Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-131 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-45/1047-359
Karar Tarihi : 17.8.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Aytül TOKATLI, Nazlı VAROL,
Neyzar MENTEŞOĞLU
C. ŞİKAYET
EDEN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
Mey İçki San. Ve Tic. A.Ş.
Abide-i Hürriyet Caddesi Bolkan Center B Blok No:211
Şişli / İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.’nin Burgaz Alkollü İçkiler Ticari ve
İktisadi Bütünlüğünün elden çıkarılması sürecinde Rekabet Kurulunun 8.7.2010
tarih ve 10-49/900-314 sayılı kararına aykırı hareket ettiği ve hakim durumunu
kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Mey İçki San. ve Tic. A.Ş. (Mey 30
İçki)’nin Rekabet Kurulunun 8.7.2010 tarih ve 10-19/900-314 sayılı kararı uyarınca
yürütülmekte olan Burgaz Alkollü İçkiler Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün (Burgaz) elden
çıkarılmasına ilişkin ayrıştırma işlemi sürecinde taahhütlerinin bir kısmını yerine
getirmediği, son dönemde Burgaz Rakı’nın fiyatını 27,90 TL’ye çekerek yıkıcı fiyat
uyguladığı, bu fiyatı Mey İçkinin mali imkanları ile finanse ettiği ve bu yolla hakim
durumunu kötüye kullandığı iddia edilmiş, ilgili karar kapsamında verilen koşullu izin
kararının geçersiz sayılarak, Mey İçki aleyhinde soruşturma başlatılması ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 9. maddesi uyarınca geçici tedbir alınması
talep edilmiştir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.5.2011 tarih ve 4081 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 15.6.2011 tarih ve 2011-3-131/İİ-11-263.BB sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 23.6.2011 tarih ve 11-39/807-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
11-45/1047-359
2
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 3.8.2011 tarih ve 2011-3-
131/ÖA-11-263.BB sayılı Önaraştırma Raporu 5.8.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-
110.02.02/270 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 50
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle; dosya konusu iddialara ilişkin
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve
şikâyetin reddinin gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuru Konusu İddialar
60
Kurulun 8.7.2010 tarih ve 09-56/1325-331 sayılı kararı ile Mey İçkinin Burgazı
devralması işlemine belirli taahhütler çerçevesinde izin verilmiştir. Söz konusu karar
kapsamında Mey İçki, Burgaza ait tüm rakı, likör, cin ve İstanblue markası hariç votka
varlıkları ile Mey İçki bünyesinde yer alan Votka 1967 markasını bir bütün olarak belirli
süreler içerisinde ayrıştırılmasını taahhüt etmiştir. İlgili karar uyarınca varlıkların TMSF
tarafından Mey İçkiye tesliminden, elden çıkarmanın tamamlanmasına (varlıkların fiilen
alıcıya teslimine) kadar olan süreçte ayrıştırılacak olan işkolunun sürdürülebilirliğinin,
pazarlanabilirliğinin, rekabet edebilirliğinin korunması amacıyla Mey İçki, iyi niyet
prensibine uygun davranacak ve ayrıştırılacak işkolunun Mey İçkiden bağımsız
yönetilmesi için gerekli önlemleri alacaktır. Bu kapsamda ayrıştırılacak iş kolu Mey İçki 70
tarafından belirlenen ve Kurum tarafından onaylanan bağımsız denetleyici uzman
tarafından, yukarıda belirtilen kriterler kapsamında periyodik olarak denetlenecek ve
buna ilişkin aylık raporlar denetleyici uzmanca Kuruma sunulacaktır.
Başvuru kapsamındaki iddialar Mey İçkinin yukarıda kısaca özetlenen taahhüt
kapsamındaki işkolunun bağımsız yönetilmesini sağlamaya yönelik hükümlerine
uymayan davranışlar içerisinde olduğu yönündedir. Başvuruda, yaşanan süreçte
Burgazın rakı pazarındaki bulunurluğunun önemli ölçüde azaldığı ve pazar payının
düştüğü belirtilmektedir. Yakın zamanda ise Burgaz Rakı fiyatının 27,90TL’ye
düşürülerek yıkıcı fiyat uygulandığı ve söz konusu fiyatın, Mey İçkinin diğer ürünlerinden 80
elde ettiği pazar gücü ve mali imkânlarla sübvanse edildiği, dolayısıyla işkolunun
bağımsızlığının zedelendiği iddia edilmektedir. Bu iddia Mey İçkinin iki distribütörünün
Mey İçki ürünleri yanında, Burgaz Rakı satışı yaptığına ilişkin fatura örnekleri ve Mey
İçkinin dağıtım araçlarında Burgaz Rakı ürünlerinin olduğunu gösterir fotoğraflarla
desteklenmektedir. Mey İçkinin kendi yaygın ve etkin dağıtım ağını kullanarak Burgaz
Rakının dağıtımını yaptığı, Mey İçkinin dağıtımdan kaynaklanan maliyet avantajlarından
yararlanan Burgazın bu şekilde rakı fiyatını düşük tutabildiği öne sürülmektedir. Yapılan
başvuruya göre başvuru sahibi, ürünlerini dağıttırmak için distribütörlere %.. kâr marjı
bırakmak durumundayken Burgaz, Mey İçkinin dağıtım avantajından faydalanarak
distribütörlere sadece %.. kâr marjı bırakabilmektedir. 90
Başvuru sahibi, Burgaz Rakı’nın maliyetinin altında bir fiyata satılması nedeniyle zarar
gördüğünü ve Mey İçkinin bu faaliyetinin amacının rakiplerin piyasadaki faaliyetinin
11-45/1047-359
3
zorlaştırılması olduğunu belirtmektedir. Başvuruda Mey İçkinin, rakı piyasasındaki hâkim
durumunun yarattığı finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak elden
çıkarılacak varlığın pazardaki payını yapay olarak yükseltmek suretiyle rakı
piyasasındaki rekabeti bozduğunu ve bu suretle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddia
edilmektedir.
İlave olarak söz konusu durumun başvuru sahibi açısından zarara neden olduğu, 100
Kurulun nihai kararına kadar bu zararın ciddi ve telafi olunamayacak düzeye ulaşacağı
ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca tedbir kararı alınması gerektiği
belirtilmiştir. Mey İçkinin hâkim durumunu kötüye kullanarak 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği ve ayrıca Kurul kararına konu olan taahhüde aykırı davrandığı
gerekçesiyle 8.7.2010 tarih ve 10-49/900-314 sayılı karar ile verilen iznin geçersiz
sayılması ve ayrıca 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca Mey İçki hakkında
soruşturma başlatılması talep edilmektedir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
110
Yapılan başvuruda Mey İçkinin Burgaz Rakı’yı kendi dağıtım ağını kullanarak dağıttığı
belirtilmektedir. Bu iddiaya ilişkin olarak 8.7.2010 tarih ve 10-49/900-314 sayılı Kurul
kararının 83. sayfasında yer alan “Elden çıkarılacak varlıkların satış anında
pazarlanabilir ve rekabet edebilir konumunu koruyacak şekilde işletilmesini sağlamak
amacıyla, ürünlerin dağıtımının aksaksız ve verimli bir şekilde gerçekleşmesi için
gerekmesi halinde, Mey İçki’nin dağıtım organizasyonundan da yararlanılabilinecektir.”
şeklindeki değerlendirmeye değinmek gerekmektedir. Bu çerçevede, Burgaz ürünlerinin
gerektiği takdirde Mey İçkinin dağıtım ağından faydalanmak suretiyle dağıtılması, ilgili
Kurul kararına aykırılık doğurmamaktadır. Mey İçkinin taahhüdü gereği elden çıkarma
dönemi boyunca elden çıkarılacak varlıkların piyasa değerini korumakla yükümlü 120
olduğundan Burgaz ürünlerinin dağıtımını etkin bir şekilde gerçekleştirmek için kendi
dağıtım ağını kullandırmasının önünde bir engel bulunmamaktadır.
Başvuru sahibinin diğer iddiası özetle, Mey İçkinin, pazar gücü yüksek ürünlerinden elde
ettiği avantajlar ile Burgaz Rakı’nın düşük fiyatını sübvanse ettiği ve yıkıcı fiyat
uyguladığı, bu eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olduğu ve 8.7.2010 tarih ve
10-49/900-314 sayılı Kurul kararına, Burgazın bağımsız yönetilmediğini gösterdiği
gerekçesiyle aykırı olduğu yönündedir. Yıkıcı fiyatlama hakim durumdaki teşebbüs
tarafından uygulandığı takdirde rekabet ihlali olabilecek bir uygulamadır. Hâkim
durumdaki bir teşebbüsün rakiplerini piyasa dışına çıkarmak veya pazarı disipline etmek 130
amacıyla belirli bir süre maliyetinin altında satış yapması yıkıcı fiyatlama olarak ifade
edilmektedir. Yıkıcı fiyatlama, kısa vadede (düşük fiyatlar nedeniyle) tüketicilere fayda
sağlar görünse de orta ve uzun vadede rekabetçi olmayan bir piyasa yapısına yol
açarak piyasada daha yüksek fiyatlar, daha az üretim ve daha az yenilikçilik olması ile
sonuçlanabilecektir. Ancak teşebbüs hâkim durumda olsa dahi, maliyet altı fiyatlandırma
her zaman rekabet karşıtı bir davranış olarak değerlendirilmemekte, bunun için diğer
bazı koşulların varlığı gerekli olmaktadır.
8.7.2010 tarih ve 10-49/900-314 sayılı Kararda, “Söz konusu işkollarına ilişkin
pazarlama, finans gibi önemli işletme aktiviteleri yalnızca Burgaz’la ilgilenen bağımsız 140
11-45/1047-359
4
bir yönetim ekibince, bu yönetimin alacağı finansal kararların Mey İçki tarafından
ayrıştırılacak Burgaz işkolları için hazırlanan ayrı bütçeye uygun olması ve Mey İçki’nin,
söz konusu bütçe kapsamında işe ilişkin süregelen tecrübe ve makul pazar koşulları
esas alınarak belirlenen sınırları aşan maliyetler üstlenmesine neden olmaması kaydıyla
gerçekleştirilecektir” ifadesi yer almaktadır.
Buna göre, Mey İçki Burgaz varlıklarını elden çıkarana kadar sadece Burgaz
varlıklarından sorumlu olan bir bağımsız yönetim atamıştır. Dolayısıyla bağımsız
yönetim Burgaz varlıklarının faaliyetine ilişkin kararları kendi verecek ve Mey İçki
yalnızca finansal kaynak sağlayacaktır. Bu koşullar altında Burgaz Rakı’nın 150
fiyatlamasının bağımsız Burgaz yönetimi tarafından yapıldığı ve Mey İçkinin tasarrufu
olmadığı beklenmektedir. Nitekim taahhütte yer alan denetleyici uzman atanması
koşulunun bir rolü de Burgaz varlıklarının yönetiminin Mey İçki yönetiminden bağımsız
oluşunun denetlenmesidir. Mey İçkinin Burgaz varlıklarını Antalya İçecek A.Ş.’ye
satışına Kurulun 6.7.2011 ve 2010-3-149 sayılı kararı ile izin verilmiştir. Söz konusu izin
kararına kadar geçen sürede denetleyici uzmandan gelen aylık raporlar Mey İçkinin
Burgazın pazarlama ve finans gibi önemli işletme aktivitelerine ilişkin kararların alım
sürecine katıldığı veyahut yönetimin bağımsız karar vermesine engel oluşturacak
şekilde davrandığı yönünde herhangi bir tespit ve bulgu yer almamaktadır. Bu koşullarda
Mey İçkinin kendi tasarrufu olmayan bir uygulama konusunda rekabeti ihlal ettiğinin iddia 160
edilmesi doğru olmayacaktır.
Diğer yandan, Mey İçki Burgaz yönetiminin bağımsız karar almasını engellediği ve
Burgaz Rakı’nın fiyatlandırmasını Mey İçkinin yaptığı varsayımı altında dahi bu
uygulamanın yıkıcı fiyat olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira yıkıcı fiyat
uygulamasının rakipleri pazardan dışlayacak kadar uzun süreli uygulanması
gerekmektedir.
Bu uygulamanın yıkıcı fiyat olması bir teşebbüsün rakiplerini piyasa dışına çıkarmak
veya pazarı disipline etmek amacıyla belirli bir süre maliyetinin altında satış yapmasını 170
ifade etmektedir. Burgaz Rakı’nın fiyatı maliyet altında bir fiyat olsa dahi bu fiyat sadece
Mey İçkinin birinci elden çıkarma süresi içinde uygulanmış ve kısa süreli uygulanmış
olması nedeniyle yıkıcı fiyat olarak değerlendirilecek nitelikte olmadığı kanaati
oluşmuştur. Mey İçkinin kendi rakı markaları varken elden çıkaracağı bir rakı markasını
rakipleri pazar dışına itmek veya pazarı disipline etmek için kullanması da rasyonel bir
davranış olarak görülmemektedir. Burgaz yönetiminin Burgaz varlıklarının piyasa
değerinin düşmemesi yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmek için Burgaz Rakı’nın
devir öncesi izlediği düşük fiyat stratejisini uygulamaya devam ettiği de dikkate
alınmıştır.
180
11-45/1047-359
5
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 190
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy