Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-44/991-337

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-167 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 11-44/991-337
Karar Tarihi : 03.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Hale GÜNDÜZ, Selvi KOCABAY 10
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mh. Aytar Cd. No:2, 34340
Beşiktaş/İstanbul
- Alternatifbank A.Ş.
Cumhuriyet Cad. No:46 34367 Şişli/İstanbul
D. TARAFLAR : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
- Alternatifbank A.Ş.
E. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Garanti Bankası) ile
Alternatifbank A.Ş. (Alternatifbank) arasında 23.12.2010 tarihinde imzalanan 20
Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi'ne menfi tespit belgesi verilmesi
veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.5.2011 tarih ve 4040 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 27.07.2011 tarih ve 2011-4-167/MM-11-378.HG sayılı Muafiyet Ön
İnceleme Raporu 29.07.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-130.01.03/353 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- Garanti Bankası ve Alternatifbank arasında 23.12.2010 tarihinde imzalanan “Bonus
Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Tarafların birbirine rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşme’nin 30
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamayacağı,
- 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda;
anılan maddede belirtilen şartların sağlandığı göz önüne alınarak, bahsi geçen
Sözleşme’ye Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza tarihi olan
23.12.2010 tarihinden itibaren muafiyet tanınmasının uygun olacağı
görüşüne yer verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı 40
11-44/991-337
2
Dosya konusu bakımından, ilgili ürün pazarı teşebbüslerin akdettikleri sözleşmenin etki
edeceği pazardır. Garanti Bankası ve Alternatifbank esas olarak bankacılık hizmetleri
alanında faaliyet göstermektedir. Başvuru konusu Sözleşme de tarafların kredi kartları
alanındaki faaliyetlerine ilişkindir. Sözleşme ile Alternatifbank, “Bonus” marka ve logolu
kart ihraç edebilecek; bu kartlarla müşterilerine mevcut Bonus Kart üye işyerlerinde
taksitli alışveriş ve ödül kazanma imkânı tanıyabilecektir. Ayrıca yapacağı üye işyeri
sözleşmeleri ile Alternatifbank ve Garanti Bankası kredi kartlarının kullanılabileceği üye
işyeri ağını genişletebilecektir. Bu çerçevede bildirime konu dosyaya ilişkin ilgili ürün
pazarı “çok markalı kredi kartları ihracı pazarı” (issuing) ve “üye işyeri edinme pazarı”
(acquiring) olarak belirlenmiştir. 50
H.1.2. Coğrafi Pazar
Taksitli alışveriş ve ödül biriktirme imkânı sağlayan çok markalı kredi kartlarının etkili
olduğu coğrafi pazar, söz konusu kartların ülkemiz genelinde kullanılması dolayısıyla
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Bildirime Konu Sözleşme
Sözleşme ile Garanti Bankasının uluslararası kart kuruluşları ile imzalamış olduğu lisans
sözleşmeleri çerçevesinde çıkarttığı ve işyerlerinden taksitli mal ve/veya hizmet satın
alma, alışverişlerde para yerine kullanılabilen bonus kazanma, kazanılan bonusları
uygulamaya dâhil işyerlerinde mal ve/veya hizmet satın almak için kullanma imkânı
tanıyan, Garanti Bankası tarafından kurulan ve işletilen Bonus Kredi Kartı programının 60
ve bu programın parçalarının Alternatifbank tarafından da kullanılabilmesi ve bu
kullanım esnasında tarafların hak ve yükümlülüklerinin, uygulama esaslarının, hizmet
standartlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yapılan bildirimde belirtildiği üzere anılan
sözleşme ile Alternatifbank,
 Müşterilerine Garanti Bankası tarafından çıkarılan, Bonus Kart hamillerine sağlanan
avantajlara ve özelliklere sahip kredi kartını, kendi isim ve logosunu kullanmak suretiyle
pazarlayabilecek, basabilecek, operasyonel hizmetlerini verebilecek,
 Garanti Bankası ve Garanti Bankasının yetkilendirdiği üçüncü kişilere1, oluşturulan ağ
içerisindeki üye işyerleri ile başkaca bir sözleşme imzalamaksızın kendisi tarafından
çıkarılan Bonus Kredi Kartlarının taksit yapma, ödül kazanma vb. avantajlar sağlayacak 70
şekilde, ağ içerisinde kabul edilmesi ve işlem görmesi hakkına sahip olacak ve kendi
üye işyeri ağını oluşturmak amacıyla herhangi bir yatırım maliyetine katlanmayacak,
araştırma geliştirme yatırımlarında bulunmayacak,
 Bonus Kart’ın piyasadaki bilinirliğinin ve mevcut ürün özelliklerinin avantajından
faydalanacak olduğundan yeni bir ürün geliştirmenin getireceği reklam ve yatırım
harcamalarından büyük ölçüde tasarruf edecek,
 Üye işyeri ağını genişletmek amacıyla gerekli POS terminali yatırımına
katlanmayacak, POS terminallerinin bonus kazandırma/kullandırma, taksit yapma
imkânına sahip olması için yazılım maliyeti ile karşılaşmayacak,
 Sözleşme süresince Garanti Bankasının gerçekleştireceği kampanya ve bilinirlik 80
amaçlı reklam maliyetlerine katkı sağlayacak olup, kendi kart hamilleri de bu

1 Halihazırda bu bankalar Denizbank A.Ş., Şekerbank A.Ş. ING Bank A.Ş., Türk Ekonomi Bankası A.Ş.
Eurobank Tefken A.Ş. ve Bonus markasını kullanmamakla beraber Bonus özellikli kredi kartı çıkaran,
ancak Bonus Partner Anlaşması yapma yetkisine sahip olmayan Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. olup
bu bankaların her biri Platform Bankaları olarak anılmaktadır.
11-44/991-337
3
kampanyalardan yararlanmasına rağmen bu kampanyaların duyurumu için yapılacak
reklam maliyetlerinden de tasarruf sağlayacak,
 Sözleşmede taraflara getirilen, POS terminallerini uluslararası kredi kartı
kuruluşlarınca belirlenen EMV 2000 standartlarını ve gelecekte belirlenecek EMV akıllı
kart standartlarını destekleme yükümlülüğü neticesinde, her iki taraf POS terminallerinin
standartlarını yükseltecek ve tüketicilere daha kaliteli ve güvenli hizmet verebilecektir.
Bildirim Formu’nda inceleme konusu Sözleşme’nin, Garanti Bankasının kurmuş olduğu
ve hâlihazırda Garanti Bankası ile birlikte 7 üyesi bulunan Bonus Kredi Kartı
Platformu’na Alternatifbankın da dâhil edilmesi amacını taşıdığı, bu amaç doğrultusunda 90
Sözleşme’de söz konusu programın bütünlüğünün sağlanması ve Garanti Bankasının
bugüne kadar oluşturduğu marka standartları ve teknik standartların korunması ve kart
hamillerine verilecek hizmetin asgari seviyesinin belirlenmesi amacıyla birtakım ilkelerin
düzenlendiği belirtilmiştir. Bu düzenlemelerin tarafların ticari özgürlüklerini kısıtlamadığı,
tarafların Bonus Kredi Kartı Programı’nın işletimi ile ilgili olarak alacakları kararların ve
yapacakları uygulamaların, her bir tarafa ait Bonus Kart hamilleri arasında ayrım
yapılmaması, özellikle tüketici yararı ve mevcut marka standartları ile teknik standartların
korunması amacıyla belli standartlara bağlama amacını taşıdığı ifade edilmiştir.
Taraflar sözleşme kapsamında gerçekleştirecekleri faaliyetlerle ilgili olarak;
 Kendi bonus kart hamillerine tanıdıkları imkânların tamamını diğer tarafın bonus kart 100
hamillerine de tanıma,
 Program kapsamında kullanılacak olan Alternatifbank POS terminallerini minimum
standartlara bağlama,
 Bir tarafça çıkartılan Bonus Kartın diğer tarafça veya Garanti Bankasının daha
önceden bu konuda sözleşme imzalamış olduğu Şekerbank, TEB, ING Bank, Denizbank
ve Eurobank tarafından çıkartılan Bonus Kartlar ve Türkiye Finans Katılım Bankası
tarafından çıkartılan Bonus özellikli kartlara oranla daha cazip hale getirecek veya bu
şekilde olduğu izlenimini verecek reklam, tanıtım yapmama,
 Gerek web üyeleri gerekse web üyeleri dışındaki işyerlerinden yapılan harcamalarda
kart hamillerine tanınacak minimum avantajları belirleme, 110
 Marka kullanımını belli standartlara bağlama
hususlarında mutabık kalmışlardır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi
Bildirime konu Sözleşme’nin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 3. maddesinde sözleşmenin
amacı, “Garanti Bankası tarafından kurulan ve işletilen Bonus Kredi Kartı Programının
Alternatifbank tarafından da kullanılabilmesi ve bu kullanım esnasında tarafların karşılıklı
hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi” olarak açıklanmıştır. Bu amaç doğrultusunda
Alternatifbank müşterilerine, Garanti Bonus Kart hamillerine sağlanan avantajlara ve
özelliklere sahip Bonus Kredi Kartını (Bonus Classic Card, Bonus Plus Card, Bonus 120
Premium Card, Bonus Platinum Card, Bonus Business Card, Bonus Ticari Kartlar)
Alternatifbank isim ve logosunu kullanmak suretiyle pazarlamaya, basmaya,
operasyonel hizmetlerini vermeye devam edebilecektir. Sözleşme’nin yürürlüğe girmesi
ile birlikte Alternatifbank tarafından çıkarılan/çıkartılacak olan Bonus Kredi Kartları
Garanti Bankası ve yetkilendirdiği üçüncü kişilerce oluşturulan web dâhilindeki üye
11-44/991-337
4
işyerleri ile başkaca bir sözleşme imzalamaksızın aynı koşullarla web içerisinde kabul
edilecek ve işlem görecektir. Sözleşme, -4. madde uyarınca- düzenlenen hükümlere
uygun olarak süresinden önce feshedilmedikçe Alternatifbank tarafından ilk kartın
basımı tarihinden başlamak üzere 5 yıl süre ile geçerli olacaktır.
Sözleşme’nin 5. maddesi ise, uygulama esaslarını belirlemektedir. 5.2.1. sayılı madde 130
uyarınca taraflar, diğer tarafın ya da platform üyelerinin Bonus Kredi Kartı hamillerine
yönelik kampanyalarda en az 5 işgünü önceden verilmiş yazılı ön onayını arayacaktır.
Böyle bir durumda Alternatifbank doğrudan Garanti Bankası ile temasa geçerek diğer
platform üyelerinden yazılı onay/icazet alınmasını talep edecektir. 5.2.4. sayılı madde
uyarınca taraflar reklam ve ilanlarında kendileri tarafından verilen Bonus Kartların diğer
tarafça veya platform üyelerinden herhangi biri tarafından verilen Bonus Kredi
Kartlarından daha avantajlı olduğunu belirtmek suretiyle reklam, tanıtım vb. uygulama
yapamayacaktır.
Sözleşme’nin 5.2.5. sayılı maddesine göre ise Alternatifbank, Garanti Bankası
tarafından yürütülmekte olan mevcut veya ilerde çıkartılacak kart uygulamalarını 140
(sözünüze bonus, arkadaşını getirene bonus v.b. uygulamaları) gerçekleştirmek istediği
takdirde, bu kapsamda alınacak müşteri harcama taahhütlerinin ve karşılığında verilecek
bonusların, her ne ad altında olursa olsun alınacak tutarların, Garanti Bankası veya
diğer platform üyelerinden kendisine kart hamili çekecek veya Bonus Kredi Kartları
Programını cazip olmaktan çıkaracak nitelikte olmayacağını kabul ve taahhüt
etmektedir.
Sözleşme’nin 5.2.6. sayılı maddesi uyarınca Alternatifbank Garanti Bankası tarafından
uygulanmakta olan Bonus Plus ve Bonus Premium gibi kart sadakat programları
kapsamında, Bonus Kredi Kartlarının bir üst seviyede bonus kazandırmasına ve karta
daha fazla avantaj sağlamasına imkân veren kart seviyesi yükseltme uygulamalarının, 150
Garanti Bankası veya diğer platform üyelerinden kendisine kart hamili çekecek veya
Bonus Kredi Kartı Programını cazip olmaktan çıkartacak nitelikte olamayacağını kabul
ve taahhüt etmektedir. Sözleşme’nin 5.2.8. sayılı maddesi uyarınca Alternatifbankın,
Garanti Bankasının sunduğu hizmetlerden farklı olan tüm hizmetler için Garanti
Bankasından yazılı onay alması gerekmektedir.
Sözleşme’nin 5.3.1. maddesine göre Alternatifbank, kendisi tarafından web üyesi
yapılarak Bonus Kredi Kartı Programı’na dâhil edilecek üye işyerlerine verilecek bonus
oranlarını belirleme ya da tavsiye etme yetkisine sahiptir. Ancak söz konusu oranlar
Garanti Bankası tarafından verilen ve sektör bazında önerilen oranların altına
düşmeyecektir. Garanti Bankası bu oranları her zaman değiştirmeye yetkili olup, Garanti 160
Bankası’nın bu oranları değiştirmesi halinde dahi Alternatifbank web üyesi dışında
yapılan harcamalar karşılığında, Garanti Bankası tarafından kendisine bildirilecek olan
bonus oranlarını aynen vermekle yükümlüdür.
H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Sözleşme’nin tarafları, bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün
pazarı olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar… hukuka aykırı
ve yasaktır.” hükmünü haizdir. Dolayısıyla “çok markalı kredi kartları ihracı pazarı” ile 170
“üye işyeri edinme pazarı”nda faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan Garanti ve
11-44/991-337
5
Eurobank’ın bir kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri Sözleşme rekabeti
kısıtlayıcı nitelikte olup, 4. madde yasağına tabidir.
Ayrıca, Sözleşme’nin kapsamı ve uygulama esaslarına düzenleyen, Alternatifbank
tarafından Bonus Kredi Kartı hamillerine yönelik yapılacak kampanyalara, reklam ve
tanıtım faaliyetlerine getirilen kısıtların, Alternatifbank tarafından verilecek bonus
oranlarına yönelik kısıtlamaların ve ayrıca kart uygulamalarının, müşterilere verilecek
bonusların, sağlanacak avantajların sahip olacağı özelliklerin tespit edilmesi gibi
konuların yer verildiği 5. maddesi rekabeti sınırlayıcı niteliktedir.
Söz konusu düzenlemeleriyle teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma 180
niteliğinde olan Sözleşme’ye, 4054 sayılı Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı
olmadığına dair bir menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında
değerlendirilecek anlaşmalar üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet
gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli bir mal veya hizmetin alımı,
satımı yahut yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir diğer ifade ile anılan
Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir sözleşmenin öncelikle teşebbüsler
arası dikey bir ilişkiyi düzenlemeye yönelik olması gerekmektedir.
Garanti Bankası ve Alternatifbank çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet gösteren 190
teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etmekte ve işyerleri ile anlaşmaları
bulunmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme’ye taraf teşebbüsler ilgili ürün pazarı bölümünde
yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar. Bu çerçevede, bildirime konu
Sözleşme’yi 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamında bir değerlendirmek mümkün değildir.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de
yararlanamadığı tespit edilen Sözleşme’ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun’un
5. maddesinde öngörülen koşulların sağlanması gerekmektedir.
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması 200
Hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın özelliklerine göre
değerlendirilmesi gerekmekle birlikte, genel olarak üretim ve dağıtım maliyetlerinin
düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni
piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması
gibi hallerin varlığı halinde ekonomik yararın sağlandığı kabul edilmektedir.
Yapılan bildirimde de belirtildiği üzere, kredi kartlarının taksit/ödül imkânlarının
kullanılabilmesi için kart çıkaran banka ile üye işyeri anlaşması yapan bankanın aynı
olması gerekmektedir. Öte yandan bildirime konu Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı
Sözleşmesi ile ülkemizde yaygınlaşmakta olan bir uygulamayla Alternatifbank başka bir
banka tarafından hâlihazırda oluşturulmuş olan bir kredi kartı programından 210
faydalanabilecek ve Alternatifbank tarafından çıkarılan kredi kartları, herhangi bir
anlaşma imzalamaya gerek kalmaksızın Garanti Bankası, TEB, Şekerbank, ING Bank,
Eurobank Tefken ve Denizbank üye işyerlerinde de taksit yapma ya da kazanılan
ödüllerin kullanılması imkânına sahip olacaktır.
11-44/991-337
6
Sözleşme ile çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarında kapalı ağ
olarak faaliyet gösteren Bonus üye işyeri ağı Alternatifbankın kredi kartı kullanıcılarının
kullanımına açılmıştır. Bu yolla Alternatifbank yeni bir yaygın üye işyeri ağı oluşturmaya
gerek kalmaksızın Garanti Bankası, TEB, Şekerbank, ING Bank, Eurobank Tefken ve
Denizbankın oluşturduğu mevcut üye işyeri ağında ihraç ettiği kartları kullandırma
imkânına sahip olacaktır. Alternatifbank böylelikle yeni üye işyeri anlaşmaları yapmasa 220
dahi mevcut üye işyeri ağından faydalanarak güçlü bir marka ile beraber çok markalı
kredi kartları piyasasındaki pazar payını artırma imkânına kavuşacaktır. Bunun yanı sıra
genişleyen üye işyeri ağı sayesinde daha kolay müşteri çekebilecek ve üye işyeri
pazarındaki cirosunun yanı sıra kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da artırabilecektir.
Diğer yandan, sözleşmeye taraf bankaların program kullanımına yönelik söz konusu
Sözleşme dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin sunulmasında gelişme ve
iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir. Alternatifbank altyapı yatırımlarını
artırmak yerine Bonus’un mevcut geniş ağından faydalanabilecek; yeni POS terminali
yatırım, bakım ve onarım maliyeti üstlenmeyecek, bu terminallerin yönetimi için gerekli
insan kaynağı maliyetine maruz kalmayacak ve mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri 230
eklemek suretiyle faaliyet gösterecektir. Bu anlamda Sözleşme ile birlikte bir bakıma
Alternatifbankın ölçek ekonomisinden faydalanması söz konusu olacaktır. Bunun yanı
sıra güçlü bir marka yaratmanın gerektirdiği reklam, müşteri memnuniyeti, ilişki yönetimi
yatırımlarından çok büyük ölçüde tasarruf sağlayacaktır. Böylece Alternatifbank
müşterileri açısından bankacılık hizmetlerinin önemli parçalarından biri olan kredi kartları
pazarında hizmet alımında iyileşme sağlanması söz konusu olacaktır.
Ayrı POS cihazı yerleştirilmesi bankalar açısından maliyeti artıran bir unsur olduğu gibi,
bu maliyetin takas komisyonuna yansıtılması sonucunda ekonominin geneline de bir
maliyet yüklenmektedir. Zira bankaların POS cihazı yerleştirmek için katlandıkları
maliyetleri bankalar arası işlemlerde uygulanacak takas komisyonuna yansıttıkları 240
bilinmektedir. İhraççı banka tarafından kabulcü bankadan alınan takas komisyonu
kabulcünün bunu üye işyerine; üye işyerinin de bunu fiyatlar yoluyla tüketiciye
yansıtmasıyla ekonominin bütünü açısından bir maliyet haline gelmektedir. Söz konusu
işbirliği bu anlamda taraf bankalara bir maliyet avantajı sunacak ve bankaların
kaynaklarını daha etkin bir şekilde kullanmalarına olanak tanıyacaktır.
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
4. madde anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi
için, yukarıda değinilen ve anlaşmanın tarafları açısından elde edilen iyileşmenin
tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Tüketicinin yarar sağlaması açısından beklenen
genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış sonrası etkin hizmetler, ürün 250
çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında
devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında
değerlendirilebilmektedir.
İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici yararı açısından ilk bakılması gereken
Alternatifbankın müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası değişmelerdir. Bu
bağlamda incelemeye konu anlaşma vasıtasıyla kredi kartları pazarında hâlihazırdaki
Alternatifbank kredi kartı hamillerinin yaygın bir üye işyeri ağına sahip olan Bonus’un
sağladığı ödül/puan uygulamasından faydalanmaları sağlanmış olmaktadır. Bu açıdan,
Alternatifbank müşterilerinin Türkiye’nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine dâhil
olarak alışveriş yapma imkânına sahip olmaları tüketici yararı açısından en dikkate 260
değer husustur.
11-44/991-337
7
Bunun yanı sıra, Alternatifbank Sözleşme ile sağladığı yatırım, maliyet, fiyat, insan
kaynağı avantajlarını daha iyi hizmet sunabilmek için diğer hizmetlere ayırabilecek ve
kart hamilleri bundan etkin hizmet almak ve bu hizmeti, düşen maliyetler sayesinde
ucuza almak imkânına sahip olabilecektir. Ayrıca Alternatifbank müşterileri için ürün
çeşitliliği artacak, ürüne daha kolay ulaşabilme imkânı sağlanabilecektir. Bunun yanında,
Alternatifbank müşterileri kartlarının smart kart teknolojisi ile basılması ve çip taşıması ile
daha güvenli alışveriş yapma imkanına sahip olabilecektir.
Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu pazarlarda bir arz
edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep söz konusudur. 270
Bir diğer ifade ile sunulan mal veya hizmeti talep eden iki farklı müşteri grubu
bulunmaktadır. Bunlardan ilki kart kullanıcıları ikincisi ise üye işyerleridir. Kart
kullanıcıları bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine sahipse karta olan talep o
oranda artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı ne çok tüketici tarafından
kullanılmaktaysa üye işyerlerinin o kredi kartının POS’unu kabul etmek konusundaki
istekleri artacaktır. Kart kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki bu pozitif dışsallık
nedeniyle, tüketici boyutundaki bir fayda artışının diğer bir tüketici grubu olan üye
işyerine yansıması söz konusudur. Dolayısıyla işbirliği ile gelen pazar payı artışıyla daha
fazla tüketicinin fayda görmesi muafiyetin ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması 280
Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu anlaşma
ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalıdır.
Bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar
sağlaması rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamalıdır.
Yapılan bildirimde, Garanti Bankası’nın 2010 yılı sonu itibariyle kredi kartı ile yapılan
işlemlerden elde edilen cirolar bakımından pazar payının %..., üye işyeri ve ATM ağı
bakımından ise %... olduğu belirtilmiştir. Alternatifbankın ise söz konusu alanlarda pazar
payının %... olduğu başka bir deyişle hâlihazırda kredi kartı hizmetlerinde faaliyet
göstermediği ifade edilmiştir. Buna göre bildirime konu işlem ile Garanti Bankasının
pazar payları değişmeyeceğinden ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabet ortadan 290
kalkmayacaktır.
İlgili pazarda benzer anlaşmalar 2006 yılından beri yapılmakta olup hâlihazırda ilgili
pazardaki rekabet, irili ufaklı bankaların birbirleriyle olan asimetrik ve cılız rekabetinden
çıkıp, pazarda öne çıkan World, Bonus, Axess, Advantage, Maximum gibi kart sistemleri
arasındaki gerçek rekabete dönüşme sürecini tamamlamaktadır. Küçük ölçekli bankalar
ise bu tür anlaşmalar sayesinde bu sürece dâhil olmak imkânına kavuşmaktadır. Kurul
tarafından her zaman mercek altına alınması ve sonlandırılması mümkün olan bu tür
geçici anlaşmaların bir diğer olumlu etkisi ise, eskiden büyük bankaların tayin ettiği
rekabet şartlarında pazarda tutunmaya çalışan küçük ölçekli bankaların, anılan süreçte
kart sayılarını ve üye işyerlerini artırarak güçlenme imkânı bulacak olmasıdır. Bunun 300
sonucunda, söz konusu anlaşmalara Kurul tarafından son verilebileceği gelecekte, bu
bankalar artık rekabete daha dayanıklı hale gelmiş olacaktır.
Sonuç olarak bildirime konu anlaşma sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde
rekabetin ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı neticesine
ulaşılmıştır.
11-44/991-337
8
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık, izlenen amacın elde
edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin sınırlanmasının
gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile 310
amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı
yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler.
Sözleşme ile amaçlanan teşebbüslerin üye işyeri ve kart kullanıcılarının sayısını
artırmak ve bu yolla rakipler ile daha etkin rekabet edebilmektedir. Anılan Sözleşme de
bu doğrultuda hazırlanmış ve rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayıcı herhangi bir
hükme yer verilmemiştir.
Bu çerçevede, Kanun’un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime konu
Sözleşme’ye bireysel muafiyet verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 320
1- Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Alternatifbank A.Ş. arasında 23.12.2010 tarihinde
imzalanan “Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine,
2- Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Alternatifbank AŞ.’nin birbirine rakip teşebbüsler
olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşme'nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin
Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına,
3- 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda;
anılan maddenin birinci fıkrasında sayılan şartların tamamının karşılanması nedeniyle,
ikinci fıkrası çerçevesinde bahsi geçen Sözleşme'ye imza tarihi olan 23.12.2010
tarihinden itibaren muafiyet tanınmasına 330
OYBiRLiGi ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy