Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-337 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-52/1315-466
Karar Tarihi : 13.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Hüseyin ORMAN, Necla SÜMER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar
Genel Müdürlüğü Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdürlüğü
Turan Emeksiz Sok.No:2/4 PK:34450 Beyazıt/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Beyazıt Devlet Kütüphanesinde kullanıcılara ödünç kitap
verilmemesi ve kütüphanede yalnız bir fotokopi servisi bulunması nedeniyle 20
kullanıcılara tek alternatif olan fotokopi servisi tarafından aşırı fiyat uygulandığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Beyazıt Devlet Kütüphanesinde kullanıcılara ödünç kitap verilmediği için kullanıcılar
tarafından fotokopi hizmetine ihtiyaç duyulduğu,
- Kütüphanede yalnız bir fotokopi servisinin bulunduğu ve kütüphane dışına kitap
çıkarılmadığı için bu servisin tekel niteliğinde olduğu,
- Söz konusu fotokopi servisinin emsalleri 5 Kuruşa hizmet verirken yüzde yüz daha
yüksek fiyata hizmet sağladığı, dolayısıyla kullanıcıların mağduriyetine yol açtığı iddia
edilmiştir. 30
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.07.2011 tarih ve 5385 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 08.08.2011 tarih ve 2011-2-337/
İİ-11-423.NS sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurul’un 17.8.2011 tarihli toplantısında
değerlendirilmiş ve konu hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 04.10.2011 tarih ve 2011-2-337/ÖA-11-
380.HO sayılı Önaraştırma Raporu, 07.10.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-110.01.03/570
sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdürlüğü
hakkında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca 40
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosya mevcutlarına dayalı olarak, söz konusu kütüphaneye ilişkin olarak aşağıdaki bilgiler
edinilmiştir:
11-52/1315-466
2
- Kütüphanenin hukuki statüsünün T.C.Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve
Yayımlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı Müdürlük olduğu,
- Görevinin 2/7/1934 tarih ve “2527 sayılı Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu"
gereğince Türkiye'de her türlü baskı usulleriyle basılıp neşredilen gazeteler, ajans
tebliğleri, mecmualar, kitaplar, risaleler, tezler, atlaslar, şirket raporları, takvimler, yıllıklar,
notalar vb. nüshasını teslim almak, tasnif ve kayıt etmek, kataloglarını düzenlemek, 50
okuyucu hizmetine sunmak ve gelecek kuşaklara aktarılmak üzere muhafaza etmek,
ayrıca resmi kurumlardan gelen ve şahıslardan bağışlanan yayınlardan seçilerek
koleksiyona dâhil edilen tüm yayın ve basılı malzemeyi de aynı şekilde okuyucu hizmetine
sunmak ve muhafaza etmek olduğu,
- Yetkilerinin yasalar ve yönetmelikler çerçevesinde, kütüphane hizmetlerinin yürütülmesini
ve görevli personelin idaresini sağlamak olduğu,
- Kütüphanede ödünç kitap verilmediği,
- Fotokopi hizmetini kütüphane müdürlüğü ile birlikte “kopya başı kiralık servis anlaşması”
yolu ile belirlenen özel teşebbüsün sağladığı,
- Fotokopi ücretinin Bakanlık’a bağlı diğer halk kütüphanelerinde alınan fotokopi ücretleri 60
baz alınarak kütüphane müdürlüğü müdahalesiyle belirlendiği,
- Sayfa başına fotokopi hizmeti maliyetinin yaklaşık olarak (…..) kuruş, sayfa başı gelirin
ise 10 kuruş olduğu,
- Fotokopi hizmeti maliyet kalemlerinin;
1- Fotokopi makinası, (Özel teşebbüse ait)
2- Eleman giderleri,
3- Elektrik giderleri,
4- Sarf malzemesi giderleri( kâğıt )
5- Yedek parça giderleri ( toner dâhil ), (Özel teşebbüse ait),
6- Bakım giderleri ( Özel teşebbüse ait ) olduğu, 70
- Elde edilen gelirin öncelikle elemanın aylık giderinde ve kütüphanenin değişik
ihtiyaçlarının karşılanmasında (temsil giderleri, binanın küçük bakım-onarım ve
ihtiyaçlarının giderilmesi vb.) kullanıldığı, çekilen sayfa başına (…..) kuruş tutarındaki
bedelin ise söz konusu özel teşebbüse ödendiği,
- Özel teşebbüsün, sayfa başına aldığı (…..) kuruş ücret karşılığında fotokopi makinesinin
servis, bakım ve yedek parça giderlerini (toner dâhil) üstlendiği,
- İstanbul Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi’nde fotokopi ücretinin 10 kuruş, İstanbul
Bakırköy Rıfat Ilgaz İlçe Halk Kütüphanesi’nde 20 kuruş, kütüphane yakınında bulunan
Sahaflar Çarşısı’nda 10 kuruş olduğu.
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinde teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin rekabeti 80
sınırlayıcı anlaşma ve eylemleri yasaklanmaktadır. Kanun’a aykırılığın oluşması için
öncelikle, anılan anlaşma veya eylemleri gerçekleştirenin Kanun’un 3. maddesi anlamında
bir teşebbüs (ya da teşebbüsler) veya teşebbüs birliği olması gerekmektedir.
Bu bağlamda başvurunun, Beyazıt Devlet Kütüphanesinde fotokopi hizmetini sağlayan
servisin teşebbüs niteliğini haiz olup olmadığı, teşebbüs niteliğini haiz ise hâkim durumda
olup olmadığı ve hâkim durumda ise teşebbüsün faaliyetlerinin aşırı fiyat uygulaması ile
Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal niteliği taşıyıp taşımadığının incelenmesi
gerekmiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere, hakkında önaraştırma yapılan kütüphane, Kültür ve Turizm
Bakanlığı’na bağlı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı olarak, koleksiyona 90
11-52/1315-466
3
dâhil edilen tüm yayın ve basılı malzemeyi de aynı şekilde okuyucu hizmetine sunmak ve
muhafaza etmektir.
Eserlerin görevli kişiler haricinde kütüphane dışına çıkarılması ilgili eser ve yazmaların
çalınma ve zarar görme riskini de beraberinde getirmektedir. Bu yükümlülük gereği
eserlerin muhafazası açısından kütüphane koleksiyonunda bulunan eserlerin kütüphane
dışına çıkarılmasının bağlı üst makamlar hariç olmak üzere mümkün olmadığı
belirtilmektedir. Ancak bazı okuyucuların söz konusu eser ve yazmalardan geniş zamanlı
faydalanmak isteyeceği muhakkaktır. Bu nedenle, söz konusu eserlerden kütüphane
dışında da yararlanmak isteyen okuyucular için kütüphane içinde fotokopi hizmeti
sağlanmaktadır. Söz konusu riskler nedeniyle, kütüphane hizmeti ile fotokopi hizmeti çoğu 100
zaman birbirini tamamlayıcı bir nitelik arz etmektedir.
Bu unsurlar dikkate alındığında, Beyazıt Devlet Kütüphanesindeki uygulamaya ilişkin
başvurunun 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Nitekim Rekabet Kurulu’nun 19.6.2003 tarih, 03-44/501-221 sayılı Kararı’nda “Emekli
Sandığının sigorta hizmetlerinin, sosyal güvenlik sistemine katılımın zorunlu olması, ilgili
faaliyetlerin bütünüyle sosyal nitelikli olması, sigortalıya sunulan hizmetlerin kendisi için
ödenen primle orantılı olmaması koşullarının tümünün varlığı nedeniyle ekonomik faaliyet
sayılamayacağı” dolayısıyla ““…sigortacılık bağlamında ekonomik faaliyette bulunmayan
Emekli Sandığının takdirleriyle gerçekleştiğinden, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında bir teşebbüs davranışı olmadığı” belirtilmiştir. 110
Başvuruya konu tarafın anılan uygulamasının bir teşebbüs davranışı olduğu, dolayısıyla
4054 sayılı Kanun kapsamında olduğu varsayımında ise anılan uygulamanın 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekecektir. Bu maddede, piyasada
tek bir teşebbüs olarak faaliyet göstermek veya hâkim durumda bulunmak değil, hâkim
durumun kötüye kullanılması yasaklanmıştır. Bu çerçevede başvuruya konu olan tarafın 10
kuruş olarak uyguladığı fotokopi ücretinin yüksek (fahiş) olup olmadığı değerlendirilmesi
gerekecektir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere, sayfa başına fotokopi maliyeti (…..)
kuruş olup kütüphanenin belirlemiş olduğu fotokopi ücreti 10 kuruştur. Fotokopi hizmeti
veren benzer kütüphanelerden İstanbul Orhan Kemal Kütüphanesinde fotokopi ücreti 10 120
kuruş, İstanbul Bakırköy Rıfat Ilgaz İlçe Kütüphanesinde fotokopi hizmeti 20 kuruş,
hakkında önaraştırma yapılan kütüphanen yakınlarında bulunan Sahaflar Çarşısı’nda 10
kuruştur.
Söz konusu 10 kuruşluk fotokopi ücretinin, gerek (…..) kuruş olan fotokopi maliyetiyle
gerekse diğer kütüphanelerde ve başvuruya konu kütüphaneye yakın bölgede fotokopi
hizmeti veren birimlerde uygulanan ücretlerle karşılaştırılması sonucunda fahiş bir fiyat
olmadığı sonucuna varılmıştır.
Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda incelenmesi gereken taraf olduğu
kanaatine ulaşılan Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdürlüğü’nün teşebbüs niteliği
taşımadığı, teşebbüs olduğu varsayımı altında ise Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdürlüğü 130
tarafından 10 Kuruş olarak uygulanan fotokopi ücretinin hâkim durumun kötüye
kullanıldığını düşündürecek ölçüde bir fahiş fiyat uygulaması olmadığı kanısına varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
11-52/1315-466
4
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 140
Full & Egal Universal Law Academy