Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-137 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-44/987-333
Karar Tarihi : 3.8.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit
GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA
C. ŞİKAYET
EDEN : - İstanbul Çiçekçiler Esnaf Odası
Temsilcisi: Av. Turan ÖNER
Zuhuratbaba Mah. Asiller Sok. No: 2/A D:6 Bakırköy / İstanbul 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Saraçhane / İstanbul
E. DOSYA KONUSU : İstanbul Büyükşehir Belediyesinin, muhtelif noktalarda
özel çiçek büfeleri kurması ve bu büfelerin işletme hakkını, ihale yoluyla, özel
kişilere gelir ortaklığı karşılığı vermesi uygulamasının rekabet kurallarına aykırı
olduğu iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- İstanbul Büyükşehir Belediyesinin(Belediye) 13.9.2007 tarih ve 1729 sayılı Belediye
Meclisi kararı ile, İstanbul genelinde yerleri Belediye Başkanlık Makamınca
belirlenecek çiçek satış büfelerinin kurulmasının ve bu büfelerin %50 gelir ortaklığı
şartı ile özel şahıslarca işletilmesinin kararlaştırıldığı,
- Bu uygulamanın Belediyenin hâkim durumunu kötüye kullanması anlamına geldiği,
- Çiçek büfelerinin Belediye ortaklığı sebebiyle en iyi noktalara ve şikâyetçi oda üyesi
esnafın işyeri yakınlarına yerleştirilmiş olduğu, bu durumun oda üyesi esnafı zarara
soktuğu,
- Ayrıca çiçek büfelerinin kurulması sırasında Belediyenin hakim durumunu 40
kullanarak oda kaydı yaptırmadan işlem tesis ettiği
ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.6.2011 tarih ve 4244 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 10.6.2011 tarih ve 2011-3-137/İİ-11-370.ÇDA sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 23.6.2011 tarih ve 11-39/809-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
50
11-44/987-333
2
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 19.7.2011 tarih ve 2011-
3-137/ÖA-11-370.ÇDA sayılı Önaraştırma Raporu 29.7.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-
110.02.02/254 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-44 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle; başvuruya konu iddialar
bakımından 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı
ifade edilmiştir.
60
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu
tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile
kötüye kullanması” yasaklanmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un lafzından da açıkça anlaşıldığı üzere bir eylemin 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilebilmesi için iki unsurun “bir
arada” bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla ihlal ancak ve ancak teşebbüsün hâkim 70
durumda bulunması ve eylemin, kötüye kullanma niteliğinde olması durumlarının
beraber gerçekleşmesi ile ortaya çıkabilecek, bu iki unsurdan birinin eksikliği halinde
ihlalden bahsedilemeyecektir. Bu bağlamda hâkim durumun kötüye kullanılmasına
ilişkin yapılan analizlerde, ilk aşamada şikâyete konu olan teşebbüsün hâkim
durumda olup olmadığı incelenebileceği gibi, şikâyete konu olan davranışın bir
kötüye kullanma hali içerip içermediği de öncelikle değerlendirilebilir. Aşağıda ilgili
teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığından bağımsız olarak şikâyete konu
eylemin bir kötüye kullanma hali olup olmadığı incelenmiştir.
Başvuru konusu iddiaların temelini Belediyenin hakim durumunu kullanarak ayrımcı 80
bir davranış sergilemesi, mevcut çiçek büfesi sahiplerini zarara uğratması
oluşturmaktadır.
Başvuru sahibi oda vekilinin kötüye kullanma iddiaları şikâyet dilekçesinde şu şekilde
yer almıştır:
“1. Belediyenin işlemi, hâkim durumunu kötüye kullanmakla aynı anlamdadır. 4054
sayılı kanuna açıkça aykırılık oluşturmakla birlikte 5326 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar
Meslek Kuruluşları Kanunu 13. madde 2. paragrafında belirtildiği üzere resmi
makamlarca esnaf ve sanatkârların mesleki faaliyetlerini ilgilendiren hususlarda
alınacak kararlarda ilgili odanın mutalaası alınır hükmü ihlal edilmiştir. Kurulacak 90
komisyonlarda oda temsilcilerinin bulunması zorunludur. Çiçek büfeleri kurulurken bu
hususa uyulmamıştır.
2. Gelirinin yarısı belediyeye ait olmak üzere özel kişilere ihale yolu ile çiçek büfesi
kurdurulması 4054 sayılı Kanuna ve 4734 sayılı İhale Kanununa açıkça aykırıdır. Zira
rekabet hukukuna ve eşit muamele ilkelerine aykırı davranılmıştır. Gelirinin yarısı
belediyeye ait olmak üzere cümlesiyle özel kişilerin aldığı ihalenin kamunun desteği
ile ticari rekabeti ortadan kaldıracağı izahtan varestedir. Çiçek büfeleri belediyenin
ortaklığı sebebi ile en iyi noktalara ve müvekkil oda üyesi esnafın işyeri yakınlarına
yerleştirilmiş olup bu durum oda üyesi esnafın fiilen zarar görmesine sebep olmuştur.
Kamuya ait en mutena yerler bu büfelere tahsis edilmiştir. 100
11-44/987-333
3
3. Ayrıca çiçek büfeleri kurulurken ruhsat alımı öncesinde oda üyeliği yapılması
gerektiği yönündeki kanun hükmü hiçe sayılmıştır.”
İddialarda yer verilen 1. ve 3. maddenin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği açıktır. Rekabet Kurulu sadece kendisini yetkilendiren 4054
sayılı Kanun kapsamında ihlal tespiti ile mükellef olup diğer kanun ve mevzuata olan
aykırılıkların ve hukuksuzlukların tespitinde görevi ve yetkisi, doğal olarak
bulunmamaktadır. Dolayısıyla ilgili maddelerdeki mevzuatın ihlal edildiği yönündeki
iddiaların Rekabet Kurulu tarafından incelenmesi ve bu konularda hüküm verilmesi
mümkün değildir.
110
Diğer yandan yukarıda 2. maddede yer verilen kötüye kullanma iddiasına ilişkin
olarak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26. maddesi incelendiğinde,
maddede;
“ Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta
belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve
bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim
kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki
hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay
bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %
50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına 120
ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle
işletilmesini devredebilir.”
hükümlerine yer verildiği görülmektedir. Bu bağlamda Belediyenin kendisine Kanun
ile münhasıran verilmiş bir yetkiyi kullandığı, bu yetkinin “en iyi” ve “mutena” yerleri
kiralamak şeklinde kullanılmasının ise iktisadi rasyonaliteye uygun olduğu kanaatine
varılmıştır. Olayda rekabeti kısıtlama amacı veya etkisi taşıyan bir kötüye kullanma
halinden ziyade elde edilecek geliri artırmaya yönelik bir iktisadi karar bulunduğu ve
bu uygulamanın bilakis rekabeti artırıcı sonuçlarının olabileceği ve dolayısı ile ilgili
Belediye’nin şikâyete konu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un ilgili maddesi 130
kapsamında ihlal oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy