Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-57/1475-531

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-3-197 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-57/1475-531
Karar Tarihi : 17.11.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Dr. Aydın ÇELEN, Nesrin SAĞLAM

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Özel Dencer Denizli Hastanesi ve Sağlık Hizmetleri A.Ş.
Zeytinköy Mh. Acıpayam Bulvarı No:5 Bağbaşı/Denizli 20

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Denizli Belediyesi
Altıntop Mh. Lise Cd. No:2 Denizli

- Miroğlu Temizlik, İnşaat, Yemek, Gıda, Nakliyat, Petrol ve
Petrol Ürünleri Taah. San. Tic. Ltd. Şti.
Karaman Mh. Ordu Bulvarı Cd. 3 Vakıf İşhanı No:6
Afyonkarahisar
30
E. DOSYA KONUSU: Denizli Belediyesinin teşebbüslere alternatif temin hakkı
tanımadan il sınırları içerisinde tıbbi atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı
işlemlerini münhasıran tek bir teşebbüse devretmek suretiyle hâkim durumunu
kötüye kullandığı ve rekabetin kısıtlanmasına neden olduğu iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Dencer Hastanesinin 2008 yılının ikinci yarısından itibaren Denizli’de faaliyet
gösterdiği,
­ Hastanenin faaliyetleri sonucu ortaya çıkan tıbbi atıkların 2011 yılının Haziran
ayına kadar; 1-50 Kg/yıl atık için 1,60 TL/kg, 51-100 Kg/yıl atık için 1,20 TL/kg, 40
101-500 Kg/yıl atık için 1,00, 501-30.000 Kg/yıl atık için 0,80 TL/kg ve 30.001
Kg/yıl atık ve üzeri için 0,40 TL/kg fiyat tarifesi çerçevesinde Denizli Belediyesi
tarafından toplanarak bertaraf edildiği,
­ Ancak Denizli Belediyesi Çevre Koruma Müdürlüğünün 25.05.2011 tarihli, 8229
sayılı yazısı ile tıbbi atık üreticilerinin tıbbi atıkların toplanması, taşınması ve
bertaraf edilmesi için Belediye tarafından yetkilendirilmiş kuruluş ile “tıbbi atık
protokolü” imzalanması gerektiğinin, tıbbi atık üreticisi taraflara bildirildiği,
­ Belediyenin daha önce anılan fiyat tarifesi çerçevesinde sunduğu hizmetin
bundan böyle Belediye’nin yetkilendirmiş olduğu Miroğlu Temizlik İnşaat Yeme
11-57/1475-531
2
Gıda Nakliyat Petrol ve Petrol Ürünleri Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti. tarafından KDV 50
dahil 2,20 TL/kg’a sunulduğu,
­ Söz konusu fiyatın Dencer Hastanesi ve Denizli ilinde faaliyet gösteren diğer tıbbi
atık üreticileri açısından katlanılamaz bir maliyet artışına neden olduğu,
­ Sorunun çözümüne ilişkin olarak Dencer Hastanesi’nce Belediye’ye yapılan
başvurunun sonuçsuz kaldığı, ayrıca Tabipler Odasınca çalışma başlatıldığı,
­ Sonuç olarak Denizli Belediyesinin teşebbüslere alternatif temin hakkı tanımadan
il sınırları içerisinde tıbbi atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı işlemlerinin
münhasıran tek bir teşebbüse devretmek suretiyle hâkim durumunu kötüye
kullandığı
iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir. 60

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.8.2011 tarih ve 5624 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 5.9.2011 tarih ve 2011-3-197/İİ-11-135.AÇ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 14.9.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-47/1183-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda hazırlanan 2.11.2011 tarih ve 2011-3-197/ÖA-11-135.AÇ sayılı
Önaraştırma Raporu 3.11.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-110.02.02/417 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
70
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; önaraştırma konusu iddia ile
ilgili olarak; Denizli Belediyesi ve Miroğlu Temizlik İnşaat Yemek Gıda Nakliyat Petrol
ve Petrol Ürünleri Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini
ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamadığı ve bu nedenle aynı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaat ve sonucuna
ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Taraflar: Denizli Belediyesi ve Miroğlu Temizlik İnşaat Yemek Gıda Nakliyat 80
Petrol ve Petrol Ürünleri Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti. (Miroğlu)

Belediyeler 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesine göre ‘Katı atıkların
toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve
depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak’ ile yetkili olup, Miroğlu,
Denizli ili sınırları içerisinde ve çevre yerleşimlerdeki tıbbi atıkların toplanması,
taşınması, sterilizasyon tesisi kurulması ve bu tesisin işletilmesi işini 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu hükümlerince Belediye ile arasında akdedilen kira sözleşmesine
istinaden yürütmekte olan teşebbüstür.
90
I.2. İlgili Pazar

I.2.1. Tıbbi Atık Yönetmeliği

Türkiye’de 2005 yılına kadar yürürlükte kalan 20.05.1993 tarih ve 21586 sayılı Resmi
Gazete(RG)’de yayınlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atık Yönetmeliği’nin ‘tanımlar’
başlıklı 4. maddesinde tıbbi atıktan “Ünitelerden kaynaklanan patolojik ve patolojik
olmayan, enfekte, kimyasal ve farmasotik atıklar ile kesici-delici malzemeler ve
sıkıştırılmış kapları”n anlaşılacağı belirtilmiş; anılan yönetmeliğin 6. maddesi ile de
11-57/1475-531
3
belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan ve büyükşehir belediyesi olan yerlerde 100
büyükşehir belediyeleri diğer yerlerde belediyeler ile yetkilerini devrettiği kişi ve
kuruluşlarını; belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde ise mahallin en
büyük mülki idare amirini bu atıkların bertarafı sırasında insanların ruh ve beden
sağlığına, hayvan sağlığına, toprak, doğal bitki örtüsü ve yeşil alanlara, yer altı ve
yüzeysel su alanları ile su rezerv sahalarına, toplumun düzeni ve emniyetine zarar
vermeyecek hava ve gürültü yönünden çevre kirlenmesini önleyecek şekilde mevcut
mevzuat doğrultusunda gerekli tedbirleri almakla yükümlü kılınmış, 8. maddesi ile de
“Tıbbi atık üreticileri ürettikleri atıkların bertarafı için gereken harcamaları, bertaraf
eden kurum ve kuruluşa ödemekle yükümlüdürler. Bu harcamalara esas olacak tıbbı
atık bertaraf ücreti, her yıl tıbbi atık ücretleri ve bertaraf edecek kurum ve kuruluşların 110
görüşleri de alınarak İl Mahalli Çevre Kurulu tarafından tespit ve ilan edileceği
öngörülmüştür. Atık yönetimi konusunda ise tıbbi atıkların atık üreticisi tarafından
kaynağında ayrıştırılması, geçici depolanması; belediyelerce geçici depolardan veya
konteynerlerden alınarak taşınması, nihai depolanması veya yakılması suretiyle
bertaraf edilmesi şeklinde bir usul belirlenmiştir.

Çevre ve Orman Bakanlığı’nca hazırlanan 22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı RG’de
yayınlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ise temelde tıbbi
atıkların üretiminden bertarafına kadar tüm aşamalarda çevre ve insan sağlığını
tehdit etmeyecek şekilde sterilizasyonu da içeren modern yöntemlere geçilmesini 120
amaçlamaktadır.

Adı geçen Yönetmelik’in 7. maddesi (d) bendine göre “tıbbi atıkların toplanması,
taşınması ve bertarafında uygulanacak ücreti mahalli çevre kurulu aracılığıyla
belirlemek” mahallin en büyük mülki amirinin görev ve yetkileri arasında sayıldıktan
sonra, 8. maddesi ile tıbbi atık üreticilerinin yükümlülükleri belirlenmiştir. Buna göre
tıbbi atık üreticileri :

a) Atıkları kaynağında en aza indirecek sistemi kurmakla,
b) Atıkların ayrı toplanması, taşınması ve geçici depolanması ile bir kaza anında 130
alınacak tedbirleri içeren ünite içi atık yönetim planını hazırlamak ve uygulamakla,
c) Tıbbi, tehlikeli ve evsel nitelikli atıklar ile ambalaj atıklarını birbirleri ile karışmadan
kaynağında ayrı olarak toplamakla,
d) Tıbbi atıklar ile kesici-delici atıkları toplarken teknik özellikleri bu Yönetmelikte
belirtilen torbaları ve kapları kullanmakla,
e) Ayrı toplanan tıbbi ve evsel nitelikli atıkları sadece bu iş için tahsis edilmiş araçlar
ile ayrı ayrı taşımakla,
f) Atıkları geçici depolamak amacıyla geçici atık deposu inşa etmek veya konteyner
bulundurmakla, yataksız ünite olması durumunda ise atıklarını en yakındaki geçici
atık deposuna/konteynerine götürmek veya bu atıkları toplama aracına vermekle, 140
g) Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personelini periyodik olarak eğitmekle/eğitimini
sağlamakla,
h) Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personelinin özel giysilerini sağlamakla,
i) Tıbbi atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı için gereken harcamaları atık
bertarafçısına ödemekle…yükümlüdürler.

Anılan Yönetmeliğin ‘Belediyenin Yükümlülükleri’ni düzenleyen 9. maddesine göre
ise, Belediyeler;

11-57/1475-531
4
a) Tıbbi atıkların geçici atık depolarından veya konteynerlerinden alınarak 150
toplanması, taşınması, sterilizasyon işlemine tabi tutulması ve bertarafı ile ilgili
detayları içeren Tıbbi Atık Yönetim Planı’nı hazırlamak, uygulamak ve halkın
bilgilenmesini sağlamakla,
b) Tıbbi atıkları geçici atık depolarından alarak bertaraf sahasına
taşımak/taşıttırmakla,
c) Tıbbi atık bertaraf/sterilizasyon tesislerini kurmak/kurdurmak, işletmek/işlettirmekle,
d) Kuracakları tıbbi atık bertaraf tesisleri ile sterilizasyon tesisleri için ön lisans/lisans
almakla,
e) Tıbbi atık taşıma araçları için taşıma lisansı almakla,
f) Geçici atık depolarına yapı ruhsatı vermekle… 160
yükümlüdürler.

Yönetmeliğin devamı maddelerinde ise tıbbi atıklarının atık üreticisi tarafından
kaynağında ayrıştırılarak toplanması, geçici depolarda bekletilmesi, bu geçici
depolardan ruhsatlı araçlarla düzenleme depolama sahalarına taşınması, enfeksiyöz
atıklar1 ile kesici delici atıkların2 sterilizasyon işlemine tabi tutularak zararsız hale
getirilmesi şeklinde tıbbi atık üretiminden bertarafına kadar birbirini takip eden
aşamalar öngörülmüştür. Yönetmeliğin sterilizasyon koşullarını düzenleyen 46.
maddesine göre ise;
170
“Enfeksiyöz atıklar ile kesici-delici atıklar, sterilizasyon işlemine tabi tutularak zararsız
hale getirilebilirler. Zararsız hale getirilen atıklar, evsel atık depolama alanlarında
depolanarak bertaraf edilebilirler. Sterilizasyon sistemleri büyükşehirlerde büyükşehir
belediyeleri, büyükşehir belediyesi olmayan yerlerde ise belediyeler veya bunların
yetkilerini devrettiği kişi ve kuruluşlar tarafından kurulur ve işletilir. Üniteler tarafından
münferit sterilizasyon tesisleri kurulamaz ve işletilemez.

Sterilizasyon sistemlerinin, başta mekanik güvenlik (yüksek kabin içi basınç,
sıcaklığa dayanıklılık ve benzeri) ve sterilizasyon performansı açısından uluslar arası
kabul edilmiş standartlara (ISO, CE ve benzeri) uygun olduğu belgelendirilir. 180
…
Sterilizasyon işlemine tabi tutulacak atıklar içinde patolojik atıklar ile başta uçucu ve
yarı uçucu organik maddeler ve civa olmak üzere kimyasal maddeler,
genotoksik/sitotoksik ajanlar, radyolojik atıklar ve basınçlı kaplar bulunmaz.

Sterilizasyon tesislerinde atık parçalama (shredding) mekanizmasının bulunması
zorunludur. Parçalama ünitesi sterilizasyon bölümünün sonunda veya önünde yer
alır. Atık parçalama ünitesinin sterilizasyon ünitesinden önce kullanılması
durumunda, işlem sonunda bu ünite de sterilizasyon işlemine tabi tutulur.
190

1 Yönetmeliğe göre, enfeksiyon yapıcı etkenleri taşıdığı bilinen veya taşıması muhtemel başta kan ve kan ürünleri
olmak üzere her türlü vücut sıvıları ile insan dokuları, organları, anatomik parçalar, otopsi materyali, plasenta,
fetus, ve diğer patolojik materyali; bu tür materyal ile bulaşmış eldiven, örtü, çarşaf, bandaj, flaster, tamponlar,
eküvyon ve benzeri atıkları; hemodiyaliz ünitesi ve karantina altındaki hastaların vücut çıkartılarını; bakteri ve
virüs tutucu hava filtrelerini; enfeksiyöz ajanların laboratuvar kültürlerini ve kültür stoklarını; araştırma amacı ile
kullanılan enfekte deney hayvanlarının leşleri ile enfekte hayvanlara ve çıkartılarına temas etmiş her türlü
malzemeyi, veterinerlik hizmetlerinden kaynaklanan atıkları ifade eder.
2 Yönetmeliğe göre şırınga, enjektör ve diğer tüm deri altı girişim iğneleri, lanset, bisturi, bıçak, serum seti iğnesi,
cerrahi sütur iğneleri, biyopsi iğneleri, intraket, kırık cam, ampul, lam-lamel, kırılmış cam tüp ve petri kapları gibi
batma, delme, sıyrık ve yaralanmalara neden olabilecek atıkları ifade eder.
11-57/1475-531
5
Sterilizasyon işlemi sırasında ve sonrasında hava ve su ortamında hiçbir
kontaminasyon ve toksisite olmayacak şekilde tedbir alınır, atık su ve hava
arıtılarak/sterilize edilerek alıcı ortama verilir. Başta miktar, basınç, sıcaklık ve atığın
işleme maruz kalma süresi olmak üzere bütün işlem elektronik olarak kayıt altına
alınır ve talep edildiği durumda bütün bilgiler Bakanlığa gönderilir.

Belediyelerce veya yetkilerini devrettiği kuruluşlar tarafından yapılan sterilizasyon
işlemi ile zararsız hale getirilen atıklar, evsel atık depolama alanlarında depolanarak
bertaraf edilebilirler.”
200
Yönetmeliğin yürürlüğe girişinden kısa süre sonra, Çevre ve Orman Bakanlığı
tarafından il valilikleri ve il belediye başkanlıklarına dağıtımı yapılan 2006/7 sayılı
Genelge ile de, “Sağlık kuruluşlarından kaynaklanan tıbbi atıkların üretildikleri
yerlerde ayrı toplanması, geçici depolanması, taşınması ve bertaraf edilmesi ile ilgili
esasları yeniden düzenleyen Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin 22.07.2005
tarihli ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdiği, bu meyanda
tıbbi atıkların bertaraf edilmesi ile ilgili esas ve kriterlerin yeniden belirlendiği, aynı
zamanda bu atıkların alternatif bertaraf teknolojileri konusunda düzenlemeler
yapılmış olduğu, buna göre tıbbi atıklar yakılarak veya düzenli depolanarak bertaraf
edilebileceği veya sterilize edilerek zararsız hale getirilebileceği, … tıbbi atıkların en 210
etkili ve güvenli bertaraf yöntemi yakma olmakla birlikte, gerçek anlamda bir yakma
tesisinin yatırım ve işletme maliyetinin yüksekliği, başta dioksin ve furan olmak üzere
yanma sonucu oluşacak baca gazlarının arıtılmasında yaşanacak zorluklar, bu
gazların ölçümü, analizi ve arıtılmasının ileri teknoloji ve yüksek maliyet gerektirmesi,
prosesten çıkan ve tehlikeli atık olarak kabul edilen küllerin de uygun bir depolama
alanında bertaraf edilmesi zorunluluğu gibi etkenler nedeniyle, tıbbi atıkların yakılarak
bertarafının halihazırda Ülkemiz şartlarına uygun olmayacağının düşünüldüğü, tıbbi
atıkların yakılarak bertarafında yaşanan zorluklar ve düzenli depolamanın
yasaklanması nedeniyle özellikle gelişmiş ülkelerde çözüm arayışlarına gidilerek
alternatif bertaraf teknolojileri geliştirilmiş ve bu şekilde çevreye duyarlı teknolojiler ile 220
daha ekonomik ve güvenli bir tıbbi atık bertaraf modeli uygulanmaya başlanmış
olduğu, diğer bertaraf yöntemlerine göre kullanımda kolaylık, daha düşük yatırım ve
işletme maliyeti, etkinlik, güvenlik ve çevreye duyarlılık gibi avantajları bulunan bu
teknolojilerin Ülkemizde de kullanılabilmesi için Tıbbi Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’nde gerekli düzenlemeler yapılarak tıbbi atıkların sterilizasyon yoluyla
zararsız hale getirilmesi ve işleme tabi tutulan bu atıkların evsel atık düzenli
depolama sahalarında depolanarak bertarafının önünün açıldığı, gerek mevzuattan
kaynaklanan yükümlülükler, gerekse de idari, mali ve teknik kapasitelerindeki artışa
bağlı olarak pek çok belediyenin Bakanlığın da teknik ve mali desteğiyle evsel katı
atık düzenli depolama tesislerini kurmak üzere fizibilitelerini yapmaya, ÇED 230
raporlarını hazırlamaya, uygulama projelerini yapmaya ve yatırımlara başlamış
bulunduğu belirtilmiş; evsel katı atıklar ile tıbbi atıkların bertarafının bir bütünlük
içinde ele alınmasının, evsel katı atık depolama sahaları ile ilgili olarak yapılacak
çalışmalarda tıbbi atıkların bertarafının da bir bileşen olarak değerlendirmeye
alınmasının, diğer bertaraf alternatifleri ile karşılaştırıldığında Ülkemiz şartlarına en
uygun ara işlem yöntemi olarak sterilizasyona öncelik verilmesinin, sterilizasyon
yöntemi ile zararsız hale getirilen ve evsel atık karakteri kazandırılan tıbbi atıkların
evsel katı atık düzenli depolama sahalarında depolanarak bertarafının sağlanmasının
hem tıbbi atıkların bertaraf sorununun çözümü, hem de Ülkemiz şartları açısından
11-57/1475-531
6
son derece önemli görüldüğü” ifade edilerek tıbbi atıkların bertarafı ile ilgili 240
çalışmalarda yukarıda belirtilen esaslara uyulması gereğine vurgu yapılmıştır.

Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesini müteakip, belediyeler
gerekli tesislerin kurulması konusunda çaba göstermeye başlamış olsa da bugün pek
çok ilde sterilizasyon ve ardından evsel atık düzenli depolama sahalarında depolama
yöntemine geçiş süreci tamamlanmamıştır.

I.2.2. İlgili Ürün Pazarı

İnceleme konusu dosya bakımından ilgili ürün pazar(lar)ının, önaraştırma 250
kapsamında incelenen teşebbüsün faaliyetleri dikkate alınarak tıbbi atık arıtımı,
muhafazası, yönetimi ve bertarafı şeklinde tanımlanması mümkündür. Öte yandan
bilindiği üzere rekabet hukuku uygulamalarında, alternatif pazarlar tanımlanması
veya ilgili pazarın hiç belirlenmemesinin değerlendirme sonucuna etki etmeyeceği
durumlarda ilgili pazarın tanımlanmayabileceği kabul edilmektedir. Nitekim Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde

“…inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif
pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif
tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı 260
yapılmayabilir.”

denilerek bu hususa açıklık getirilmektedir. Bu bağlamda mevcut dosya kapsamında
ilgili pazarın belirlenmesi, dosyada ulaşılan sonuçlar üzerinde etkili olmadığından net
bir ilgili ürün pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.

I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya konusu işlem kapsamında incelenen faaliyetler coğrafi açıdan
değerlendirildiğinde ilgili coğrafi pazarın Denizli ili olduğu kanaatine varılmıştır. 270

I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

Dosya özelinde şikâyet, Denizli’de tıbbi atıkların mevzuat hükümlerine uygun biçimde
toplanması, taşınması ve sterilizasyon tesisi inşa edilerek bertaraf edilmesi iş ve
işlemlerini 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca yapılan ihale sonucu
kiralamak suretiyle yürütmekte olan Miroğlunun, aşırı fiyatlama yaparak hâkim
durumunu kötüye kullanıldığı iddiasıdır.

I.3.1. Görüşmelerde Elde Edilen Bilgiler ve Tespitler 280

Şikâyet konusuna ilişkin olarak Denizli Belediyesi Başkan Yardımcısı ile raportörlerce
yapılan görüşmede, yukarıda da alıntılanan mevzuatın zorunlu kıldığı yeni yönteme
geçiş için, Belediye sınırları dâhilinde ve çevresinde tüm sağlık kurum ve
kuruluşlarından çıkan tıbbi atıkların halk sağlığına ve çevreye zarar vermeden
22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Tıbbi
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak toplanması, taşınması ve
sterilizasyonu tesisi, inşa edilerek bertaraf edilmesi iş ve işlemlerinin her yıl İl Mahalli
Çevre Kurulu tarafından tespit edilen tıbbi atık bertaraf ücretinin tahsili karşılığında,
11-57/1475-531
7
ihale şartnamesi dahilinde 10 yıl süreli olarak KDV dahil ………. TL muhammen 290
bedel dahilinde kiraya verilmesi için Denizli Belediyesi Encümeni’nin 17.08.2010 tarih
ve 2651 sayılı kararı üzerine, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35. maddesi (a)
fıkrası uyarınca kapalı teklif arttırma usulü ile ihale yapıldığı bilgisi alınmıştır. İhalede
üzerine kalan Miroğlu dışında Şafak Temizlik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., İlke Temizlik
Spor Organizasyon İnşaat Medikal Ticaret Ltd. Şti. ve Rohan Temizlik Peyzaj İnş.
Otomasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. teklif vermiş; Miroğlu, mezkur işin bütün şartlarına
ve şartnamelerine uygun olarak, KDV dahil olmak üzere tesisin tıbbi atık bertaraf
işinden elde edilecek gelirden Belediyeye %...... oranında pay vermeyi taahhüt
ederek Belediye için en yüksek gelir sağlayacak teklifte bulunmuştur. Bunun üzerine,
ihale süreci tamamlanıp Miroğlu ile Denizli Belediyesi arasında 14.08.2010 tarihinde 300
sözleşme akdedilmiş; böylece, Miroğlu tarafından ihale teknik şartnamesinde
belirlenen niteliklerde tesisin kurulumu gerçekleştirilmiş ve tesis işletilmeye
başlanmıştır.

Tesisin kurulumundan sonra, Denizli Valiliğince, işletmeci Miroğlu tarafından tıbbi atık
üreticilerine 2011 yılı için uygulanacak tarifeyi belirleyecek olan Denizli Valiliği İl
Mahalli Çevre Kuruluna meseleyle ilgili görüşlerini sunmak üzere Denizli Belediye
Başkanlığı, İl Sağlık Müdürlüğü, Pamukkale Üniversitesi Rektörlüğü, Askeri Hastane
Baştabipliği, Tabipler Odası Başkanlığı, Diş Hekimleri Odası Başkanlığı, Eczacılar
Odası Başkanlığı ve Veteriner Hekimler Odası Başkanlığına çağrıda bulunulan 310
01.12.2011 tarihli yazı gönderilmiştir. İl Mahalli Çevre Kurulunun tarifeyi belirlediği
14.03.2011 tarihli toplantısına bilhassa konuyla alakadar olan meslek odaları ve
Denizli ilinde faaliyet gösteren hastaneler tarafından herhangi bir görüş bildirilmemiş
olduğu gerek şikâyetçi ile yapılan görüşme gerekse Denizli Belediyesi tarafından
dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

İl Mahalli Çevre Kurulu’nun 14.03.2011 tarihli toplantısında sterilizasyon tesisinin
faaliyete geçeceği tarihe kadar Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun olarak
eski yöntemle bertarafı için tüm sağlık kurum/kuruluşları hakkında uygulanacak olan
tarife, miktar baz alınarak aşağıdaki tabloda sunulduğu gibi belirlenmiştir. 320

Tablo-1: Denizli’de sterilizasyon tesisi faaliyete geçmeden önce uygulanan tıbbi atık bertarafı tarifesi
Atık Miktarı
(Kg)
Fiyat
(TL)
1-50 1,60
51-100 1,20
101-500 1,00
501-30.000 0,80
30.001 ve üzeri 0,40
Kaynak: Denizli İl Mahalli Çevre Kurulu kararı

Sterilizasyon tesisinin faaliyete geçirilmesinden sonra ise, Denizli Belediyesi sınırları
içerisinde faaliyet gösteren büyük miktarda atık üreten sağlık kuruluşlarından3
toplanan, taşınan, sterilize edilen ve düzenli depolama tesisinde bertaraf edilen tıbbi
atıklar için 2,20 TL/kg (KDV dahil), orta ve küçük miktarda atık üreten sağlık
kuruluşlarından tıbbi atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti olarak 30 TL/ay (KDV
dahil) şeklinde belirlenmiştir. Tarifenin belirlenmesinde ise, öncelikle tıbbi atık 330

3 Büyük miktarda atık üreten sağlık kuruluşları Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-1’de üniversite hastaneleri
ve klinikleri, genel maksatlı hastaneler ve klinikleri, doğum hastaneleri ve klinikleri, askeri hastaneler ve klinikleri
olarak sayılmıştır.
11-57/1475-531
8
sterilizasyon birim maliyeti hesabı dikkate alınmış, Denizli ili için aylık yaklaşık 75.000
ton atık işlendiği varsayımı altında, tıbbi atık sterilizasyon tesisi işletmecisi için …
TL/kg şeklinde birim maliyet belirlenmiş; büyük miktarda tıbbi atık üreticileri için birim
fiyat ise makul bir firma karı (%10) ve belediye hizmet bedeli eklenmek suretiyle 1,90
TL/kg (KDV hariç) olarak; Denizli Belediyesi sınırları dışında kalan ilçeler için ise
mesafeye göre artan ücretler belirlenmiştir. Denizli İl Mahalli Çevre Kurulu tarafından
sterilizasyon tesisinin kurulmasının ardından uygulanacağı karara bağlanan tarife,
aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Tablo-2: Denizli’de sterilizasyon tesisi faaliyete geçtikten sonra uygulanan tıbbi atık bertarafı tarifesi 340

Atık Kaynağı
Fiyat4
(TL/kg)
Büyük Miktarda Atık Üreten Sağlık Kuruluşları 2,2 Denizli Belediyesi sınırları
içerisinde faaliyet gösteren
sağlık kuruluşları
Orta ve Küçük Miktarda Atık Üreten Sağlık
Kuruluşları 305
Akköy, Honaz, Sarayköy 2,3
Acıpayam, Babadağ, Baklan, Bozkurt, Buldan,
Çardak, Serinhisar, Tavas 2,4
Bekilli, Çal, Güney, Kale 2,5
Denizli Belediyesi sınırları
dışında faaliyet gösteren
sağlık kuruluşları
Beyağaç, Çameli, Çivril. 2,6

I.3.2. Rekabet Hukuku Anlamında Aşırı Fiyat

Özellikle yüksek giriş engeli olan pazarlarda uzun süredir devam eden pazar
gücünün varlığında alıcı gücü de yoksa rekabetçi düzeyin önemli ölçüde üzerinde
belirlenen fiyatlandırma aşırı fiyatlandırma olup hâkim durumun kötüye
kullanılmasıdır. Bu cümleden olarak, aşırı fiyatlandırma yoluyla hâkim durumun
kötüye kullanıldığı sonucuna ulaşabilmek için aşağıdaki faktörler değerlendirilmelidir.

- pazar payları ve pazardaki yoğunlaşma oranları, 350
- pazara giriş ya da pazarda genişleme engelleri (yasal engeller, kapasite
sınırlamaları, kapsam ve ölçek ekonomileri, mutlak maliyet avantajları, anahtar
girdiye ayrıcalıklı erişim, yüksek derecede gelişmiş dağıtım ve satış ağı,
yerleşik firmanın pozisyonu –tecrübe, şöhret ve kapasitesi-, ve şebeke etkisi,
uzun süreli stratejik engeller gibi diğer stratejik engeller),
- alıcı gücü.

AB rekabet hukukunun sömürücü aşırı fiyatlama davranışına müdahale etmesinin
yasal dayanağını Avrupa Birliği’nin İşleyişine Dair Anlaşma’nın 102. maddesi
oluşturmaktadır. Bu maddede kötüye kullanma örnekleri arasında sayılan “Doğrudan 360
ya da dolaylı olarak haksız alım ya da satış fiyatları uygulamak veya haksız ticari
koşullar öne sürmek”, sömürücü aşırı fiyatlamayı da içine alan bir başlık olarak kabul
edilmiştir. Türk rekabet hukuku bakımından meseleye bakıldığında ise, yukarıda
belirtildiği gibi 102. maddenin 4054 sayılı Kanun’daki karşılığı olan 6. maddede
sayılan kötüye kullanma örnekleri arasında böyle bir örnek bulunmamaktadır. Ancak,

4 Fiyat, %18 KDV dahil edilerek verilmiştir.
5 Tabloda yer alan tarife bedelleri TL/kg cinsinden belirlenmişken, Denizli Belediyesi sınırları içerisinde faaliyet
gösteren orta ve küçük ölçekli tıbbi atık üreticisi sağlık kuruluşları için TL/Ay cinsinden maktu bir ücret
belirlenmiştir.
11-57/1475-531
9
konuya ilişkin alınan çeşitli Kurul kararlarında bu davranış, 6. maddenin ihlali olarak
değerlendirilmiştir. 6

Teşebbüslerin aşırı fiyatlama davranışının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
bağlamında hâkim durumun kötüye kullanılması teşkil edebilmesi için, teşebbüsün 370
hakim durumda bulunması ve bu hakim durumunu kötüye kullanması anlamına
gelecek şekilde aşırı fiyat uyguluyor olması şartları kümülatif olarak aranacaktır.
Ancak hâkim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin olarak yapılan
değerlendirmelerde, incelemeye konu teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığı
analiz edilerek incelemeye başlanabileceği gibi, başlangıç olarak şikâyete konu
eylemin bir kötüye kullanma hali içerip içermediği de irdelenebilmektedir.

Mevcut dosya bakımından ise, Miroğlu ve Denizli Belediyesi hakkında hâkim
durumda bulunup bulunmadıklarının tespitinden önce, hâkim durumun kötüye
kullanılması analizine kötüye kullanma ayağını teşkil eden aşırı fiyat değerlendirmesi 380
ile başlanması yerinde görülmüştür.

I.3.2.1. Uygulanan Fiyatların Aşırı Olması

Aşırı fiyat, “pazar gücünün uygulanması sonucunda sürekli olarak rekabetçi düzeyin
önemli ölçüde üzerinde belirlenen fiyat” olarak tanımlanmaktadır Rekabetçi
düzeydeki fiyatların ne olduğunun uygulamada tespit edilmesinin neredeyse imkânsız
olması sebebiyle, mehaz mevzuatta aşırılık öncelikle teşebbüsün fiyat ve
maliyetlerinin karşılaştırılması ile tespit edilmeye çalışılmakta, fiyat ve maliyetler
arasında bir aşırılık tespit edilebilirse diğer testlere geçilmektedir. Alternatif test 390
olarak ise, fiyat kıyaslaması başlığı altında rekabetçi pazarlarda faaliyet gösteren
diğer teşebbüslerin fiyatlarıyla veya başka bir coğrafi pazarda hâkim durumda
bulunan bir teşebbüsün fiyatlarıyla kıyaslaması yapılması mümkündür.

İnceleme konusu dosya bakımından, veri yeterliliği de dikkate alınarak, yukarıda
değinilen her iki testin uygulanmasına aşağıda yer verilmektedir.

I.3.2.1.1. Fiyat-Maliyet Kıyaslaması ile Aşırı Fiyat Değerlendirmesi

Aşırı fiyat kavramına ve tespitine yönelik çeşitli Kurul kararlarında da yer verildiği 400
üzere, hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün rekabetçi şartlarda uygulayamayacağı
ve sunduğu ürünün/hizmetin ekonomik değerinin7 önemli ölçüde üzerinde olan
fiyatların rekabet hukuku anlamında aşırı fiyat olarak değerlendirilmiştir. Fakat
bununla birlikte düzenlemeye tabi olmayan sektörler bakımından, hâkim durumun
kötüye kullanılması anlamına gelecek bir aşırı fiyat tespiti yapılmasını sağlayacak kar
marjı eşiği hakkında kesin bir kuralın varlığından da söz etmek mümkün değildir.

Denizli İli Mahalli Çevre Kurulunca 2011 yılı tıbbi atık toplanması, taşınması,
sterilizasyonu ve bertarafı tarife bedelleri, sabit yatırım maliyetleri ve diğer değişken
maliyet kalemlerini de içeren işletme maliyetleri göz önüne alınarak, işletme 410

6 6.4.2001 tarihli ve 01-17/150-39 sayılı, 1.2.2002 tarih ve 02-06/51-24 sayılı; 26.5.2006 tarih ve 06-36/462-142
sayılı Kurul kararları
7 Literatürde ve çeşitli ATAD kararlarında ekonomik değerin, üretim maliyetine bu maliyetin belli bir oranı şeklinde
hesaplanacak makul bir kar marjının eklenmesi suretiyle tespit edilebileceği ifade edilmekte ve maliyet artı
yaklaşımı olarak bilinen bu yaklaşımla maliyetin ve üzerine eklenen makul kar marjının toplamını aşan fiyatlar
aşırı fiyat olarak kabul edilmektedir.
11-57/1475-531
10
faaliyetinin sürdürülebilir kılınmasını sağlayacak %10 gibi makul bir kar marjı
öngörülerek belirlenmiş görünmektedir.


I.3.2.1.2. Fiyat Kıyaslaması ile Aşırı Fiyat Değerlendirmesi

Fiyat kıyaslamasının aşırı fiyata ilişkin sağlıklı sonuç verebilmesi ancak kıyaslamaya
konu olan ürünler ve pazar koşulları bakımından tutarlılığın sağlanması halinde
mümkündür. Diğer illerde de, aynı hizmetin benzer şekilde sunulması ve diğer illerle
rekabet koşullarının benzerliği yanı sıra sunulan hizmetin görece homojen olması 420
dikkate alınarak, mevcut dosya bakımından aşırı fiyat değerlendirilmesi için fiyat
kıyaslamasına başvurulabilecektir.

Denizli İli için uygulanacak tarifenin belirlenmesinde ayrıca Türkiye’de Tıbbi Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği’nin zorunlu kıldığı tıbbi atık toplanması, taşınması,
sterilizasyonu ve bertarafı modeline geçişi tamamlayan diğer illerin uyguladıkları
tarifelerin de ölçüt alındığı, Denizli Belediyesi ile yapılan görüşmelerde dile getirilmiş;
buna ilişkin olarak ilgili illerin Mahalli Çevre Kurulları kararları da dosyaya
sunulmuştur. Bu illerin Mahalli Çevre Kurullarınca belirlenen 2011 yılı tıbbi atık
toplama, taşıma ve bertaraf etme tarifeleri aşağıdaki tabloda sunulmaktadır. 430

Tablo-3: Sterilizasyon yöntemi ile tıbbi atık bertarafı gerçekleştiren diğer illerce uygulanmakta olan
2011 yılı tarifesi 8

Atık Ölçeği Büyük Orta Küçük9
Ordu
Kayseri
Aydın
Çorum
Erzurum
Trabzon
Edirne
Isparta
Afyon
Kaynak: Denizli Belediyesi tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgeler

Tablodan her ne kadar tarife bedelleri arasında küçük farklar görülmekte ise de, bu
farkların iktisaden ölçek ekonomileri ile açıklanmasının mümkün olduğu
söylenebilecektir. Zira, tesis ölçeği ve toplanan atık miktarına göre, uygulanan tarife
bedelleri değişebilmektedir. Tesis ölçeğinin bugün ihtiyaç duyulandan büyük 440
olmasının sebebi ise, yıllar içinde tıbbi atık miktarının artacağı beklentisidir. Tıbbi atık
miktarının artması ile tesislerin tam kapasite kullanımına yaklaşması ve bu artışla
ters orantılı olarak işletme maliyetlerinin düşmesi halinde, bunun tarifelere de
yansıyacağı kanaati oluşmuştur.

Özetle, fiyat-maliyet kıyaslaması yanında alternatif test olarak diğer illerde aynı
faaliyeti sürdüren teşebbüslerin -hakim durumda bulunduğu kabul edilerek-
uygulamakta olduğu tarifelerle kıyaslamasına başvurulduğunda, Denizli ilinde
uygulanmakta olan tarifenin diğer illerde uygulanan tarifelere yakınlığı görülerek

8 Tarifeler, %18 KDV dahil edilerek TL/kg cinsinden sunulmaktadır.
9 Verilen tarife bedeli, maktu bir bedel olarak TL/yıl cinsinden sunulmaktadır.
11-57/1475-531
11
Denizli Belediyesi ve Miroğlunun mevcut tarife ile aşırı fiyat uyguladığından söz 450
etmek mümkün değildir.


J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir. 460










Full & Egal Universal Law Academy