Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-52/1343-474

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-201 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 11-52/1343-474
Karar Tarihi : 13.10.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR,
Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER : Bayram Ali GEÇGİL, Erdem AYGÜN, Mücteba ALTUN

C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Kamu İhale Kurumu
Mevlana Bulvarı No:186 06520 Balgat/Ankara
- Resen 20

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Ak-ser İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kültür Mah. Mithatpaşa Cad. No: 61/10 Kızılay
Çankaya/Ankara
- Ay-zel Müh. İnş.Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kooperatifler Mah. Bahar Sok. Budak Apt. No:1
Yenişehir/Diyarbakır
- Den-Or İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.
Turgut Özal Bulvarı Aydınkent Şelale Evleri Blok 9/4 30
Bağlar/Diyarbakır
- Elsa Elk. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Gazi Cad. Manav Sok. No:10/3 Diyarbakır
- Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kayapınar Mah. Onur 2 Apt. B Blok No:1
Kayapınar/Diyarbakır
- Meliy-taş İnş. Tur. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kurt İsmail 3. Sok. Orhan Apt. No:11 Yenişehir/Diyarbakır
- Nasibim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kayapınar Mah. Onur 2 Apt. B Blok No:1 40
Kayapınar/Diyarbakır
- Ömeroğulları İnş. Gıda Ürün. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Yeni Hal Kavşağı Ömeroğulları 4 Sitesi A Blok No:15 Diyarbakır


11-52/1343-474

2
- VBZ İnş. ve Tic. Ltd. Şti.
Ekinciler Cad. Kışla Sok. Sultan 2 Apt. Blok No:3 Ofis
Yenişehir/Diyarbakır

E. DOSYA KONUSU: Ak-ser İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Akser), Ay-zel Müh. İnş. 50
Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ayzel), Den-Or İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Denor), Elsa
Elk. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Elsa), Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(Kayasan), Meliy-taş İnş. Tur. Gıda Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Meliytaş), Nasibim
İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Nasibim), Ömeroğulları İnş. Gıda Ürün Teks. San. ve Tic.
Ltd. Şti. (Ömeroğulları) ve VBZ İnş. ve Tic. Ltd. Şti. (VBZ)’nin bazı yapım işi
ihalelerinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kamu İhale Kurumundan gelen başvuruda; “Dicle Üniversitesi
Hastanesi Acil Servis Binası İnşaatı Yapımı İşi” (DÜHAS) ihalesinde teklif sunan bazı
teşebbüslerin teklif hesap cetvellerinin ve bu cetvellere ait analizlerin aynı formatta
olduğu, benzer teklifler yaptığı ve aynı ihale dokümanı uyumsuzluklarının bulunduğu, söz 60
konusu teşebbüslerin ihalede ortak hareket ederek sınır değer hesaplanmasında kendileri
lehine avantajlı bir durum oluşturmayı amaçlamış olabilecekleri kanaatinin oluştuğu, bu
hususlar birlikte düşünüldüğünde “ihalelerde danışıklı teklif verme” suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un ihlâl edilmiş olabileceği sonucuna varıldığı ve Rekabet Kurumuna bildirim
yapılmasının uygun görüldüğü belirtilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 12.8.2010 tarih ve 6377 sayı ile
giren Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan başvuru üzerine yapılan inceleme
neticesinde hazırlanan 24.8.2010 tarih ve 2010-2-201/İİ-10-325.BAG sayılı ilk inceleme
raporu, Rekabet Kurulunun 16.9.2010 tarihli toplantısında görüşülerek, “Dicle Üniversitesi
Hastanesi Acil Servis Binası İnşaatı Yapımı İşi” ihalesinin incelenmesi amacıyla 70
önaraştırma yapılmasına 10-59/1200-M sayı ile karar verilmiştir. Önaraştırma sonucunda
düzenlenen 12.11.2010 tarih ve 2010-2-201/ÖA-10-325.BAG sayılı önaraştırma
raporunun 25.11.2010 tarihli Rekabet Kurulu toplantısında görüşülmesi neticesinde 10-
73/1522-M sayı ile taraflar hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
Soruşturmaya ilişkin olarak hazırlanan 25.5.2011 tarih ve SR/11-4 sayılı soruşturma
raporu ve ekleri, Kanun’un 45. maddesi çerçevesinde hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüslere 25.5.2011 tarih ve 541-549 sayılı yazılar ile gönderilmiş ve anılan maddeye
göre 30 gün içerisinde yazılı savunmalarını göndermeleri gerektiği ifade edilmiştir.
Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden:
- Meliytaş’ın savunması 30.5.2011 tarih ve 4094 sayı ile, 80
- Elsa’nın savunması 6.6.2011 tarih ve 4234 sayı ile,
- Akser’in savunması 9.6.2011 tarih ve 4347 sayı ile,
- Kayasan’ın savunması 15.6.2011 tarih ve 4502 sayı ile,
- Nasibim’in savunması 16.6.2011 tarih ve 4538 sayı ile,
- VBZ’nin savunması 17.6.2011 tarih ve 4558 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Soruşturma kapsamında yer alan Denor ve Ayzel tarafından 27.5.2011 tarihinde tebellüğ
edilen soruşturma raporuna yönelik olarak, her iki teşebbüsten de Kurum kayıtlarına
herhangi bir cevabi yazı intikal etmemiştir. Soruşturma kapsamında yer alan diğer bir
teşebbüs olan Ömeroğulları’na ise 27.5.2011 tarihinde adres değişikliği nedeniyle tebliğ 90
edilemeyen soruşturma raporu tekrar gönderilmiş, ancak 23.6.2011 tarihinde benzer
11-52/1343-474

3
sebeple iade olunmuştur. Savunmalarını sunan teşebbüsler olan Meliytaş, Kayasan,
Nasibim, VBZ, Elsa ve Akser için ek yazılı görüş hazırlanarak gönderilmiştir. Savunma
yapmayan Ayzel, Denor ve Ömeroğulları’na ise yasal süre içinde Kurumumuza herhangi
bir yazılı savunma gönderilmediğinden ek yazılı görüş gönderilmemiş, ancak
hâlihazırdaki durum bildirilmiş ve yine 30 günlük süre içerisinde savunma yapabilecekleri
belirtilmiştir.
Gönderilen yazıları; Akser 25.7.2011, Elsa 25.7.2011, Meliytaş 25.7.2011, Nasibim
26.7.2011, VBZ 26.7.2011, Ömeroğulları 25.7.2011, Kayasan 26.7.2011, Denor
27.5.2011, Ayzel 17.8.2011 tarihinde tebellüğ etmiştir. 100
Soruşturma raporunu tebellüğ etmeyen Ömeroğulları’nın adresinin belirlenmesi ve ek
yazılı görüşün tebellüğ edilmesi üzerine soruşturma raporu ve ekleri de Ömeroğulları’na
gönderilmiş ve 1.8.2011 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
Ancak 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesine göre 16.9.2011 tarihine kadar Kurum
kayıtlarına girmesi ya da haklı gerekçeler gösterilerek Kurum’a ulaştırılması için süre
uzatımı talep edilmesi gereken üçüncü yazılı savunmalar Kurum’a ulaşmamıştır. Bu
durumda, soruşturma safhasının üçüncü yazılı savunmanın ya da süre uzatımı talebinin
Kurum’a ulaşması gereken gün olan 16.9.2011 tarihinde sona erdiği kabul edilmiştir.
Bunun üzerine hazırlanan 23.9.2011 tarih ve 2010-2-201/BN-11-325.BAG sayılı bilgi notu
29.9.2011 tarih ve 11-50 sayılı Rekabet Kurulu gündeminde ele alınmış ve söz konusu 110
soruşturmaya ilişkin nihai karar görüşmelerinin 13.10.2011 tarihinde yapılmasına karar
verilmiştir. Rekabet Kurulu, 13.10.2011 tarihinde 11-52/1343-474 sayı ile nihai kararını
vermiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili soruşturma raporunda ve ek yazılı görüşte;
1. Ay-zel Müh. İnş. Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic.
Ltd. Şti., Meliy-taş İnş. Tur. Gıda Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Nasibim İnş. San.
ve Tic. Ltd. Şti.’nin ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri,
2. Anılan teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye 120
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” uyarınca idari
para cezası uygulanması gerektiği,
3. Ak-ser İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., Den-Or İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., Elsa Elk. İnş.
Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ömeroğulları İnş. Gıda Ürün Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.
ve VBZ İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’u ihlal ettiklerine dair yeterli bulguya ulaşılamadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
Soruşturma kapsamında yer alan teşebbüslerin faaliyet alanları ve Türkiye Ticaret Sicil 130
Gazetesi verilerine göre son ortaklık ve yönetim yapıları Tablo 1’de yer almaktadır:



11-52/1343-474

4



Tablo 1: Hakkında Soruşturma Yapılan Teşebbüsler ile Diğer Teşebbüslerin Ortaklık ve Yönetim Yapıları
Teşebbüs
Adı Son Ortaklık ve Yönetim Yapısı Faaliyet alanları
1
Akser
Ahmet Kandemir %60
İsmail Kan %40
Müdür: Ahmet Kandemir
Yapım işleri (bina yapımı ve spor salonu havuz yapımı
gibi)
Ayzel
Şahin Güven %50
İzzettin Mescigil %50
Müdür: Şenol Kaya
Yapım işleri (okul yapımı, toprak işleri, sanat yapıları ve
üst yapı yapım onarımı gibi)
Denor
Uğur Günenç %51
Mehmet Dengiz %49
Müdür Mehmet Dengiz
Yapım işleri (okul yapımı gibi)
Elsa Hüseyin Bilgiç %55 Mehmet Suat Bilgiç %45 Elektrik tesisi işleri
Kayasan

Turan Kaya %49
Hamza Aydoğan %51
Müdür: Turan Kaya
Yapım işleri (bina yapımı, okul yapımı, hastane, altyapı
ve çevre düzenlemesi yapımı, spor salonu ve teshin
merkezi yapımı gibi)
Meliytaş
Cengiz Yahşi %50
Murat Bayrak %50
Müdür:
Özgür Cihan Güneş
Teknik Müdürler:
Cengiz Yahşi, Murat Bayrak
Yapım işleri (hastane yapımı, okul yapımı, tadilat ve
onarım gibi)
Nasibim
Mehmet Suat Bilgiç %50
Orhan Yeğen %50
Müdür: Mehmet Suat Bilgiç
Yapım işleri (hastane yapımı ile tadilat ve onarımı, okul
yapımı, taşkın koruma yapımı, trafo binası yapımı, bina
yapımı, okul yapımı, spor salonu yapımı gibi)
Ömeroğulları

Adem Kaya %50
Recep Kaya % 50 Yapım işleri (okul yapımı gibi)
VBZ
Rohat Yılmaz %51
Zeki Tutal %45
Mehmet Beşir Yılmaz %4
Müdür: Rohat Yılmaz, Zeki
Tutal
Yapım işleri (okul yapımı, kültür merkezi ve kongre
yapımı gibi)

1 Faaliyet alanları yazılırken sadece yapılan işler değil, teklif sunulan işler de dahil edilmiştir. Çünkü
teşebbüslerce, ihalenin kendilerinde kalması halinde ihale konusu işleri yapacaklarına dair taahhütler
idareye verilmektedir.
11-52/1343-474

5
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı 140
Dosya kapsamında teşebbüslerin kamu kurum ve kuruluşlarının yaptıkları yapım işleri
ihalelerindeki faaliyetleri incelenmektedir. Bina, sosyal tesis veya kafeterya yapımı gibi
muhtelif yapım işlerinin konusunu oluşturduğu ihalelere benzer nitelikteki teşebbüsler
katılabilmektedir. Diğer bir ifadeyle, mevcut dosyada olduğu gibi hastane yapımı işi
ihalesine katılabilen bir teşebbüs, kafeterya yapımı ya da ilköğretim okulu yapımı gibi işleri
de yürütebilmektedir. Ancak, bazı durumlarda ihalelere katılabilmek için iş deneyimi
istenebilmektedir. Bu nedenle, özellikle büyük yapım işleri için her teşebbüs uygun
olmayabilmektedir. Benzer şekilde yol yapımı gibi kendine özgü yapım işlerine
katılamayan ancak bina yapımı faaliyetleri olan teşebbüsler de bulunabilmektedir. Dosya
kapsamında incelenen teşebbüslerin katıldığı ihalelere bakıldığında bina yapımı, sosyal 150
tesis yapımı, taşkın koruma yapımı, bakım ve onarım gibi muhtelif ihale konularının varlığı
dikkat çekmektedir. Ancak, tüm teşebbüslerin genel anlamıyla “müteahhitlik hizmetleri”
pazarında faaliyet göstermesi nedeniyle ayrıntılı ilgili ürün pazarının tespitine gerek
duyulmamakla birlikte, değerlendirmede ilgili ürün pazarı olarak “müteahhitlik hizmetleri”
pazarı dikkate alınmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yapım işleri ihalelerinde genel olarak Türkiye’nin her yerindeki teşebbüsler bulundukları il
dışındaki ihalelere katılabilmektedir. Bu nedenle, kesin bir coğrafi pazar tanımı
yapılmasına gerek olmasa da dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir. 160
I.3. İnceleme ve Tespitler
Dosya kapsamında yer alan iddialar, soruşturmaya taraf teşebbüslerin kamu ihalelerinde
danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlâl edilip
edilmediğine ilişkindir. Bu çerçevede, soruşturma sürecinde yapılan incelemeler
neticesinde elde edilen bilgi ve belgeler, öncelikle ilgili oldukları ihaleler özelinde,
ardından genel olarak aşağıda değerlendirilmektedir.
1. Tespit
DÜHAS İhalesi
Soruşturmada incelenen ilk ihale DÜHAS ihalesidir. İhale 1 Nisan 2010 tarihinde yapılmış
ve 14 istekli teklif sunmuştur. İhalenin yaklaşık maliyeti (……) TL’dir. İhalede teklif sunan 170
istekliler ve teklifleri ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: DÜHAS ihalesine katılan teşebbüsler ve teklifleri
İstekli Teklif (TL)
Akselcan İnş. Tic. Ltd. Şti. (Akselcan) (……)
Arsa İnş. Seracılık Hayvancılık Tic. Ltd. Şti. (Arsa) (……)
Ensarioğlu İnş. Taah. Tic. A.Ş. (Ensarioğlu) (……)
Ayzel (……)
Mercan İnşaat Tic. Ltd. Şti. (Mercan) (……)
Meliytaş (……)
Nasibim (……)
Tevfik İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (Tevfik İnşaat) (……)
Altındağ İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Altındağ) (……)
Odak Group İnş. Ltd. Şti. (Odak) (……)
Adnan GÖKALP (AG) (……)
Akser (……)
VBZ (……)
11-52/1343-474

6
Ceylan İnş. Tic. A.Ş. (Ceylan) (……)
Tablo 2’de de görüleceği üzere DÜHAS ihalesinde en düşük teklif Tevfik İnşaat tarafından
verilmiştir. Ancak,
 28.5.2010 tarihinde Odak,
 31.5.2010 tarihinde Altındağ ve Nasibim,
 2.6.2010 tarihinde Ayzel
tarafından yapılan itirazlar sonucunda İhale Komisyonu teklifleri tekrar değerlendirmiştir.
Tüm isteklilerin dosyalarının incelendiği bu aşama sonucunda, İhale Komisyonu 9.6.2010
tarihinde, “tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda yeterli teklif kalmadığı” gerekçesi ile ilgili 180
ihaleyi iptal etmiştir.
Söz konusu ihalenin iptal edilmesi sonrasında Odak, Kamu İhale Kurumuna başvurmuş
ve kendi tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu
belirtmiştir. Bu başvuru üzerine Kamu İhale Kurulu (KİK), 2.8.2010 tarih ve 2010/UY.II-
2259 sayılı kararı ile şikâyetin reddine karar vermiştir. Ancak, KİK kararında;
“Sonuç olarak; hesap cetvelinin ve analizlerin içerik itibariyle incelenmesi sadece aşırı
düşük tekliflerin değerlendirmesi aşamasında söz konusu olabileceği
değerlendirildiğinden gerek başvuru sahibinin gerekse aynı gerekçe ile teklifleri
değerlendirme dışı bırakılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma
gerekçelerinin yerinde olmadığı düşünülmekle birlikte, ihalede teklif sunan bazı isteklilerin 190
teklif hesap cetvelleri incelendiğinde; söz konusu hesap cetvelleri ile ihale dokümanı
arasındaki uyumsuzlukların aynı iş kalemlerinde olduğu, teklif hesap cetvelleri ve bu
cetvellere ait analizlerin de aynı formatta olduğu ve anılan isteklilerin ihalede teklif etmiş
oldukları bedellerin birbirleri ile yakın tutarlarda olduğu da göz önüne alındığında, ihaleye
teklif sunan isteklilerden bazılarının ihalede ortak hareket ederek sınır değer
hesaplamasında kendileri lehine avantajlı bir durum oluşturma gayreti içinde oldukları
değerlendirilmiştir. Bu nedenle başvuruya konu ihalede, Kanunun 5 inci maddesinde yer
alan rekabet ve güvenirlik ilkelerinin zedelenmesi nedeniyle ihalenin iptal edilmesi
gerekmekte ise de ihalenin, idare tarafından daha önce iptal edilmiş olması nedeniyle
başvurunun reddine ve yasak fiil ve davranışlar nedeniyle inceleme ve değerlendirme 200
yapılmak üzere konunun bir üst idare olan Diyarbakır Valiliği'ne bildirilmesine karar
verilmiştir.”
ifadelerine yer verilmiştir. Bu ifadelerden anlaşılacağı üzere, bazı isteklilerin sunmuş
oldukları maliyet analizlerinin detaylarında aynı hataların varlığına dikkat çekilmiş,
isteklilerin ortak hareket ettikleri değerlendirilmiş ve rekabet ilkesinin zedelendiği
gerekçesi ile ihalenin iptal edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, ihalenin daha önce
idarece iptal edilmesi nedeniyle başvuru reddedilmiştir.
Anılan ihalenin detaylı olarak incelenmesi için 8.11.2010 tarih ve 1175 sayılı yazı ile Kamu
İhale Kurumundan bilgi talep edilmiş, bu bilgi talebine cevaben 12.11.2010 tarih ve 8762
sayı ile Kurum kayıtlarına ilgili evrak girmiştir. Rekabet Kurumuna yapılan başvuruda 210
maliyet analizleri benzer olduğu ifade edilen Meliytaş, Ayzel ve Nasibim ile VBZ ve
Akser’in teklif dosyaları incelenmiştir. İnceleme neticesinde elde edilen bulgular aşağıdaki
gibidir:



11-52/1343-474

7
Meliytaş-Ayzel-Nasibim için Tespitler
Tablo 3: Meliytaş-Ayzel-Nasibim’in Teklifleri
Teşebbüs
Adı Teklifi (TL)
İnşaat İşleri
Giderleri (TL)
Makine Tesisatı
İşleri Giderleri (TL)
Elektrik Tesisatı
İşleri Giderleri (TL)
Meliytaş (……) (……) (……) (……)
Ayzel (……) (……) (……) (……)
Nasibim (……) (……) (……) (……)
Tablo 3’te görüldüğü üzere, her üç teşebbüsün teklif ettiği rakamlar ve teklifi oluşturan
maliyet kalemleri bakımından giderler farklılaşmaktadır. Ancak, her üç teşebbüsün teklif 220
dosyalarının detaylarına bakıldığında;
 Üç teşebbüsün de inşaat işleri giderleri olarak 104 alt kalem gider yazdığı,
 Üç teşebbüsün 1-25 ve 50-74 numaralı alt kalemlerin (12, 13, 14, 24, 55, 60, 65,
66, 71 ve 72. alt kalemler hariç) miktarının ve birim fiyatının aynı olduğu2,
 Üç teşebbüsün 12, 13, 14, 24, 55, 60, 65, 66, 71 ve 72. alt kalemlerde aynı miktarı
yazdığı,
 12, 13, 14, 24, 55, 65, 66, 71 ve 72. alt kalemler için Meliytaş ve Ayzel’in aynı birim
fiyatı yazdığı, Nasibim’in ise farklı birim fiyat yazdığı,
 60. kalemde Nasibim ve Ayzel’in aynı birim fiyatı yazdığı, Meliytaş’ın ise farklı birim
fiyat yazdığı 230
 Ayzel ve Nasibim’in 26, 33, 39 ve 44. alt kalemler haricinde 26-49. alt kalemlerde
aynı miktarı ve birim fiyatı yazdığı (Meliytaş’ın 26-49. alt kalemlerine ilişkin sayfa
dosyada eksiktir),
 Ayzel ve Nasibim’in 26, 33 ve 44. alt kalemlerde aynı miktarı ve farklı birim fiyatı
yazdığı, 39. alt kalemde ise aynı birim fiyatı ve farklı miktarı yazdığı,
 Üç teşebbüsün 75, 76, 77, 77, 89, 90 ve 91. alt kalemlerin miktarının ve birim
fiyatının aynı olduğu
anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, üç teşebbüse ait verilerin olduğu 80 alt kalemin 47
adedinde üç teşebbüsün miktar ve birim fiyatları aynı bulunmaktadır. Bu çerçevede,
maliyet kalemlerinin yaklaşık %59’u birebir aynıdır. Meliytaş ve Ayzel arasında ise bu 240
oran daha da artmaktadır. Bu iki teşebbüs için 80 alt kalemin 56 adedi (%70’i) aynıdır.
Ayzel ve Nasibim için ise, 104 alt kalemin 67 (yaklaşık %64) adedi aynıdır.
VBZ ve Akser için Tespitler
Tablo 4: VBZ ve Akser’in Teklifleri

2 Esas itibarıyla, her bir alt kalem için miktarların ve birim fiyatların her teşebbüs için farklı olması
beklenmektedir. Zira bu miktarlar ve birim fiyatlar belirli değildir. Hangi teşebbüsün ne kadar malzeme
kullanacağı ve maliyetin birim başına ne olacağı farklılaşmaktadır. Bazı maliyetler için bazı Bakanlıkların
(Örneğin makine tesisat maliyetleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı) birim fiyatları kullanılabilmektedir.
Ancak, dosyaların incelenmesinden anlaşıldığı üzere herhangi bir Bakanlık birim fiyatları kullanılmamıştır.
Bu nedenle, üç teşebbüsün aynı maliyetleri yazmış olmaları ve diğer teşebbüslerin maliyetlerinin Meliytaş,
Ayzel ve Nasibim’den farklılaşırken anılan üç teşebbüsün ondalık basamaklara kadar aynı miktar ve birim
fiyatları kullanmaları danışıklılık ihtimalini güçlendirmektedir. Örneğin, Meliytaş, Ayzel ve Nasibim’in inşaat
işleri giderlerinden 1 numaralı alt kalem (……poz no) için sundukları miktar ve birim fiyatlar (……) m3 ve
(……) TL iken aynı alt kalem için VBZ (……) m3 ve (……) TL miktar/birim fiyat bilgisi sunmuştur. Akser ise
(……) m3 ve (……)TL miktar/birim fiyat bilgisi sunmuştur.
11-52/1343-474

8
Teşebbüs Adı Teklifi (TL) İnşaat İşleri Giderleri (TL)
Makine Tesisatı
İşleri Giderleri (TL)
Elektrik Tesisatı İşleri
Giderleri (TL)
VBZ (……) (……) (……) (……)
Asker (……) (……) (……) (……)
Tablodan görüldüğü üzere, her iki teşebbüsün teklif ettiği rakamlar ve teklifi oluşturan
maliyet kalemleri bakımından giderler farklılaşmaktadır. Her iki teşebbüsün teklif
dosyalarının detaylarına bakıldığında da alt kalemlerin miktar ya da birim fiyat bakımdan
farklı olduğu görülmektedir. Ancak, DÜHAS yapım işi ihalesi için ilgili idareye sunulan
belgeler arasında yer alan ve Akser’in anahtar teknik personelini gösteren listede yer alan
Rohat YILMAZ’ın, VBZ’nin %51 hisseyle en büyük hissedarı olduğu tespit edilmiştir. 250
Son olarak, Meliytaş, Ayzel, Nasibim, VBZ ve Akser’in hesap cetvellerinin ayrıntılı
açıklamalarında yer alan bazı birim fiyat analizleri aşağıdaki gibidir:
Tablo 5: Birim Fiyat Analizleri
Teşebbüs
Adı
Poz No (……) Poz No (……) Poz No (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……) (……) (……) (……)
Meliytaş
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……) (……) (……) (……)
Ayzel
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……) (……) (……) (……)
Nasibim
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……) (……) (……) (……)
VBZ
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
(……) (……) (……) (……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……)
(……) (……) (……) (……)
Akser
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Meliytaş, Ayzel ve Nasibim’in örnek pozlara ilişkin ayrıntılı maliyetleri birebir aynı iken
VBZ ve Akser’in maliyetleri farklılaşmaktadır.
2. Tespit
Raportörlerce 19.10.2010 tarihinde Ayzel’de yapılan yerinde incelemede, Ayzel ve
Nasibim’in aynı büroyu kullandıkları tespit edilmiş, ancak Nasibim yetkilisinin bürosunda
bulunmaması nedeniyle kendisiyle görüşülememiştir.3
3. Tespit 260
Önaraştırma sürecinde Meliytaş’ta yapılan yerinde incelemede, mevcut soruşturmada
incelenen Denor, Kayasan ve Ömeroğulları şirketlerine ait kaşeler bulunmuştur. Ayrıca,
teşebbüste

3 Ayzel’in resmi adresi farklı olsa da raportörlerce yapılan yerinde incelemede kayıt altına alınan tutanakta
da açıkça görüleceği üzere Ayzel, Kayasan ve Nasibim aynı büroyu kullanmaktadırlar.
11-52/1343-474

9
- Ayzel ve Nasibim’e ait Diyarbakır İl Özel İdaresi tarafından yapılan DÜHAS yapımı
işi ihalesine ilişkin şikâyet başvurusu,
- Elsa’ya ait Toroslar Edaş Hatay İl Müdürlüğü tarafından yapılan AG-OG tesisi
yapımı işi ihalesine ilişkin teklif bedeli yazılı ihale dosyası,
- Elsa’ya ait Tedaş tarafından yapılan ihaleye4 ilişkin teklif dış zarfı,
- HSB Müh. Mim. Hiz. İnş. Elk. Taah. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ye (HSB) ait
Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan 300 kişilik yemekhaneli 270
pansiyon yapımı işi ihalesine5 ilişkin teklif dış zarfı,
- Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (Kayasan) ait 10 daireli lojman binası
yapımı işi ihalesine6 ilişkin imzasız başvuru mektubu,
- Kayasan’a ait Mersin Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü tarafından yapılan 8 derslikli
anaokulu yapımı işi ihalesine ilişkin teklif dış zarfı,
- Kayasan’a ait Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan 16 derslikli ek
okul binası yapımı işi ihalesine ilişkin teklif dış zarfı,
- Kayasan’a ait TOKİ tarafından yapılan 18 yataklı hastane, altyapı ve çevre
düzenlemesi yapımı işi ihalesine7 ilişkin imzasız ve teklif bedeli yazılmamış ihale
dosyası, 280
- Kayasan’a ait Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan küçük tip spor
salonu ve teshin merkezi yapımı işi ihalesine8 ilişkin imzasız ve teklif bedeli
yazılmamış ihale dosyası,
- Nasibim’e ait Diyarbakır Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği
tarafından yapılan yenidoğan ünitesi ve sterilizasyon bölümleri tadilat ve onarım işi
ihalesine9 ilişkin teklif dış zarfı,
- Nasibim’e ait Adana İl Özel İdaresi tarafından yapılan 28 derslikli ilköğretim okulu
yapımı işi ihalesine ilişkin teklif dış zarfı,
- Nasibim’e ait Diyarbakır DSİ tarafından yapılan Kocaköy İlçesi taşkın koruma
inşaatı yapımı işi ihalesine ilişkin teklif dış zarfı ile imzasız ve teklif bedeli 290
yazılmamış ihale dosyası,

4 2009/83733 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 7.210.595,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklifler
5.174.837,00 TL olarak verilmiştir. (İhale 8 parça olarak yapıldığı için ihaleyi kazanan teşebbüslerin adı
zikredilmemiştir.)
5 2009/49114 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 3.518.305,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif ESER
İNŞ. ELEK. NAK.TURZ.TİC.LTD.ŞTİ. tarafından 2.035.000,00 TL olarak verilmiştir.
6 2008/193033 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 699.568,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif TEVFİK
İNŞAAT tarafından 438.000,00 TL olarak verilmiştir.
7 2010/9766 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 2.515.062,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif A6
İNŞAAT TURİZM TİCARET LTD.ŞTİ. tarafından 1.965.000,00 TL olarak verilmiştir.
8 2010/60315 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 684.947,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif NASİBİM
tarafından 462.000,00 TL olarak verilmiştir.
9 2010/23157 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 1.249.267,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif ZAL
YAPI İNŞAAT ELEKTRİK MAKİNE TİCARET tarafından 865.000,00 TL olarak verilmiştir.
11-52/1343-474

10
- Nasibim’e ait Diyarbakır İl Özel İdaresi tarafından yapılan trafo, trafo binası yapımı,
jeneratör temini ve montajı işi ihalesine10 ilişkin imzasız ve teklif bedeli yazılmamış
teklif dosyası,
- Nasibim’e ait Diyarbakır Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü tarafından yapılan 40 daire
lojman yapımı işi ihalesine ilişkin imzasız ve teklif bedeli yazılmamış teklif dosyası,
- Nasibim’e ait Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan lise genel
onarım ve saha betonu yapımı işi ihalesine11 ilişkin imzasız ve teklif bedeli
yazılmamış teklif dosyası,
- Ayzel’e ve Nasibim’e ait Mersin Bayındırlık ve İskân Müdürlüğü tarafından yapılan 300
Erdemli İlçesi 8 derslikli anaokulu yapımı işi ihalesine ilişkin imzasız ve teklif bedeli
yazılmamış teklif dosyası,
- Nasibim’e ait Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan 8 derslikli ek
okul inşaatı yapımı işi ihalesine12 ilişkin imzasız ve teklif bedeli yazılmamış teklif
dosyası,
- Nasibim’e ait Mersin Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü tarafından yapılan lise kapalı
spor salonu yapımı işi ihalesine13 ilişkin teklif dış zarfı ile aynı ihaleye ilişkin
Meliytaş’a ait imzasız ve teklif bedeli yazılmamış teklif dosyası,
- Nasibim’e ait Mersin Bayındırlık ve İskân Müdürlüğü tarafından yapılan okul binası
güçlendirme ve onarım işi ihalesine14 ilişkin imzasız ve teklif bedeli yazılmamış 310
teklif dosyası,
- Nasibim’e ait Diyarbakır İl Özel İdaresi tarafından yapılan Güneydoğu Anadolu
Tarımsal Araştırma Enstitüsü yapımı işi ihalesine ilişkin teklif dış zarfı,
- Ayzel’e ait Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan toprak işleri sanat
yapıları ve üst yapı yapım onarım işi ihalesine ilişkin imzasız ve teklif bedeli
yazılmamış teklif dosyası,
- Ayzel’e ait mali durum bildirimi
bulunmuştur. Ayrıca, Meliytaş’ta yapılan incelemelerde elde edilen belgelerde Meliytaş ve
Nasibim’in irtibat e-posta adreslerinin aynı olduğu görülmektedir. Bazı belgelerde, her iki
teşebbüsün de (………..…) e-posta adresini kullandığı, bazılarında ise Nasibim’in 320
(………..……) e-posta adresini kullandığı tespit edilmiştir.
4. Tespit
Ayzel’de yapılan yerinde incelemede, Nasibim’e ait kaşe Ayzel yetkilisinin çekmecesinde
bulunmuştur. Ayrıca, teşebbüste;

10 2009/134269 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 509.432,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif UĞUR
GÜNENÇ tarafından 429.860,00 TL olarak verilmiştir.
11 2009/59224 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 305.355,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif ESER
İNŞ.ELEK.NAK.TURZ.TİC.LTD.ŞTİ. tarafından 166.000,00 TL olarak verilmiştir.
12 2009/136464 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 1.278.256,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif
ZÜLFÜ LEVENT tarafından 858.000,00 TL olarak verilmiştir.
13 2010/71319 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 745.375,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif
KÖSOĞLU İNŞAAT TAAHÜHÜT VE TİCARET LTD ŞTİ. tarafından 501.000,00 TL olarak verilmiştir.
14 2010/65059 kayıt numaralı ihalenin yaklaşık maliyeti 611.887,00 TL’dir ve ihalede kazanan teklif NET SE-
RA İNŞ.TAAH.SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. tarafından 409.000,00 TL olarak verilmiştir.
11-52/1343-474

11
– Kayasan’a ait Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından
yapılan isimsiz ihaleye ilişkin imzasız ve teklif bedeli yazılmamış teklif dosyası,
– Elsa’ya ait Toroslar Edaş Hatay İl Müdürlüğü tarafından yapılan AG-OG Tesisi
yapımı işi ihalesine ilişkin teklif bedeli yazılı ihale dosyası,
– Meliytaş’a ait Diyarbakır Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi
Baştabipliği tarafından yapılan tadilat ve onarım işi ihalesine ilişkin imzasız ve teklif 330
bedeli yazılmamış ihale dosyası,
– Meliytaş’a ait Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı
tarafından yapılan doğalgaz dönüşümü yapımı işi ihalesine ilişkin imzasız ve teklif
bedeli yazılmamış ihale dosyası
bulunmuştur.
5. Tespit
Diyarbakır Jandarma Sb. Astsb. Lojmanı (40 Daire) Yapım İşi İhalesi
2010/102313 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Eylül ayında yapılan ihalede mevcut
soruşturma kapsamında yer alan Ayzel, Nasibim ve Kayasan teklif sunmuşlardır. İhalenin
yaklaşık maliyeti (……) TL olarak tespit edilmiş ve ihalede en avantajlı teklifler Mustafa 340
KARATAŞ – Halil GÖKÇENAY ve Nasibim olmuştur. Teklif bedelleri ise sırasıyla (……) TL
ve (……) TL olmuştur. İhaleye ilişkin sözleşme soruşturma döneminde imzalanmamıştır.
Soruşturma kapsamında incelenen teşebbüslerden bazılarının ayrı ayrı teklif sunduğu
ihaleye ilişkin bilgiler Diyarbakır Bayındırlık ve İskân Müdürlüğünden talep edilmiş ve
cevabi bilgiler incelenmiştir. Bu incelemeler neticesinde ulaşılan tespitler aşağıdaki gibidir:
1. Ayzel, Kayasan ve Nasibim tarafından verilen teklifler sırasıyla (……) TL, (……) TL
ve (……) TL’dir.
2. Üç teşebbüse ait teklif de değerlendirmeye alınmıştır.
3. Ayzel’in Şirket Müdürü Şenol KAYA’dır. Bu kişi Kayasan’ın Şirket Müdürü olan
Turan KAYA’nın yeğenidir15. 350
4. Ayzel’in şartname bedeli olarak yatırdığı 400 TL’ye ilişkin alındı belgesinin seri ve
sıra numarası B 0788130’dur. Belgenin yevmiye tarihi ve numarası ise 2/9/2010 ve
20100057273’tür. 21150 Diyarbakır Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünden alınan
belgenin alındı numarası ise 20100010380’dir.
5. Kayasan’ın şartname bedeli olarak yatırdığı 400 TL’ye ilişkin alındı belgesinin seri
ve sıra numarası B 0788131’dir. Belgenin yevmiye tarihi ve numarası ise 2/9/2010
ve 20100057274’tür. 21150 Diyarbakır Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünden
alınan belgenin alındı numarası ise 20100010381’dir.
6. 4 ve 5. maddelerden anlaşılacağı üzere Ayzel ve Kayasan alındı belgelerini ardı
ardına almışlardır. 360
7. Kayasan’ın ihale için verdiği evrakta gösterdiği adres Kayapınar Mah. Tekel Cad.
Onur 2 Apt. B Blok No:1 Diyarbakır’dır.
8. Nasibim’in ihale için gösterdiği adres Kayasan’ın adresi ile aynıdır.
9. Kayasan’ın ihale dosyasında yer alan vekâletnamede Kayasan Şirket Müdürü
Turan KAYA ihalelere katılım konusunda Sait ve Azize’den olma 1.1.1962 doğumlu

15 Bu bilgi Ayzel’in savunmasında yer almaktadır.
11-52/1343-474

12
Hüseyin GÜNEŞ’i vekil tayin etmiştir. Anılan vekâletname 26.12.2008 tarihinde
düzenlenmiş olup, ihalenin yapıldığı 2010 yılı Eylül ayında kullanılabildiği
anlaşılmaktadır. Kayasan’ın ihale dosyasında yer alan evraklarda Hüseyin
GÜNEŞ’in imzası bulunmaktadır.
10. Nasibim’in ihale dosyasında yer alan vekâletnamede Nasibim Şirket Müdürü 370
Mehmet Suat BİLGİÇ ihalelere katılım konusunda Sait ve Azize’den olma 1.1.1962
doğumlu Hüseyin GÜNEŞ’i vekil tayin etmiştir. Anılan vekâletname 4.8.2010
tarihinde düzenlenmiştir. Nasibim’in ihale dosyasında yer alan evraklarda Hüseyin
GÜNEŞ’in imzası bulunmaktadır.
11. 10 ve 11. maddelerden anlaşılacağı üzere Nasibim ve Kayasan aynı ihalede aynı
kişi tarafından temsil edilmişlerdir.
6. Tespit
Diyarbakır Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Yeni Doğan Ünitesi ve
Sterilizasyon Bölümleri Tadilat ve Onarım İşi İhalesi
2010/23157 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Mart ayında yapılan ihalede mevcut 380
soruşturma kapsamında yer alan Ayzel, Nasibim, Meliytaş ve Kayasan teklif
sunmuşlardır. İhalenin yaklaşık maliyeti (……) TL olarak tespit edilmiş ve ihalede en
avantajlı teklifler Zal Yapı İnş. Elk. Mak. Tic. Ltd. Şti. ve Arsa olmuştur. Teklif bedelleri ise
sırasıyla (……) TL ve (……)TL olmuştur. İhaleye ilişkin sözleşme imzalanmıştır.
Soruşturma kapsamında incelenen teşebbüslerden bazılarının ayrı ayrı teklif sunduğu
ihaleye ilişkin bilgiler Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğünden talep edilmiş ve cevabi bilgiler
incelenmiştir. Bu incelemeler neticesinde;
1. Nasibim’in ihale dosyasında yer alan vekâletnamede, Nasibim Şirket Müdürü
Mehmet Suat BİLGİÇ ihalelere katılım konusunda Ömer ve Fatma’dan olma
10.9.1973 doğumlu Ubeydullah AYAZ’ı vekil tayin etmiştir. Ayrıca, Nasibim’in ihale 390
dosyasında sunduğu geçici teminat mektubunun Ubeydullah AYAZ tarafından
elden alındığı anlaşılmaktadır.
2. Ayzel’in ihale dosyasında yer alan geçici teminat mektubunun da Ubeydullah AYAZ
tarafından elden alındığı anlaşılmaktadır.
3. Ayzel’in ve Nasibim’in ihalede sundukları teklifler sırasıyla (……) TL ve (……) TL’dir.
7. Tespit
Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Hizmet Binası Yapılması İşi
İhalesi
2010/91356 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Ağustos ayında yapılan ihalede mevcut
soruşturma kapsamında yer alan Ayzel, Nasibim ve Kayasan teklif sunmuşlardır. İhalenin 400
yaklaşık maliyeti (……) TL olarak tespit edilmiş ve ihalede en avantajlı teklifler Yaşam Nak.
İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Tevfik İnşaat olmuştur. Teklif bedelleri ise sırasıyla (……) TL ve
(……) TL olmuştur. İhaleye ilişkin sözleşme soruşturma sürecinde imzalanmamıştır.
Soruşturma kapsamında incelenen teşebbüslerden bazılarının ayrı ayrı teklif sunduğu
ihaleye ilişkin bilgiler Diyarbakır İl Özel İdaresinden talep edilmiş ve cevabi bilgiler
incelenmiştir. Bu incelemeler neticesinde;
1. Ayzel’in ihale dosyasında yer alan geçici teminat mektubunun Kayasan Şirket
Müdürü Turan KAYA tarafından alındığı anlaşılmaktadır.
11-52/1343-474

13
2. Kayasan’ın ihale dosyasında yer alan geçici teminat mektubunun da aynı
bankadan Şirket Müdürü Turan KAYA tarafından alındığı anlaşılmaktadır. 410
3. Kayasan’ın ihale dosyasında yer alan adresi ile Nasibim’in adresi aynıdır.
4. Nasibim’in ihale dosyasında yer alan vekâletnamede, Nasibim Şirket Müdürü
Mehmet Suat BİLGİÇ ihalelere katılım konusunda Sait ve Azize’den olma 1.1.1962
doğumlu Hüseyin GÜNEŞ’i vekil tayin etmiştir. Hüseyin GÜNEŞ’in, Nasibim’in ihale
evrakını imzaladığı anlaşılmaktadır. Ayzel, Nasibim ve Kayasan’ın ihalede
sundukları teklifler sırasıyla; (……) TL, (……) TL ve (……) TL’dir.
8. Tespit
Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Merkezi Yapımı İşi İhalesi
2010/49262 İhale Kayıt Numarası ile 2010 yılının Mayıs ayında yapılan ihalede mevcut
soruşturma kapsamında yer alan Meliytaş, Nasibim ve Kayasan teklif sunmuşlardır. 420
Nasibim ve Kayasan aynı adresi kullanmaktadır.
Ayrıca, Meliytaş’ın ihale dosyasında yer alan geçici teminat mektubunun Hüseyin GÜNEŞ
tarafından elden alındığı anlaşılmaktadır.
9. Tespit
Meliytaş’ta yapılan yerinde incelemede, 2010/531076 kayıt numaralı ihaleye ilişkin
Nasibim adına hazırlanan dokümanlar bulunmuştur. Bu evrak içinde ve Nasibim’in ihale
dosyasında yer alan vekâletnamede Nasibim Şirket Müdürü Mehmet Suat BİLGİÇ
ihalelere katılım konusunda Sait ve Azize’den olma 1.1.1962 doğumlu Hüseyin GÜNEŞ’i
vekil tayin etmiştir. Anılan vekâletname 4.8.2010 tarihinde düzenlenmiştir. Nasibim’in ihale
dosyasında yer alan evraklarda Hüseyin GÜNEŞ’in imzası bulunmaktadır. 430
10. Tespit
Meliytaş’ta yapılan yerinde incelemede, 2010/60315 kayıt numaralı ihaleye ilişkin Nasibim
adına hazırlanan dokümanlar bulunmuştur. Anılan ihalede Nasibim kazanan teklifin sahibi
olmuştur. Sözleşme bedeli (……) TL olmuştur. Aynı ihalede Meliytaş, Kayasan ve Ayzel de
teklifte bulunmuştur. Bu teşebbüslerin teklifleri ise sırasıyla (……) TL, (……) TL ve (……)
TL’dir. Bu evrak içinde yer alan “Demir Teslim Tutanağı” ve “Kalıp Teslim Tutanağı”
başlıklı belgelerde Nasibim adına belgeyi imzalayan kişinin Hüseyin GÜNEŞ olduğu
anlaşılmaktadır. Anılan ihaleye ilişkin evrak içinde Kayasan’a ait çekler bulunmaktadır. Bu
çeklerin altında yar alan imzanın da Hüseyin GÜNEŞ’e ait olduğu anlaşılmaktadır. Diğer
bir ifadeyle Meliytaş’ın şirket müdürü Özgür GÜNEŞ’in babası olan Hüseyin GÜNEŞ, 440
Nasibim ve Kayasan’ı temsilen ihale evrakına imza atmaktadır.
11.Tespit
Meliytaş’ta yapılan yerinde incelemede, 2010/101103 kayıt numaralı ihaleye ilişkin
Nasibim adına hazırlanan dokümanlar bulunmuştur. Bu evrak içinde ve Nasibim’in ihale
dosyasında yer alan vekâletnamede Nasibim Şirket Müdürü Mehmet Suat BİLGİÇ
ihalelere katılım konusunda Sait ve Azize’den olma 1.1.1962 doğumlu Hüseyin GÜNEŞ’i
vekil tayin etmiştir. Anılan vekâletname 4.8.2010 tarihinde düzenlenmiştir. Nasibim’in ihale
dosyasında yer alan evraklarda Hüseyin GÜNEŞ’in imzası bulunmaktadır.
12. Tespit
Meliytaş’ta yapılan yerinde incelemede, Nasibim’e ait “İhalelere Katılacak Gerçek ve 450
Tüzel Kişilerin Elektronik Kamu Alımları Platformunu Kullanımına İlişkin Protokol”
bulunmuştur. Yeni dönemde elektronik ortamdan teklif vermeye olanak sağlayacak olan
11-52/1343-474

14
EKAP projesi kapsamında yapılan bu protokoller sistemin işleyişinde önem arz
etmektedir. Nasibim adına düzenlenen bu protokolde “Platform Sorumlusu” olarak 17***36
kimlik numaralı “Barış GÜNEŞ” yazılmıştır. Teklif vermeye ve imza atmaya yetkili kişi
olarak ise 18***66 kimlik numaralı “Hüseyin GÜNEŞ” yazılmıştır. Anlaşıldığı üzere EKAP
sisteminden Nasibim adına teklif vermeye de Hüseyin GÜNEŞ yetkili kılınmıştır.
I.4. Değerlendirme
Soruşturma konusu ihlal iddialarının değerlendirilmesi bakımından öncelikle genel olarak
ihalelerde danışıklı hareketlere ilişkin bazı bilgilere yer verilecek, ardından yukarıda yer 460
verilen tespitler, haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin her biri için yapılan
savunmalar da göz önünde tutularak ele alınacaktır.
I.4.1. Genel Olarak İhalelerde Danışıklı Hareketler
Soruşturma konusunu, bazı yapım işi ihalelerine katılan teşebbüslerin danışıklı teklif verip
vermediğinin tespiti oluşturmaktadır. Zira Kamu İhale Kurumu tarafından Kuruma yapılan
başvuruda, DÜHAS ihalesine ilişkin olarak şüpheli davranışların varlığına dikkat
çekilmiştir. Bu şüphelerin kaynağı ise, ihaleyi düzenleyen idarenin ve Kamu İhale
Kurumunun ihale evrakı üzerinde yaptıkları incelemeler neticesinde ulaştıkları tespitlerdir.
Nitekim ihale dosyaları incelenen teşebbüslerden bazılarının çok detaylı hesap
analizlerinde aynı hataları yaptıkları belirlenmiştir. 470
Genel olarak, tekliflerin benzer el yazısıyla yazılması veya benzer hataları içermesi
ihalede danışıklı hareket edildiğine işaret edebilmektedir. Nitekim bu gibi durumlarda
danışıklı tekliflerin varlığından şüphe duyulması gerektiği, OECD ve ABD Adalet
Bakanlığının ihalelerde danışıklı hareketlere ilişkin rehberlerinde belirtilmektedir16.
Kamu alımları, genel ekonomi içindeki yüksek payı ve harcanan paranın kamuya ait
olması nedeniyle üzerinde önemle durulan bir alandır. Nitekim ülkemizde 2010 yılı
verilerine göre17 kamu alımları için harcanan bedel 69,5 milyar TL’dir. 2009 yılında tüm
alımların yaklaşık %37’si (19,8 milyar TL) yapım işleri ile ilgili olmuştur. 2010 yılında ise
bu oran yaklaşık %34,5’tir (18,7 milyar TL). Dolayısıyla kamu alımları içinde önemli paya
sahip olan yapım işleri genel ekonomiyi etkileyecek rakamlara ulaşmaktadır. Dosya 480
kapsamında incelenen teşebbüslerin ağırlıklı olarak faaliyet gösterdiği Doğu ve
Güneydoğu Anadolu bölgelerinde 2009 yılında yaklaşık 11,6 milyar TL’lik kamu alımı
gerçekleşmiştir. Bu alımların yaklaşık %40’ı (4,6 milyar TL) yapım işleridir. 2010 yılında
ise anılan bölgelerde yaklaşık 3,7 milyar TL’lik yapım işi söz konusu olmuştur. Yapım

16 Türkçe versiyonu da olan “Kamu alım ihalelerindeki danışıklı hareketlerle mücadele konulu OECD
kılavuzu”nun ilgili sayfasında (s.13);
- Farklı şirketler tarafından verilen fiyat teklifi belgelerinde ve mektuplarda bulunan aynı hataların
(yazım hataları gibi),
- Farklı şirketlerce yapılan fiyat tekliflerinde benzer el yazısı ya da yazı karakterinin bulunması ya da
aynı formlar veya yazı malzemelerinin kullanılmasının,
- Bir şirketten yapılan fiyat teklifi belgelerinde, rakiplerin fiyat tekliflerine doğrudan göndermede
bulunması ya da diğer teklif sahibinin antetli kağıdını ya da faks numarasını kullanmasının,
- Farklı şirketlerden yapılan fiyat tekliflerinde aynı yanlış hesaplamaların bulunmasının,
- Farklı şirketlerce yapılan fiyat tekliflerinde bazı kalemler için çok sayıda aynı maliyet tahminlerinin
bulunmasının,
- Farklı şirketlerin zarflarında benzer posta mührü ya da mektup damgalama makinesi izlerinin
bulunmasının
danışıklı hareketin belirtileri olabileceği ifade edilmektedir.
17 Veriler (son giriş 17 Mayıs) adresinden alınmıştır.
11-52/1343-474

15
işlerinin bedeli bu bölgelerdeki toplam 10,8 milyar TL’lik kamu alımının %34’üne tekabül
etmektedir. Görüldüğü üzere kamu alımları ve bu alımlar içinde yapım işleri genel
ekonomi içinde önemli yer tutmaktadır.
Kamunun ihtiyacı olan mal veya hizmetlerin en uygun fiyat ve kalitede temin edilebilmesi
noktasında alım sürecinde rekabetin sağlanması, kamu alımlarının temel ilkeleri arasında
sayılmaktadır. Nitekim 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5. 490
maddesinde de rekabet ilkesi yer almaktadır. Bu nedenle, rekabetin korunması en az
diğer mal veya hizmet piyasalarında olduğu kadar kamu alımlarında da önemlidir.
Rekabetin engellenmesi amacıyla hareket eden teşebbüsler, kamu alımlarında ortak
hareket ederek, alımda ortaya çıkacak fiyatın tespiti, ihale ve bölge paylaşımı gibi bazı
eylem ve uygulamalarda bulunabilmektedir. Bu ve benzeri uygulamalar ise 4054 sayılı
Kanun’un; belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve teşebbüs
birliklerinin bu tür karar ve eylemlerini yasaklayan 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmektedir. 500
Bu kapsamda kamu alımlarının rekabetçi bir yapıda olması gereken teklif toplama
sürecindeki danışıklı hareketler de rekabet ihlali olabilmekte, ihaleye katılan ya da katılma
imkânı olan teşebbüslerin birlikte davranmaları ihaleden beklenen faydaların ortaya
çıkmasına engel olabilmektedir.
Nihai tekliflerin sunulduğu aşamada, teşebbüsler teklif bedelleri, teklif edecekleri mal ya
da hizmetler, teklif sırası, teklif verip vermeme ve teklifinden geri çekilme gibi konularda
anlaşma yapabilmektedir.
Sık rastlanılan danışıklı hareketlerden biri, teşebbüslerin ihaleyi kazanması öngörülen
teşebbüs için yan teklif sunmalarıdır. Diğer bir ifadeyle, aralarında anlaşan teşebbüsler,
kazanmasını istedikleri teşebbüsten bilerek daha yüksek teklif sunup, ihaleyi hedef 510
teşebbüsün almasını sağlayabilirler.
Sık rastlanan diğer bir danışıklı hareket ise ihale kalemlerinin ya da ihale bölgelerinin
paylaşımıdır. Bu durumda, anlaşan teşebbüsler her bir kalem için ya da bölge için
istedikleri teşebbüsün kazanacağı teklifleri verirler ya da hiç teklif vermezler.
Danışıklı hareketlere örnek verilebilecek bir başka durum da kazanan teklif sahibinin
teklifini geri çekerek ikinci teklif sahibinin ihaleyi kazanmasıdır. Bu durum, birinci teklif
sahibinin verdiği teminat ve ilk iki teklif arasındaki fark ile yakından ilişkilidir. Örneğin, A ve
B ilk iki teklif sahibi olarak 100 ve 125 TL teklif verdiği, ihaleyi kazanan A’nın yatırmış
olduğu teminatın ise 5 TL olduğu durumda; A, 5 TL teminatını yakma karşılığında B’den
15 TL alırsa A hiç iş yapmadan 10 TL kazanmış olacaktır. B ise ihaleyi 110 TL’ye almış 520
olacaktır. Her iki teşebbüs için karlı olan bu durum danışıklı hareketlerin sıkça görülen
halleri arasında yer almaktadır. Bu örnekten anlaşılacağı üzere, ihaleye katılan tüm
teşebbüslerin anlaşması danışıklı hareketin başarıya ulaşması için gerekmemektedir. Zira
iki teşebbüsün anlaşmalı olması ve bu teşebbüslerin ilk iki sırada teklif sunmaları ya da
ihale bitimine kadar anlaşmamış olan teşebbüslerden ilk iki sırada teklif sunanların
sonradan anlaşmaları ihaleden beklenen faydaların elde edilememesine sebep
olabilmektedir.
Son olarak, teşebbüslerin ihalelerde muhtelif teklifler sunmak suretiyle “sınır değerin”
üstünde kalabilmeye yönelik davranışları özellikle yapım işlerinde sıkça karşılaşılan bir
durumdur. Bilindiği gibi, ülkemizde yapım işi ihalelerinde teklifler alındıktan sonra idarece 530
bir sınır değer tespiti yapılmakta ve bu değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif
11-52/1343-474

16
savunması talep edilmektedir. Oldukça zor olan bu savunmadan çekinen istekliler sınır
değerin üstünde kalabilmeye çalışmaktadır. İhalede sunulan teklifler ve yaklaşık maliyetin
de içine dâhil edildiği sınır değer hesabı karmaşık olabilmektedir. Bu nedenle ortak
menfaat sahibi kişilerce aynı ihalede birden fazla teklif sunularak, sınır değerin üstünde
kalmaya çalışılmaktadır. Bazı ihalelerde aralarında yakın ilişki bulunan teşebbüslerin farklı
teklifler sunmalarının nedeni de söz konusu sınır değer tespiti olabilmektedir. Menfaatleri
ortak olan bu teşebbüsler ihaleyi kazanmalarının ardından aralarında alt yüklenici
anlaşması yaparak ihale konusu işi bitirmektedir.
İhale piyasalarında ortaya çıkan bu ve benzeri firma davranışları gelişmiş ülkelerde 540
rekabet hukuku kapsamında incelenmekte ve rekabet otoriteleri tarafından
cezalandırılmaktadır.18
I.4.2. Teşebbüs Bazında Savunmalar ve Değerlendirmeler
Akser-VBZ
Soruşturmaya Akser ve VBZ’nin dahil edilmesinin en önemli nedeni VBZ’nin en büyük
hissedarı olan Rohat YILMAZ’ın Akser’de anahtar personel olarak çalıştırılmasıdır.
Nitekim DÜHAS ihalesinin evrakı incelendiğinde Rohat YILMAZ’ın ismi her iki teşebbüsün
sundukları ihale dosyalarında da zikredilmiştir. Bu tespit, anılan iki teşebbüsün teklif
bedellerinin hazırlanması aşamasında birliktelik olup olmadığı sorusunu gündeme
getirmiştir. Bu nedenle VBZ ile Akser’in ihalelerde danışıklı hareket edip etmediğinin 550
belirlenmesi amacıyla haklarında soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Dolayısıyla,
VBZ ile Akser’in sadece kendi aralarında bir anlaşma yaptıkları şüphesiyle başlayan
soruşturmanın öncesinde, bu iki teşebbüs ile mevcut soruşturmaya dâhil olan diğer yedi
teşebbüs arasında bir danışıklılığın bulunduğuna ilişkin herhangi bir bulgunun olmadığı
belirtilmelidir.
Bu kapsamda VBZ ile Akser arasında danışıklı hareket olup olmadığının tespitine yönelik
incelemelerde bulunulmuştur. Özellikle her iki teşebbüste de çalışan Rohat YILMAZ’ın
hazırlanan teklif dosyalarında etkisi ve VBZ ile Akser’in birbirlerinin tekliflerinden haberdar
olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Ancak, gerek önaraştırma sürecinde, gerekse
soruşturma döneminde yapılan incelemelerde VBZ ile Akser’in ortak hareket ettiklerine 560
ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır.
Rohat YILMAZ’ın VBZ’nin hissedarı iken Akser adına ihalelerde anahtar personel olarak
gösterilmesine yönelik savunmaya aşağıda yer verilmiştir.
Akser; Rohat YILMAZ’ın 14.3.2008 tarihinden 8.12.2010 tarihine kadar şirketlerinde
sigortalı olarak gösterildiğini, bazı ihalelerde teknik anahtar personel olarak yazıldığını, bu

18 Nitekim 21 Eylül 2009 tarihinde Birleşik Krallık’ta rekabet otoritesi tarafından inşaat sektöründe faaliyet
gösteren 103 teşebbüse, ihalelerde danışıklı hareket ettikleri gerekçesiyle toplam 129,2 milyon £ para
cezası verilmiştir. Birleşik Krallık Adil Ticaret Ofisi (Office of Fair Trade- OFT)’nin en büyük
soruşturmalarından biri olan inceleme sonucunda alınan kararda;
- 2000-2006 yılları arasındaki 199 ihalede, çoğu yan teklif şeklinde olan, danışıklı teklif verildiği,
- Yan teklif vermenin görünüşte rekabetin var olduğu izlenimini verdiği, bu durumun potansiyel
olarak daha uygun teklif verebilecek teşebbüslerin ihaleye davet edilmemesine neden olduğu,
- Bazı ihalelerde, kazanan teklif sahibinin yan teklif sunanlara 2.500-60.000 £ arasında değişen
miktarda bedel ödediği,
- En küçüğü 2.000 £ ve en büyüğü 8 milyon £ olan ihalelerin toplam bedelinin yaklaşık 200
milyon £ olduğu,
- İptal olan bazı ihalelerde de danışıklı hareket edildiği,
- Bazı ihalelerde, katılan 7 teşebbüsten sadece ikisinin danışıklı teklif verdiği,
tespitleri yapılmıştır. Bu tespitlerden sonra 103 teşebbüse, en küçüğü 713 £, en büyüğü ise yaklaşık 18
milyon £ olan değişik miktarlarda ceza verilmiştir.
11-52/1343-474

17
davranışın da maliyeti düşürmek için yapıldığını ifade etmektedir. Ayrıca, DÜHAS
ihalesinde VBZ ile Akser’in teklif dosyalarında yer alan maliyet rakamlarının miktar ve
birim fiyat bakımından farklılaştığı tespitinin yapılması karşısında Rohat YILMAZ’ın her iki
teşebbüsün tekliflerinin hazırlanması aşamasında birlikte hareket edilmesine neden
olduğunun söylenemeyeceği de belirtilmiştir. Savunmada, Akser ve VBZ’nin ortak hareket 570
etmeleri için iş ortaklığı yapabileceği, nitekim bazı ihalelere ortak olarak teklif sundukları
da belirtilmiştir. İstanbul Teknik Üniversitesi’nin bir ihalesine VBZ ile Akser’in iş ortaklığı ile
teklif sundukları ifade edilmiştir. Rohat YILMAZ’ın her ihalede Akser adına anahtar
personel olarak gösterilmediği, anahtar personel olarak gösterildiği ihalelerde ise maliyetin
düşürülmesinin amaçlandığı savunulmuştur. Ayrıca Akser tarafından maliyeti düşürmek
için şirketlerin birlikte yaptıkları ortak reklam faaliyetinin rekabeti sınırlamadığı yönündeki
Rekabet Kurulu kararlarının bulunduğu ifade edilerek, söz konusu uygulamanın Rekabet
Kanunu’nun ihlali olarak değerlendirilemeyeceği belirtilmektedir., DÜHAS ihalesine VBZ
ve Akser’den başka firmaların da katıldığı, bu nedenle fiyatların etkilenmesinin mümkün
olmadığı da eklenmiştir. 580
VBZ tarafından yapılan savunmada ise, bir şirkette hissedar iken başka bir şirkette
anahtar personel olarak çalışmanın yasak olduğuna ilişkin bir bilgiye sahip olunmadığı,
Rohat YILMAZ’ın Akser’in sunmuş olduğu tekliflerin hazırlanması aşamasında rol
almadığı ve bu nedenle VBZ ile Akser arasında danışıklı hareketin söz konusu
olamayacağı ifadeleri yer almaktadır. Ayrıca, soruşturmanın açılmasının ardından Rohat
YILMAZ, Akser’den hemen ayrılmış ve sonrasındaki ihalelerde Akser adına anahtar
personel olarak gösterilmemiştir.
Görüldüğü üzere, Rohat YILMAZ’ın Akser’de anahtar personel olarak gösterildiği kabul
edilmektedir. Ancak, anılan kişinin sadece kendi hissedarı olduğu VBZ adına teklif
hazırladığı belirtilmektedir. Bu savunmanın geçersiz olduğunu ortaya koyabilecek delillerin 590
mevcut olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, Akser ve VBZ hakkında soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden kişi
olan Rohat YILMAZ’ın;
 Sadece VBZ’nin sunmuş olduğu tekliflerde rol aldığı,
 Akser’in tekliflerinin hazırlanmasında bir etkisinin olduğuna dair herhangi bir
bulguya ulaşılmadığı,
 Soruşturmanın açılmasının hemen ardından Akser’den ayrıldığı,
 Aynı ihalelere giren iki ayrı teşebbüste çalışmanın tek başına danışıklı hareketin
ispatı için yeterli olmayacağı
hususları birlikte değerlendirilerek, Akser ile VBZ’nin ihalelerde danışıklı hareket 600
ettiklerine yönelik bir tespitin yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Denor-Ömeroğuları
Denor ve Ömeroğulları’nın soruşturma kapsamında yer almasına dayanak teşkil eden;
 Her iki teşebbüse ait kaşelerin Meliytaş’ta bulunması,
 2007/169621 ihale kayıt numarası ile 2007 yılının Aralık ayında yapılan “Diyarbakır
İli Merkez Karayakup Köyü 2 Derslikli İÖO Yapım İşi” ihalesinde sadece
Ömeroğulları ve Denor’un teklif sunması ve birinci teklif sahibinin değerlendirme
dışı kalarak ikinci teklif sahibinin -yaklaşık maliyete çok yakın bir teklifle- ihaleyi
kazanması
11-52/1343-474

18
hususları soruşturma sürecinde incelenmiştir. 610
Denor, Meliytaş’ta bulunan kaşelerinin, 2009 Ocak ayında yüklendikleri “DSİ 10. Şube
Müdürlüğü Makine İkmal Tesisleri Atölye Yardımcı Atölye inşaatı” ihalesinin işlerini takip
eden Hüseyin GÜNEŞ’e verilmesi sebebiyle anılan adreste bulunduğunu, aynı adreste
Ömeroğulları’nın kaşesinin bulunmasının tesadüf olduğunu belirtmektedir.
Soruşturma sürecinde, raportörlerce Ömeroğulları’nın ticaret sicilinde yer alan adresine
gidilmiş ancak herhangi bir yetkiliye ulaşılamamıştır. Ayrıca, anılan teşebbüsün ilk yazılı
savunması yapılmamıştır. Yapılan incelemelerde Ömeroğulları’nın son dönemde herhangi
bir ihaleye katılmadığı ve kazanmadığı bilgilerine şifahen ulaşılmıştır.
2007/169621 ihale kayıt numarası ile 2007 yılının Aralık ayında yapılan “Diyarbakır İli
Merkez Karayakup Köyü 2 Derslikli İÖO Yapım İşi” ihalesine ilişkin evrakın ilgili idareden 620
alınması üzerine yapılan incelemelerde Denor ve Ömeroğulları’nın danışıklı teklif
sunduklarına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır.
Denor ve Ömeroğulları’nın mevcut soruşturmaya dâhil olan diğer teşebbüslerle beraber
katıldıkları, özellikle Meliytaş ile birlikte girilen ihalelerde danışıklı teklif verildiğine ilişkin
herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır.
Bu kapsamda, Denor tarafından yapılan savunmada belirtildiği gibi kaşelerin Meliytaş’ta
bulunmasının objektif gerekçelere dayanıyor olabileceği değerlendirilmektedir. Diğer bir
ifadeyle, Denor’un kaşesinin Meliytaş’ta bulunmuş olması tek başına Meliytaş ile Denor’un
ihalelerde birlikte hareket ettiklerine delil teşkil etmemektedir. Ayrıca, Denor ile birlikte
soruşturmaya taraf diğer teşebbüslerin birlikte katıldıkları ihalelerin evrakı incelendiğinde, 630
Denor’un ihale evrakında şirket ortağı Mehmet DENGİZ’in imzasının bulunduğu, bu kişinin
başka teşebbüsler adına teklifte bulunmadığı ve başka kişilerin de Denor adına teklif
hazırlamadığı anlaşılmaktadır. Aksi yönde herhangi bir bulguya ise ulaşılamamıştır.
Elsa
Meliytaş’ta yapılan incelemelerde teklif bedeli yazılı ihale dosyası bulunan Elsa ile
Nasibim’in ortaklık yapıları incelendiğinde, Elsa’nın soruşturmaya taraf teşebbüslerle
ihalelerde danışıklı hareket ettiği şüphesi doğmaktadır. Nitekim Elsa’nın ticaret sicilindeki
verilerde Hüseyin BİLGİÇ’in %55, Mehmet Suat BİLGİÇ’in %45 hisseye sahip bulunduğu
ve Mehmet Suat BİLGİÇ’in teknik müdür olduğu görülmekte, Nasibim’de ise Mehmet Suat
BİLGİÇ’in %50, Orhan Yeğen’in %50 payı bulunduğu ve Mehmet Suat BİLGİÇ’in müdür 640
olduğu görülmektedir. Bu nedenle, Meliytaş’ta ihale dosyaları bulunan Elsa’nın diğer
teşebbüslerle danışıklı hareketlerde bulunduğu şüphesi bulunmaktadır. Bu şüpheler
nedeniyle hakkında soruşturma yürütülen Elsa,
 Kendilerinin enerji alanında faaliyet gösteren ve TEDAŞ ihalelerine iştirak eden bir
teşebbüs olduğunu,
 Şirket evraklarının Meliytaş’ta bulunmasının nedeninin, ailevi ve maddi
nedenlerden dolayı bir taşınma sürecinde olmasından dolayı M. Suat BİLGİÇ’in
geçici bir süreliğine Meliytaş’ta kendisine ayrılan bir odada faaliyetlerini yürütmesi
olduğunu
ifade etmektedir. Ayrıca, Elsa’nın enerji alanında faaliyet göstermesi nedeniyle inşaat 650
alanında faaliyeti bulunan Meliytaş’la aynı ihaleye katılmadığı da belirtilmektedir.
Soruşturma sürecinde yapılan incelemelerde, Elsa’nın diğer teşebbüslerden farklı olarak
elektrik ile ilgili alanlarda faaliyet gösterdiği ve genel olarak TEDAŞ’ın ihalelerine
katılmaya çalıştığı, ayrıca, Elsa’nın son yıllarda herhangi bir iş yapmadığı da anlaşılmıştır.
11-52/1343-474

19
İlaveten, Elsa’nın herhangi bir yapım işi ihalesine katıldığı yönünde bir tespite de
ulaşılamamıştır. Bu nedenle, faaliyetleri durma noktasına gelmiş ve farklı alanda faaliyet
gösteren Elsa’nın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlâl eder nitelikte eylemler içinde
bulunduğuna dair yeterli delil ve tespitin olmadığı kanaatine varılmıştır.
Ayzel-Kayasan-Meliytaş-Nasibim
Mevcut soruşturmada ihalelerde danışıklı hareket ettikleri yönünde haklarında en çok delil 660
bulunan teşebbüsler Ayzel, Kayasan, Meliytaş ve Nasibim’dir. Yukarıda yer verilen on iki
tespit başlığı altında yer alan bulguların bu teşebbüslerin bazı ihalelerde teklif dosyalarını
beraber hazırladıklarına ve ortak hareket ettiklerine işaret ettiği kanaatine varılmıştır. Bu
bulguların özetlerine aşağıda yer verilmektedir:
 Kayasan ve Nasibim resmi olarak aynı adresi kullanmaktadır.
 Dosya mevcudundaki inceleme tutanağında yer alan ifadelerden, Ayzel ile
Nasibim’in aynı adresi kullandığı anlaşılmaktadır.
 Kayasan, ihalelerde teklif verme konusunda Hüseyin GÜNEŞ’i vekil tayin etmiş ve
bazı ihalelerde Kayasan adına anılan şahıs teklif sunmuştur.
 Nasibim, ihalelerde teklif verme konusunda Hüseyin GÜNEŞ’i vekil tayin etmiş ve 670
bazı ihalelerde Nasibim adına anılan şahıs teklif sunmuştur.
 Hüseyin GÜNEŞ, Meliytaş’ın en büyük hissedarı ve şirket müdürü olan Özgür
GÜNEŞ’in babasıdır.
 2010/102313 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Eylül ayında yapılan Diyarbakır
Jandarma Sb. Astsb. Lojmanı (40 Daire) Yapım İşi İhalesi’nde ayrı teklifler sunan
Kayasan’ın ve Nasibim’in vekili Hüseyin GÜNEŞ’tir.
 2010/102313 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Eylül ayında yapılan Diyarbakır
Jandarma Sb. Astsb. Lojmanı (40 Daire) Yapım İşi İhalesi’nde Ayzel’in ve
Kayasan’ın ihale dosyalarında yer alan alındı belgeleri ardışık seri numaralı olup,
iki teşebbüsün aynı anda söz konusu belgeyi aldığı anlaşılmaktadır. 680
 2010/23157 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Mart ayında yapılan Diyarbakır
Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Yeni Doğan Ünitesi ve Sterilizasyon
Bölümleri Tadilat ve Onarım İşi İhalesi’nde Nasibim’in vekili olan Ubeydullah AYAZ,
Ayzel’in anılan ihalede kullandığı geçici teminat mektubunu elden teslim almıştır.
 2010/91356 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Ağustos ayında yapılan
Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Hizmet Binası Yapılması İşi
İhalesi’nde ayrı teklifler sunan Kayasan’ın ve Ayzel’in anılan ihalede kullandıkları
geçici teminat mektupları Kayasan şirket müdürü Turan KAYA tarafından elden
teslim alınmıştır ve bu ihalede Nasibim’in vekili Hüseyin GÜNEŞ’tir.
 2010/49262 ihale kayıt numarası ile 2010 yılının Mayıs ayında yapılan Diyarbakır 690
Çocuk ve Gençlik Merkezi Yapımı İşi İhalesi’nde Meliytaş’ın ihale dosyasında yer
alan geçici teminat mektubu Hüseyin GÜNEŞ tarafından teslim alınmıştır.
 Nasibim’e ait EKAP Protokolü Meliytaş’ta bulunmuş, bu protokolde “Platform
Sorumlusu” olarak 179***136 kimlik numaralı ve Hüseyin GÜNEŞ’in diğer oğlu olan
Barış GÜNEŞ yazılmış, teklif vermeye ve imza atmaya yetkili kişi olarak ise
Hüseyin GÜNEŞ yazılmıştır.
11-52/1343-474

20
 DÜHAS ihalesine ilişkin teklif dosyalarının, özellikle hesap analizlerinin, üç
teşebbüs tarafından beraber hazırlandığına yönelik bilgiler bulunmaktadır.
 Meliytaş’ta, Kayasan’ın kaşesi bulunmuştur.
 DÜHAS yapımı işi ihalesine ilişkin Ayzel ve Nasibim’in şikâyet dilekçeleri 700
Meliytaş’ta bulunmuştur.
 Ayzel yetkilisinin kullandığı bilgisayarda Meliytaş ve Nasibim’e ait ihale teklif
mektupları bulunmuştur.
 Meliytaş’ta, Ayzel ve Nasibim’in teklif mektupları bulunmuştur.
 Meliytaş ve Nasibim’in hazırladığı bazı teklif mektuplarında aynı iletişim bilgileri
bulunmuştur.
Yerinde incelemelerde ve ilgili idarelerden istenen bilgiler çerçevesinde elde edilen bu
bulgular Ayzel, Kayasan, Meliytaş ve Nasibim’in ihaleler öncesinde birlikte hareket
ettiklerine ve danışıklı teklif sunduklarına işaret etmektedir. Anılan teşebbüslerin
yetkilileri birbirlerine ihalelerde teklifte bulunmaya imkân verecek vekâletnameler dahi 710
vermektedir. Özellikle, Meliytaş’ın en büyük hissedarı olan kişinin babası olan Hüseyin
GÜNEŞ’in Kayasan ve Nasibim adına teklifte bulunmaya yetkili kılınması ve Meliytaş,
Kayasan ve Nasibim’in aynı ihalelerde teklifte bulunuyor olması, anılan teşebbüslere ait
tekliflerin aynı şahıs tarafından hazırlandığı yönündeki şüpheleri kuvvetlendirmektedir.
Esas itibarıyla, rakip teşebbüsler tarafından ihalede sunulan tekliflerin aynı kişi
tarafından hazırlanması veya sunulması danışıklı harekete işaret etmektedir. Ayrıca,
Meliytaş, Nasibim, Kayasan ve Ayzel’in aynı adreste ihale hazırlıkları yapmalarının bu
teşebbüslerin ihalelerde danışıklı hareket etmelerine olanak sağladığı kanaatine
varılmıştır. Nitekim DÜHAS ihalesine katılan Ayzel, Nasibim ve Meliytaş’ın maliyet
kalemlerinin birbirine çok benzer olmasının bu teşebbüslerce ortak hareket edilmesinin 720
bir sonucu olduğu değerlendirilmektedir.
İhalelerde danışıklı hareketler, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan
rekabeti sınırlayıcı anlaşmalar çerçevesinde değerlendirilmektedir. Zira ihalelerde
anlaşarak teklif sunan teşebbüsler rekabeti sınırlamakta ve ihaleden beklenen
faydaların ortaya çıkmasına engel olmaktadır. Bu kapsamda, soruşturma sürecinde
elde edilen tüm bilgiler ve tarafların savunmaları birlikte değerlendirildiğinde;
 VBZ’nin en büyük ortağı olan Rohat YILMAZ’ın Akser’de anahtar personel
olarak çalışmasının tek başına danışıklı hareket edildiğini ispata yeterli olmadığı,
soruşturmanın başlangıcında Rohat YILMAZ’ın Akser’deki işi bıraktığı ve Akser
ile VBZ’nin ayrı teklifler sunarak katıldıkları ihalelerde tekliflerin beraber 730
hazırlandığı yönünde herhangi bir bulguya ulaşılamaması nedeniyle VBZ ile
Akser’in ihalelerde danışıklı hareket ettikleri yönünde bir tespitte
bulunulamayacağı,
 Meliytaş’ta kaşeleri bulunan Elsa, Denor ve Ömeroğulları’nın herhangi bir
ihalede herhangi bir teşebbüsle danışıklı hareket ettiklerine yönelik bulguya
ulaşılamadığı, bu nedenle adı geçen teşebbüslerin ihalelerde danışıklı hareket
ettikleri yönünde bir tespitte bulunulamayacağı,
 Hakkında soruşturma yürütülen Ayzel, Kayasan, Meliytaş ve Nasibim’in ise
birçok ihalede danışıklı hareket ederek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlâl
eder nitelikte eylemlerde bulundukları 740
kanaati oluşmuştur.
11-52/1343-474

21
Bununla birlikte, bu teşebbüslerin kamuyu zarara uğrattıkları yönünde net bir bulguya
ulaşılamamıştır. Bu husus, ceza takdirinde dikkate alınmıştır. Muhtemel zararın
gerçekleştiği tespiti yapılamamakla beraber, herhangi bir ihalede zarar gerçekleşmese
de bahsi geçen dört teşebbüsün hâlihazırdaki yapılanmaları ve davranışlarının
rekabetçi ihale süreciyle uyuşmadığı ve bu teşebbüslerin ortak hareket ederek
ihalelerden beklenen faydaları azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca, tespitlerin yer aldığı bölümdeki ihaleler arasında 2008 yılından daha önceye ait
tespitler bulunmaması nedeniyle, danışıklı hareketlerin iki yıllık bir dönemde devam
ettiği sonucuna varılmış ve bu kapsamda ihlalin süresi de cezanın takdirinde dikkate 750
alınmıştır.
I.5. Savunmalar
Ayzel
Ayzel’in savunmasında;
 DÜHAS ihalesinde maliyet analizlerini Ankara’da bulunan Elka Müh. Ltd. Şti.’ne
hazırlattıkları,
 Anılan teşebbüsün aynı analizi başka firmalara da satmış olabileceği,
 Kendi analizlerini rakip bir firmaya vermedikleri,
 Kendilerinin hiçbir firmayla aynı adresi paylaşmadıkları, resmi adreslerinin farklı
olduğu ve bu adreste Rekabet Kurumu uzmanlarınca inceleme yapılmadığı, 760
 Verdikleri teklifi ne ihale öncesinde, ne de sonrasında herhangi bir firma
yetkilisine söylemedikleri,
 Firmalarına ait dilekçe ve teklif mektubunun Meliytaş’ta bulunmasıyla ilgili bir
bilgilerinin bulunmadığı, ancak bazen bilgisayarlarının arızalı olması nedeniyle
arkadaşlarının bilgisayarlarından çıktı aldıkları,
 Ancak teklif mektuplarını asla imzalı, kaşeli ve rakam yazılı bir şekilde başka bir
firmaya ait büroda unutmadıkları,
 2010 yılının ilk ayında Turan KAYA’dan satın aldıkları Ayzel firmasının eski
kaşelerinin Turan KAYA’da kalmış olabileceği, bu sebeple kaşelerinin
Kayasan’ın adresinde bulunmuş olabileceği, 770
 Kayasan şirket müdürü olan Turan KAYA’nın, Ayzel’in yetkilisi (savunmayı
imzalayan kişi) Şenol KAYA’nın amcası olduğu,
 Ancak hiçbir ihaleye Kayasan ile ortak girilmediği,
 İki yıl boyunca hiçbir iş alamadıkları, maddi imkânlarının çok zayıf olduğu ve
katıldıkları ihalelerin şartname parasını dahi zor temin ettikleri
ifade edilmiştir.
Savunmadaki ifadelerden anlaşılacağı üzere, Ayzel ile Kayasan amca ile yeğene ait
teşebbüslerdir. Daha önce Turan KAYA’ya ait olduğu belirtilen Ayzel’in, 2010 yılı içinde
Turan KAYA’nın yeğeni olan Şenol KAYA’ya satıldığı anlaşılmaktadır. 7. Tespit’te ifade
edildiği üzere, Ayzel’in Şenol KAYA tarafından alınmasının ardından yapılan bir ihalede 780
Turan KAYA hem kendi şirketi hem de Ayzel adına ihale evrakına imza atmıştır. Bu
ihalede Kayasan ve Ayzel rakip konumunda yer almıştır. Dolayısıyla, Ayzel ve
Kayasan’ın ihalelerde birbirlerinden bağımsız hareket ettiği yönündeki savunmaların
11-52/1343-474

22
geçerli olamayacağı kanaatine varılmıştır. Benzer şekilde, birçok ihalede rakip olan
Ayzel, Kayasan, Nasibim ve Meliytaş’ın birbirlerinin bürolarında ihale dosyalarını
hazırlamaları, bilgisayarlarının bozulması ve taşeronluk ilişkileri ile
açıklanamamaktadır. Ayrıca tespitler bölümünde yer verilen deliller ile birlikte
değerlendirildiğinde adı geçen teşebbüslerin ihale öncesinde danışıklı hareket ettikleri
sonucuna ulaşılmıştır.
Ayzel tarafından yapılan savunmada belirtildiğinin aksine, Ayzel’in ticaret sicilinde 790
belirtilen adresinde raportörlerce inceleme yapılmıştır. Ancak burada yapılan
incelemede herhangi bir belge alınmamıştır. Ayzel yetkilisi Turan KAYA’nın ifadesi
üzerine Ayzel’in ikinci büro olarak kullandığı Kayasan’ın da faaliyet gösterdiği adreste
inceleme yapılmıştır. Dolayısıyla Ayzel’in kendi adreslerinde inceleme yapılmadığı
yönündeki savunmaları gerçeği yansıtmamaktadır. Kendilerinin de imzaladığı tutanak
metninden anlaşılacağı üzere Kayasan’ın kullandığı adres, Ayzel tarafından ikinci büro
olarak kullanılmaktadır. Aynı tutanakta yer alan Kayasan’ın ihale dışı müteahhitlik
hizmetleri ile uğraştığı bilgisinin de gerçeği yansıtmadığı anlaşılmaktadır.
Kayasan
Kayasan’ın savunmasında; 800
 2009 yılında Diyarbakır İli Bismil İlçesi 16 Derslikli Anadolu Lisesi İnşaatı
ihalesinin alındığı,
 Bu ihale için iş takibini yapabilmesi amacıyla Hüseyin GÜNEŞ’e hem vekâletin
hem de kaşelerin verilmiş olduğu,
 Hüseyin GÜNEŞ’in Meliytaş’ın bürosunu kullanması nedeniyle kaşelerini orada
bıraktığı,
 Anılan iş bittikten sonra Kayasan’ın Hüseyin GÜNEŞ’e vermiş olduğu vekâletin
iptal edildiği,
 Bilgisayarlarının çalınması nedeniyle bilgisayar çıktılarını vekâletlerini verdikleri
Hüseyin GÜNEŞ’in bürosundan aldıkları, 810
 Hüseyin GÜNEŞ’in vekâletin kendisinde bulunması nedeniyle aldığı çıktılarda
firmalarına ait belgelerin bulunabileceği,
 Kendilerine ait ihale dosyalarını başkalarının yanında doldurmadıkları,
 İhalelerde yüksek tenzilat yaptıkları, danışıklı hareket edilmiş olunsaydı, bu
tenzilatların yapılamayacağı,
 Danışıklı hareket etmedikleri, etmiş olsalardı taahhütleri altında 20-30 milyon
TL’lik işlerinin bulunması gerektiği, ancak Diyarbakır’da gerçekleşen yaklaşık
100 milyon TL tutarındaki ihalelerin %1’ini bile alamamış oldukları
ifade edilmektedir.
Kayasan tarafından yapılan savunma değerlendirildiğinde, Nasibim ve Meliytaş ile aynı 820
savunmaların yapıldığı anlaşılmaktadır. Bahsi geçen teşebbüslerin birbirlerinin
bürolarını kullandığı kabul edilmekle birlikte, ihale dosyalarının bağımsız doldurulduğu
ve sadece çıktı almak için birbirlerinin bilgisayarlarının kullanıldığı savunulmaktadır.
Ancak, yapılan yerinde incelemelerde teklif dosyalarının doldurulmuş olarak rakip
teşebbüslerde bulunduğu hatta aynı kişinin iki rakip teşebbüs adına ihalede teklif
sunmaya vekil tayin edildiği anlaşılmaktadır. Kayasan tarafından gönderilen “Azilname”
22.07.2009 tarihli olup, Hüseyin GÜNEŞ’e verilen yetkilerin alındığını ifade etmektedir.
11-52/1343-474

23
Ancak, 5. Tespit’ten anlaşılacağı üzere anılan vekâletname 2010 yılı Eylül ayında
yapılan bir ihalenin dosyası içinde yer almaktadır. Bahsi geçen ihalede Nasibim de aynı
kişi ile temsil edilmiştir. Son olarak, ihalelerde rakip olarak teklif sunan teşebbüslerin 830
birbirlerinin bürolarında teklif dosyalarını hazırlamalarının rekabetçi açıdan sorunlara
yol açacağı ve danışıklı teklif sunmaya elverişli bir ortamın söz konusu olacağı
kanaatine varılmıştır. Bu teşebbüslerin birbirlerinden bağımsız teklif hazırlamaları ise
belirtilen koşullarda mümkün görünmemektedir. Ayrıca, aynı şahsın vekil tayin edilmiş
olması da rakip teşebbüslerin ortak hareket ettiğine işaret etmektedir.
Meliytaş
Meliytaş yetkilisi Özgür GÜNEŞ;
 DÜHAS ihalesinde teklif hesap cetvellerine ait analizlerin aynı formatta olduğu
ve benzer teklifler yapıldığı iddiasına katılmadığını,
 İşlere ait analizleri, tenzilat oranını bildirmek suretiyle dışarıdan ücret karşılığı 840
müşavir firmaya yaptırdığını,
 Aynı müşavir firmadan hizmet alan bir başka müşteri firmanın da kendi tenzilat
oranını söyleyebileceği, müşavir firmanın da analizleri çok değiştirmeden
müşterilerine sunabileceğini
ifade etmiştir. Ayrıca, babası Hüseyin GÜNEŞ’in Meliytaş’ın ve başka firmaların
taahhüdünde bulunan işlerin takibi ve taşeronluğunu yapması nedeniyle, bu kişilerin
kaşelerinin bürolarında bulunmasına yönelik gerekçesinin, karşılıklı sözleşme ve hak
edişler ile kesilecek faturaların kaşelenmesi amacına ilişkin olduğu belirtilmektedir.
Bunun yanı sıra, yapılan yerinde incelemede Meliytaş bürosunda Denor firmasının
kaşesinin bulunmasının sebebinin Hüseyin GÜNEŞ’in Denor’un taahhüdünde olan DSİ 850
Makine İkmal Tesisleri’nin taşeronluğunu alması, Kayasan’ın kaşesinin bulunmasının
sebebinin ise Kayasan’ın taahhüdünde bulunan Bismil 16 Derslikli Anadolu Lisesi’nin
taşeronu olması açıklaması yapılmıştır.
Ayrıca DÜHAS işine ilişkin Ayzel ve Nasibim firmalarına ait şikâyet dilekçe örneklerinin
bürolarında bulunmasının, gelişen dostluk çerçevesinde ve büro adresinin merkezde
olması nedeniyle anılan firma yetkililerinin bürolarındaki bilgisayarları kullanmaları
neticesinde gerçekleşmiş olabileceği; taşeronluğunu aldıkları işlerin elektrik işleri ile
şantiye şefliğini yapan elektrik-elektronik mühendisi Mehmet Suat BİLGİÇ’in adına
kayıtlı bulunan firmaların (Nasibim ve Elsa) dosyalarının bilgisayarlarında bulunmasının
da, anılan kişinin kendi başına ihalelere girmek için teklif dosyası hazırlaması nedeniyle 860
kendi bilgisayarlarında bulunduğu belirtilmektedir.
Kayasan firmasına ait ihale başvuru formunun bilgisayarda kayıtlı bulunmasının nedeni
olarak, Kayasan adına ihale dosyasını hazırlayan kişinin eksik evrakı tamamlamak için
Meliytaş’a ait bilgisayardan çıktı alması gösterilmektedir. Ayrıca Kayasan ile taşeronluk
ilişkileri olduğu için kendi bürolarını Kayasan yetkililerine kullandırdıkları da ifade
edilmiştir.
Diğer firmalara ait ihale dosyalarının bürolarında bulunmasının aynı şekilde aralarında
olan taşeronluk ilişkilerinden kaynaklandığı belirtilmiştir. Meliytaş tarafından alınan
işlerde yüksek tenzilatın yapıldığı ve kamu yararının olduğu ifade edilmiştir.
870

11-52/1343-474

24
Nasibim
Nasibim yetkilisi;
 Dicle Üniversitesi Acil Servis Binası İnşaatı yapım işi ihalesinde teklif hesap
cetvellerine ait analizlerin aynı formatta olduğu, benzer teklifler yapıldığı
iddiasına katılmadığını,
 İşlere ait analizleri, tenzilat oranını bildirmek suretiyle dışarıdan ücret karşılığı
müşavir firmaya yaptırdığını,
 Aynı müşavir firmadan hizmet alan bir başka müşteri firmanın da kendi tenzilat
oranını söyleyebileceğini, müşavir firmanın da analizleri çok değiştirmeden 880
müşterilerine sunabileceğini
ifade etmiştir.
Ayrıca, taahhütlerinde bulunan işlerin taşeronluğunun Hüseyin GÜNEŞ’e
verilmesinden ve Hüseyin GÜNEŞ’in taşeron olarak aldığı işlerin elektrik işlerinin takip
edilmesinden dolayı firmalarının kaşesinin Meliytaş’ta bulunmasının iş akitlerinden
kaynaklandığı da belirtilmektedir.
Yetkili; ortağından ayrıldıktan sonra sabit bir bürosu olmadığı için taşeronu olan
Hüseyin GÜNEŞ’in bürosunu geçici bir süre ile kullanması ve bu süre içerisinde
katıldığı ihalelere ilişkin teklif dosyalarını burada hazırlaması nedeniyle denetim
sonucu hazırlanan bu belgelerin bu bürodaki bilgisayarda bulunmasının tesadüf 890
olduğunu, herhangi bir farklı amaç güdülmediğini, Nasibim’in iş vekâletini Hüseyin
GÜNEŞ’e verdiğini belirtmiştir.
Nasibim tarafından yapılan savunmada dikkat çeken nokta, savunmanın şirketin
müdürü Mehmet Suat BİLGİÇ tarafından yazıldığı izlenimi veren ifadelere rağmen
imzanın Hüseyin GÜNEŞ’e ait olmasıdır. Diğer bir ifadeyle savunmanın sonunda yer
alan imza M. Suat BİLGİÇ’e ait değildir. Ayrıca, savunmada yer alan ifadelerin
Meliytaş’ın savunmasında yer alan ifadelerle birebir örtüşmesi, savunma yapılırken de
Meliytaş ile Nasibim’in ortak hareket ettiğine işaret etmektedir.
I.6. Gerekçe ve Hukuki Dayanak
Yukarıdaki değerlendirmeler neticesinde Ayzel, Meliytaş, Nasibim ve Kayasan’ın 900
ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesini ihlali ettikleri tespit edilmiş ve taraflara idari para cezası verilmesi
gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
İdari para cezaları 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinde düzenlemektedir. Anılan
maddenin üçüncü fıkrasında;
“Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza
verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir
önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar
tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri
safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası” 910
verileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun’un 27. maddesiyle;
“Bu Kanunda yasaklanan faaliyetler ve hukukî işlemler hakkında, başvuru üzerine veya
resen inceleme, araştırma ve soruşturma yapmak; bu Kanunda düzenlenen hükümlerin
11-52/1343-474

25
ihlal edildiğinin tespit edilmesi üzerine, bu ihlallere son verilmesi için gerekli tedbirleri alıp
bundan sorumlu olanlara idari para cezaları uygulamak”
görev ve yetkisi Rekabet Kuruluna verilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddelerine dayanılarak “4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlarda
bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri ile bunların yönetici ve 920
çalışanlarına, aynı kanunun 16 ncı maddesi gereğince verilecek para cezasının tespitine
ilişkin usul ve esasları düzenlemek” amacıyla hazırlanan “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek
Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” 15.02.2009 tarih ve 27142 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmeliğin 4. maddesine göre, para cezası belirlenirken;
 öncelikle Yönetmeliğin 5. maddesi çerçevesinde temel para cezasının
hesaplanması,
 daha sonra, Yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri çerçevesinde, ağırlaştırıcı ve hafifletici
unsurlar göz önünde bulundurularak artırma ve/veya eksiltme yapılması 930
gerekmektedir.
Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre; karteller için temel para
cezasının belirlenmesinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs
birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan
veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde ikisi
ile yüzde dördü arasında bir oranın esas alınması gerekmektedir.
Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrasında ise oranlar belirlenirken ilgili teşebbüs veya
teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücünün, ihlal neticesinde gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmektedir. 940
Bu bağlamda, söz konusu hususlar dikkate alındığında temel para cezası, alt eşik olan
yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde ikisi oranında takdir edilmiştir.
Yönetmeliğin 5. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi de ihlalin bir yıldan uzun, beş yıldan
kısa sürmesi halinde temel para cezasının yarısı oranında artırılması gerektiğini
düzenlenmektedir. Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda dosya kapsamında ihlal
olduğu kanaatine ulaşılan uygulamaların bir yıldan uzun, beş yıldan kısa sürdüğü
anlaşıldığından temel para cezası yarısı oranında artırılmıştır.
Yönetmeliğin 7. maddesinde ise temel para cezasına ilişkin yapılabilecek indirim oranları
düzenlenmiş ve hafifletici unsur olarak kabul edilebilecek bazı örnek durumlara yer
verilmiştir. Bu doğrultuda, dosya kapsamında yapılan tespit ve değerlendirmeler dikkate 950
alındığında, tarafların katıldıkları ihalelerin toplam değerinin Türkiye genelinde yapılan
toplam yapım işlerinin tutarının oldukça düşük bir kısmına tekabül ettiği kanaatine
varılması nedeniyle, anılan teşebbüslerin faaliyetlerinin ilgili pazarın oldukça düşük bir
kısmını kapsadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca tespit edilmiş herhangi bir kamu zararı da
bulunmamaktadır. Bu nedenlerle temel para cezası yarısı oranında indirilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen inceleme, tespit ve değerlendirmeler neticesinde 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği tespit edilen teşebbüslere nihai karardan bir
önceki mali yılsonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin %1,5’i oranında idari para cezası
verilmesi uygun görülmüştür.
11-52/1343-474

26
J. SONUÇ 960
25.11.2010 tarih, 10-73/1522-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili
olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara ve
incelenen dosya kapsamına göre;
1. Ay-zel Müh. İnş.Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Meliy-taş İnş. Tur. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.
Nasibim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin
ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlâl
ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
2. Bu nedenle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16. maddesinin 970
üçüncü ve beşinci fıkrası ile ”Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a)
bendi ile 7. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uyarınca, 2010 mali yılı sonunda oluşan
ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren %1,5’i oranında olmak
üzere;
- Ay-zel Müh. İnş.Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 9.144,64 TL
- Meliy-taş İnş. Tur. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 28.857,44 TL
- Nasibim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 494,85 TL
- Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 25.872,99 TL 980
idari para cezası verilmesine Kurul Üyesi Reşit GÜRPINAR’ın farklı gerekçesi ve
OYBİRLİĞİ ile,
3- Ömeroğulları İnş. Gıda Ürün. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti., Den-Or İnş. Taah. Tic. Ltd.
Şti., Elsa Elk. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ak-ser İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
VBZ İnş. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine dair yeterli bulguya
rastlanmadığına; dolayısıyla adı geçen teşebbüsler hakkında aynı Kanun'un 16. maddesi
uyarınca idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile
Danıştay yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

990








11-52/1343-474

27

Rekabet Kurulu’nun 13.10.2011 Tarih ve 11-52/1343-474 Sayılı Kararına 1000

FARKLI GEREKÇE

Kurulumuz mezkur Kararıyla, 4054 Sayılı Kanun’un 16. maddesi ile “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması
Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrasının
hükümleri uyarınca anılan teşebbüslere 2010 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren % 1,5 oranında olmak üzere Ay-
Zel Müh. İnş.Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 9.144,64TL, Meliy-Taş İnş. Tur. Gıda 1010
Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 28.857,44 TL, Nasibim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 494,85
TL ve Kayasan Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 25.872,99 TL idari para cezası
verilmesine karar vermiş bulunmaktadır. Anılan bu para cezası belirlenirken 4054 sayılı
yasa ile birlikte, yukarıda belirtilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in ilgili hükümlerinin uygulanarak temel para cezaları baz alınarak verilen ceza
miktarının sonuç olarak katılmakla birlikte gerekçe yönünden, aşağıda belirteceğim
nedenlerle katılmıyorum.

4054 Sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16.maddesinin 1020
4.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda
bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin
nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün
olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.”
denilmiş, son fıkrasında da; “Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının
tespitinde dikkate alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya
indirim şartları, işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle
belirlenir.’’ hükmü bulunmaktadır.
1030
Bu hükümleri yorumlarsak; Yasa Koyucu, maddenin 4.fıkrası ile verilecek
cezalarda alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların nihai karardan bir
önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar
tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri
safi gelirlerinin yüzde onuna kadar verilebileceğini hükme bağlamış, son fıkrasında ise
sadece “cezanın tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını getirerek, Rekabet
Kurulu’na sadece cezanın tespitinde dikkate alınacak hususların belirlenmesine ilişkin
yönetmelik çıkarma konusunda sınırlı yetki vermiştir. Cezanın tespitinde dikkate alınacak
hususlar derken yasa koyucu neyi kastetmektedir? Burada kastedilen hangi fiillere, ne
miktarda ceza vereceğini tespit et demek anlamında değil, 16.madde ile verilen ceza 1040
sınırları içerisinde ( % 10 ‘a kadar) ceza takdir ederken hangi unsurlara göre veya
hangi şartların varlığı halinde cezayı

ağırlaştıracaksın veya hafifleteceksin, bir başka deyişle yasada öngörülen sınırlar içerinde
ceza tayin ederken, takdir yetkini kullanma adına hangi unsurları dikkate alarak ceza
tesis edeceksin anlamındadır. Yasa koyucu Rekabet Kurulu’na, Yönetmelik yaparken
hangi fiillere ne oranda ceza verileceğini tespit etme yolunda bir yetki verseydi o zaman
11-52/1343-474

28
yasaya; “Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespiti ve maddeye göre
verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını ayrı
ayrı yazarak birlikte getirirdi. 1050

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; “Temel Para
Cezası’’ başlığı altındaki 5.maddesinde;
(1)Temel para cezası hesaplanırken, Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış
davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai
karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa
nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan
yıllık gayri safi gelirlerinin;
a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü, 1060
b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü,
arasında bir oran esas alınır.
(2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel
zararın ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı;
a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında,
b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında,
arttırılır.’’ denilmiş, yine 6.maddesinde Ağırlaştırıcı Unsurlar ve 7.maddesinde de Hafifletici
Unsurlar ayrı ayrı sayılmıştır. 1070

Yukarıda açıkça görüleceği üzere Yasa Koyucu 16.maddeye göre verilecek
cezalarda; alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona kadar
verileceğini hükme bağlamasına ve Rekabet Kurulu’na yukarıda geniş olarak
açıkladığımız gibi, yetki aşımı nedeniyle Yönetmelikle düzenlenmesi mümkün olmayan bir
konuda, Yönetmelikle düzenleme yapılarak belli suçlar için, belirli cezalar getirilmiş, yine
Yönetmelikte, Kanunda olmayan bir kural konularak alt sınır ve yasada öngörülmeyen bir
üst sınır belirlenmiş ve karteller için yüzde iki ile dört arası, diğer ihlaller içinse binde beş
ile yüzde üçü oranında şeklinde ceza verilmesi öngörülmüştür.
1080
Yönetmelikler, Kamu Kuruluşlarının kendi görev alanlarına giren konularda yasa
ve tüzük uygulanmasına yönelik yönetsel anlamdaki hukuk kurallarıdır. Anayasanın
124.maddesine göre Başbakanlık, Bakanlıklar ve Kamu Kuruluşları görev alanları ile ilgili
yasa ve tüzüklerin uygulanmasını belirleyen yönetmelik çıkarabilir. Anayasa’mızın
11.maddesinin 2.fıkrasına göre Kanunlar Anayasa’ya aykırı olamayacağı gibi, bu kuraldan
hareketle hukukun genel ilkelerine göre; Yönetmelikler de yasa ve tüzüklere aykırı
olamayacağı gibi üst hukuk kurallarına da aykırı olamaz. Yönetmelikler yasanın
açıkça yetki vermediği bir konuda yeni bir düzenleme yapamayacağı gibi, Yasa ile
öngörülen kuralı sınırlayamaz. Yeni bir hüküm koyamaz.
1090

Yine, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun “ Suçta ve cezada kanunîlik ilkesi”
başlığı altındaki 2.maddesinin 2.fıkrasında aynen “ İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve
ceza konulamaz.’’, yine 3.fıkrasında da “ Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin
uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak
biçimde geniş yorumlanamaz.’’ hükümleri bulunmaktadır. Rekabet Kurulu, Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
11-52/1343-474

29
Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; 5.maddesi ile Ceza
Kanunu’muzun 2.maddesinin 2.fıkrasına aykırı olarak yasa ile yüzde ona kadar ceza
verme hükmünü daraltarak, belli ceza miktarları belirleyerek adeta kendisini Yasa 1100
Koyucu yerine koymuştur. Yine 4054 sayılı Yasada kartel suçu şeklinde bir tanım
yapılmamasına rağmen Yönetmelikle kartel kabahati getirilmiş ve bu kabahat türü için
ayrı bir ceza miktarı öngörülmüştür. Bu kabahat tipi yaratma ve bu kabahat tipine ceza
belirlenmesi yukarıda belirttiğim gerekçelerle hukuka aykırıdır.

Olayımızda 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile konulan kural, anılan yönetmelikle
bir anlamda değiştirilmekte ve Kurulun hareket alanı daraltılmaktadır. Yasa ile
getirilmeyen ve Yönetmelik Koyucuya ceza miktarlarını ve ceza sınırlarını saptama
konusunda verilmiş bir yetki olmamasına rağmen, belirli suçlara verilecek cezaların
saptanması, para cezasına alt sınır konulması ve yeni, bir üst sınır konulması 4054 sayılı 1110
yasanın 16.maddesine aykırıdır. Öte yandan 5/1-a bendinde; karteller için yüzde ikisi ile
yüzde dördü, (b) bendinde; karteller dışında kalan diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde
üçü oranında bir ceza öngörülmesi, Yasanın 16/son maddesinde Kurulca çıkarılması için
verilen yönetmelik yetkisini aşmaktadır. Zira yönetmelik ile temel ceza tespiti mümkün
değildir. Bu nedenle yasaya aykırı bulunan Yönetmelik hükümlerine göre ceza
belirlenmesinin olanaklı olmadığı, hukuken sakat olduğu açıktır. Öte yandan bu karşı oy
sahibinin 4054 sayılı yasa ile kendisine verilmiş bulunan yüzde on sınırları içerisinde
kalmak kaydıyla ceza miktarını tespit etme yolundaki takdir yetkisi, daha önce görev
yapan ve aynı seviyede olan üyelerin çıkardığı bir düzenleme ile ipotek altına alınmakta,
adeta onların düşünce ve kararlarını devam ettirme zorunluluğu gibi ve yasaya dayalı 1120
olarak özgürce karar vermesini engelleyecek şekilde asla kabulü mümkün olmayan
hukukla bağdaşmayacak bir durum ortaya çıkarmaktadır.

Bu görüşe karşı bir sav getirilebilir. “Yönetmelik Danıştay’ca iptal edilmediğine
göre hukuken geçerlidir ve zaten verilen cezada yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri
uygulanarak sonuç olarak cezanın, yasanın öngördüğü alt ve üst sınırlara ulaşmaktadır.’’
Hukukun genel ilkeleri, hafifletici ve ağırlaştırıcı unsurların bulunmadığı olayda Rekabet
Kurulu’nun anılan yönetmeliğe göre alt ve üst sınır belirleme yönünden bağlı olması
karşısında bu savın bir geçerliliği olamaz.
1130
Öte yandan, yukarıda belirtilenlerin dışında anılan Yönetmeliğin hukukun genel
ilkelerine ve Kanuna aykırılıkları bulunmaktadır. Türk hukukunda, 5237 sayılı yeni Türk
Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte para cezası kalmamıştır. Bu yani rekabet
otoritesinin verdiği “ İdari Para Cezası’’dır. Bu nedenle yönetmelikte geçen para cezası
kavramı ceza kanununa aykırıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, Kurulun Yasaya aykırı yönetmeliğin
5.maddesi ile yarattığı kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine uygulanması gereken asgari
ve azami cezaları baz alarak uygulamaksızın, 16.maddeye göre ve yönetmeliğin 6 ve
7.maddesinde öngörülen olaydaki ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurları da göz önüne alıp, 1140
takdir yetkisini kullanarak, karar verilmesi gerekirken anılan Yönetmeliğin 5.maddesi baz
alınarak verilen cezaya sonuç olarak katılmakla birlikte gerekçe yönünden katılmıyorum.


Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy