Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-191 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-48/1223-436
Karar Tarihi : 22.09.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Seda Nurtaç BAYRAMOĞLU
C. BAŞVURAN : Öner Yapı Denetim Ltd. Şti. (Ergün AKYÜREK)
Sahabiye Mah. Ahmet Paşa Cad. No:35/25-26 Kocasinan/
Kayseri
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Kayseri/Merkez
İlçe Temsilciliği
Gevher Nesibe Mah. Mimarsinan Cad. Mecidiye Sok. Fidan Apt.
No:9 Kocasinan/Kayseri
E. DOSYA KONUSU : Kayseri’de faaliyet gösteren harita mühendislerinin TMMOB 20
Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Kayseri/Merkez İlçe Temsilciliği
(Temsilcilik) vasıtasıyla atandıkları, bu şekilde pazarın paylaşıldığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru dilekçesinde; Kayseri’de, harita ve kadastro
mühendislerinin Temsilcilik tarafından atanması yoluyla, pazar paylaşımı yapıldığı
iddiasına yer verilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.06.2011 tarih ve 4569 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 19.07.2011 tarih ve 2011-4-191/İİ-11-258.KT sayılı İlk
İnceleme Raporu, 03.08.2011 tarih ve 11-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma 30
yapılmasına 11-44/1007-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 13.09.2011 tarih ve 2011-4-191/ÖA-11-258.KT sayılı
Önaraştırma Raporu 21.09.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-11.02.02/454 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal
edildiğine dair yeterli kanıt bulunmadığından, ilgili teşebbüs birliği ve üyeleri hakkında,
aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca, soruşturma açılmasına gerek olmadığı, görüşüne
yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 40
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvuru konusu iddiaların, harita ve kadastro mühendisleri odasının uygulamalarına
yönelik olması nedeniyle, ilgili ürün pazarı “harita ve kadastro mühendisliği hizmetleri”
11-48/1223-436
2
olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Başvuru konusu iddiaların, Kayseri ilindeki hizmetlere yönelik olması sebebiyle, ilgili
coğrafi pazar “Kayseri” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Kayseri Temsilciliğinden
Elde Edilen Belgeler 50
Temsilcilikten, Kuruma intikal eden konuya ilişkin yazıda, kendilerine yapı sahiplerinden
proje intikal etmediği; projelerin serbest çalışan mühendisler tarafından Temsilciliğe
getirildiği; Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Mesleki Denetim ve Ücret
Yönetmeliğine göre denetim yapılıp onaylandığı; herhangi bir anlaşma bulunmadığı;
yapılan işlerde dağılım, sıralama, eşitlik ya da oran uygulaması yapılmadığı, ancak
Kayseri Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği ve Lejantı 58-J maddesinin dördüncü
bendi uyarınca, Teknik Uygulama Sorumluluğu (TUS) çerçevesinde; Fenni mesulün,
yapının bulunduğu il sınırları içinde ikamet etmesinin zorunlu olduğu ve aynı anda en
fazla 5 adet yapı için fenni mesuliyet üstlenebileceği hususunun dikkate alındığı; bir
önceki yıl Büyükşehir hudutları dâhilinde, gerek Büyükşehir Belediyesi, gerekse büyük 60
beldeler tarafından verilen yapı ruhsatlarının toplam sayısının, ildeki TUS üstlenebilecek
kişilerin sayısına bölünmesiyle elde edilecek rakamların on beşi geçmesi halinde, bu
sayıyı arttırmaya Büyükşehir Belediyesinin yetkili olduğu ve bunun kontrolü için, yapı
ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin birer örneğinin ilgili meslek odalarına
gönderilebileceği ifade edilmektedir.
Yazıda, ayrıca aşağıdaki hususlara yer verilmiştir:
- Yapı denetimi hizmetlerinde de yine mezkûr yönetmeliğin aynı bendine göre uygulama
yapılmaktadır. Buna göre, yapı denetim işlemlerinden “mesleki denetim harcı”
alınmamakta ve denetim için müracaat eden harita mühendislerine yetki belgesi
verilmektedir. 70
- Kayseri'de 2011 yılı itibarıyla başlayan yapı denetimi ile ilgili olarak, yapı denetim
kuruluşları (YDK), kurdukları dernek vasıtası ile Temsilcilikten bazı istek ve taleplerde
bulunmuştur. YDK’lar, kendi belirledikleri serbest çalışan harita mühendisleri ile
çalışmak istemektedirler. Ancak Temsilciliğin görüşü, harita uygulama sorumlusu (HUS)
ile yapı denetim hizmeti verecek harita mühendisinin aynı olamayacağı yönündedir.
HUS’lar dışında istenilen Harita Mühendisi ile çalışılabilmektedir.
- 27.08.2008 tarihli Tapu Planlar Tüzüğünün 5. maddesi, Danıştay 6. Dairesinin
E:2010/6802 sayılı kararı ve Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün 06.09.2010 tarih ve 2665
sayılı yazısında, söz konusu işlemlerden, sadece harita mühendislerinin sorumlu
oldukları belirtilmiştir. Mezkûr Danıştay kararında Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 80
Büro Tescil Yönetmeliğinin 5. maddesi ile her türlü mühendislik projelerinin araziye
uygulanması işlemlerinin, harita ve kadastro mühendislerince yapılabileceği hükme
bağlanmıştır.
- Bu açıdan Temsilciliğe, yasalara, tüzüklere, genelgelere göre işlem yapılan yetmiş yedi
adet yapı denetim işlemi intikal etmiş ve bu işlerin faturaları kesilmiştir.
- On iki mühendis yapı denetim işi yapmamakta, iki mühendis ise mesleğe ilişkin iş
almamaktadır. Kalan mühendisler muhtelif sayıda iş yapmaktadırlar.
11-48/1223-436
3
- Dolayısı ile Temsilciliğe atfedilen Kayseri’de faaliyet gösteren harita mühendislerinin,
Temsilcilik vasıtasıyla atandıkları ve bu şekilde pazarın paylaşıldığı iddiası gerçek
dışıdır. 90
I.2.2. Kayseri Büyükşehir Belediyesinden Elde Edilen Belgeler
İlgili Belediyenin konu hakkındaki yazısında, önaraştırma konusu iddialar hakkında, o
ana kadar herhangi bir şikâyet alınmadığı ifade edilmiştir.
I.2.3. Kayseri Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden Elde Edilen Belgeler
İlgili Müdürlüğün yazısında, Kurumca gönderilen yazı üzerine, Harita Mühendisleri Odası
Kayseri Temsilciliği yetkililerinin İl Müdürlüğüne davet edilerek bilgi istendiği; Temsilcilik
yetkililerinin, konu hakkındaki iddiaların doğru olmadığını ifade ettikleri; Müdürlük
yetkililerince, iddia edilen uygulamanın rekabet kuralları ve seçme özgürlüğüne aykırı
olduğunun Oda temsilcilerine şifahi olarak hatırlatıldığı beyan edilmiştir.
I.3. Değerlendirme 100
I.3.1. Havuz Uygulamaları Hakkında Değerlendirmeler
Teşebbüsler arasında gerçekleştirilen havuz veya sıra uygulamaları, fiyat birliği ve
müşteri paylaşımı gibi rekabet hukuku bağlamında ihlal olarak değerlendirilen eylemlere
yol açtığından yasaklanmıştır. Serbest müşavir mühendislerin (SMM) oluşturduğu havuz
anlaşmaları hakkında Kuruma çok sayıda başvuru olmuş ve bazı şikâyetler
doğrultusunda, söz konusu havuz uygulamalarına yönelik önaraştırmalar yapılmıştır.
Diğer taraftan, TMMOB tarafından yayımlanan asgari ücret tarifelerinin kaldırılmasına
yönelik Rekabet Kurulu kararının yürütmesi Danıştay tarafından 2003/2564 ve
2003/2705 sayılı kararlarla durdurulmuş, esasa ilişkin kararlar sırasıyla 08.07.2005 ve
14.11.2006 tarihlerinde verilmiştir.1 110
TMMOB’a bağlı meslek odaları, halen yürürlükte olan yönetmelikler gereği asgari ücret
tarifeleri yayımlamakta ve üyelerinin tarifelerde yer alan tutarlara uymalarını sağlamak
için fatura denetimi yapmaktadırlar. SMM’ler, üyesi oldukları Odalara ödemeleri gereken
Mesleki Denetim Bedellerini ve KDV Kanunu uyarınca ödemeleri gereken KDV
tutarlarını bu miktarlar üzerinden ödemek zorundadırlar. Ayrıca kesilen faturalar Asgari
Ücret Tarifelerinde yer alan tutarlar üzerinden kesilmek zorunda olduğu için, SMM’ler
gelir vergisi beyanlarını da bu tutarlar üzerinden yapmaktadırlar. Bununla birlikte, fiilen
daha düşük bir noktada oluşan piyasa fiyatlarından dolayı, %50’lere varan fiyat
indirimleri yapıldığı, SMM’ler ve müşteri konumundaki mimarlar tarafından ifade
edilmiştir. 120
Bu koşullar altında, aldıkları ücretlerin yaklaşık yarısını vergi olarak ödeyen SMM’ler,
tahsil ettikleri ücretleri asgari ücret tarifesinde yer alan tutarlara yaklaştırmak için bu tür
uygulamalara gitmektedirler.
I.3.2. Başvuruya Konu Havuz İddiasının Değerlendirilmesi
Bir pazarda faaliyet gösteren firmaların havuz oluşturarak ve piyasadaki rakiplerin
hizmet kalitesini devre dışı bırakarak rekabet koşullarının etkisiz hale getirmeleri, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan, “Mal veya hizmetlerin alım ya
da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
1 Danıştay 13. Dairesinin 2005/916 E., 2005/3436 K. ve 08.07.2005 T ile 2005/1668 E., 2006/4329 K. ve
14.11.2006 T. Kararları.
11-48/1223-436
4
şartlarının tespit edilmesi” ile (b) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmet piyasalarının
bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılması ya da 130
kontrolü” hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Havuz uygulamasının 4054 sayılı Kanun kapsamında yasaklanabilmesinin koşulu bu
uygulamanın rakipler arasında pazar yahut müşteri paylaşımına yol açmasıdır.
Önaraştırma kapsamında elde edilen delillere ve öne sürülen iddialara bakıldığında,
rakipler arasında müşteri ya da pazar paylaşımına ilişkin somut belge elde
edilememiştir.
Öte yandan, dosya mevcudu bilgilere göre, müşteriler dilediği harita mühendisiyle birlikte
çalışabilmekte, mühendisler ise mevzuat uyarınca tahsil etmek durumunda olduğu
asgari ücreti müşteriden talep etmektedir. Dolayısıyla, elde edilen verilerden, projelerin
mühendisler arasında dengeli dağılımına yol açacak ve pazar yahut müşteri paylaşımı 140
sonucunu doğuracak nitelikte bir sıra sisteminin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bunların
yanı sıra, iddiaya konu olan havuz sistemi hakkında başvuru sahibinin iddiasını
destekler nitelikte somut bir delil elde edilememiştir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy