Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-167
Karar Sayısı : 11-45/1080-M
Karar Tarihi : 17.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : İsmail Atalay YOLCU, Tuğçe KOYUNCU, Selen Yersu GÜLER 10
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Bezirgan Akaryakıt Otomotiv İnş. Tic. ve San. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Orhan DÜR, Av. Murtaza FEDAİ,
Av. Abbas ÖZKUL, Av. Kemal ÜNSAÇAN, Av. Öznur ÖZCAN,
Av. Aslı AKCA AYDIN, Av. Yasin BALDAN
Ferit Paşa Mahallesi Kule Cad. Kule Plaza İş Merkezi Kat: 31
No: 52 Selçuklu/Konya
D. DOSYA KONUSU: Akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından yapılan dikey
anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun'un ve 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin ihlal edildiği iddiasına ilişkin 20
olarak alınan 09.02.2011 tarihli ve 11-08/160-52 sayılı Kurul kararının değiştirilmesi
talebi.
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.06.2011 tarih ve 4578 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 10.08.2011 tarih ve 2011-1-167/BN-11-139.İAY sayılı Bilgi Notu,
11.08.2011 tarih ve REK.0.05.00.00-110/240 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-45 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda; dosya konusuna ilişkin Rekabet
Kurulu kararının değiştirilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Yapılan başvuruda Rekabet Kurulunun, dağıtım şirketleri tarafından yapılan dikey 30
anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in
ihlal edildiği iddiasını değerlendirdiği 09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı kararının
değiştirilmesi talep edilmektedir. Söz konusu başvuruda özetle;
- Bezirgan Akaryakıt Otomotiv İnş. Tic. ve San. A.Ş. (Bezirgan) ile Total Oil Türkiye A.Ş.
(Total) arasında süregelen dikey ilişki ve bu ilişki kapsamındaki uzun süreli intifa hakkı
bir baskı aracı olarak kullanılarak Bezirgan’a 27.10.2009 tarihli sözleşmenin
imzalatıldığı,
- Rekabet Kurulunun 09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı kararında, anılan
27.10.2009 tarihli sözleşmenin, yeni bir irade beyanı olarak değerlendirilebileceği ve
grup muafiyetinden yararlanabileceği yönünde hatalı bir değerlendirme yapıldığı, 40
- Bezirgan ile Total arasında ilk olarak 1998 yılında, daha sonra 2004 yılında akaryakıt
bayilik sözleşmeleri imzalandığı; 2004 yılında imzalanan bayilik sözleşmesi 2009
yılında sona ermekle beraber, intifa ilişkisinin 2017 yılına kadar devam ettiği,
11-45/1080-M
2
- 2009 yılında akaryakıt bayilik sözleşmesi biten bayinin önünde iki seçenek bulunduğu,
bunlardan birinin, istasyonu, muafiyetin sona ereceği 18.09.2010 tarihine kadar Total’e
terk etmek; diğer seçeneğin ise, Total ile Total’in istediği sürede ve koşullarda bayilik
sözleşmesini devam ettirmek olduğu,
- İntifa baskısı altında, bir başka dağıtım şirketiyle anlaşılması da mümkün
olmadığından, mecburen ilk yolun tercih edildiği ve önceki sözleşmenin serbest irade
olmaksızın devam ettirilmek zorunda kalındığı 50
ifade edilmektedir.
Başvuru sahibi dilekçesinde, değiştirilmesini talep ettiği bahse konu Rekabet Kurulu
kararında ve karara esas teşkil eden önaraştırma raporunda değerlendirilmeyen bir husus
öne sürmemiş; şikayet dilekçesindeki beyanlarını tekrarlamıştır.
09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı Kurul kararına bakıldığında, öncelikle taraflar
arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde yer alan istisna
hükmüne uymadığı tespitinin yapıldığı görülmektedir. Başvuru sahibinin bu konuya ilişkin
herhangi bir itirazı bulunmamaktadır. Ardından kararda, tarafların 27.10.2009 tarihinde
hem bayilik sözleşmesini 5 yıl süreyle yenilemeleri hem de mevcut intifa hakkının terkini
ve yeniden tesisi, tarafların hak ve yükümlülükleri, teminatlar, teknik yatırım vb. 60
hususlarda anlaşmaya vardıkları ayrı bir “Sözleşme” imzalamış olmalarından hareketle,
taraflar arasındaki dikey ilişkinin 27.10.2009 tarihinde yenilenmiş olduğu hususu ortaya
konulmuştur.
Kararda da değinildiği üzere, 27.10.2009 tarihli “Sözleşme”nin “İntifa Taahhüdü” yan
başlıklı 2. maddesinde, “…Taraflar ŞİRKET’in, İSTASYON’un bulunduğu taşınmaz
üzerinde lehine tesis edilmiş olan mevcut intifa hakkını terkin etmesi ve MALİK’in de,
gayrimenkul üzerinde varsa üçüncü kişi ve/veya şirketler lehine tesis edilmiş şerh, hak,
haciz, kısıtlama, ipotek vb. tüm şerhleri kaldırarak ve intifanın terkin işlemini takiben aynı
gün terkin işleminden sonraki işlem olarak; 5 yıl süre ile geçerli olacak şekilde ŞİRKET
lehine istasyon üzerinde yeniden intifa hakkı tesis etmesi ve tapu siciline şerh ettirmesi 70
hususunda mutabık kalmışlardır.” şeklinde bir hüküm yer almaktadır. Bu hüküm, tarafların,
mevcut intifa hakkının terkini ve yeniden tesisi konusunda anlaşmaya vardıklarını ortaya
koymaktadır.
Rekabet Kurulunun geçmiş tarihli kararlarında1, uzun süreden beri devam eden dikey
ilişkilerde imzalanan yeni sözleşmelerle dikey ilişkinin de yenilenmesi yeni bir irade beyanı
olarak kabul edilmekte ve bu şekilde duruma göre taraflar arasında yeni bir dikey
anlaşmanın yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin
hesaplanmasında göz önüne alınmaktadır. Söz konusu kararlar ışığında, değiştirilmesi
talep edilen Kurul kararında, 27.10.2009 tarihinde her iki sözleşmenin de imzalanmasıyla
birlikte, tarafların dikey ilişkiyi beş yıllık süreyle sürdürme konusundaki iradelerini ortaya 80
koydukları sonucuna ulaşılmıştır.
Başvuru sahibinin sözleşmeleri intifa baskısı altında imzaladığı ve iradelerinin kısıtlandığı
yönündeki iddiaları, ancak irade sakatlığı sebeplerine dayanarak süresi içerisinde
sözleşmenin iptali istemiyle mahkemelerde dava açmak suretiyle ileri sürülebilecek
iddialar olup, bu hususta Rekabet Kurulunun karar verme yetkisi bulunmamaktadır.
Öte yandan, önaraştırma raporunda ve Kurul kararında ifade edildiği üzere, 16.06.2010
tarihinde Bezirgan, Total’e göndermiş olduğu ihtarname ile 27.10.2009 tarihli anlaşmanın
1 Rekabet Kurulunun 08.04.2010 tarih, 10-29/436-162 sayılı ve 07.10.2010 tarih, 10-63/1313-491 sayılı kararları.
11-45/1080-M
3
18.09.2010 tarihi itibarıyla feshedilmiş olacağını, bu nedenle 18.09.2010 tarihinden
itibaren 10 gün içinde intifa hakkının kaldırılmasını ve sözleşmeleri yenilemeyeceklerini
ihtaren bildirmiş, Total ise haksız fesih iddiasıyla Bezirgan aleyhine dava açmıştır. Bu 90
çerçevede Kurul kararında, yenilenen bayilik anlaşmasının feshedilmiş olması ve bu
hususun hâlihazırda haksız fesih iddiasıyla yargıya taşınmış olması nedeniyle, dikey
ilişkiyle ilgili olarak bu aşamada ilave bir değerlendirme yapılmasının gerekli olmadığı
kanaatine varılmıştır. Başvuru sahibi tarafından, bu hususa ilişkin olarak intifa hakkı terkin
edilip yeniden tesis edilmediğinden, Rekabet Kurulunun geçmiş tarihli kararlarına uyumlu
bir şekilde yenilemenin yapılmadığı iddia edilmiştir. Ancak, taraflar anlaştıktan sonra
sözleşme feshedilmiş ve çeşitli uyuşmazlıklar kapsamında olay mahkemeye intikal etmiş
olduğundan, anılan hususların mahkemeler tarafından çözümlenebileceği
değerlendirilmektedir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddialarının mevcut Kurul kararının
değiştirilmesini gerektirecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır. 100
Yukarıda açıklanan nedenlerle, 09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı Kurul kararının
değiştirilmesi talebiyle Bezirgan tarafından yapılan başvuruda, anılan Kurul kararına esas
teşkil eden bilgilerden farklılık arz eden ve kararı değiştirecek nitelikte herhangi bir bilgi ya
da iddia yer almamaktadır. Bu çerçevede, başvuruda yer verilen hususlar, söz konusu
Rekabet Kurulu kararı alınırken varlığı bilinen hususlar olduğundan, ilgili Kurul kararının
geri alınması veya değiştirilmesi için aranan şartların gerçekleşmemiş olduğu
değerlendirilmektedir.
H. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bezirgan Akaryakıt Otomotiv 110
İnş. Tic. ve San. A.Ş. adına yapılan, 09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı Rekabet
Kurulu kararının değiştirilmesi talebinin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy