Fiyata İlişkin İddialar
Başvuruda tarafların aralarında anlaşarak fiyat tespit ettikleri iddia edilmekle birlikte, 100
pazarda uygulanan fiyatların birbirinden farklı olduğu dosya mevcudu bilgilerden
anlaşılmıştır.
I.3.2. Tarafların Yazıhanelerini Birleştirdikleri İddiası
Aynı hatta faaliyet göstermekte olan otobüs firmalardan birinin diğerinin acenteliğini
yürütmesi günümüz ticari ortamında sıkça rastlanan bir uygulama haline gelmiştir.
Bunun ötesinde, özellikle büyük şehirlerin nüfus ve yüzölçümlerinin hızla artması
neticesi şehir içi servislerin ortak kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Şehir içi
servislerin ortak kullanımı ve benzeri etkinlik sağlayan uygulamalara Rekabet Otoritesi
tarafından son verdirilmesi, arzu edilen rekabet ortamını sağlamayabilecektir. Zira bu
durumda servis ağı kuran sayıları birkaç adedi geçmeyen teşebbüs piyasada 110
faaliyetini sürdürürken, diğerlerinin piyasa dışına çıkması mümkün olabilecektir.
I.3.3. Tekelleşme İddiaları
Ülkemizde ticari koşulların kaldırabileceğinden daha fazla sayıda otobüs işletmesi
mevcuttur ve T.C. Ulaştırma Bakanlığı gibi yetkili idari organların bu sayının
azaltılması doğrultusunda çabaları bulunmaktadır. Kocaeli ilinde şikâyete konu iki adet
teşebbüs var iken başkaca şirketlerin de İzmit merkezli seferlerinin olduğu
bilinmektedir. Şikâyet dilekçelerinde yer verilmemekle birlikte, İzmit-İstanbul hattında
Gürkan Turizm otobüsleri de yolcu taşımacılığı hizmeti vermektedir. Bunun ötesinde;
Ankara-İstanbul yolu üzerinde bulunan Kocaeli kentinden Türkiye’nin bütün coğrafi
bölgelerine yönelik otobüs seferleri mevcuttur. 120
I.3.4. Hizmet Kalitesi ve Sefer Sıklığına İlişkin İddialar:
Şikâyetler iki otobüs firmasının anlaşarak sefer sıklığını azalttığı iddiasına
odaklanmaktadır. Bununla birlikte, azalan sefer sayısı, seferlerin saatte 4’ten 3’e
inmesinden ibarettir. Tarafların bazı semtlerde aynı yazıhaneyi paylaşmaları,
otobüslerin hareket noktalarının aynı otogar olması gibi ilgili pazara özgü veriler
dikkate alındığında, teşebbüslerin bir anlaşma olmaksızın dahi sefer saatlerini doluluk
oranını en üst düzeye taşıyacak şekilde birbirini gözleyerek tespit etmeleri olasıdır.
Yukarıda verilen bilgiler ışığında hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerle ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı
kanaatine varılmıştır. 130
11-44/1000-346
5
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy