Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-181 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-52/1321-472
Karar Tarihi : 13.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin
TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : -Ünsal ÜNAL
Ünallar Elektronik Ltd. Şti. Aydınlıkevler Mah. Dumlupınar Cad. 20
Fırat Apt. B Blok No:5/A Mersin
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş
Teknosa Plaza Batman Sokak No: 18 34734
Sahrayıcedit / İstanbul
MS İstanbul İç ve Dış Ticaret Ltd Şti.
Evren Mh. Koçman Cd. Ziyal Plaza Blok A5 34212
Güneşli / İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: Mersin Forum Alışveriş Merkezinde faaliyet gösteren MS
İstanbul İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi (Media Markt) ve Teknosa İç ve Dış
Ticaret A.Ş. (Teknosa)’nin düşük fiyat uygulamak suretiyle rakipleri zarara
uğrattıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Mersin Forum Alışveriş
Merkezinde faaliyet gösteren Media Markt ve Teknosanın düşük fiyat uygulamaları
sonucu rekabetin kısıtlandığı iddia edilerek, konuyla ilgili gereğinin yapılması talep
edilmiştir. 40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.7.2011 tarih ve 5284 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 3.8.2011 tarih ve 2011-3-181/İİ-11-401.DU. sayılı İlk
İnceleme Raporu, 17.8.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-45/1103-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 30.9.2011 tarih ve 2011-3-181/ÖA-11-401.DU. sayılı
Önaraştırma Raporu 7.10.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-110.02.02/373 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
50
11-52/1321-472
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; şikayete konu fiyatlandırmanın
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal etmediği, dolayısıyla şikayete yönelik
olarak Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
şikayetin reddinin gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Şikayete konu teşebbüsler ağırlıklı olarak elektrikli ve elektronik ürünler 60
perakendeciliği alanında faaliyet göstermektedirler.
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
denilmekte, alternatif pazar tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi endişe
yaratmıyorsa ilgili pazar tanımlanmayabilmektedir. Nitekim, incelemeye konu işlemin
en dar pazar tanımları kapsamında dahi rekabetçi bir endişe yaratmayacağı
değerlendirildiğinden, dosya kapsamında pazar tanımı yapılmamıştır. 70
Mevcut dosya bakımından coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı
kanaatine varılmıştır.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
4054 sayılı Kanun kapsamında sayılabilecek şikayete konu düşük fiyat uygulamasına
ilişkin olarak öncelikle belirtilmesi gereken husus, piyasa ekonomisi modelinde
aslolanın teşebbüslerin kendi iradeleri ile davranma özgürlüğüdür. Bu nedenle bir
teşebbüsün ürünlerini hangi fiyattan satacağı konusunda serbest iradesi ile karar 80
verme hakkına sahip olduğu kural olarak kabul edilmelidir.
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinde iki farklı ana rekabet ihlali biçimi
düzenlenmiştir. 4. maddede birden fazla sayıda teşebbüsün aralarında anlaşma,
uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararı neticesinde rekabet ihlali gerçekleştirmeleri
yasaklanmıştır. Mevcut olayda, şikayet dilekçesinde de belirtildiği üzere Mediamarkt
ve Teknosa, satışlarında dönemsel indirimler uygularken, birbirleri ve aynı alışveriş
merkezi içerisinde bulunan diğer tüketici elektroniği satışı yapan teşebbüslerle sıkı bir
fiyat rekabeti içerisindedirler. Ayrıca incelenen piyasa, fiyatların katı olmadığı, yeni
girişlere ve inovasyona açık, ürün çeşitliliği ve teknolojik yeniliklerin hızlı olduğu bir 90
görünüm arzetmektedir. Bu kapsamda, şikayete konu teşebbüslerin davranışlarının
Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Öte yandan, teşebbüslerin tek taraflı olarak gerçekleştirdikleri fiyat indirimleri 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ele alınabilmektedir. Kanun’un 6. maddesi
hakim durumdaki bir teşebbüsün bu durumunu kötüye kullanmasını yasaklamakta
olup, teşebbüslerce gerçekleştirilen zararına satışlar kötüye kullanma olarak
değerlendirilebilmektedir. Ancak, bu tür bir değerlendirme yapabilmek için öncelikle
söz konusu teşebbüs ilgili pazarda hakim durumda olmalıdır.
100
11-52/1321-472
3
Ayrıca, teşebbüs hakim durumda olsa dahi maliyetinin altında yaptığı her satışın
doğrudan kötüye kullanma olduğundan söz edilemez. Zira, maliyetin altındaki
satışların yıkıcı fiyat olarak değerlendirilebilmesi için satışların etki doğuracak ölçüde
bir süre sistematik olarak devam etmesi ve teşebbüsün amacının rakiplerinin
faaliyetlerini zorlaştırmak olduğunun ispatlanması gerekmektedir.
4054 sayılı Kanun’da hakim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde
tanımlanmaktadır. Teşebbüsün ilgili pazardaki payı, hakim durumun en önemli 110
göstergesi olarak kabul edilmektedir. Tablo 1’de, şikayete konu teşebbüslerin
faaliyette bulundukları elektrikli ve elektronik ürünler perakendeciliği sektöründe
Türkiye genelinde sahip oldukları pazar paylarına yer verilmektedir.
Tablo-1: Elektrikli ve elektronik ürünler perakendeciliği pazar payı bilgileri
Teşebbüsler PP(%)
Teknosa
Media Markt
Vatan
Electroworld
Carrefoursa
Bimeks
Darty
Gold
Teknomarketler
Best Buy
Arçelik
Vestel
Diğer
Üreticiler
Pazar Toplam 100
Elektrikli ve elektronik ürünler perakendeciliği sektöründe dağıtım kanalları çeşitlilik
arzetmekte ve dolayısıyla sektörde çok sayıda oyuncu bulunmaktadır. Şikayete konu
teknomarketlerin Türkiye genelinde sahip oldukları pazar payları dikkate alındığında,
bu teşebbüslerin hakim durumda bulunmadıkları görülmektedir. 120
Media Markt ve Teknosanın Forum Alışveriş Mağazasında ve Mersin ilinde elektrikli
ve elektronik ürünler perakendeciliği alanında faaliyet gösteren rakiplerine Tablo 2’de
yer verilmektedir.
Tablo-2: Mediamarkt ve Teknosanın Mersin il bazında rakipler listesi
Kurumsal Rekabet Bayi Rekabet
Gold Bosch
Koçtaş Vestel
Migros Siemens
YKM Sony
Mersin Forum
AVM içi
Boyner Samsung (Derya)
Darty Vestel
Vatan Sinan Elektronik
Carrefour Samsung (Derya)
Metro Arçelik (Canlar)
Mersin İl Geneli
Kipa Samsung (Ertem)
Kaynak: 26.9.2011 tarih, 6720 sayılı Bilgi Yazısı.
11-52/1321-472
4
Tablodan görüldüğü üzere, en dar kapsamda Mersin Forum Alışveriş Merkezi temel
alındığında dahi şikayete konu teşebbüslerin gerek teknomarket ve çok katlı mağaza 130
kanalında, gerekse münhasır bayilik kanalında faaliyet gösteren önemli rakipleri
bulunmaktadır.
Öte yandan, elektrikli ve elektronik ürünler perakendeciliği sektöründeki büyük ölçekli
perakende satış mağazaları, tüketiciye farklı hizmetler sunmalarının yanı sıra, sahip
oldukları yüksek satın alma potansiyelleri nedeniyle bayi kanalı ve diğer küçük
kapasiteli mağazalara oranla ürünleri daha avantajlı koşullarla daha düşük fiyattan
satın alabilmekte, bunun sonucu elde ettikleri maliyet avantajını tüketiciye, söz
konusu ürünleri daha düşük fiyatla sunarak yansıtabilmektedirler. Teşebbüslerin alım
potansiyelleri çerçevesinde oluşan maliyet avantajlarını tüketicilere yansıtmaları 140
serbest piyasa ekonomilerinde yaşanan fiyat rekabetinin doğal bir sonucu olup,
dosya kapsamında Media Markt ve Teknosa mağazalarının ev elektroniği ürünlerini
geleneksel satış noktalarına göre daha düşük fiyatla tüketiciye satabilmeleri
ekonomik olarak rasyonel olduğundan, zaten hakim durumda da olmayan
teşebbüslerin bu davranışları ile 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmedikleri
sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 150
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy