Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-91 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-45/1083-377
Karar Tarihi : 17.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10
GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Hakan PEKDEMİR
Serhan Eczanesi 150 Sokak No:19/A Buca/İzmir
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
EDAK S.S. İzmir Eczacılar Üretim, Temin ve
Dağıtım Kooperatifi (EDAK Ecza Kooperatifi)
Karacaoğlan Mah. 6173 Sokak No:4 Işıkkent – Bornova/İzmir
E. DOSYA KONUSU: EDAK Ecza Kooperatifi'nin (EDAK) 2010 hesap yılına 20
ilişkin Genel Kurul toplantısında alınan ve ortaklara dağıtılacak risturnların
%10’unun Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı'na ait ürünlerden oluşmasını
öngören kararıyla rekabeti kısıtladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvurunun esasını EDAK’ın üyelere 2010 yılı Genel Kurul
kararıyla dağıtılacak kar paylarının %10’u karşılığında Çağdaş Eczacılar
Laboratuvarı’na ait ürünlerden alma zorunluluğu getirmesi; bu uygulamanın, üyelerin
nakit olarak alacakları kar payını istedikleri şekilde kullanamamalarına; dolayısıyla
müşterileri ürün tercihi ve alımı konusunda kısıtlamasına ve rekabetin engellenmesine
neden olduğu ve Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı bünyesindeki ürünleri satan diğer
firmaların da satışının engellenerek rekabet kurallarına uymayan bir ortam yaratıldığı 30
iddiaları oluşturmaktadır.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 12.05.2011 tarih ve 3671 sayı,
26.05.2011 tarih ve 4028 sayı ile mükerrer olarak intikal eden başvuru üzerine
hazırlanan 28.06.2011 tarih ve 2011-1-91/İİ-11-375.ÇT sayılı İlk İnceleme Raporu,
Rekabet Kurulu’nun 3.3.2011 tarih ve 11-12 sayılı toplantısında görüşülerek yat
limancılığı hizmetleri pazarında 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlal edilip
edilmediğinin açıklığa kavuşturulması için aynı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 09.08.2011 tarih ve 2011-1-91/ÖA-11-375.ÇT sayılı
Önaraştırma Raporu 11.08.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-110/238 sayılı Başkanlık 40
önergesi ile 11-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; S.S. Edak İzmir Eczacılar Üretim
Temin Dağıtım Kooperatifi’nin 2010 hesap yılına ilişkin Genel Kurul toplantısında
alınan ve ortaklara dağıtılacak risturnların %10’u oranındaki kısmının Çağdaş
Eczacılar Laboratuvarı’na ait ürünlerden oluşmasını öngören kararıyla rekabeti
11-45/1083-377
2
kısıtladığı iddiasına ilişkin olarak, 4054 sayılı Kanun uyarınca soruşturma açılmasına
gerek bulunmadığı, şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan: EDAK
Şikayete konu olan EDAK, ortaklarının ilaç, ilaç hammaddeleri drog, kimyasal 50
madde, sağlık ve eczane gereçleri, tüketim ve ambalaj maddeleri, veteriner ve zirai
ilaç, insektisid, rodentisid, itriyat ve kozmetik mamuller ile yasalarla eczanelerde
satışı yapılabilen her türlü emtia ihtiyaçlarını karşılamak; bunların temin, dağıtım ve
gerektiğinde üretim çalışmalarını düzenlemek için çeşitli girişimlerde bulunmak;
eczane ve ilaç sektörünün sağlıklı oluşumuna katkıda bulunmak ile ortaklarının hak
ve çıkarlarını korumak amacıyla 1990 yılında kurulmuştur. Kooperatif,
- Ortaklarının, her türlü ilaç, sağlık ve eczane gereçleri ihtiyaçlarını üreticisinden ya
da diğer pazarlayıcılardan ya da yurtdışından ithal ederek temini, uygun koşullarla
ortaklarına dağıtımı, satımı,
- Konusu ile ilgili işletmeler, depolar kurulması, 60
- Ortaklarının ihtiyaçları ile ilgili ürünlerin üretimi veya fason üretilmesi,
- Çalışma konuları ile ilgili diğer kooperatiflerle işbirliği ve ortaklık kurulması
gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Bu faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için sahip
olduğu iştirakleri ve bağlı ortaklıkları Tablo 1`de yer almaktadır.
Tablo 1: EDAK’ın İştirakleri ve Bağlı Ortaklıkları
İştirak – Bağlı Ortaklık Ünvanı EDAK’ın Hisse Payı
Çağdaş Eczacılar Labr. San. ve Tic. A.Ş. (…..)
Tek Sigorta Acenteliği Ltd. Şti. (…..)
Farma Lojistik Ecza Depoculuğu ve Ön Depoculuk Lojistik Hiz. San. ve Tic A.Ş. (…..)
Edakom Yazılım Özel Eğitim Hizmetleri Bilgisayar Kır. Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (…..)
EDAK’ın 2010 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.
Başvuru kapsamında adı geçen diğer teşebbüs ise, EDAK’ın (…..) oranında
hissesine sahip bulunduğu Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı’dır. 19 Kasım 1985
tarihinde kurulan ve 1986 yılından beri ilaç ve kodeks preparatı üreten Çağdaş 70
Eczacılar Laboratuvarı, 162 ortağı (151 adet bireysel eczacı ve 11 adet ecza
kooperatifi) bulunan bir anonim şirkettir. Sağlık malzemesi, hastane ve eczane
levazımlarının üretimi, alım satımı ile ilgili fason imalat ve konusuyla ilgili
komisyonculuk, distribütörlük ve bayilik işlerinde faaliyet gösteren Çağdaş Eczacılar
Laboratuvarı’nın ürün portföyünde;
- Üretim Kalemleri: Oksijenli su, tentürdiyot, amonyak, aseton, gliserin, tatlı badem
yağı, vazelin beyaz, renkli vazelin, vazelin püre tüp
- Ticari Mal Kalemleri: bandaj, sargı bezi, gaz kompresleri, dut şurubu, kolonya,
pudra, diş parlatma tozu
- Distribütörlük Kalemleri: Gebelik testi, ovulasyon testi, erken gebelik testi, bitkisel 80
çaylar ve droglar, yağlar, sigara ağızlığı, beden derecesi v.b.
yer almaktadır.
11-45/1083-377
3
Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı üretimini ecza kooperatifleri vasıtasıyla eczanelere
satmaktadır. Bir başka deyişle, Çağdaş Eczacılar Laboravuvarı doğrudan eczanelere
satış yapmamakta, ürünlerini önce ecza kooperatiflerine satmakta ve bu ürünler
kooperatifler aracılığıyla eczanelere dağıtılmakta ve satılmaktadır.
Çağdaş Ecza Laboratuvarı’nın 2010 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.
I.2. Değerlendirme
Başvurunun esasını EDAK’ın üyelere, 2010 yılı Genel Kurul kararıyla dağıtılacak kar
paylarının %10’u karşılığında, Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı’na ait ürünlerden alma 90
zorunluluğu getirmesi; bu uygulamanın, üyelerin nakit olarak alacakları kar payını
istedikleri şekilde kullanamamalarına; dolayısıyla müşterileri ürün tercihi ve alımı
konusunda kısıtlamasına ve rekabetin engellenmesine neden olduğu ve Çağdaş
Eczacılar Laboratuvarı bünyesindeki ürünleri satan diğer firmaların da satışının
engellenerek rekabet kurallarına uymayan bir ortam yaratıldığı iddiaları
oluşturmuştur.
Bilindiği üzere, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve
geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp
korumak amacıyla kurulan kooperatiflerin faaliyetleri 1163 sayılı Kooperatifler
Kanunu1 ile düzenlenmektedir. Bu Kanun’un ‘Gelir-gider farkları, bölünmesi ve 100
paylara faiz verilmesi’ başlıklı 38. maddesinin ilk fıkrasında;
Anasözleşmede aksine hüküm bulunmadığı takdirde ortaklarla yapılan
muamelelerden bir yıllık faaliyet sonunda elde edilen hasılanın tamamı gelir
gider farkı olarak kooperatifin yedek akçelerine eklenir.
hükmü yer almaktadır. Ayrıca Kanun’un 4. maddesinde anasözleşmeye konacak
mecburi hükümler arasında “Yıllık gelir gider farklarının, hesaplama ve kullanma
şekilleri” de sayılmıştır. Bu çerçevede Kooperatifler Kanununda yer alan
düzenlemelerden kooperatiflerin anasözleşmelerine risturn dağıtımına ilişkin
hükümleri koyabilecekleri anlaşılmaktadır.
Nitekim hakkında önaraştırma yürütülen EDAK’ın anasözleşmesinde de ilgili hususun 110
Anasözleşmenin “Gelir-Gider Farkı ve Dağıtımı” başlıklı 60. maddesinde
düzenlendiği görülmustur. Söz konusu maddede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır.
“Genel Kurul yıllık bilançoyu ve gelir-gider hesabını onayladıktan sonra
gelir-gider farkı üzerinde karar verir.
Müspet gelir-gider farkının;
%10’u Olağan Yedek Akçeye,
%10’u Sosyal Yardım Fonu’na,
%30’u Yatırım ve Geliştirme Özel Fonu’na
ayrıldıktan sonra geri kalan müsbet gelir-gider farkı ortaklara, kooperatifle
yapmış oldukları işlemler oranında risturn olarak dağıtılır. 120
Risturnların dağıtım şekil ve zamanları genel kurulca tespit edilir.”
Görüldüğü gibi, EDAK’ın anasözleşmesinin ilgili maddesiyle risturnların dağıtım
şekil ve zamanlarını belirleme yetkisi kooperatif genel kuruluna verilmiştir.
1 10.5.1969 tarihli ve 13195 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
11-45/1083-377
4
2010 hesap yılı 32. Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda oybirliği ile alınan ve başvuru
konusu iddiaların dayandırıldığı genel kurul kararı da söz konusu anasözleşme
hükmü uyarınca alınmış olup, risturnların dağıtım şeklini belirlemeye yönelik bir karar
olarak değerlendirilmistir. Bu karar çerçevesinde EDAK, ortaklarına dağıtacağı
risturnun %10’u kadarki kısmını, iştiraki olan Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı’ndan
temin ettiği ürünlerden ayni olarak karşılamaktadır. Çağdaş Eczacılar Laboratuarının
ürettiği ürünleri, ecza kooperatifleri vasıtasıyla eczanelere ulaştırdığı da göz önünde 130
bulundurulduğunda, eczacıların Çağdaş Eczacılar Laboratuarından ürün almaya
zorlandığı iddiasının dayanaksız kaldığı kanaatine varılmıştır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, EDAK genel kurulu tarafından alınan ve ortaklarına
dağıtılacak risturnların %10 oranındaki kısmının EDAK’ın bir iştiraki olan Çağdaş
Eczacılar Laboratuvarı’na ait ürünlerden oluşmasını öngören genel kurul kararının
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte olan bir teşebbüs birliği kararı olmadığı, bu nedenle
başvuru konusu iddiaya ilişkin olarak EDAK hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı düşüncesi hasıl olmuştur.
J. SONUÇ 140
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; söz konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy