Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-180 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 11-54/1382-492
Karar Tarihi : 27.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Genç Koza Yapı Denetim Ltd. Şti.,
- EYD Yapı Denetim Ltd. Şti.,
- Aldem Yapı Denetim Ltd. Şti.,
- Demirtaşlar Yapı Denetim Ltd. Şti.,
- DNTM67 Yapı Denetim Ltd. Şti.,
- Batı Karadeniz Yapı Denetim Ltd. Şti.,
- Zonguldak Yapı Denetim Ltd. Şti., 20
- Karaelmas Yapı Denetim Ltd. Şti. ve
- A.H.M. Yapı Denetim Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Fennur GÜÇLÜ
Tunalıhilmi Cad. No:114/46 Kavaklıdere/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Zonguldak’ta faaliyet gösteren 9 yapı denetim kuruluşunun taraf
olduğu, asgari ücretin altında hizmet verilmemesi ve müşteri paylaşımı konulu
protokole menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.06.2011 tarih ve 4348 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 18.10.2011 tarih ve 2011-4-180/MM-11-257.MH sayılı Muafiyet Ön
İnceleme Raporu 20.10.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-130.01.03/513 sayılı Başkanlık 30
Önergesi ile 11-54 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Zonguldak’ta faaliyet gösteren dokuz Yapı Denetim Kuruluşunun (YDK) taraf olduğu, asgari
ücretin altında hizmet verilmemesi ve hizmet alıcılarının belli iş puanını aşan yapı denetim
kuruluşundan hizmet almasının engellenerek, bu taleplerin en az iş puanına sahip üç yapı
denetim kuruluşundan birine yönlendirilmesi konulu Protokol’ün 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti sınırlayıcı nitelikte olduğu,
- Bildirim konusu Protokol’ün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşıdığı için anılan
protokole mezkûr Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Söz konusu Protokole, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen muafiyet koşullarını 40
sağlamaması sebebiyle, muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
11-54/1382-492
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Önaraştırma konusu başvurular yapı denetim hizmetine ilişkindir. Anılan faaliyet, özel kanunla
düzenlenmiş bir hizmet olup, YDK’ların yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın
proje, teknik şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını 50
belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak, yapının ruhsat ve mevzuata
uygun yapıldığını denetlemek gibi yasal yükümlülükleri bulunmaktadır. Ayrıca bu hizmetle,
imar mevzuatında öngörülen fenni mesuliyet ilgili idareye karşı üstlenilmektedir. Bu bilgilerin
ışığında, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “yapı denetim hizmeti” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bir YDK’nın izin belgesi alabilmesi için, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili
maddeleri uyarınca, kuruluşun ortaklarının, faaliyette bulunacakları ili belirten dilekçe ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına müracaat etmesi gerekmektedir. Ayrıca, bir ilde faaliyet
gösterecek YDK sayısına, o ilde denetlenen toplam alan esas alınarak, il bazında bir
sınırlama getirilmiştir. Belirtilen düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, YDK’lar izin aldıkları il 60
sınırları içinde faaliyette bulunabilmektedirler. Dolayısıyla yapı denetim hizmetine yönelik ilgili
coğrafi pazarın il bazında tanımlanması uygun olacaktır. Başvuru konusu uygulamanın
Zonguldak ilinde gerçekleşmesi sebebiyle, ilgili coğrafi pazar “Zonguldak” olarak tespit
edilmiştir.
H.2. Değerlendirme
H.2.1. Bildirime Konu İşlem
Başvuruya konu Protokol; Zonguldak ilinde faaliyet gösteren YDK’ların sundukları hizmetin
bedelinde asgari ücretin altına inmemesi ile YDK’ların protokol kapsamında belirlenen iş
puanını aşmaları halinde, hizmet alıcılarının en düşük iş puanına sahip üç YDK’dan birisini
tercih etmelerini öngören iş puanı sistemi olmak üzere, iki unsuru içeren bir protokoldür. 70
Protokol’ün amacı ise Bildirim Formu’nda ve Protokol’ün “Amaç” başlıklı 4. maddesinde şu
şekilde belirtilmiştir:
“4708 Sayılı Kanunun ve ilgili mevzuatın bu amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik olarak; İmar
kanunu ve yürürlükteki imar uygulamalarına, imar planlarına uygun, sağlıklı, güvenli, konforlu
ve yaşanabilir yapıları üretmek için yapı denetimi hizmetinin verilmesinde, sürekli takip ve
etkin denetim sağlamak,
- Tasarım süreci ile başlayan, yapıdaki malzeme ve bileşenlerinin niteliği ve kullanılışı, yangın
güvenliği, gürültü denetimi, enerji verimliliği vb. faktörleri de dikkate alan bir yaklaşım ortaya
koyarak, bu doğrultuda yapı denetimi firmaları arasında yardımlaşma ve dayanışmayla her
türlü uygulamaya destek olmak, eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapmak, 80
- Zonguldak İlinde faaliyet gösteren yapı denetimi kuruluşlarının ilgili mevzuat hükümlerine
aykırı davranışlarının önlenmesi için ilgili idarelerce yapılan denetim faaliyetine ek olarak iç
kontrol ve denetim mekanizması oluşturmak,
- İlgili mevzuat hükümlerine aykırı olmamak kaydı ile Zonguldak ilinde faaliyet gösteren yapı
denetimi kuruluşlarının denetleyeceği inşaat alanlarının miktarına ve yapı denetimi
kuruluşlarının iş bölümüne ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu şekilde yapı denetimi
11-54/1382-492
3
hizmetinin yasal asgari hizmet bedelinin altında sağlanmasının önüne geçmek ve gerek bu
nedenle gerekse dengesiz iş yığılmalarına bağlı olarak denetim hizmetinin verim ve
kalitesindeki düşüşlerin engellenmesini sağlamak,
- Özellik arz eden projelerin ve uygulamaların inceleme ve denetiminde yapı denetim 90
firmalarının karşılıklı bilgi aktarımını düzenlemek, firmalar arası otokontrolle 4708 sayılı
Yasa'nın amaç ve kapsamına uygun yapı denetimini sağlamak,
- Yapı sahiplerini inşaatın her safhasında TSE standartlarına uygun malzeme kullanma
konusunda bilgilendirmek, yapılan işin kalitesinin, mümkün olduğunca standartların da
üzerinde olmasını sağlamak,
- Yapı Denetimi mevzuatı ile uygulama arasında çıkabilecek uyumsuzlukları Bayındırlık ve
İskân Bakanlığı'na iletmek, nedenleri ve uygulanabilir çözüm önerilerini sunmak,
- İşbu protokolün tarafı olan yapı denetim kuruluşları arasında yaşanabilecek sorun ve
uyuşmazlıklarda tarafların izleyecekleri yolları belirlemek,
- Yukarıda belirtilen tüm konularda protokolün tarafı olan yapı denetim kuruluşları arasında 100
işbirliğini gerçekleştirmektir.”
Protokol’ün 5. maddesinde hizmet bedeli, yapının metrekaresi ve yapının bulunduğu yerin il
merkezine mesafesi esas alınarak yapılacak bir iş puanlaması öngörülmüştür. Protokolün 6.
maddesinde ise, YDK’lar arasında iş puanlamasına göre yapılacak olan iş bölümü
düzenlenmiştir. Madde uyarınca, belirlenen iş puanlarını aşan şirketler, kendilerine başvuran
yapı sahiplerini, iş puanı en düşük olan üç YDK’dan birine yönlendirecektir.
Protokolde yer alan amaçlar doğrultusunda gerekli denetim ve işbirliğini sağlamak amacıyla
çalışma yapmak için, anılan Protokol’ün 7. maddesinde “Denetleme ve İşbirliği Heyeti”
oluşturulması öngörülmüştür. Heyet, her bir YDK’nın yetkili bir temsilcisinin katılımı ile
oluşacaktır. 110
YDK’ların Protokol’ün 6. maddesinde belirlenen iş bölümleri ile ilgili hükümlere aykırı
davranması ya da iş bölümlerini aşan yapı denetim hizmet sözleşmesi yapıldığının tespit
edilmesi, Protokol’ün 8.2. maddesinde ağır ihlal olarak sayılmış ve aynı maddenin birinci
fıkrasında bu şirketler için cezai şart öngörülmüştür. Anılan maddeye göre, ağır ihlali
gerçekleştiren YDK, protokole taraf kuruluşların her birine 100.000 TL ödeyecektir. Benzer
şekilde, YDK’nın Bakanlıkça belirlenen asgari ücretin altında iş alması da ağır bir ihlal olarak
kabul edilerek cezai şarta bağlanmıştır.
Protokol’ün 9. maddesinde, sona ereceği tarih 01.06.2013 olarak düzenlemektedir. Bununla
birlikte, bu tarihten 1 ay öncesinde gerçekleşen toplantıda 3 YDK’nın fesih konusunda görüş
bildirmesi halinde, Protokol feshedilecek, aksi takdirde 5 yıl süre ile uzatılacaktır. İlaveten 120
Protokol’ün 6. maddesinde, Protokol’e taraf YDK’ların Zonguldak ilinde faaliyet gösterdikleri
sürece, bu protokolü tek taraflı feshetmek suretiyle yapı denetimi hizmeti veremeyecekleri ve
tarafların, Protokol’ün kuruluşlardan bir veya birkaçı tarafından tek taraflı feshi halinde, “Cezai
Şart” başlıklı 8. madde hükümlerinin uygulanmasını kabul ve taahhüt ettikleri belirtilmiştir.
H.2.2. Bildirim Konusu İşlemin 4. Madde Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Yukarıda belirtildiği üzere, başvuru konusu işlem, Zonguldak’ta faaliyet gösteren dokuz
YDK’nın asgari ücret tarifesinde öngörülen fiyatın altına inilmeden hizmet verilmesini
düzenleyen ve belli bir iş puanını aşan YDK’nın yeni bir iş almayıp, kendisine gelen talepleri
en az iş puanına sahip üç YDK’ya yönlendirmesi şeklinde işleyen ve sonuç olarak müşteri
paylaşımına yol açan bir protokoldür. 130
11-54/1382-492
4
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmıştır. Bu kapsamda, “Mal veya
hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü
alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi, ya da kontrolü” ile “mal veya hizmetin arz ya da
talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi” yasaklanan hallerdendir.
Dolayısıyla, başvuru konusu fiyat tespiti eylemi ve pazar paylaşımına yol açacak nitelikteki
havuz uygulamaları, 4054 sayılı Kanun’un yer verilen hüküm kapsamında yasaklanmış
bulunmaktadır. 140
Öte yandan, her ne kadar asgari ücret tespiti 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabeti
sınırlayıcı nitelik taşıyan bir anlaşma ise de, bu dosya kapsamında olduğu gibi yasal dayanağı
olan asgari ücret uygulamalarına, pazar paylaşımına yol açacak türden başka eylemler
içermediği sürece, Kurul tarafından işlem tesis edilememektedir.
H.2.3. Bildirim Konusu İşlemin 8. Madde Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrası, “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın,
eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerine aykırı
olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmünü amirdir. Yukarıda yer verilen
değerlendirmelerin ışığında, başvuru konusu uygulamanın müşteri paylaşımına yol açması ve 150
bu çerçevede mezkûr Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşıması sebebiyle, başvuruya yönelik
menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı neticesine varılmıştır.
H.2.4. Başvuru Konusu İddiaların 5. Madde Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Taraflarca yapılan bildirimde menfi tespit belgesi verilmemesi halinde, başvuruya konu işleme
yönelik bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması talep edilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi, işbu madde ile öngörülen ve kümülatif nitelik taşıyan dört
koşulun sağlanması durumunda “teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs
birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar
verilebileceğini” düzenlemektedir. Aşağıda söz konusu koşulların varlığı başlıklar halinde
değerlendirilmiştir. 160
H.2.4.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk olumlu koşulun sağlanıp sağlanmadığının
tespiti ve hangi hallerin ekonomik yarar sağladığı somut olayın özelliklerine göre
değerlendirilmektedir. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin
artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve
yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması hallerinde bu koşulun sağlandığı kabul
edilmektedir.
Bildirim Formu’nda, Protokol ile öngörülen sistemde YDK’ların amacının, 4708 sayılı Yapı
Denetim Kanunu’na uygun olarak, görev ve sorumlulukların bilincinde olmak, uzmanlık 170
konularında disiplinli çalışmak, her türlü kontrol görevini gereği gibi yapmak suretiyle kaliteli
hizmet hedefine ulaşmak olduğu belirtilmiştir.
Yapı denetim hizmetinin serbest piyasa faaliyetlerine göre farklılık arz ettiği, kamusal niteliği
ağır basan bir hizmet olduğu, nitekim uygulanacak asgari hizmet bedelinin bile idarece tespit
edildiği, bu nedenle rekabet hukukunun tüm ilke ve kurallarının bu sektöre uygulanmasının
11-54/1382-492
5
mümkün olmadığı belirtilmiş ve diğer coğrafi pazarlarda yaşanan aksaklıklardan
bahsedilmiştir. Yapı denetim hizmetinin yapı sahibi ile denetim kuruluşu arasındaki bir
anlaşmayla sağlanması yasal bir zorunluluk olsa da, görünüşte yapı sahibi ile yapılan hizmet
sözleşmesinin aslında yapı müteahhidi ile yapılmış gibi olduğu, (şöyle ki; denetim
kuruluşunun ücretinin müteahhit tarafından ödendiği, bu nedenle yapı denetim kuruluşunu da 180
müteahhidin seçtiği ve maliyeti düşürme amacı ile yapı denetim kuruluşu ile asgari ücretin
dahi altında iş yapılması için pazarlık yapılmasının söz konusu olduğu) Bildirim Formu’nda
başvurunun gerekçeleri arasında sayılmıştır. Bunun sonucunda da, YDK’nın iş alabilmek için
asgari bedelin altında hizmet üstlenmeyi kabul ettiği, ancak yapılan denetimin yetersiz kaldığı,
çünkü asgari hizmet bedelinin altındaki bir ücret ile denetim için gerekli standartların
sağlanamadığı belirtilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, asgari ücret 4708 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca
düzenlenmekte ve hizmet bedelinin sözü edilen tarifeye uygun olarak tespiti ise, ödemelerin
belediyeler nezdinde tahsil edilmesi ve ilgili idari mercilerin denetim yapması gibi yöntemler
aracılığıyla sağlanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca 02.11.1984 tarih ve 18563 sayılı Resmi 190
Gazete’de yayımlanan 3065 sayılı KDV Kanunu'nun “emsal bedeli ve emsal ücreti” başlıklı
27. maddesinin beşinci fıkrası, "Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince
tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamaz.”
şeklindedir. Bu düzenlemeye göre, YDK’lar indirim yapsalar dahi vergilerini asgari tutar
üzerinden ödeyeceklerdir. Bu çerçevede, -asgari ücretin sabit fiyata dönüştürülmesine yönelik
anlaşmalar hariç olmak üzere- asgari ücretin altına inilmemesini sağlamak amacını taşıyan,
fakat müşteri paylaşımına yol açamayan uygulamalara herhangi bir işlem tesis
edilmemektedir. Ancak, bildirim konusu sistemin asgari fiyatın uygulanmasını sağlamanın
yanında, müşteri paylaşımına da yol açtığı görülmektedir.
Bildirim Formu’nda, ilk bakışta rotasyon sistemini andırsa da rotasyon sisteminden oldukça 200
farklı çalışan bildirim konusu sistemde; yapı denetim kuruluşlarınca verilen hizmetin kalitesinin
artırılması, yapı denetim kuruluşlarının bir veya birkaçının o ildeki tüm yapı denetim
hizmetlerini üstlenmesinin önlenmesi ve bu şekilde iş yoğunluğundan dolayı denetim
görevinin etkin ve gerektiği gibi ifa edilememesi riskinin en aza indirgenmesinin amaçlandığı
ifade edilmiştir. Fakat bir YDK’nın iş yoğunluğundan dolayı üstlendiği hizmetleri gereği gibi
yerine getirmemesinin önüne geçmek üzere öngörülmüş birtakım yasal düzenlemeler söz
konusudur. Her şeyden önce Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nin 11. maddesinde
YDK’nın denetleyebileceği toplam yapı inşaat alanının 360.000 m2’yi geçemeyeceği
belirtilmiştir. Bununla birlikte, öncelikle, iş puanı sisteminin bu sisteme göre belirlenen
teşebbüslerin yapı denetimi hizmetini mevzuata uygun kalite ve standartta sunmalarını garanti 210
edecek bir yöntem olmadığının belirtilmesi gerekmektedir. İş yoğunluğu az olan teşebbüsün iş
alması ya da kendisine mutlaka iş geleceği bilinci ile bir YDK’nın asgari ücretin altına
inmemesinin sağlanması, her halde hizmetin gereği gibi ifa edileceği anlamına
gelmemektedir. Bu durumda da bir YDK, asgari ücret üzerinden, fakat Kanun’da belirlenen
asgari standartların altında denetim yapabilir. Belirtilen sistem, denetim kalitesinin artmasını
garanti etmediği gibi, hizmet sağlayıcılarının iş puanı sistemi yoluyla belirlenmesi neticesinde,
ilgili teşebbüsler arasında fiyat ve kalite rekabetinin ortadan kalkmasına yol açabilecektir.
YDK’ların Kanun’da belirlenen standartlara uygun denetim gerekçeleştirmesinin
sağlanabilmesi için, iş puanı sisteminden ziyade etkin bir denetim sisteminin varlığına ihtiyaç
duyulmaktadır. Bu çerçevede, 4708 sayılı Kanun’da pek çok düzenlemenin yer aldığı 220
görülmektedir:
11-54/1382-492
6
Kanun’un 4. maddesinde; yapı denetim komisyonunun görevleri arasında YDK’ların
faaliyetlerinin denetlenmesi de sayılmıştır. Komisyon, 4708 sayılı Kanun hükümlerine aykırı
hareket eden YDK hakkında işlem yapılmak üzere Bakanlığa teklifte bulunmaktadır.
Komisyon’un teklifi üzerine, Kanun’da öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine
getirmeyen YDK’nın faaliyetleri Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulmaktadır. Ayrıca, Bakanlık
da aynı Kanun’un 10. maddesi uyarınca, bu Kanun’un uygulanmasında YDK’ların işlem ve
faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir.
Ayrıca, Kanun’un 3. maddesi uyarınca da, YDK’lar, denetçi mimar ve mühendisler, proje
müellifleri, laboratuar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, 230
sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya
çıkan yapı hasarından dolayı; yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan
diğer kısımlarda ise iki yıl süre ile yapı sahibi ve ilgili idareye karşı kusurları oranında
sorumludurlar. Ayrıca Kanun’un 9. maddesi uyarınca yapı denetim kuruluşunun icraî veya
ihmalî davranışla görevini kötüye kullanan ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri, yapı
müteahhidi, proje müellifi gerçek kişiler ile laboratuar görevlileri, altı aydan üç yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılmaktadır. Yapı denetim kuruluşunun ortak ve yöneticileri, mimar ve
mühendisleri ile laboratuar görevlileri bu Kanun hükümleri çerçevesinde yapmaları gereken
denetimi yapmadıkları hâlde yapmış gibi veya yapmalarına rağmen gerçeğe aykırı olarak
belge düzenlemeleri hâlinde Türk Ceza Kanunu’nun resmi belgede sahtecilik suçuna ilişkin 240
hükümlerine göre cezalandırılmaktadır.
Kısacası, hem Bakanlığın hem de yapı denetim komisyonunun YDK’ların denetimlerini
gereğince yapıp yapmadıklarını denetleme ve gerekli görürlerse geçici kapatma cezası verme
yetkileri bulunmaktadır. Ayrıca ihmalî davranışta bulunan YDK çalışanlarının hapis cezasına
çarptırılması da söz konusudur. Bir başka deyişle, YDK’ların işlerini Kanun’da öngörülen
esaslar çerçevesinde yerine getirmelerini sağlamak üzere, YDK’lar üzerine ağır bir mesuliyet
yüklenmiş, denetim yapabileceği maksimum metrekare alanı belirlenmiş ve Türk Ceza
Kanunu çerçevesinde yargılanmalarına kadar varabilecek cezai şartlar öngörülmüştür. Bu
nedenle, bildirim konusu protokolün öngördüğü iş puanlaması ve bunu aşan YDK’nın yeni iş
alamayarak, kendisine gelen talepleri en az iş puanına sahip üç YDK’ya yönlendirmesi 250
sisteminin, hizmetlerin verilmesinde kalite artışı sağlamasının her koşulda muhtemel
olmadığı, bununla birlikte sistemin, hizmet alıcılarının mevcut dokuz YDK arasından tercih
ettikleri herhangi bir teşebbüsten hizmet sağlamalarının engellenmesinin herhangi bir etkinlik
yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerden hareketle muafiyete yönelik ilk
koşulun sağlanamadığı değerlendirilmektedir.
H.2.4.2. Tüketicinin Yarar Sağlaması
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen muafiyet koşulları kümülatif koşullar olup,
bunlardan birinin dahi sağlanamaması durumunda, muafiyet tanınması söz konusu değildir.
Bununla birlikte, başvuru konusu işlemin tüketiciye yönelik herhangi bir fayda sağlayıp
sağlamadığının değerlendirilmesinde fayda görülmektedir. 260
Öncelikle, rotasyon sisteminin düşük hizmet kalitesi sorununa bir çözüm üretemeyeceği
yukarıda belirtilmiştir. Bu itibarla öngörülen sistemden doğan bir tüketici yararının bulunmadığı
anlaşılmaktadır. Sözü edilen hususa ek olarak öngörülen sistem hâlihazırda faaliyet gösteren
dokuz YDK’dan herhangi birinin tercih edilebilmesi imkânını ortadan kaldırmakta ve sistem
tarafından sunulan üç teşebbüsten birinin seçilmesini zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla
tüketicilerin, bu uygulamadan herhangi bir yarar sağlayamadıkları gibi, tüketici tercihlerinin
sınırlanması sebebiyle zarar görecekleri değerlendirilmektedir.
11-54/1382-492
7
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, 5. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentlerinde öngörülen koşulların sağlanamaması sebebiyle, diğer koşulların
değerlendirilmesine gerek olmaksızın, başvuru konusu anlaşmaya muafiyet verilemeyeceği 270
kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Zonguldak'ta faaliyet gösteren Genç Koza Yapı Denetim Ltd. Şti., EYD Yapı Denetim Ltd.
Şti., Aldem Yapı Denetim Ltd. Şti., Demirtaşlar Yapı Denetim Ltd. Şti., DNTM67 Yapı Denetim
Ltd. Şti., Batı Karadeniz Yapı Denetim Ltd. Şti., Zonguldak Yapı Denetim Ltd. Şti., Karaelmas
Yapı Denetim Ltd. Şti. ve A.H.M. Yapı Denetim Ltd. Şti. unvanlı dokuz yapı denetim
kuruluşunun taraf olduğu, asgari ücretin altında hizmet verilmemesi ve hizmet alıcılarının belli
iş puanını aşan yapı denetim kuruluşundan hizmet alması engellenerek bu taleplerin en az iş
puanına sahip üç yapı denetim kuruluşundan birine yönlendirilmesi konulu protokolün 4054 280
sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı nitelikte olduğuna,
2- Bu nedenle bildirim konusu protokole aynı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit
belgesi verilemeyeceğine,
3- Söz konusu protokolün 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde öngörülen muafiyet koşullarını
sağlamaması sebebiyle belirtilen işleme muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy