Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-45/1081-375

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-105 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-45/1081-375
Karar Tarihi : 17.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Harun ULU, Başak ARSLAN 10
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlililk talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Soylu Endüstriyel Mineraller Üretim ve Dış Tic. A.Ş.
Gaziosmanpaşa Bulvarı No:6 Pasaport Konak/İzmir
E. DOSYA KONUSU: Van çevresinde faaliyette bulunan pomza madeni
üreticilerinin, aralarında anlaşarak bu madeni talep eden briket imalatçılarını fiyat
ve ürün kalitesi gibi unsurlar bakımından mağdur edici uygulamalarda
bulundukları iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.05.2011 tarih, 3770 sayı ve 25.05.2011 20
tarih, 3993 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 21.06.2011 tarih ve 2011-1-105/İİ-
11-259.ÖB sayılı İlk İnceleme Raporu, 29.06.2011 tarihli Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin bir
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine düzenlenen 03.08.2011 tarih ve 2011-1-
105/ÖA-11-264.HU sayılı Önaraştırma Raporu 05.08.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-
110/234 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle;
- Ağrı-Patnos, Bitlis-Ahlat, Van-Erciş bölgelerinde bulunan ve maden işletme 30
ruhsatlarını ellerinde bulunduran ponza madeni işleten firmaların aralarında
anlaşarak, söz konusu madeni yüksek fiyattan ve düşük kaliteli olarak kendi
istedikleri koşullarda sattıkları,
- Söz konusu maden işletme ruhsatına sahip firmaların, sezon başlarında kendileri ile
yapmış oldukları tedarik anlaşmalarına aykırı olarak, ıskontosuz ve düşük kaliteli
malları almaya zorladıkları,
- Bims ve briket üreticileri olarak bu durumdan mağdur oldukları ve zarar ettikleri, söz
konusu firmaların aralarında anlaşma olduğundan dolayı alternatif bulamadıkları,
ifade edilmektedir. Ayrıca raportörlerce şikayetçi ile 17.06.2011 tarihinde telefonda
yapılan görüşmede ise; 40
- Kendilerinin 5-6 ayrı firmadan pomza madeni alabildiklerini, bu maden
işletmecilerinden ismini hatırlayabildiklerinin Muzaffer ÖNER, Ercan EROĞLU,
Muhittin DİLMAÇ şeklinde olduğunu, firmalarının genelde Muhittin DİLMAÇ’ın sahibi
olduğu Yeşil Erciş Madencilik Ltd. Şti.’nden mal tedarik etmeye çalıştıklarını,
11-45/1081-375
2
- Söz konusu madenlerin işletme ruhsatları bu sayılan kişi ve firmalarda olduğu halde
bildikleri kadarıyla bu bölgedeki pomza madenlerinin tamamının maden
ruhsatlarının Soylu Holding’e ait bulunduğunu,
- Buradaki sıkıntılarının çalıştıkları pomza madeni üreticisi firmaların aralarında
anlaşarak, söz konusu madeni yüksek fiyattan ve düşük kaliteli olarak kendi
istedikleri koşullarda satmaya çalışması olduğunu, söz konusu firmaların aralarında 50
anlaştıklarını ayrıca kendilerinin de söylediklerini, bölgedeki bütün briket üreticileri
olarak durumdan mağdur olduklarını,
ifade etmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Van ili ve çevresinde faaliyet gösteren
teşebbüslerin anlaşarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde bir
delile ulaşılamaması nedeniyle soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve şikayetin
reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayete konu olan pomza madeni, dünya endüstrisinde yeni olmakla beraber ülkemiz
endüstrisine son yirmi yılda girmeye başlayan ve değeri yaygınlaşan volkanik kökenli 60
bir maddedir. Pomza volkanik olaylar neticesinde oluşmuş, fiziksel ve kimyasal
etkenlere karşı dayanıklı, gözenekli ve camsı volkanik bir kayaçtır. Gözenekler arası
genelde bağlantısız boşluklu olduğundan geçirgenliği düşük, ısı ve ses yalıtımı oldukça
yüksektir. Teknolojik özellikleri ve birçok endüstriyel ham madde türüne göre değişik
avantajlara sahip olan pomza (bims) taşı giderek artan bir eğilimle, farklı endüstri
dallarında yaygın bir kulanım alanı bulmaktadır. Son yıllarda hafif yapı malzemelerine
verilen önemin giderek artmasına paralel olarak, ham madde tüketiminde pomza taşı
düşük birim hacim ağırlığı, yüksek ısı ve ses izolasyonu, iklimlendirme özelliği, kolay
sıva tutması, mükemmel akustik özelliği, deprem yük ve davranışları karşısındaki
elastikiyet ve alternatiflerine göre daha ekonomik oluşu gibi üstün özelliklerinden 70
dolayı, inşaat ve yapı endüstrisinde geniş bir kullanım alanı bulmaktadır. Pomza taşı,
yalnızca inşaat sektöründe değil, tarım sektörü, kimya sektörü, tekstil sektörü,
aşındırıcı sanayi gibi endüstri alanlarında da çok farklı amaçlarla kullanılmaktadır.
Dosyadaki bilgilere göre, Maden İşletme Genel Müdürlüğü (MİGM)’nden alınan bilgiler
neticesinde, Van çevresinde faaliyette bulunan işletme ruhsat sahiplerinin listesi
aşağıda yer almaktadır:
İlçe Köy Sicil Ruhsat sahibi
Yürürlülük
Tarihi
Ruhsat
Durumu
Erciş Yetişen 39792 Er-Pa Mad.Tic. ve San. Ltd. Şti. 16.02.1999
Faaliyetleri
Durduruldu
Erciş Ekiciler 12513 Ekomin Mad. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. 03.12.2008
Normal
Yürüyor
Erciş Gümüşoluk 39684
Tasfiye Halinde Soylu End. Min. Üret.
ve Dış Tic. A.Ş. 29.08.2003
Normal
Yürüyor
Erciş Kırkpınar 12553 Ekomin Mad. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. 26.12.2004
Faaliyetleri
Durduruldu
Erciş 200703850 Stonex Madencilik San. ve Tic. A.Ş. 29.07.2009
Faaliyetleri
Durduruldu
Erciş 79517
Hak-Pet Tur. Mad. Petrol Ürünleri
Nak. ve Taahhüt Gıda İth. İhr. San. ve
Tic. Ltd. Şti. 14.04.2011
Normal
Yürüyor
Erciş 200706166
Eyyüpoğlu Mad. Taş. İnş. Tur. Pet.
Med. Gıda. İth. İhr. San ve Tic. Ltd.Şti 18.04.2011
Normal
Yürüyor
Merkez Alaköy 201004621
Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Pomza İnş. İrc. İth. 28.04.2011
Normal
Yürüyor
11-45/1081-375
3
Açılan önaraştırma kapsamında, ruhsat sahipleri ile ilgili elde edilen bilgiler ve başvuru
mevcudu da dikkate alınarak, raportörlerce, Van ilinde ruhsat sahibi olan pomza
madeni üreticilerinden faaliyetleri devam etmekte olan ve adreslerinde bulunan
teşebbüslerde yerinde inceleme yapılmıştır. 80
Yapılan incelemelerde bölgedeki üç ruhsatın sahibi olan firmalardan Soylu Endüstriyel
Mineraller Üretim ve Dış Ticaret A.Ş. (Soylu) ve Ekomin Madencilik Sanayi ve Dış
Ticaret Ltd. Şti. (Ekomin)’nin adreslerinin ruhsat kayıtlarında aynı olduğu görülmüştür.
Söz konusu adreste yapılan yerinde inceleme ve Soylu’nun muhasebe müdürü ile
yapılan görüşme neticesinde, Soylu Grubu’nun 1985 yılından beri pomza işiyle
uğraştığı ve yapılan ortaklıklarla yeni sahaların alındığı; mevcut durumda ise Arkas
Holding A.Ş. ile yapılan ortaklık sonucu kurulan Ekomin’e mevcut sahaların teker teker
devredilmekte olduğu öğrenilmiştir. Ayrıca Soylu Grubu’nun şu an on adet pomza
madeni sahasına sahip olduğu ancak bu sahaların hiçbirisinde kendilerinin faaliyette
bulunmadığı; sadece Nevşehir’de yer alan sahalarda Soylu’nun üretim ve satış 90
faaliyetlerinin bulunduğu belirtilmiştir. Mevzuat gereği sahaların işletilmesinin zorunlu
olmasından sonra ise işletilmeyen sahaların kullanım haklarının rödovansçılara
devredilmeye başlandığı bilgisi verilmiştir. Ayrıca yapılan incelemelerde Soylu’nun Van
bölgesinde üç sahada ruhsat sahibi olduğu; bunlardan 12513 sicil numaralı sahanın
mevcut durumda işletilmediği ve herhangi bir rödovansçıya da verilmediği, 12553 sicil
numaralı sahanın rödovansçı statüsündeki Dilmaçlar Madencilik tarafından işletildiği,
39684 sicil numaralı sahanın ise Ekomin’e devredilmekte olduğu ve üzerinde herhangi
bir faaliyette bulunulmadığı görülmektedir.
Raportörlerce 27.07.2011 tarihinde, Van’ın Erciş İlçesi’nde bulunan şirketlerde yerinde
inceleme yapılmak üzere anılan ilçeye gidilmiştir. Burada yer alan şirketlerden Hak-Pet 100
Tur. Mad. Petrol Ürünleri Nak. ve Taahhüt Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin
MİGM’de kayıtlı adresinde herhangi bir şirket ofisinin olmadığı tespit edilmiştir. Yine bu
ilçede bulunan Eyyüpoğlu Mad. Taş. İnş. Tur. Pet. Med. Gıda. İth. İhr. San ve Tic. Ltd.
Şti.’nin MİGM’de kayıtlı adresine gidilmiştir. Ancak söz konusu adreste anılan şirket
bulunamamıştır. İş merkezindeki esnafın şirketin başka bir iş merkezine taşındığını
belirtmesi üzerine ilgili iş merkezine gidilmişse de orada da şirketin herhangi bir ofisinin
bulunmadığı tespit edilmiştir. Soylu Holding’in bölgedeki rödovansçısı konumunda olan
Dilmaçlar Madencilik’in MİGM’de kayıtlı adresine gidilmiş, ancak şirketin bu adresten
taşındığı tespit edilmiştir. Şirket sahibi Muhittin Dilmaç’a telefonla ulaşılmış ve Van
ilinde yapılan görüşmede, yukarıda yer verilen şirket adresinin bulunduğu binanın 110
istimlak edilmesi nedeniyle taşındıklarını belirtmiş; konu ile ilgili olarak ise, pomza
pazarında kartel olduğu yönündeki iddiaları reddetmiştir. Pomzanın satış fiyatının 5
TL/m3 olduğunu belirten Dilmaç, enerji ve işletme maliyetlerinin dikkate alındığında bu
fiyatın rekabetçi bir seviyede olduğunun kabul edilmesi gerektiğini öne sürmüştür.
Dilmaç’tan istenen satış faturası örnekleri ise 03.08.2011 tarih ve 5622 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
Yürürlükteki mevzuat gereğince rödovansçılar satış fiyatlarını ruhsat sahiplerine
bildirmek durumundadırlar. Soylu Holding’den alınan belgelerden, 01.01.2010-
23.06.2010 tarihleri arasında Dilmaç Madencilik’in Van ve Ağrı’da uyguladığı satış
fiyatının 5 TL/m3 olduğu anlaşılmaktadır. Yine aynı tarihler arasında Soylu Holding’in 120
pomza satış fiyatı Ağrı’da 4,5 TL/m3, Van’da 5 TL/m3 olduğu görülmektedir. Soylu
Holding’in belirtilen tarihler arasında Nevşehir’de uyguladığı satış fiyatı ise 10 TL/m3
olmuştur.
Yukarıda ifade edildiği üzere, raportörlerce, Van’da faaliyet gösteren teşebbüslerde
yerinde inceleme yapmak olanaklı olmamıştır. Bunda, ürünün ve işin niteliği önemli
faktörlerdendir. Bu bölgede sahaların küçük olması, pomzanın küçük iş makineleri
vasıtasıyla doğrudan topraktan alınarak işlemden geçirilmeden araca yüklenerek
11-45/1081-375
4
satılması, başka bir ifade ile işin basit olması yerleşik şirket merkezlerini gereksiz hale
getirdiği gibi düzgün ticari kayıtlara ulaşımı da engellemektedir. Bununla birlikte, her ne
kadar son döneme ait olmasalar da elde bulunan ve yukarıda verilen fiyat bilgileri 130
Soylu Holding ve Dilmaçlar Madencilik’in Ağrı ve Van’daki satış fiyatlarının 5 TL/m3
iken, Soylu Holding’in Nevşehir’deki satış fiyatının 10 TL/m3 olduğunu göstermektedir.
Bu durumun nedeni olarak Nevşehir’deki pomzanın daha kaliteli olduğu Soylu Holding
yöneticileri tarafından ifade edilmiştir. Ürün kalitesindeki farklılıklar ise bölgeler
arasında pomza fiyatının karşılaştırılması ve bu yolla bir kartelin varlığına yönelik
işaretler elde edilmesini zorlaştırmaktadır.
Özetle; yürütülen önaraştırma kapsamında Van ili ve çevresinde faaliyet gösteren
pomza üreticilerin anlaşma yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği
yönünde bir delile ulaşılamamıştır. Bu çerçevede, konuyla ilgili soruşturma açılmasına
gerek bulunmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. 140
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy