REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-148 (Bilgi Notu)
Karar Sayısı : 11-54/1399-M
Karar Tarihi : 27.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU, Emine TOKGÖZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Agpaş Petrol Ürünleri Paz. San. Tic. Dağ. A.Ş.
- N-Pet Petrol Ürünleri Paz. Nakliye San. Tic. ve Dağ. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Yahya Murat KURT
Çankaya Mah. İstiklal Cad. Hocaoğlu İş Merkezi Kat:3
D:9 Akdeniz/Mersin
D. DOSYA KONUSU: Malik Yeşilhisar Belediyesi tarafından 11.11.2005 tarihinde
Agpaş Petrol Ürünleri Paz. San. Tic. Dağ. A.Ş. (Agpaş) lehine tanınan intifa hakkı
ve Agpaş ile D-Pet Petrol Nak. İnş. Mad. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (D-Pet) 20
arasında yapılan bayilik sözleşmesinden oluşan dikey anlaşma yoluyla 4054
sayılı Kanun'un ve 2002/2 sayılı Tebliğ'in ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak
alınan 22.09.2011 tarihli ve 11-48/1216-429 sayılı Kurul kararında değişiklik
yapılması talebi.
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 03.10.2011 tarihinde 6831 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ve 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 19.10.2011 tarih ve 2011-1-148/BN-11-389.ŞP sayılı
Bilgi Notu 20.10.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-110/299 sayılı Başkanlık Önergesi ile
11-54 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 30
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bahse konu Kurul kararına esas teşkil
eden bilgilerden farklılık arz eden ve kararı değiştirecek nitelikte herhangi bir bilgiye ya
da iddiaya yer verilmediği gibi geçmiş tarihli Danıştay kararları dikkate alındığında,
anılan kararın hukuka aykırı bir yönünün de bulunmadığı, bu nedenle başvurunun
reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Agpaş temsilcisince gönderilen başvuru dilekçesinde özetle;
- Taşınmazların kuru mülkiyet hakkı tapu malikinde olduğu halde Türk Medeni
Kanunu (TMK)’nun 803/1. maddesi uyarınca taşınmazı yönetme, kullanma ve ondan
yararlanma yetkilerinin N-Pet Petrol Ürünleri Paz. Nakliye San. Tic. ve Dağ. Ltd. Şti. 40
(N-Pet)’nde olduğu,
- Taşınmaz malikinin taşınmaz üzerinde bir kişi lehine intifa hakkı tanıdıktan sonra
aynı taşınmazı bir başkasına kiraya vermesinin mümkün olmadığı,
- Nitekim D-Pet firması ortaklarının yeni kurdukları Eras firması ile faaliyetlerini
sürdürmeye çalıştığı, Belediyenin kendilerinin rızası dışında yeni bir kira kontratı
yaptığı,
- Söz konusu şirketin buradaki müdahalesinin men’ini sağlamak için Yeşilhisar Asliye
Hukuk Mahkemesinde uzun süredir hukuki mücadele verdikleri,
11-54/1399-M
2
- Olaya TMK’nın 803. maddesi çerçevesinde bakılmayarak, malikle işletici arasında
hukuki bağlantının sağlanması nedeniyle intifa süresinin kısaltılması gerektiği 50
sonucuna varılmasının, müvekkili şirkete tanınmış bir yetkiyi hukuksuz olarak
kullanan tarafların bu durumdan yarar sağlamaları anlamına geldiği,
- Malik Yeşilhisar Belediyesinin bizzat işletici olmadığı sürece intifa hakkı süresinin
kısaltılmasının hukuken mümkün olmadığı,
- Gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 60 gün içinde intifanın geri dönülemez
şekilde kaldırılması halinde, Danıştay’da açılacak iptal davası sonunda verilecek
olası bir iptal kararı karşısında, 4 yıllık kar mahrumiyetinden doğan ağır bir tazminat
davasının ortaya çıkacağı
belirtilerek ilgili kararın düzeltilmesi talep edilmiştir.
Başvuru dilekçesinde, değiştirilmesi talep edilen 22.09.2011 tarih ve 11-48/1216-429 60
sayılı Rekabet Kurulu kararında ve karara esas teşkil eden önaraştırma raporunda
değerlendirilmeyen bir husus öne sürülmemiş, esas itibarıyla gerekçeler genel olarak
intifa hakkı sahibinin haklarının düzenlendiği TMK’nın 803. maddesine1
dayandırılmıştır.
2002/2 sayılı Tebliğ’de, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet
gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey anlaşmalar olarak
tanımlanmakta ve hangi hallerde bu tür anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesindeki yasaklamadan grup olarak muaf tutulabileceğine ilişkin koşullar
düzenlenmektedir. Aynı Tebliğ’in 5. maddesinde ise dikey anlaşma kapsamında 70
alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri
üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan
veya dolaylı herhangi bir yükümlülük –rekabet etmeme yükümlülüğü- altına girmesi
halinde, bu tür yükümlülüklerin azami beş yıl süreyle Tebliğ ile tanınan muafiyetten
yararlanabileceği hükme bağlanmıştır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin
çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 33. paragrafında da rekabet etmeme
yükümlülüğünü içeren sözleşme hükümlerinin sözleşmenin diğer bölümlerinden
ayrılamaması halinde, sözleşmenin tamamının grup muafiyetinden yararlanamayacağı
belirtilmektedir2.
Danıştay 13. Dairesi, Rekabet Kurulunun 26.01.2006 tarihli ve 06-04/57-15 sayılı 80
Total-Akdağ kararını iptal eden 13.05.2008 tarihli, 2006/1604 E. ve 2008/4196 K. sayılı
kararında, akaryakıt sektöründe intifa, kira sözleşmeleri ve benzer etkiye sahip
sözleşmelerin, 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen rekabet yasağının süresini fiili olarak
uzatacak şekilde düzenlendiği, bu nedenle söz konusu sözleşmelerin bayilik
sözleşmeleri ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği yönünde tespitte bulunmuştur. Söz
konusu kararda, Danıştay 13. Dairesi, TMK m. 803 ve devamında tanımını bulan intifa
haklarının, gerek dağıtıcılarla bayiler arasında yapılan sözleşmeler gerekse ilgili
mevzuat uyarınca rekabet yasağı içeren akaryakıt bayilik anlaşmalarının sürelerinin
2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen sınırları aşmasına neden olacak şekilde uzatılması
amacıyla kullanılamayacağına hükmetmiştir. 90
Söz konusu karar dikkate alınarak tesis edilen Rekabet Kurulunun 05.03.2009 tarihli,
09-09/186-56 ve 09-09/187-57 sayılı kararlarının; bu kararlar çerçevesinde akaryakıt
sektöründe intifa sözleşmelerinin muafiyetten yararlanma süresinin en fazla beş yıl
1 Söz konusu madde; “İntifa hakkı sahibi, hakkın konusu olan malı zilyetliğinde bulundurma, yönetme, kullanma ve
ondan yararlanma yetkilerine sahiptir. İntifa hakkı sahibi, bu yetkilerini kullanırken iyi bir yönetici gibi özen
göstermek zorundadır” şeklindedir.
2 Akaryakıt sektöründe dağıtıcılar ile bayiler arasında yapılan anlaşmaların tamamı rekabet etmeme yükümlülüğü
içerdiği gibi 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca sözleşmelerin münhasır nitelikte
düzenlenmeleri gerekmektedir. Bu bakımdan rekabet etmeme yükümlülüğü bahse konu dikey anlaşmalardan
ayrılabilir nitelikte değildir.
11-54/1399-M
3
olarak belirlendiğine ilişkin Rekabet Kurumu tarafından Kurum internet sitesinde ilk
olarak 12.03.2009 tarihinde yayımlanan duyurunun ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinin (a) bendinin iptali istemiyle açılan davalarda, Danıştay 13. Dairesi aşağıda
yer alan gerekçelerle davanın reddine karar vermiştir.3
“Görüldüğü üzere; alıcıya getirilen rekabet yasağının süresi bayi ile dağıtıcı arasında kurulan
ilişkinin sektörde rekabetin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle
Tebliğ'in 5. maddesinin (a) bendi ile rekabet yasağı içeren dikey anlaşmaların süresinin, 100
belirsiz süreli veya beş yılı aşması halinde bu tür sözleşmelere grup muafiyetinin
uygulanmayacağı kurala bağlanmış bulunmaktadır. Ancak, yukarıda da belirtildiği üzere,
akaryakıt sektöründe yer alan dikey anlaşmaların rekabet hukuku çerçevesinde sorunlu hale
gelmesindeki en önemli unsur, uzun süreli anlaşmalar ve bu sürelere ilişkin mülk sahibi
bayiden alınan kira/intifa hakları oluşturmaktadır. Özellikle rekabet etmeme yükümlülüğünün
süresinin tespiti ve bu tespitin sözleşmenin süresine bağlı olması, işletme ve kira
sözleşmesinin arasındaki bağlantının ortaya konulmasını gerektirmektedir. Yargı kararında
gerekçe haline gelen bu durumu dikkate alan Rekabet Kurulu tarafından bayilik
sözleşmeleriyle bu sözleşmeye süre yönünden etkisi bulunabilen intifa hakkı, kira sözleşmesi
ve kredi sözleşmesi gibi sözleşmeleri birlikte değerlendirerek, bayi ile dağıtıcı arasında 110
kurulacak ilişkinin sektörü rekabete kapama etkisinin ortadan kaldırılması ve her beş yılda bir
bayinin başka bir dağıtıcıyla çalışabilmesi amacıyla, bu alanda rekabetin tesisine yönelik
olarak alındığı anlaşılan Kurul kararlarında ve bu kararların sektörde faaliyette bulunan
teşebbüslere duyurulmasına yönelik işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.”
Düzeltilmesi talep edilen 22.09.2011 tarihli ve 11-48/1216-429 sayılı Kurul kararına
bakıldığında, öncelikle istasyonda kurulan dikey ilişkinin, Yeşilhisar Belediyesi’nin
Agpaş lehine 11.11.2005 tarihinde 10 yıl süreyle tanıdığı intifa hakkı ve Agpaş ile
Yılnak arasında imzalanan bayilik sözleşmesinden oluştuğu, Agpaş’ın daha sonra intifa
hakkını 2007 yılında N-Pet’e kiraladığı ve N-Pet ile Yılnak arasında imzalanan
18.12.2007 tarihli bayilik sözleşmesi ile dikey ilişkinin devam ettirildiği tespiti 120
yapılmıştır.
Daha sonra malik Yeşilhisar Belediyesi, Agpaş ve bayi Yılnak arasındaki üçlü ilişkinin
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisna kapsamında
olup olmadığı incelenmiş; malik Yeşilhisar Belediyesi, Agpaş ve bayi Yılnak arasındaki
üçlü ilişkinin, Tebliğ’in 5 (a) maddesinde yer alan istisna hükmüne uyması için
Yeşilhisar Belediyesi ile Yılnak arasında iktisadi veya hukuki herhangi bir bağlantının
bulunmaması gerektiği vurgulandıktan sonra, Yeşilhisar Belediyesi ile Yılnak
arasındaki kira sözleşmesinin malik ile işleten (bayi) arasında gerek hukuki gerekse
iktisadi nitelikte bir bağlantı teşkil ettiği belirtilmiştir. Zira istasyon üzerinde henüz
Agpaş lehine intifa hakkı tesis edilmeden önce, anılan istasyonun kullanım hakkı 130
11.10.2005 tarihli ve 2005.95 sayılı Yeşilhisar Belediye Encümeni kararı ile Yılnak
adına ihale edilmiş ve Belediye ile anılan şirket arasında kira sözleşmesi imzalanmıştır.
Rekabet Kurulunun benzer nitelikteki kararlarında da, bayilerin belediyeler tarafından
açılan ihalelere girerek ilgili belediyelere ait istasyonlar üzerinde çalışma hakkını elde
etmek suretiyle dağıtıcılarla bayilik anlaşması yaptığı anlaşmalar bakımından, söz
konusu bayilerin ilgili belediyelerle bağlantısı olmayan üçüncü kişi sayılmalarının
mümkün olmadığına yönelik içtihadı çerçevesinde, bayi ile belediye arasında 2002/2
sayılı Tebliğ’in 5. maddesi anlamında bir bağlantı bulunduğu yönünde karar verilmiştir.
Benzer şekilde, akaryakıt istasyonunun üzerinde kurulu bulunduğu arazinin maliki
belediye tarafından akaryakıt dağıtım firması lehine tanınan uzun süreli intifa hakkı ve 140
işletici bayiler ile dağıtım firması arasındaki bayilik sözleşmelerinden oluşan dikey
ilişkilerde, ilgili belediyenin taşınmaz üzerinde bayiler ile ayrıca kira sözleşmesi
akdetmesi yönündeki tasarrufunun özellikle anılan Tebliğ’in 5 (a) maddesinde yer alan
3 28.06.2010 tarih, E. 2009/3044, K. 2010/5458 sayılı karar. Bu karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun,
9.12.2010 tarih ve E. 2010/2293, K. 2010/2210 sayılı kararı ile onanmıştır.
11-54/1399-M
4
istisna hükmüne uygun olup olmadığının değerlendirildiği Rekabet Kurulunun
12.01.2010 tarihli ve 10-04/53 sayılı kararının iptali talebiyle açılan davada Danıştay
13. Dairesi davanın reddine karar vermiştir.4
Bu çerçevede, malik Yeşilhisar Belediyesi tarafından Agpaş lehine 11.11.2005
tarihinde tanınan intifa hakkı ve onunla bağlantılı Agpaş ile Yılnak arasında imzalanan
bayilik sözleşmesinden oluşan dikey anlaşmanın, 11.11.2005 tarihinden itibaren beş yıl
süreyle (11.11.2010 tarihine kadar) 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden 150
yararlandığı ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı yönündeki
kararında hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, 22.09.2011 tarih ve 11-48/1216-429 sayılı Kurul
kararının değiştirilmesi talebiyle yapılan başvuruda, anılan Kurul kararına esas teşkil
eden bilgilerden farklılık arz eden ve kararı değiştirecek nitelikte herhangi bir bilgi ya da
iddia yer almadığı gibi geçmiş tarihli Danıştay kararları çerçevesinde herhangi bir
hukuka aykırılık da bulunmadığından, ilgili Kurul kararının geri alınması veya
değiştirilmesi için aranan şartların gerçekleşmemiş olduğu kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Agpaş Petrol Ürünleri Paz. 160
San. Tic. Dağ. A.Ş. ve N-Pet Petrol Ürünleri Pazarlama Nakliye San. Tic. ve Dağ. Ltd.
Şti. adına yapılan, 22.09.2011 tarih ve 11-48/1216-429 sayılı Rekabet Kurulu kararında
değişiklik yapılması talebinin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
4 21.06.2011 tarih, E. 2010/1389, K. 2011/2996 sayılı karar.
Full & Egal Universal Law Academy