Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-170 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-45/1031-352
Karar Tarihi : 17.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Özgür Can ÖZBEK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İsmail Umut ARABACI
ismailumut@
- Hasan BAYKARA
h_baykara@
- İhbar
D. HAKKINDA İNCELEME 20
YAPILANLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı 34430 İstanbul
-Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
Vodafone Plaza Büyükdere Cd. No:251 Maslak
34398 İstanbul
-Bilkom Bilişim Hizmetleri A.Ş.
Mahir İz Caddesi No: 26 Kat: 2 Altunizade Üsküdar
34662 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş., Vodafone
Telekomünikasyon A.Ş. ve Bilkom Bilişim Hizmetleri A.Ş.’nin anlaşarak Apple 30
firması tarafından çıkarılan iPhone 4 isimli ürünün yalnızca Turkcell ve
Vodafone bayilerinde, taahhütlü olarak ve fahiş fiyatla satılmasına sebep
oldukları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Apple firmasının bir ürünü olan ve 2010
yılı Eylül ayında piyasa sürülen iPhone 4 isimli cihazın Türkiye piyasasında satışına
yönelik olarak; Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell), Vodafone
Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone) ve Bilkom Bilişim Hizmetleri A.Ş. (Bilkom)
arasındaki bir anlaşma sonucunda ürünün yalnızca anılan GSM operatörlerinden
birinin hattını da içerecek şekilde satıldığı, ürünün Apple Türkiye distribütörü Bilkom
tarafından satılmadığı, ürün fiyatının açıklanan piyasa fiyatından farklı ve fahiş 40
olduğu iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.3.2011, 16.3.2011 ve 4.4.2011
tarihlerinde 1923, 1993 ve 2508 sayılarıyla giren başvurular üzerine düzenlenen
18.05.2011 tarihli ve 2011-2-170/İİ-11-372.ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu,
26.05.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-32/657-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
11-45/1031-352
2
Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 02.08.2011 tarih ve 2011-2-170/ÖA-11-
372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu, 10.08.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-
110.02.02/476 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-45 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır. 50
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Turkcell, Vodafone ve Bilkom
hakkında soruşturma açılmasına yer olmadığı, başvuruların reddedilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Teşebbüsler Arası Anlaşma İddiası
Yapılan incelemede; başvuru sahiplerinin, Apple markasının iPhone isimli ürününün
diğer Apple ürünleri gibi, firmanın Türkiye distribütörü olan Bilkom tarafından
piyasaya sunulması gerektiği düşüncesine dayanarak, ürünün Bilkom’da
bulunmaması ve GSM operatörlerinin birinin hattını içerecek şekilde satılması
durumunun ancak ihlal olabileceği kanaatiyle başvurdukları anlaşılmıştır. 60
Raportörlerce yapılan inceleme ve Bilkom yetkilileriyle gerçekleştirilen görüşmeler
çerçevesinde; %70 Koç Holding, %30 Koç Sistem ortaklığından oluşan Bilkom’un,
Apple’ın iPhone dışındaki tüm ürünlerinin Türkiye distribütörü olarak faaliyet
gösterdiği, ancak Apple’ın dünya çapındaki stratejisinin bir parçası olarak Türkiye’de
de iPhone ürünlerinin operatörlerle her iki tarafın ürün ve hizmetleri paketlenmek
suretiyle satışa sunulduğu, bu sebeple Bilkom’da iPhone cihazlarının yalnızca prestij
ürünü olarak kısıtlı sayıda bulunabildiği anlaşılmıştır.
Konuyla ilgili olarak bilgi talep edilen Apple Teknoloji Çözümleri A.Ş.’nin cevabi
yazısında; Apple iPhone’un Türkiye’de dağıtımının, esasen bu amaca yönelik
sözleşme yapılan mobil şebeke operatörleri vasıtasıyla gerçekleştirildiği ifade 70
edilmiş, Turkcell, Avea ve Vodafone’un Apple ile yaptıkları ve ürünün Türkiye’deki
satış ve dağıtımına ilişkin hüküm ve koşulları düzenleyen sözleşmeler sunulmuştur.
Aynı yazıda Türkiye’deki iPhone satışlarının ufak bir bölümünün de “Apple Premium
Satıcıları” adı verilen 11 adet bağımsız üçüncü kişi konumundaki perakendeci
teşebbüs tarafından yapılmakta olduğu belirtilmiştir. Bu kanalların dışında alımı
doğrudan Apple’dan yapılmadan ülkeye girmiş ya da pasaporta işlemek suretiyle yurt
dışından getirilen ürünlerin satışı da Türkiye’deki iPhone ticaretinin bir bölümünü
oluşturmaktadır.
Başvuruya konu olan iPhone cihazlarının satışına ilişkin yukarıda sunulan bilgiler
değerlendirildiğinde başvurularda ortaya konulan iPhone ürününün Bilkom 80
tarafından satılmaması ve Turkcell, Vodafone ve Bilkom arasındaki bir anlaşma
sonucunda ürünün yalnızca anılan GSM operatörlerinden birinin hattını da içerecek
şekilde satıldığı şeklindeki iddiaların herhangi bir rekabet hukuku ihlâli
oluşturmayacak şekilde, ürün sahibi teşebbüsün dünya çapındaki satış stratejisinin
bir sonucu olduğu anlaşılmıştır.
I.2. Aşırı Fiyatlama İddiası
Dosya konusu iddialardan biri de, ürün fiyatının açıklanan piyasa fiyatından farklı ve
fahiş olduğudur. Yapılan başvurularda konuyla ilgili olarak herhangi bir bilgi ya da
belge sunulmamış, ayrıca yapılan önaraştırma kapsamında da bu yönde herhangi bir
bilgiye ya da belgeye ulaşılamamıştır. 90
Esas itibariyle, anılan iddianın 4054 sayılı Kanun kapsamında “aşırı fiyatlama”
kavramı kapsamında incelenmesi mümkündür. Rekabet Kurulu aşırı fiyat iddialarını
11-45/1031-352
3
birçok kararında ele almış,1 aşırı fiyatlamanın kötüye kullanma olarak kabul edilmesi
için tekel veya tekele yakın durumun, buna yakın bir pozisyona yol açan yüksek ve
geçici olmayan pazara giriş engellerinin varlığının ya da mevcut olan ya da
geçmişten gelen münhasır veya özel haklardan ortaya çıkan bir durumun tespitinin
gerektiği belirtilmiştir.
Mevcut dosya kapsamında, yalnızca iPhone ürününden oluşan bir pazarın
varlığından bahsedilemeyeceği gibi, ürünün tekelden dağıtılması gibi bir durum da
söz konusu değildir. Apple ile ürünlerini Türkiye’de tüketicilere pazarlayan GSM 100
operatörlerinin imzaladıkları sözleşmelerde dağıtımın münhasır olmadığı hüküm
altına alınmaktadır. Ayrıca dosya mevcudu bilgilerden, ürünün GSM operatörleri
tarafından farklı içeriklerde çok geniş bir aralıkta (aylık 79 TL ile 199 TL arasında
değişen fiyatlarla) tüketicilere sunulduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, ürün fiyatının fahiş
olduğu iddiasının temellendirilebileceği bir zemin bulunmamaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
110
1 Örneğin, 4.11.2009 tarih ve 09-52/1246-315 sayılı Kurul kararında, aşırı fiyatlama bir ihlal olarak
kabul edilmekle birlikte, uygulamada bu alanda bir katılığın olmadığı, aşırı fiyatlamaya ancak istisnai
durumlarda yaptırım uygulandığı ifade edilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy