Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-215 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-54/1384-494
Karar Tarihi : 27.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Muhammed GÜNDOĞDU
C. BAŞVURAN : - Karataş Otom. İnş. Nakl. Turizm Mim. Müh. ve Serv. Hzm. Tic.
Ltd. Şti.
Orta Mah. Menekşe Sok. No:2 Karataş Apt. Akçaabat/Trabzon
- Salih Zeki KARATAŞ
Temsilcileri: Av. Ahmet AKGÜL, Av. Pınar AKGÜL DOĞUSOY,
Av. Can DOĞUSOY, Av. Gökçen HETEMOĞLU
Onur Sok. No:26/7 Maltepe/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - MAİS Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş. (MAİS) 20
Fatih Sultan Mehmet Mah. Balkan Cad. No:47 Casper Plaza
Ümraniye/İstanbul
- Dacia Otomobilleri Satış, Satış Sonrası ve Dağıtım Hizmetleri
A.Ş. (DACİA)
(Aynı Adres)
E. DOSYA KONUSU: Karataş Otom. İnş. Nakl. Turizm Mim. Müh. ve Serv. Hizm.
Tic. Ltd. Şti. (Karataş Otomotiv) ile MAİS ve Dacia arasında 2005/4 sayılı Tebliğ
kapsamında akdedilen bayilik sözleşmelerinin hukuka aykırı bir şekilde
feshedildiği; fesih işlemlerinde 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey
Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde belirtilen feshi 30
ihbar sürelerine uyulmadığı, ölçüsüz ve hakkaniyete aykırı bir biçimde davranıldığı
ve bu yolla hâkim durumun kötüye kullanıldığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde yer alan hususlar, asıl olarak iki noktada
temerküz etmektedir. Bunlardan birincisi, Karataş Otomotiv ile MAİS ve Dacia arasında
imzalanan ve söz konusu marka araçların ve yedek parça ile aksesuarlarının satın
alınması, perakende satışı, servis ve bakımı konularını kapsayan yetkili satıcılık
sözleşmelerinin akdedildiği; bununla birlikte MAİS ile akdedilen sözleşmenin cari hesap
bakiyesi gerekçe gösterilerek haksız ve ani feshi nedeniyle sona erdirildiği; Dacia ile
akdedilen sözleşmenin ise ana şirket konumundaki MAİS’in haksız ve ani feshi
kapsamında fesih bildirimine konu edilmeksizin fiilen sona erdirildiği; her iki sözleşmeye 40
ilişkin fesih işlemlerinde 2005/4 sayılı Tebliğ ve söz konusu sözleşmelerde belirtilen
feshi ihbar sürelerine uyulmadığı iddiasıdır. Bu hususu haksız feshe ilişkin iddia şeklinde
özetlemek mümkündür.
11-54/1384-494
2
Dilekçe’de yer alan diğer iddia ise, yukarıda belirtilen durumların vücut bulması
aşamasında, 2005/4 sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesinde öngörülen bağımsız bir
uzman ya da hakeme gidilmesi prosedürünün yerine getirilmediği şeklindedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.07.2011 tarih ve 5278 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 19.08.2011 tarih ve 2011-4-215/İİ-11-378.HG sayılı İlk
İnceleme Raporu, 25.08.2011 tarih ve 11-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 50
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 11-46/1125-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 18.10.2011 tarih ve 2011-4-215/ÖA-11-365.BK sayılı
Önaraştırma Raporu 20.10.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/520 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-54 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikâyet konusu iddiaları destekler nitelikte kanıt
bulunmadığından, ilgili teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Hakkında başvuruda bulunulan MAİS ve Dacia’nın yetkili bayileri aracılığı ile yeni araç
satışı ve satış sonrası hizmetler alanlarında faaliyet göstermesi ve başvuru konusu
uygulamaların niteliği dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “Renault ve Dacia marka
araçların satış, satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu satış sonrası hizmetlerin, MAİS ve Dacia’nın Türkiye çapındaki bayi ağı
ve yine Türkiye genelinde faaliyet gösteren özel servis ve bağımsız yedek parça 70
dağıtıcıları tarafından yürütülmesi ve hizmetin bölgesel nitelik arz etmemesi hususları
dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
I.2.1. Haksız Feshe İlişkin İddialar
Başvuru, şikâyetçi ve MAİS arasında akdedilen sözleşmenin, cari hesap bakiyesi
gerekçe gösterilerek, haksız ve ani feshiyle sona erdirildiği, Dacia ile akdedilen
sözleşmenin ise ana şirket konumundaki MAİS’in haksız ve ani feshi kapsamında, fesih
bildirimine konu edilmeksizin fiilen sona erdirildiği, her iki sözleşmeye ilişkin fesih
işlemlerinde 2005/4 sayılı Tebliğ ve söz konusu sözleşmelerde belirtilen feshi ihbar
sürelerine (2 yıllık süre) uyulmadığı iddiasından ibarettir. 80
01.09.1992 tarihli MAİS Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş. Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’nin konu hakkındaki “Sözleşmenin Feshi ve İnfisahı” başlıklı 37. maddesi
aşağıdaki gibidir:
…
Diğer taraftan, 13.02.2002 tarihli MAİS-Yetkili Satıcı Emtia ve Cari Hesap Mukavelesi’nin
ilgili hükümleri aşağıdaki şekildedir:
11-54/1384-494
3
…
Bu bağlamda; şikâyet dilekçesi ekinde yer alan fesih bildirimi ve ihtarnameler
incelendiğinde, ilk olarak 03.12.2009 tarihinde MAİS tarafından Karataş Otomotiv’e
yönelik olarak ihtarname çekildiği, söz konusu ihtarnamede, taraflar arasındaki ticari 90
ilişki devam ederken vadesi geçmiş borçların ödenmediğinin, ödenmeyen borçların
devamlı olarak teminat limitlerini aştığının belirtilerek, bu durumun Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’nin “Ödemeler ve Borç Teminatlar” ve “Sözleşmenin Feshi” başlıklı sırasıyla
16. ve 29. madde hükümleri uyarınca fesih nedeni oluşturduğunun ifade edildiği ve son
olarak söz konusu hususun 15 gün içerisinde çözüme kavuşturulmaması halinde
sözleşmenin hukuken feshedileceğinin hatırlatıldığı görülmektedir.
Takiben, yine MAİS tarafından, 07.01.2010 tarihinde, “Sözleşmenin fesih ile borç
bildirimi ve Cari Hesap Sözleşmesinin kat edilerek borçların ödenmesi ihtarıdır” konulu
fesih bildiriminin yapıldığı görülmektedir.
Daha sonra ise, 13.01.2010 tarihinde MAİS tarafından, “29.12.2006 tarih 63227 ve 100
63228 yevmiye sözleşmelerin fesih sebebi ile RENAULT/DACİA marka ve logo,
yazı, tabela ve basılı evraklarının kaldırılması ihtarıdır.” konulu bir başka ihtarname
keşide edilmiştir.
Bunun karşılığında, Karataş Otomotiv tarafından keşide edilen ihtarnamede, MAİS’in
söz konusu uygulamasının haksız nitelik arz ettiği belirtilerek, uzlaşma talebi dile
getirilmiş, ayrıca MAİS tarafından sorunlu addedilen cari hesapların niteliğinin, Karataş
Otomotiv tarafından da tespitine imkân tanımasını teminen, MAİS ile olan ticari hesap
dökümlerinin Karataş Otomotiv’e gönderilmesi talep edilmiştir.
2005/4 sayılı Tebliğ’in konuya ilişkin 4. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde
açıkça düzenlendiği üzere, taraflardan birinin ana yükümlülüklerinden birini yerine 110
getirmemesi nedeniyle, diğer tarafın anlaşmaya son verme hakkı, söz konusu madde
hükmünden etkilenmemektedir. Bu durumda, şikâyet konusunda kritik nokta, MAİS
tarafından uygulanan feshin, ana yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesine
dayanıp dayanmadığı hususudur. Konu bu yönüyle, sözleşmede düzenlenmiş olan bir
hukuki duruma ilişkin olup, MAİS tarafından uygulanan feshin haklı olup olmadığının
yetkili ve görevli mahkemelerce halli gereken bir hukuki uyuşmazlık olduğu açıktır.
I.2.2. Bağımsız Bir Uzman ya da Hakeme Gidilmesine İlişkin İddialar
Şikâyet dilekçesinde yer alan diğer iddia ise, yukarıda aktarılan ve değerlendirilen
süreçte Karataş Otomotiv’in hakeme gitme hakkının MAİS tarafından engellendiği
şeklindedir. 120
29.12.2006 tarihli MAİS Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş. Dağıtım ve Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’nin “Uyuşmazlıkların Giderilmesi ve Yargılama Yetkisi Verilmesi” başlıklı 27.
maddesi aşağıdaki gibidir:
…
29.12.2006 tarihli Dacia Otomobilleri Satış, Satış Sonrası ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.
Dağıtım ve Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin ilgili hükümleri de aynı şekilde düzenlenmiştir.
Bunun yanı sıra, 2005/4 sayılı Tebliğ’in konuya ilişkin 4. maddesinin üçüncü fıkrasının
(c) bendi aşağıdaki gibi düzenlenmiştir:
“c) sağlayıcı ile dağıtıcı veya yetkili servis arasında yapılan anlaşmanın,
11-54/1384-494
4
… 130
Muafiyet, anlaşmanın her iki tarafa da anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine
getirilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkacak anlaşmazlıkları, tarafların mahkemeye başvuru
hakkına halel getirmeksizin, bağımsız bir uzmana ya da hakeme götürme hakkını
tanıması halinde uygulanır. Aşağıdaki konulara ilişkin anlaşmazlıklar bunlara örnek
olarak verilebilir:
…
g) anlaşmanın fesih bildiriminde gösterilen gerekçelerin anlaşmanın feshini haklı
gösterip göstermeyeceği.”
Öte yandan, görevli raportörün Karataş Otomotiv vekili ile yaptığı görüşmede MAİS’in
ani bir şekilde fesih ihbarında bulunması nedeniyle, Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin 27. 140
maddesinde öngörülen hakeme gitme hakkının Karataş Otomotiv tarafından
kullanılamadığı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen, 2005/4 sayılı Tebliğ ve şikâyete konu Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’nin ilgili hükümleri ile teşebbüs yetkilisinin ifadesi bir bütün olarak
değerlendirildiğinde, bahse konu uygulamanın da, sözleşmede düzenlenmiş olan hukuki
bir durumla ilgili olduğu ve bu nedenle söz konusu ihtilafın, yetkili ve görevli
mahkemelerce halli gereken bir hukuki uyuşmazlık olduğu kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek 150
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy