Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-197 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 11-54/1392-500
Karar Tarihi : 27.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖR : Harun ULU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Turan Güneş Bulv. 63/1 Yıldız/Ankara
D. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) ile Abaj Proje İnşaat ve Petrol
Ürünleri San. Tic. A.Ş. (Abaj Petrol) arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde yer verilen istisna hükmü uyarınca aynı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlandığının tespiti, bu mümkün olmazsa
bireysel muafiyet tanınması talebi. 20
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.07.2010 tarihinde 5301 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ve 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 17.10.2011 tarih ve 2010-1-197/MM-11-264.HU
sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 20.10.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-130/290
sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-54 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, taraflar arasındaki dikey ilişkinin 2002/2
sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesi kapsamında istisna hükmünden yararlandığı görüşü ifade
edilmiştir. 30
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
Taraflar arasındaki “Bayilik Sözleşmesi”nin kapsamı göz önüne alındığında, bildirime
konu işlem çerçevesinde ilgili ürün pazarı, “oto-LPG dışında kalan otomotiv yakıtları”,
“oto-LPG” ve “madeni yağ” pazarları olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, emsal Kurul
kararları ve başvurunun içeriği ve etki alanı da dikkate alınarak, değerlendirmede
öncelikle oto-LPG dışında kalan otomotiv yakıtları pazarı göz önünde
bulundurulmuştur. Diğer taraftan, gerek beyaz akaryakıt ürünleri, gerekse oto-LPG ve
madeni yağ dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler
bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması 40
nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
G.2. Bildirim Konusu İşlem
Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, İzmir ili, Menemen ilçesinde bulunan akaryakıt
istasyonunun işletilmesi amacıyla 26.12.2008 tarihinde POAŞ ile Abaj Petrol arasında
bir bayilik anlaşması imzalanmıştır. Abaj Petrol ile bu sözleşme imzalanmadan önce
ilgili istasyon Tufan Petrol Tic. A.Ş tarafından işletilmiştir.
11-54/1392-500
2
Söz konusu bayilik faaliyetinin yürütüleceği taşınmazın maliki Menemen Belediyesi
olup, anılan Belediye 10.08.1966 tarihinde ilgili taşınmaz üzerinde 99 yıl süreli olarak
POAŞ’a intifa hakkı tanımıştır. POAŞ, Menemen Belediyesi’nden aldığı intifa hakkının
karşılığı olan bedeli bir defada ödemiştir. Buna karşılık gerek Tufan Petrol’ün gerekse 50
Abaş Petrol’den işleticilik/kira bedeli tahsil etmiş ve tahsil etmeye devam etmektedir.
Başvuruda, ilgili dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında istisna hükmünden
yararlandığına karar verilmesi talep edilemektedir.
G.3. Değerlendirme
Bildirime konu sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan
“Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” ve 5. madde ile
getirilen “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede bildirim konusu sözleşmeler Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan
sınırlamalara aykırılık teşkil etmemekle birlikte, 5. maddede yer alan rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresi bakımından ayrıca incelenmesi gerekmektedir. 60
2002/2 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü, “alıcının anlaşma
konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın
almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her
türlü yükümlülük” olarak tanımlanmıştır. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 8.
maddesi uyarınca akaryakıt bayilerinin kendi dağıtım şirketleri dışındaki dağıtım
şirketlerinden ürün tedariki yasaklanmış olduğundan, akaryakıt bayilik sözleşmeleri
özünde, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 3. maddesi çerçevesinde rekabet etmeme yükümlülüğü
içeren, diğer bir deyişle münhasır nitelikte sözleşmelerdir. 5015 sayılı Kanun’un 8.
maddesinde bayilik sözleşmelerinin süresine ilişkin bir kayıt bulunmamakta olup,
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde yer alan, “alıcıya getirilen belirsiz süreli veya 70
süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü içeren dikey anlaşmaların Tebliğ ile
tanınan muafiyetten yararlanamayacağı” hükmü, akaryakıt sektörü bakımından da
uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, anılan Tebliğ’in 5 (a) maddesinin devamında ise, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı
ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde
sağlayıcıya ait ise, yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir
tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu
tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme 80
yükümlülüğü, bu sürenin beş yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu
tesiste yürüteceği faaliyetini kapsar.” şeklinde düzenleme getirilerek ilk paragraftaki
yasağa bir istisna tanınmıştır.
Söz konusu hüküm irdelendiğinde, bahse konu istisnadan yararlanmanın, öncelikle iki
koşuldan birinin varlığına bağlı olduğu görülmektedir. Buna göre alıcı (bayi) anlaşmaya
dayalı faaliyetini:
- ya doğrudan veya alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir
üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis (akaryakıt istasyonu)
üzerinde,
- ya da bizzat sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden 90
elde edilen bir ayni veya şahsi kullanım hakkına konu bir tesiste
sürdürmelidir.
Başvuru konusu işleme bakıldığında, ilgili taşınmazda POAŞ’ın doğrudan işleticilerle
bağlantısı bulunmayan malikten aldığı bir intifa hakkı olduğu görülmektedir. Bu
11-54/1392-500
3
çerçevede söz konusu dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde
düzenlenen istisna hükmünden yararlandığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Petrol Ofisi A.Ş. ile Abaj
Proje İnşaat ve Petrol Ürünleri San. Tic. A.Ş. arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5 (a) maddesinde yer alan istisna hükmü uyarınca anılan Tebliğ kapsamında 100
grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy