Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-362 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-55/1440-514
Karar Tarihi : 02.11.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10
GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Nur Seda KÖKTÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Vodafone Holding A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
D. DOSYA KONUSU: Koç.net Haberleşme Teknolojileri ve İletişim Hizmetleri
A.Ş. (Koçnet) hisselerinin tamamının, Koç Holding A.Ş. (Koç Holding), Temel
Ticaret ve Yatırım A.Ş. (Temel), Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. (Zer), 20
İnventram Fikri Mülkiyet Hakları Yönetim Ticaret ve Yatırım A.Ş. (İnventram) ve
Koç Yapı Malzemeleri A.Ş. (Koç Yapı) tarafından Vodafone Holding A.Ş.’ye
(Vodafone) devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.08.2011 tarih ve 5733 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 25.10.2011 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde düzenlenen 26.10.2011 tarih ve 2011-2-362/Öİ-11-390.NSK sayılı Ön
İnceleme Raporu, 31.10.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-120/626 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-55 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 30
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, söz konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında devralma olduğu ve 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğu; bununla birlikte, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum
yaratan veya mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin
bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran nitelikte olmadığı; dolayısıyla söz konusu işleme izin verilmesinin
uygun olacağı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40
Koçnet’in hisselerinin tamamının, Koç Holding, Temel, Zer, İnventram ve Koç Yapı
tarafından Vodafone’a devredilmesi neticesinde Vodafone Koçnet’i tek başına kontrol
edecektir. Devre konu şirket üzerindeki kontrolün el değiştirecek olması nedeniyle
söz konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ bakımından bir devralma niteliğinde
olduğuna hükmedilmiştir.
Ayrıca, işlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde öngörülmüş
olan eşikleri aştığı tespit edilmiştir.
11-55/1440-514
2
Tarafların her ikisi de temel olarak elektronik haberleşme hizmetleri alanında faaliyet
göstermektedir. Devralan Vodafone Grubu1 başta GSM hizmetleri pazarı olmak üzere
sabit telefon hizmetleri pazarı (STH), genişbant internet erişim hizmetleri pazarı ve 50
altyapı işletmeciliği pazarlarında, devre konu Koçnet ise STH, genişbant internet
erişim hizmetleri ve altyapı işletmeciliği alanlarında faaliyette bulunmaktadır. Bunların
yanında Koçnet’in kablolu yayın hizmeti alanında, her iki tarafın ise sanal mobil
şebeke hizmeti (SMŞH) alanında yetkilendirmeleri bulunmaktadır. Ancak ne
Vodafone’un ne de Koçnet’in SMŞH alanında herhangi bir faaliyetlerinin bulunmadığı
belirtilmiştir. Ayrıca Koçnet yer sağlayıcılığı hizmeti verebilmek için BTK’dan faaliyet
belgesi almıştır.
Yukarıda yer alan bilgilerden ilgili işlem kapsamında yatay olarak etkilenen pazarların
“sabit telefon hizmetleri”, “genişbant internet erişim hizmetleri” ve “altyapı
işletmeciliği” pazarları olarak tanımlanabileceği, ancak işbu dosya kapsamında kesin 60
bir etkilenen pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanısına varılmıştır. Aşağıda
söz konusu pazarlara ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir.
Sabit Telefon Hizmetleri Pazarı
STH, ülkemizde hâlihazırda bakır kablo çifti, sabit telsiz erişim ve kablo TV şebekesi
üzerinden sunulabilmektedir. BTK tarafından konuya ilişkin gönderilen görüşte (BTK
Görüşü), STH işletmecilerinin toplam gelirleri ile Türk Telekom’un ilgili hizmet
gelirlerine2 bakıldığında Türk Telekom’un pazar payının %86 olduğu, diğer STH
işletmecilerinin pazar payının ise %14’te kaldığı görülmüştür. STH işletmecilerinin
toplam gelirleri ile Türk Telekom’un toplam telefon hizmetlerine ait gelirlerine3 göre
pazar paylarına bakıldığındaysa söz konusu oranların sırasıyla %94 ve %6 olarak 70
gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Öte yandan STH işletmecilerinin kendi aralarında gerçekleşen ve abone sayısı ile
kart satış sayısı bazında hesaplanan pazar paylarına da bakılmıştır.
Mevcut veriler incelendiğinde, STH pazarında en önemli oyuncunun Türk Telekom
olduğu anlaşılmıştır. Bunun yanında ilgili hizmetlerde Türk Telekom’un yasal tekel
hakkını ortadan kaldıran mevzuatın yürürlüğe girmesinin ve alternatif işletmecilerin
pazarda faaliyete başlamasının üzerinden belli bir zaman geçmesine rağmen Türk
Telekom’un pazar payında önemli bir düşüş yaşanmaması, teşebbüsün, kısa
vadede, sahip olduğu pazar gücünü yitirmeyeceği şeklinde değerlendirilmiştir. STH
işletmecilerinin Türk Telekom hariç pazar paylarına bakıldığındaysa dosya konusu 80
işlem neticesinde gerek abone sayısı gerekse kart satış sayısı bazında Koçnet ve
Vodafone’un toplam pazar paylarının %18-%19 civarında olacağı anlaşılmıştır.
Ayrıca pazarda faaliyet gösteren Millenicom, Superonline, Global İletişim, Turknet
gibi diğer işletmecilerin de yakın pazar paylarına sahip olduğu görülmüştür. BTK
Görüşü’nde, ilgili devralma işlemi sonucunda, STH pazarında Vodafone Grubu’nun
faaliyetlerini daha etkin bir şekilde yürütebileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla bildirim
konusu işlem neticesinde STH pazarında hâkim durum yaratılmasının veya mevcut
bir hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
1 Vodafone Grubu, ana şirket olan Vodafone Holding A.Ş.’nin yanı sıra holdingin iştirakleri olan
Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., Vodafone Telekomünikasyon Altyapı Hizmetleri A.Ş., Vodafone
Dağıtım Hizmetleri A.Ş., Vodafone Teknoloji Hizmetleri A.Ş., Vodafone Alternatif Telekom Hizmetleri
A.Ş. ile Vodafone Overseas Holding A.Ş., Vodafone International Holding A.Ş. ve Türkiye Vodafone
Vakfı’ndan oluşmaktadır.
2 Şehir içi, şehirlerarası, uluslararası ve mobile giden aramaları kapsamaktadır.
3 Şehir içi, şehirlerarası, uluslararası ve mobile giden aramalardan elde ettiği gelirlerin yanı sıra
bağlantı-nakil ücretleri de kapsamaktadır.
11-55/1440-514
3
90
Genişbant İnternet Erişim Hizmetleri Pazarı
Genişbant internet erişim hizmeti ülkemizde bakır kablo ağı, fiber kablo ağı, kablo TV
şebekesi ve mobil şebekeler4 üzerinden sunulmaktadır. Bahse konu erişim şekilleri
hem birlikte hem de ayrı ayrı incelenmiştir.
Bu inceleme sonucunda her ne kadar zaman içerisinde pazar payında düşüş
yaşansa da bakır kablo ağı ile erişimin hala en yaygın erişim türü olduğu
görülmüştür. Söz konusu altyapıyı elinde bulunduran Türk Telekom, BTK mevzuatı
gereğince sahip olduğu altyapıyı alternatif İSS işletmecilerin erişimine açmakla
yükümlüdür. Bu doğrultuda alternatif işletmeci yeniden satış, veri akış erişimi ve yerel
ağın paylaşıma açılması gibi yöntemlerle Türk Telekom altyapısına erişebilmekte ve 100
genişbant internet hizmeti verebilmektedir.
Kablo ve mobil şebekeler hariç olmak üzere genişbant internet erişimi pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına bakıldığında, Koçnet ve Vodafone’un
toplam pazar paylarının oldukça düşük seviyelerde olduğu görülmüştür. Bunun
yanında bakır kablo ağını elinde bulunduran Türk Telekom’un iştiraki TTnet oldukça
yüksek bir paya sahiptir. BTK Görüşü’nde devralma işlemi neticesinde Vodafone
Grubu’nun genişbant internet erişim hizmetlerindeki pazar payının %2 civarında
gerçekleşmesinin beklendiği ve bu açıdan bakıldığında teşebbüsün sabit genişbant
internet erişimi pazarında pay sahibi olmaya başlayacağı ifade edilmiştir.
Bunun yanında Vodafone, GSM hizmetleri pazarında yer alan üç oyuncudan biri 110
olması sebebiyle mobil genişbant internet erişim hizmeti de sunmaktadır. Dolayısıyla
sabit ve mobil erişimin bir arada değerlendirildiği durumda, devralma işlemi
sonrasında bu pazarda da Vodafone’un payında bir artış yaşanacaktır. Ancak gerek
Vodafone’un GSM hizmetleri pazarındaki konumu, gerekse sabit genişbant internet
erişim hizmetleri pazarında Koçnet ve Vodafone’un sahip olduğu pazar payları birlikte
değerlendirildiğinde söz konusu işlem neticesinde hâkim durum yaratılmasının veya
mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanısına
varılmıştır.
Altyapı İşletmeciliği Pazarı
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, altyapı işletmeciliğinin, “telefon hizmeti hariç 120
olmak üzere, işletmecilere ve kullanıcılara elektronik haberleşme hizmetleri
sunulmasına imkân sağlayan transmisyon altyapısının kurulması ve işletilmesi”
şeklinde tanımlandığı anlaşılmıştır. BTK Raporu’na göre alternatif işletmecilerin 2011
yılı ikinci çeyrek itibariyle toplam fiber uzunluğu 32.523 km iken Türk Telekom’un
2011 yılı birinci çeyrek itibariyle 134.000 km fiber altyapısı bulunmaktadır. Alternatif
işletmecilerin söz konusu fiber uzunluğunun 26.431 km’si kendi altyapılarına ait olup,
geri kalanı kiraladıkları omurga ve erişim şebekelerinden oluşmaktadır.
Koçnet’in kendisine ait kablo yatırımı yalnızca Koç Üniversitesi’nde bulunan 2000
metrelik bir fiber optik kablo olup, diğer tüm faaliyet alanlarına hâlihazırda altyapısı
olan firmalardan hat kiralama yöntemi ile hizmet vermektedir. BTK Görüşü’nde de 130
benzer şekilde Koçnet’in kiralık devre sayısının sınırlı olduğu ve kiralık devre geliri
bulunmadığı vurgulanmıştır. Bunun yanında Vodafone Grubu altyapı işletmeciliği
pazarında VF Altyapı ve VF Alternatif şirketleri üzerinden hizmet sağlamaktadır.
Pazar hakkında elde edilen bilgiler ışığında ve 31.3.2010 tarih ve 10-27/386-141
sayılı Rekabet Kurulu kararı ile paralel şekilde, altyapı işletmeciliği pazarının genelini
4 BTK Raporu’nda mobil genişbant erişimi, “3G veya daha üstündeki mobil standartları kullanan
internet erişimi” olarak tanımlanmıştır.
11-55/1440-514
4
yansıtan tek bir pazar payı verisi bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda
kullanılabilecek verilerinden biri BTK Görüşü olup, bu Görüş kapsamında altyapı
işletmecilerinin kiralık devre hizmetlerine ilişkin elde ettikleri gelire göre hesaplanan
pazar payları neticesinde Türk Telekom’un oldukça yüksek bir pazar payına sahip
olduğu, Vodafone’un payının ise %6,2’de kaldığı anlaşılmıştır. Alternatif işletmecilerin 140
sahip olduğu abone sayılarına göre pazar paylarına bakıldığındaysa devralma işlemi
neticesinde Vodafone Grubu’nun yaklaşık %22’lik bir pazar payına sahip olacağı
görülmüştür. Bununla birlikte pazarda faaliyet gösteren Superonline ve Metronet gibi
diğer işletmeciler de yakın pazar paylarına sahiptir. BTK Görüşü’nde ilgili devralma
işlemi sonucunda, Vodafone Grubu’nun ilgili pazarlardaki konumunda önemli bir
değişiklik olmayacağı belirtilmiştir. Tüm bu değerlendirmeler ışığında, bahse konu
pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanısına varılmıştır.
İşlemin Yakınsama Olgusu Kapsamında Değerlendirilmesi
Yukarıda, bildirim kapsamında işlem taraflarının birbirleriyle örtüşen faaliyetleri ve 150
işlemin yatay olarak etkilenen pazarlardaki etkileri üzerine bir değerlendirme
yapılmıştır. Bununla birlikte, günümüzde, teknolojik gelişmelerle paralel şekilde birçok
elektronik haberleşme hizmetinin birbirinin tamamlayıcısı haline geldiği
görülmektedir. Bu kapsamda ilgili devralma işleminin birlikte sunulmaya başlayan ve
“yakınsayan” hizmetler bakımından da değerlendirilmesi gerekli görülmüştür.
Özellikle sabit ve mobil iletişim şebekelerinde gerçekleşen yakınsama, sabit ve/veya
mobil iletişim operatörlerini kullanıcılarına sabit ve mobil hatlar üzerinden ses, veri ve
görüntüyü bir arada (çoklu oyun) sunma stratejisine yönlendirmektedir. Bu şekilde
paket (bundle) hizmetler sunarak firmalar hem maliyetlerini düşürmeyi ve gelirlerini
arttırmayı hem de rekabet güçlerini arttırmayı ve tüketicinin gözünde daha cazip hale 160
gelmeyi amaçlamaktadırlar.
Benzer şekilde, ilgili işlemin, ana faaliyet konusu GSM hizmetleri olan Vodafone’un
müşterilerine “bütünleşik telekom çözümleri” sunma stratejisinin pekişmesini
sağlayacak, mobil hizmetler için hayati öneme sahip olan transmisyon altyapısını
destekleyecek ve sabit hat pazarında pay elde edilebilecek, fiber optik altyapısı
yaygınlaştırılarak bu altyapı üzerinden sunulan hizmetler artacak ve böylece Türk
Telekom karşısında rekabetçi baskı yaratılabilecektir. BTK Görüşü’nde de mobil
işletmecilerin sabit telefon hizmetlerinde yer almasının sektörde bundle hizmetleri
yaygınlaştıracağı ve böylece yerleşik sabit hat operatörü üzerinde rekabetçi baskı
yaratabileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak yakınsama kapsamında 170
değerlendirildiğinde, dosya konusu devralma işleminin ilgili pazarlarda rekabeti
azaltmayacağı, tam tersi şekilde rekabetçi etkiler doğurabileceği düşüncesi hasıl
olmuştur.
H.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
“Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 180
11-55/1440-514
5
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy