Rekabet Kurumu - Karar Sayı 11-57/1477-533

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-3-192 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-57/1477-533
Karar Tarihi : 17.11.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Bülent GÖKDEMİR, İmren SEYRANTEPE,
Fethullah GÜLER, Mazlum YALÇINKAYA

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Düzce Cam San. ve Tic. A.Ş. 20
Beyköy 2. Organize Sanayi Bölgesi 284 Ada 1 Parsel 81600
Merkez/Düzce

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Trakya Cam Sanayii A.Ş.
İş Kuleleri, Kule-3 34330 4.Levent/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Trakya Cam Sanayii A.Ş.’nin rakip firmanın faaliyetlerini
navlun bedellerinin tamamını ya da bir kısmını ticari teamüllere aykırı olarak
üstlenmek, çeşitli indirimlerle yıkıcı ve seçici fiyatlama uygulamak gibi yollarla 30
zorlaştırmak ve Isıcam markasına ilişkin kurduğu yetkili üretici sistemini
kullanarak çift cam üreticisi firmaları sadece kendisinden cam teminine
zorlamak suretiyle rekabeti ihlal ettiği iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Trakya Cam Sanayii A.Ş. (Trakya
Cam)’nin rakibi Düzce Cam San. ve Tic. A.Ş. (Düzce Cam)’nin faaliyetlerini “Isıcam”
markasına ilişkin olarak kurduğu yetkili üretici sistemini kullanarak çift cam üreticisi
firmaları sadece kendisinden cam teminine zorlamak, Düzce Camın satışlarının
yoğunlaştığı bölgelerde ve Düzce Camın en çok ürettiği, sattığı ürün gruplarında
çeşitli indirimler yoluyla yıkıcı ve seçici fiyatlama uygulamaları yapmak ve ticari 40
teamüllere aykırı olarak navlun bedelini kısmen ya da tamamen üstlenmek gibi
yollarla rekabeti ihlal ettiği iddia edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.7.2011 tarih ve 5495 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 10.8.2011 tarih ve 2011-3-192/İİ-11-396.İS sayılı İlk
İnceleme Raporu, 17.8.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-45/1051-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda hazırlanan 10.11.2011 tarih ve 2011-3-192/ ÖA-11-181.PE
sayılı Önaraştırma Raporu 16.11.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-110.02.02/431 sayılı
11-57/1477-533


2
Başkanlık Önergesi ile 11-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 50
bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; incelemeye konu
uygulamalarına ilişkin olarak Trakya Cam Sanayii A.Ş. hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin
reddi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Taraflar 60

I.1.1. Trakya Cam Sanayii A.Ş. (Trakya Cam)

1978 yılında Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (Şişecam) tarafından kurulan ve
Şişecam Grubu içinde düz cam alanındaki faaliyetleri yürüten Trakya Cam; temel
camlar (düz cam, buzlu cam, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, mimari projelere
yönelik camlar), otomotiv camları ve diğer ulaşım araçları camları, enerji camları,
beyaz eşya camları alanlarında faaliyet göstererek inşaat, otomotiv, enerji, beyaz
eşya, mobilya ve tarım sektörlerine girdi sağlamaktadır.
70
Trakya Cam, 1981 yılında devreye aldığı hattıyla, Doğu Avrupa, Balkanlar, Ortadoğu
ve Kuzey Afrika ekseninde, modern float teknolojisi ile üretim yapan ilk firma olmuş
ve bu pazarlarda gerçekleştirdiği düz cam, otocam ve işlenmiş cam yatırımları ve
geniş ürün portföyü ile Türkiye'de uzun süredir pazar lideri olagelmiştir. Mevcut
durumda Trakya Cam yedi float hattında ulaştığı üretim kapasitesiyle düz cam
üretiminde dünyada 7., Avrupa’da ise 4. büyük firma konumundadır. Otomotiv, enerji
ve beyaz eşya alanlarında Avrupa’nın, Türkiye’nin ve çevre bölgelerin önemli bir cam
tedarikçisi olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.

Trakya Cam çift cam pazarında 1980’li yıllardan itibaren, bu pazarda ilk ürün olma 80
unvanını taşıyan “Isıcam” markası ile faaliyet göstermeye başlamıştır. Trakya Cam
çift camı önce kendi bünyesinde üretmeye başlamış, ancak daha sonra çift camın en
önemli girdisi olan düz cam plakalarını tedarik etmek ve “Isıcam” markasıyla kurduğu
franchise sistemini sağlamak suretiyle yalıtım camı pazarında doğrudan üretici olarak
değil sağlayıcı olarak varlığına devam etmiştir. Mevcut durumda Trakya Cam ile
anlaşmalı olarak faaliyet gösteren 146 adet Isıcam yetkili üreticisi bulunmaktadır.

I.1.2. Düzce Cam San. ve Tic. A.Ş. (Düzce Cam)

Okan Grup1 şirketi olan Düzce Cam, Düzce II. Organize Sanayi Bölgesinde tek float 90
hatla 253.800 m2'lik bir alanda yerleşik olarak kurulmuştur. Yıllık 200.000 ton üretim
kapasitesine sahip olan Düzce Cam 21.5.2010 tarihinde üretime başlamıştır.
Halihazırda tek float hatla üretim yapan Düzce Cam, …..ticari sır…….

Öte yandan Okan Grup bünyesinde faaliyet gösteren Borcam Madencilik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Borcam Madencilik), Düzce Camın ihtiyacı olan hammaddeleri temin
etmek amacıyla kurulmuştur. Borcam Madencilik, Düzce Camın ana

1 Okan Grup faaliyetlerine 1987 yılında kurulan Okan Cam San. ve Tic. A.Ş. aracılığı ile cam ithalatı yaparak
başlamıştır.
11-57/1477-533


3
hammaddelerinden olan silis kumu, dolarnit, kalker ve feldspatı Ereğli ve Düzce’de
kurduğu üretim tesislerinden karşılamaktadır. Böylece Düzce Cam, cam üretimi
yaparken ihtiyacı olan hammaddeleri de Okan Grup bünyesinde yer alan kendi 100
şirketlerinden temin etmekte olup sadece sodayı dışarıdan temin etmektedir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Cam sektörü temel olarak Gümrük Giriş Tarife Cetveli, Pozisyon 70’te yer alan cam
ürünlerinden oluşmakta olup, ana üretim alanlarına göre şu şekilde
sınıflandırılmaktadır:
110
Şekil 1: Ana Cam Üretim Alanları


Belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan
pazarlar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda
yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve
fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir.

Dosya kapsamındaki başvurunun konusunu Trakya Camın düz cam pazarında çeşitli
indirimlerle yıkıcı ve seçici fiyatlama yapmak ve Isıcam markası ile kurduğu yetkili 120
üreticilik sistemi ile Isıcam Yetkili Üreticileri (IYÜ)’nin Trakya Cam dışında herhangi
bir kaynaktan düz cam teminini engellemek suretiyle rakiplerinin faaliyetini
zorlaştırdığı iddiası oluşturmaktadır.

Düz cam (float cam), sınai ara mal niteliğinde olup; laminasyon, temperleme,
kaplama, aynalama gibi farklı işlemlerden geçirilerek inşaat, dekorasyon, otomotiv,
beyaz eşya, tarım gibi pek çok sektörde kullanılmaktadır. Float hattından çıkan cam
plakalar bükme, bizote, rodaj, kumlama ve taşlama gibi işlemlerden geçirilerek veya
birleştirilerek çift cam ve lamine cam olarak ya da kaplama, ısıl işlem gibi ikincil
işlemler sonucunda emniyet, güneş kontrol, yalıtım, dekorasyon amaçlı 130
kullanılabilmektedir. Yani float hattından elde edilen düz cam çoğunlukla yeniden
işlemek suretiyle amaçlanan kullanıma uygun hale gelmektedir.

Cam
Düz Cam
Cam Ev Eşyası
Cam Ambalaj
Düz Cam (Float Cam+ Buzlu Cam) Cam İşleme (Düz camın girdi
olarak kullanıldığı alanlar)
Diğer (cam kırığı, cam bilya, cam
ampuller, elektrik lambaları, v.b)
Cam Elyafı (cam yünü, cam keçe,
fitil, iplik, kırpılmış demet vb)
11-57/1477-533


4
Sektör lideri Trakya Cam temel düz cam ürün grupları olan; düz cam, ayna, lamine,
kaplamalı cam ve buzlu camı kendi bünyesinde üretebilmekte sadece bazı otomotiv
camı türlerini yurtdışından ithal etmektedir. Buradan Trakya Camın hemen hemen
tüm düz cam ürün gruplarında pazarda aktif olarak yer aldığı sonucuna ulaşılabilir.
Trakya Cam dışında pazarda faaliyet gösteren diğer yerli üretici Düzce Cam ise
halihazırda sadece 4 mm, 6 mm ve 8 mm ağırlıklı renksiz düz cam üretmekte, bunun
dışındaki ürün gruplarında üretimi bulunmamaktadır. …..ticari sır……. . 140

Bu bağlamda; düz camın çeşitli prosesler sonucu nihai ürün niteliği kazandığı,
(örneğin, bir düz cam plakasının sadece uygun ebatlarda kesilerek çift camda
kullanılabileceği gibi; kaplama, temperleme gibi işlemlerden geçirilerek çok farklı
alanlarda kullanılabilmesi), float teknolojisi sayesinde üretim standartlarına uyulduğu
takdirde hattan alınan ilk ürünün nitelik ve kalite açısından farklılık göstermediği
dikkate alınarak ilgili ürün pazarı “düz cam pazarı” olarak tanımlanmıştır.

Diğer yandan düz camın renksiz, yeşil, füme, bronz ve mavi olmak üzere türüne ve
her birinin ebadına göre alt ilgili ürün pazarlarını tanımlamak mümkünse de alt ilgili 150
ürün pazarları tanımı bu dosya özelinde hukuki değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden,
ayrıca alt ilgili ürün pazarları tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya konusu ürünler açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim,
dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediğinden
hareketle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 160

I.3.1. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bulgular ve Hukuki Değerlendirme

Önaraştırma konusu şikâyet dilekçesinde özetle; düz cam piyasasında hâkim
durumda bulunduğu ileri sürülen Trakya Cam tarafından, rakibi Düzce Camın
faaliyetlerini zorlaştırmak ve piyasa dışına itmek üzere birtakım dışlayıcı
davranışlarda bulunulduğu iddia edilmektedir.

Anılan dışlayıcı davranışlar; franchise sözleşmesi kapsamında münhasır bayilik
sistemi kanalıyla satılan, Trakya Camın çift cam markası “Isıcam” ürünlerine yönelik 170
bayilik ağının Düzce Camın faaliyet alanlarını daraltacak biçimde genişletilmesi;
sanal depo uygulamaları, özel fiyat indirimi ve navlun sübvansiyonu gibi araçlar
marifetiyle Düzce Camın ürettiği ürünlere ve ağırlıkla satış yaptığı bölgelere yönelik
yıkıcı ve seçici fiyatlandırma stratejisi izlenmesi olarak sıralanmaktadır.

Şikâyet dilekçesinde yer alan iddialar iki temel başlık altında değerlendirilebilecektir.
Bunlardan birincisi 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında değerlendirilmesi gereken münhasır bayilik sistemidir. Diğeri ise
piyasada hâkim durumda bulunduğu ileri sürülen Trakya Camın, yıkıcı ve seçici
fiyatlama uygulamalarıyla Düzce Camı piyasa dışına itmesi iddiasıdır. 180

Bu noktada vurgulanması gereken önemli bir husus, şikâyet başvurusunda Trakya
Cama yönelik yıkıcı, yani maliyet altı satış iddiasına ilişkin netlik bulunmamasıdır.
11-57/1477-533


5
Anılan başvuruda yıkıcı fiyatlama iddiası sıklıkla dile getirilmekle birlikte bu iddianın
navlun (taşıma) fiyatlamasına özgülendiği görülmektedir. Bu nedenle Önaraştırma
süreci içinde şikâyetçi teşebbüsten konuya açıklık getirmesi istenmiş, ilgili teşebbüs
tarafından gönderilen yanıtta Trakya Camın düz cam ürünlerinde maliyet altı satış
gerçekleştirdiğine ilişkin bir iddialarının bulunmadığı ifade edilmiştir.

Öte yandan Trakya Camın düz cam ürünlerinde yıkıcı fiyatlama uygulamadığına 190
karine teşkil eden göstergeler bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, Trakya Camın
piyasanın büyük bölümünü teşkil eden 4, 6 ve 8 mm düz cam fiyatlarının (değer
bazında ağırlığı 4 mm cam oluşturmak üzere toplam piyasanın yaklaşık %70-75’ini
teşkil etmektedir), piyasaya 2010 yılı ortasında giren Düzce Camın aynı ürünler için
geçerli olan fiyatlarının üzerinde olmasıdır.

Yatırımlarının önemli bir bölümünün geri finansmanını sağlamış, üretimde kullanılan
hammadde ve ara ürünlerin büyük kısmını kendi üreten, ölçek ve kapsam ekonomisi
gibi unsurların etkisiyle Düzce Cama göre muhtemel maliyet üstünlüğü bulunan ve
nihai satış fiyatları rakibinin piyasaya girmesi ertesinde uzunca bir süre Düzce Camın 200
üzerinde seyreden Trakya Camın, maliyet altı satış gerçekleştirdiğini ileri sürmek
güçtür.

Trakya Camın 2010 ve 2011 yıllarına ilişkin kârlılık verileri de yıkıcı fiyatlama
bakımından dikkate alınması gereken göstergelerdir. Teşebbüsün 2010 yılı konsolide
gelir tablosuna göre bu yılda brüt kâr (satış gelirleri-satışların maliyeti) 326,6 milyon
TL; 2011 yılı birinci dönem konsolide gelir tablosuna göre bu yılın ilk yarısına ilişkin
brüt kâr ise 230 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu rakamlar da Trakya Camın,
toplam düz cam piyasasının büyük bölümünü teşkil eden 4, 6 ve 8 mm cam
satışlarında maliyet altı satış yapmadığına karine teşkil etmektedir. 210

Bu itibarla, düz cam ürünleri özelinde yıkıcı fiyatlama bulunup bulunmadığı bahsine
girilmemiş, şikâyet başvurusunda yer verilen diğer önemli iddia olan seçici fiyatlama
ediminin varlığı incelenmiştir.

Hâkim durumun kötüye kullanılması hallerinden biri olan dışlayıcı davranışlar, hâkim
durumda bulunan teşebbüs tarafından, rakiplerin satış hacmi ve kârlılığını
zayıflatarak rekabet etme güdülerini ortadan kaldırmak veya bütünüyle piyasa dışına
itmek suretiyle hâkim durumunu, böylece tekelci fiyatlama yapabilme sığasını
korumayı amaçlamaktadır. 220

Seçici fiyatlama davranışı, rekabet hukuku öğretisinde dışlayıcı davranışlar arasında
en yoğun biçimde tartışılan ve farklı rekabet hukuku disiplinleri bakımından üzerinde
halen ittifak sağlanamamış uygulamalardan biridir. Seçici fiyatlama edimi, hâkim
durumda bulunan teşebbüsün, rakip teşebbüsün odaklandığı müşterilere yönelik
olarak maliyetinin üstünde, ancak diğer müşterilerine kıyasla düşük bedeller ile ürün
satma stratejisi olarak tanımlanmaktadır.

Seçici fiyatlama davranışını tartışmalı kılan husus, hâkim durumdaki teşebbüs
tarafından gerçekleştirilen maliyetinin üstünde ancak görece düşük fiyatlamanın 230
bizatihi rekabetten beklenen bir sonuç olarak değerlendirilebilecek olmasıdır.

11-57/1477-533


6
Seçici fiyatlamanın hâkim durumun kötüye kullanılması hallerinden biri olduğunu
iddia edenlerin temel savı, hâkim durumda bulunan teşebbüsün uzun süreli seçici
fiyatlama uygulaması sonrasında rakibin zayıflaması veya piyasayı terk etmesiyle
birlikte tekrar tekelci fiyatlama olanağı elde etmesidir. Dolayısıyla bu görüşü
savunanlar bakımından önem taşıyan unsur, tekelci fiyatlama olanağına kavuşmak
ya da bu olanağı korumak amacıyla rakibi zayıflatma veya piyasa dışına itme
niyetinin varlığıdır.
240
Hâkim durumda bulunan teşebbüsün dışlayıcı niyetle seçici fiyatlama stratejisi
uygulaması, aynı zamanda piyasaya girmeyi düşünen ve muhtemelen hâkim
durumdaki teşebbüse nazaran, en azından kısa vadede daha yüksek ortalama
maliyetlerle üretim yapmak durumunda kalan potansiyel rakipler üzerinde de baskı
oluşturacaktır. Bu nedenle seçici fiyatlama davranışı, hâkim durumda bulunan
teşebbüs tarafından oluşturulan şöhretin etkisiyle piyasaya yeni girişleri
caydırabilecektir.

Seçici fiyatlama davranışının rekabet hukukuna aykırılık teşkil etmediğini
savunanların temel savları ise; seçici fiyatlamanın kısa süreli de olsa tüketicinin 250
yararına sonuçlar doğurması; maliyetin üstünde seçici fiyatlama ediminin esas olarak
ekonomik etkinlik sayesinde gerçekleştirilebilmesi, dolayısıyla bu davranışın
yasaklanmasının esasen etkin teşebbüslerin cezalandırılması anlamına gelmesi ve
tekelci fiyatlama olanağına kavuşma amacıyla piyasa dışına itme niyetinin ortaya
konulmasında güçlükler bulunması biçiminde özetlenebilecektir.

Uygulamada özellikle Anadolu Cam2 ve İzocam3 kararlarında, yüksek piyasa payı ve
dışlayıcı niyetin varlığı halinde seçici fiyatlama edimi, hâkim durumun kötüye
kullanılması olarak değerlendirilmiştir.
260
Önaraştırma kapsamında, aşağıda öncelikle Trakya Camın düz cam piyasasında
hâkim durumda bunup bulunmadığı, şayet hâkim durumda ise seçici fiyatlama
yoluyla rakibini dışlama stratejisi izleyip izlemediği değerlendirilecek, ardından Trakya
Camın münhasır satıcılık sistemine yönelik görüş ve öneriler ortaya konacaktır.

I.3.1.1. Trakya Cama Yönelik Hâkim Durum Değerlendirmesi

I.3.1.1.1. Trakya Camın Pazardaki Konumu

I.3.1.1.1.1. Pazar Payı 270

1978 yılında Şişecam bünyesinde grubun düz cam faaliyetlerini yürütmek üzere
kurulan ve 1981 yılında ilk float hattını devreye alan Trakya Cam, rakibi Düzce
Camın fiilen üretime başladığı tarih olan 2010 yılı Haziran ayına kadar pazarda
faaliyet gösteren tek yerli üretici konumunda olup, bu zaman diliminde sadece
ithalatçı teşebbüsler ile rekabet etmiştir. Trakya Camın tek üretici olarak faaliyet
gösterdiği dönemlerde; İran, Rusya ve Çin’den özellikle hammadde ve enerji
fiyatlarından kaynaklanan avantajlar sebebiyle düşük fiyatlardan düz cam tedarik
edilebildiği ölçüde ithalat baskısı oluşmuştur. Fakat düz cam ithalatına karşı alınan

2 1.12.2004 tarih, 04-76/1086-271 sayılı Kurul Kararı
3 8.2.2010 tarih, 10-14/175-66 sayılı Kurul Kararı
11-57/1477-533


7
korunma önlemlerinin de etkisiyle Trakya Cam pazardaki güçlü konumu muhafaza 280
etmiştir.

Mevcut durumda Trakya Camın biri Bulgaristan’da olmak üzere toplam yedi, Düzce
Camın ise bir float hattı bulunmaktadır. Tablo 1’den görüldüğü üzere son beş yılda
Trakya Camın yıllık ortalama pazar payı %70-75 civarında seyretmiştir. 2010 yılı
ortasında pazara giren Düzce Cam’ın ise kısa sürede anlamlı bir pazar payına
ulaştığı görülmektedir.

Tablo 1: Yurt İçi Pazar Payları (%)
2007 2008 2009 2010 2011 (Beklenen)
Trakya Cam 70-75 75-80 75-80 70-75 70-75
Düzce Cam - - - 10-15 15-20
İthalat 25-30 20-25 20-25 15-20 5-10
TOPLAM 100 100 100 100 100
Kaynak: Trakya Cam ve Düzce Cam’dan Elde Edilen Veriler 290

I.3.1.1.1.2. Finansal Güç

Trakya Cam, 1935 yılında kurulan Şişecamın düz cam alanındaki faaliyetlerini
yürütmektedir. Şişecam Grubu sekiz ülkede kurulu 101 tesisi ve 17.850 çalışanı ile
uluslararası alanda faaliyet gösteren köklü bir kuruluştur. Şişecam Grubunun ana
şirketi olan Şişecamın en büyük ortağı ise %68,15’lik hisse payı ile Türkiye İş
Bankası A.Ş. olup, şirketin toplam hisse değeri 1,3 milyar TL’dir. 2010 yılı satış geliri
4,2 milyar TL olan Şişecam Grubu bu satışlarının %47’sini yurtdışına gerçekleştirmiş
ve toplamda 484 milyon TL net kâr elde etmiştir. 2010 yılı sonu itibarıyla 140 ülkeye 300
ihracat yapan Grubun özvarlığı 4,1 milyar TL’dir.

Trakya Cam, Türkiye sanayi sektörünün köklü ve finansal yapısı güçlü
kuruluşlarından biri olan Şişecam topluluğu içerisinde faaliyetlerini 1978 yılından
itibaren yürütmektedir. Bu bağlamda Trakya Camın pazardaki konumunu güçlendiren
önemli etmenlerden birinin de Şişecam Grubunun finansman gücü ve kapasitesi
olduğu ileri sürülebilecektir.

I.3.1.1.1.3. Marka Gücü
310
Trakya Cam, ısı yalıtımı ve güneş kontrol özelliklerini bir arada sağlayan çift veya
daha fazla düz cam/kaplamalı cam sistemli yalıtım camlarını “Isıcam” markası altında
pazarlamaktadır. Teşebbüs Avrupa’da 1980’li yıllarda yalıtım camının
yaygınlaşmasının ardından, bu ürünü Türkiye’ye getiren ilk girişimcidir. Trakya Cam
yalıtım camını önce kendi bünyesinde üretmiş, daha sonra yalıtım camının en önemli
girdisi olan düz cam plakalarını Isıcam markasıyla kurduğu franchise sistemi
vasıtasıyla pazarlamaya başlamıştır.

Trakya Cam, Isıcam markasıyla kurduğu franchise sistemi yoluyla, yalıtım camı
pazarında sağlayıcı olarak da rol oynamaktadır. Yalıtım camının ilk kez piyasaya 320
sunulduğu dönemde, pazarda tek yalıtım camı markasının Isıcam olması, yalıtım
camını adeta Isıcam markasıyla özdeşleştirmiş ve pazarda güçlü ve güvenilir bir
marka imajı elde etmesine önemli katkı sağlamıştır. Isıcam markası üreticiler
nezdinde hala güçlü bir marka imajına sahiptir. Nitekim son beş yılda Trakya Cam
11-57/1477-533


8
tarafından …. üreticiye franchise hakkı verilmiştir. Bu itibarla Isıcam markası, Trakya
Camın piyasadaki hakim konumunu güçlendiren önemli etmenlerden biridir.


I.3.1.1.2. Giriş Engelleri
330
I.3.1.1.2.1. Sektörün Özgün Nitelikleri

Cam üretimi ister cam kaplar (container glass) olsun, isterse düz cam olsun modern
teknoloji, büyük ölçekli yatırım ve dolayısıyla önemli ölçüde finans kaynağı
gerektiren, bir başka deyişle sermaye yoğun bir sektördür. Tüketicilerin taleplerinin
tam olarak karşılanabilmesi çok sayıda float hattına sahip olmakla mümkündür. Çok
sayıda float hattının tesisi görece yüksek ilk yatırım maliyeti ve bu maliyeti
karşılayacak finansman gücüne gereksinim duyulması anlamına gelmektedir. Bu
nedenle küresel cam sektöründe az sayıda büyük ölçekli teşebbüs baskın
konumdadır. Nitekim Asahi, Pilkington, Saint Gobain ve Guardian firmalarının toplam 340
üretimi dünya düz cam üretiminin %60’ını oluşturmaktadır. Diğer taraftan düz cam
sektörüne girişi zorlaştıran büyük ölçekli yatırım ve modern teknoloji gereksiniminin
yanı sıra sektörün aşağıda sıralanan özgün yapısal özellikleri mevcuttur.

- İlk Yatırım Maliyetlerinin Yüksekliği

Sermaye yoğun niteliğe sahip olan düz cam sektöründe ilk yatırım maliyetleri görece
yüksektir. Türkiye pazarına 2010 yılı ortasında giren Düzce Camdan elde edilen
bilgilere göre, düz cam pazarında faaliyet göstermek için ……. TL değerinde bina ve
…….. € değerinde makine yatırımı gerekmektedir. 350

- İzabe Teknolojisine Dayalı Enerji Yoğun Kesintisiz Üretim Zorunluluğu

Cam sektörünün en önemli özelliği yüksek sıcaklıkta ergitme teknolojisine (izabe
teknolojisine) dayanan enerji-yoğun bir üretim alanı olmasıdır. Cam eritme fırınları,
üretim dönemleri boyunca hiç söndürülmeden sıcak tutulmak zorundadır. Üretim
dönemlerinin 10 yıl gibi uzun bir dönemi kapsadığı dikkate alındığında, enerji
kullanımındaki sürekliliğin, buna bağlı olarak da enerjiye bağımlılığın ölçüsü
anlaşılacaktır. Cam eritme fırınlarının yüksek sıcaklıkta çalışmaları, enerjinin maliyet
içindeki payının yüksek olması, bu üretim alanında kesintisiz üretim yapılmasını 360
zorunlu kılmaktadır. Ayrıca izabe teknolojisinin tam kapasite çalışmayı gerektirmesi
üretimde kesintisizliğin önemini artırmaktadır.

- Başa-Baş Noktasının Yüksekliği

Başabaş noktası, bir projenin ne kâr, ne de zarar ettiği çalışma seviyesini ifade etmek
üzere kullanılmaktadır. Başabaş noktası analizi, bir projenin mali yeterliliğini tehlikeye
sokmadan çalışabileceği en düşük verim ve/veya satış seviyesini bulmak amacıyla
yapılmaktadır. Cam sektöründe başabaş noktasının yüksek olduğu kabul
edilmektedir. Cam çeşitlerine göre farklılık göstermesine karşın, üretimde ağırlığı 370
olan ürünlerde başabaş noktası, kapasite kullanım oranının %75'i düzeyindedir. Bu
durum sektörde üretim yapan firmaların giriş çıkışını kısıtlamakta, riski artırmakta ve
oligopol bir piyasa yapısının oluşmasına katkıda bulunmaktadır. Sektörün kârlılığı
sürekli üretimin güvence altına alınması kadar, tam kapasite çalışma şartlarına da
11-57/1477-533


9
bağlıdır. Bu nedenle, dağıtım ve müşteri potansiyelinin güvence altında tutulması da
son derece önemlidir.


- Hammadde Yoğun Üretim Yapısı
380
Cam üretiminde birim ağırlığı fazla olan kum, maliyeti yüksek olan soda, doğada az
bulunan dolamit ve feldspat gibi hammaddeler kullanılmaktadır. Bu hammaddelerin
kalitesi ve saflığı kadar, teminindeki devamlılık da önemlidir. Gerekli
spesifikasyonlara uygun hammadde temininde binde bir düzeyinde bir oynama dahi
cam üretimini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu nedenle içerisinde önemli
miktarda enerji soğuran ve istenen kalitede cam üretmenin temeli olan hammaddenin
tedariki ve tedarik sürecinin güvence altına alınması önem arz etmektedir.

I.3.1.1.2.2. Portföy Gücü
390
Portföy gücü; bir ürün gamını toplu olarak üretmekten ya da satış ve pazarlamasını
yapmaktan kaynaklanan toplam pazar gücünün, portfoyü oluşturan ayrı ayrı ürünlerin
üretim satış ve pazarlamasında elde edilen pazar gücü toplamını aşması şeklinde
tanımlanmaktadır.

Şekil 2: Trakya Cam Düz Cam Ürünleri

Kaynak: Trakya Cam

Trakya Cam yukarıdaki şemadan görüleceği üzere oldukça geniş bir yelpazede 400
hemen hemen tüm düz cam ürün gruplarını ve onların alt kırılımında yer alan ürünleri
üretebilmektedir. Trakya Camın sahip olduğu portföy derinliğinin teşebbüse önemli
bir pazar gücü sağlayacağı değerlendirilmektedir. Ayrıca sahip olunan portföy gücü
dağıtım kanalları bakımından önem arz etmektedir. Özellikle düz cam talebinde
bulunan sanayi sektörü, fazla çeşitte ürün talebinde bulunabilmekte olduğundan
11-57/1477-533


10
Trakya Cam pazarın bu bölümünde ön plana çıkmaktadır. Trakya Camın sahip
olduğu yüksek portföy gücünün en önemli kaynağı ise sahip olduğu yedi float hattır.

Bu noktada belirtilmesi gereken önemli bir diğer husus ise float hatlarda üretimin
durdurulmasının oldukça maliyetli olmasıdır. Bir float hat içinde, kalıp değişikliği 410
sayesinde yapılan üretim farklılaştırması ciddi zaman kaybı ve maliyet artışına neden
olmaktadır. Isıtıldıktan itibaren yaklaşık on yıl boyunca yanan bu hatlarda farklı
nitelikte bir cam üretimi yapılabilmesi için hat üzerinde kalıp değişikliği yapılması
gerekmekte, öte yandan bu esnada hat söndürülememektedir. Örneğin cam
üretiminde, renksizden renkli cama veya renkliden renksiz cama dönüşlerde istenen
renk tonuna ulaşabilmek için ortalama beş gün gerekmekte, bu süre zarfında üretilen
cam kırılarak tekrar ocağa atılmak durumunda kalınmaktadır. Bu nedenle üretimi
uzun süren ve sık olmayan belli periyotlarda üretilmek zorunda olan renkli camların
tek hatlı bir süreç içinde üretilmesi, renksiz cam miktarını azaltacağından, oldukça
zordur. Neticede sahip olunan float hattı sayısının önemli bir portföy gücü göstergesi 420
olduğu söylenebilecektir.

Trakya Camın tek üretici rakibi konumunda bulunan Düzce Camın ürün yelpazesi
hâkim durumdaki rakibine göre çok daha dardır. Düzce Cam mevcut durumda
sadece 3 mm, 4 mm, 5 mm, 6 mm, 10 mm, ve 12 mm kalınlıktaki renksiz düz cam
üretimini yapmakta, …..ticari sır……. . Düzce Cam, piyasanın renkli cam taleplerine,
tek hatla üretim yapıyor olması nedeniyle cevap verememektedir.

Yukarıda yer verilen değerlendirmelerin ışığında; %70’lerin üzerinde seyreden piyasa
payı; pazara giriş engellerinin varlığı; yedi float hattının sağladığı portföy gücü; 430
Şişecam Grubunun parçası olmaktan kaynaklanan yüksek finansman kapasitesi;
Isıcam markasının güçlü imajı ve grubun yıllardır piyasada tek üretici olmasının
getirdiği güvenilirlik ile mevcut durumda yürürlükte bulunan dış ticaret
sınırlandırmaları gibi unsurların etkisiyle Trakya Camın düz cam piyasasında güçlü
bir biçimde hâkim durumda bulunduğu değerlendirilmektedir.

I.3.1.2. Trakya Cama Yönelik Seçici Fiyatlama İddiasına Yönelik Değerlendirme

Tipik bir dışlayıcı seçici fiyatlama uygulamasında şöyle bir tablo ile karşı karşıya
bulunulmaktadır. Güçlü bir biçimde hâkim durumda bulunan teşebbüs, sahip olduğu 440
iktisadi gücü (üretim hacmi, finansman kapasitesi, göreli maliyet üstünlüğü vs.)
kullanarak, bilinçli bir stratejiyle mevcut (ya da potansiyel) rakiplerinin ağırlıklı olarak
ürettiği ürün ya da satış yaptığı bölgelere yönelik kendi maliyetinin üstünde, ancak
rakibine göre oldukça düşük fiyatlarla4 ürün satışı gerçekleştirmektedir. Böylece rakip
teşebbüs çok düşük ya da negatif kâr marjlarıyla faaliyetini sürdüremeyecek ve bir
süre sonra piyasayı terk etmek zorunda kalacaktır. Hâkim durumda bulunan
teşebbüs, rakibinin piyasayı terk etmesi ertesinde tekelci fiyatlama yoluyla düşük
fiyatlama yaptığı dönemdeki kayıplarını telafi edecek, aynı zamanda potansiyel
rakiplerine “piyasaya girme” mesajı vererek hâkim durumunu koruyacak ya da
güçlendirecektir. Sonuçta rekabet süreci içinde kısa vadede seçici fiyatlamadan 450
fayda sağlayan tüketiciler orta ve uzun vadede refah kaybına uğrayacak, ekonomik
etkinlik sağlanamayacaktır.


4 Rakibin kâr marjını mümkün mertebe daraltacak, mümkünse sıfıra ya da negatif düzeye inmeye zorlayacak fiyat
düzeyi seçilecektir.
11-57/1477-533


11
Bu çerçeve içinde Trakya Camın rekabet stratejisine ilişkin dikkate alınması gereken
bazı göstergeler mevcuttur. Şöyle ki:

 Trakya Cam özellikle, piyasa payı, ithalat üzerine konulmuş kısıtlamalar ve göreli
maliyet üstünlükleri nedeniyle güçlü bir biçimde hâkim durumdadır.

 2012 yılından itibaren dış ticaret üzerine konulan engellerin kalkmasıyla Trakya 460
Camın iktisadi gücünde bir zayıflama gerçekleşmesi kaçınılmazdır. Bu zayıflamanın
ölçüsü döviz kurunun seviyesine bağlı olarak değişecektir.

 Trakya Cam, kuruluş sürecinin başından beri, eski bayii ve piyasanın önde gelen
ithalatçılarından olan Düzce Camın üretime geçiş sürecini ciddi bir biçimde takip
etmektedir.

 …..ticari sır……. .

 Yerinde incelemelerde elde edilen şirket içi yazışma, bilgi notu ve 470
değerlendirmelerde, Düzce Camın güçlü bir uluslararası rakip tarafından satın alınma
ihtimalinin, Trakya Cam için potansiyel tehlike oluşturduğu şeklinde ifadeler
bulunmaktadır.

 …..ticari sır…….

 Yine yerinde incelemede elde edilen bazı belgelerde Düzce Cam gibi, Trakya
Camın bayii konumunda bulunan diğer bayilerin de üretime girerek kendileri için
rekabet riski yaratabileceği ifade olunmaktadır.
480
Anılan göstergeler bir bakış açısından, yukarıda betimlenen tablo ile uyumlu bir
biçimde Trakya Camın, seçici fiyatlama yoluyla rakibini piyasa dışına itmek ve
potansiyel rakiplerine gözdağı vermek yolunda gerekli gücünün bulunduğunu ve bu
yönde bir niyete sahip olabileceğini ima etmektedir. Bununla birlikte bir başka bakış
açısından Trakya Camın, …..ticari sır……. , tamamen rekabetçi güdüler ile hareket
etmeyi seçerek piyasa payını korumayı amaçladığı da ileri sürülebilecektir. Bu
noktada Trakya Camın niyetini netleştirecek temel unsur fiyat hareketleri olacaktır.

Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgi ve bulgular ışığında, aşağıda sıralanan
nedenlerle ikinci olasılığın ağırlık taşıdığı, bir diğer ifadeyle Trakya Camın, Düzce 490
Camın fiilen piyasaya girdiği 2010 yılı Haziran ayı ile 2011 yılı Eylül ayı arasındaki
döneme5 ilişkin fiyatlama davranışının bizatihi rekabetçi bir yaklaşımın sonucu olarak
değerlendirilmesi gerektiği kanaati oluşmuştur.

I.3.1.2.1. Seçici Fiyatlama Yapıldığı İddia Edilen Ürünlerde Düzce Camın Satış
Fiyatları, Uzunca Bir Süre Trakya Camın Satış Fiyatlarının Altında Seyretmiştir.

Aşağıdaki grafiklerde toplam düz cam piyasasının büyük kısmını teşkil eden 4 ve 6
mm camlarda Trakya Cam ve Düzce Camın net satış fiyatları karşılaştırmalı olarak
sunulmaktadır. Düzce Camın liste fiyatları üzerinden herhangi bir indirim 500

5 Düzce Cam piyasada faaliyet göstermeye devam etmektedir, söz konusu tarih aralığının esas alınması
önaraştırma sürecinde anılan döneme ilişkin iktisadi verilerin netleşmiş olmasından kaynaklanmaktadır.
11-57/1477-533


12
yapılmamaktadır. Dolayısıyla Düzce Camın liste fiyatları, net fiyat olarak esas
alınmıştır. Buna karşılık Trakya Cam, müşterilerine liste fiyatları üzerinden bölgesel
bazda ve ürün bazında belirli indirimler sağlamaktadır. Grafiklerde, rekabetin düzeyini
daha net bir biçimde ortaya koyabilmek için Trakya Camın ortalama liste fiyatları ile
net fiyatları bir arada sunulmaktadır.

4 mm Düzcam Fiyat Karşılaştırması
0
1
2
3
4
5
6
7
Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Zaman
F
iy
at
Düzce Cam Net Fiyat 4mm Trakya Cam Net Fiyat 4mm Trakya Cam Liste Fiyatı 4mm


Yukarıdaki grafikten görüldüğü üzere Düzce Camın fiilen piyasaya girdiği Haziran
2010’da, söz konusu teşebbüsün 4 mm düz cam (toplam piyasanın %58’i) net 510
fiyatları, Trakya Camın gerek liste, gerekse indirimli fiyatlarının altında bulunmaktadır.

Aradaki farklar 2011 yılı başına kadar hemen hemen korunmuş; bu tarihten sonra
2011 yılının Eylül ayına kadar, Trakya Camın liste fiyatlarında artış meydana
gelirken, net fiyatları sabit kalmıştır. Bu gelişme, Trakya Camın, Düzce Camın
rekabeti nedeniyle indirim oranlarını arttırması anlamına gelmektedir.

Düzce Camın fiyatları ise, 2011 yılı başından itibaren artmaya başlamış, aradaki fark,
Mayıs ayında kapanmıştır. Bu tarihten itibaren Eylül ayına kadar fiyat farkı Trakya
Cam lehine küçük bir miktarda açılmıştır. 520

11-57/1477-533


13
6 mm Düzcam Fiyat Karşılaştırması
7,5
8
8,5
9
9,5
10
Ha
zir
an
Te
mm
uz
Ağ
us
tos Ey
lül
Ek
im
Ka
sım
Ar
alı
k
Oc
ak
Şu
ba
t
Ma
rt
Ni
sa
n
Ma
yıs
Ha
zir
an
Te
mm
uz
Ağ
us
tos Ey
lül
Zaman
Fi
ya
t
Düzce Cam Net Fiyat 6mm Trakya Cam Net Fiyat 6mm Trakya Cam Liste Fiyatı 6mm


6 mm düz cam (toplam piyasanın %7’si) fiyatlarına ilişkin yukarıdaki grafik
incelendiğinde, 2010 Haziran ayı itibarıyla, Düzce Camın fiyatlarının, Trakya Camın
hem liste, hem de indirimli fiyatlarının bir hayli altında bulunduğu gözlenmektedir.
Trakya Cam liste ve indirimli fiyatlarını yılsonuna kadar sabit tutarken; Düzce Cam,
Ekim ayında ciddi bir indirim gerçekleştirmiş, Kasım ayında bunun önemli bir kısmını
telafi etmiştir.
530
2011 yılı Ocak ayında Trakya Cam, liste fiyatları sabit kalmasına karşın, ıskonto
oranlarını arttırarak, net fiyatlarında ciddi bir indirime gitmiş; Düzce Cam ise, aynı
tarihte anlamlı bir artış gerçekleştirmiştir.

Ocak ayından sonra Trakya Cam, net fiyatlarını Eylül ayına kadar sabit tutmuştur.
Düzce Cam ise Mart ayına kadar fiyatları bir miktar düşürmüş, Haziran ayına kadar
tekrar arttırmış, Temmuz ayında tekrar bir indirime gitmiş ve bu aydan Eylül ayına
kadar ciddi bir değişiklik gerçekleştirmemiştir. 6 mm cam bakımından Nisan ayından
sonra Düzce Camın fiyatları, Temmuz ayı müstesna, Trakya Camın üstünde
seyretmiştir. 540

Fiyat hareketlerinden çıkarılabilecek temel sonuçlar şunlardır:

 Göreli maliyet üstünlüğüne rağmen, Düzce Camın piyasaya girdiği tarihte
Trakya Camın net fiyatları, Düzce Camın bir hayli üzerindedir. Düzce Camın
başlangıçta belli bir piyasa elde etmek amacıyla çok küçük kâr marjlarıyla satış
yaptığı varsayılsa dahi, maliyet üstünlüğü dikkate alındığında; Trakya Cam
fiyatlarının anılan tarihte Düzce Camın yaklaşık %10 üzerinde bulunması, rekabet
öncesinde Trakya Camın yüksek kâr marjıyla çalıştığına işaret etmektedir.
11-57/1477-533


14
550
 Düzce Camın piyasaya girmesinin ardından yaklaşık altı aylık bir süre içinde
Trakya Camın fiyatlama davranışında bir değişiklik gözlenmemektedir. Üstelik anılan
altı aylık sürede aylık ortalama Dolar kuru 1,53 seviyesinden 1,42’lere kadar
gerilemiştir.6

 Anılan 6 aylık süreç sonrasında, 2011 yılı başından itibaren piyasa payı 2010
yılında bir önceki yıla göre %75-80’den, %70-75’e gerileyen Trakya Cam, indirim
oranlarını arttırarak net fiyatlarını sabit tutmuş (6 mm camda ise düşürmüş), buna
karşılık Düzce Cam fiyat artırımına gitmiştir. Trakya Camın 2010 yılında … puanlık
piyasa payı kaybında Düzce Camın rekabeti ile Dolar kurunun7 1,5 düzeyinden 560
1,49’a gerilemesi etkili olmuştur.

 2011 yılında, ortalama Dolar kuru düzeyinin 1,49’dan, 1,64’e yükselmesine
karşın (Düzce Camın fiyat artırımına gitmesi üzerindeki etmenlerden biri olduğu
kanaati oluşmuştur), Trakya Cam net fiyatlarını arttırmayarak piyasa payı kayıplarının
bir kısmını telafi etmiştir. Nitekim 2011 yılı sonu için piyasa payı %70-75 olarak
öngörülmektedir.

 Söz konusu fiyat hareketleri neticesinde 2011 yılında Trakya Camın piyasa payı
artış göstermiştir. Düzce Cam ise piyasa girdikten itibaren yaklaşık bir buçuk yıllık 570
süre sonunda piyasa payının %15-20 düzeyine çıkacağını öngörmektedir. Her iki
teşebbüsün de piyasa payını arttırması, kurun etkisiyle ithalatın önemli ölçüde
gerilemesi ile mümkün olabilmiştir.

Yukarıda sunulan değerlendirmeler, tek başına fiyat hareketlerine ilişkin verilerin dahi
dışlayıcı seçici fiyat iddiasının mesnedinin bulunmadığını ortaya koymaktadır. Zira
seçici fiyatlama gerçekleştirdiği iddia edilen hâkim durumdaki teşebbüsün fiyatları
uzunca bir süre seçici fiyatlama yoluyla dışlayıcı etkiye maruz kaldığı ileri sürülen
rakibin altında seyretmiş, ancak ciddi bir piyasa payı kaybının etkisiyle söz konusu
teşebbüsün ıskonto oranlarını arttırması sonucunda fiyatlar rakibi ile aynı düzeye 580
gelebilmiştir. Bununla birlikte dışlayıcı davranışa maruz kaldığı ileri sürülen teşebbüs,
piyasaya girdiği tarihten itibaren bir buçuk yıllık kısa bir zaman dilimi içinde piyasanın
………. elde etmeyi beklemektedir.

Fiyat hareketlerinin yanı sıra Önaraştırma sürecinde elde edilen diğer bazı bilgi,
belge ve bulgular da dışlayıcı niyetle seçici fiyatlama uygulandığı iddiasının geçerlilik
taşımadığı savını desteklemektedir.

I.3.1.2.2. Yerinde İnceleme Sırasında Elde Edilen Bulgular Trakya Camın
Rekabetçi Saiklerle Hareket Ettiğini Ortaya Koymaktadır. 590

Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen, Trakya
Cam bünyesindeki yazışmalar, bilgi ve değerlendirme notları ve yönetime sunulan
raporlarda, teşebbüsün rakibi konumunda bulunan Düzce Cam ve ithalatçılara
yönelik rekabet stratejilerine ışık tutacak önemli bulgular elde edilmiştir.


6 TCMB EVDS’den alınan aylık ortalama kur rakamları.
7 TCMB EVDS’den alınan yıllık ortalama kur rakamları.
11-57/1477-533


15
Söz konusu belgeler Trakya Camın dışlayıcı niyetle seçici fiyatlama politikası izlemek
yerine rakibinin piyasa girmesi sonrasında kaybettiği piyasa payını geri kazanmaya
yönelik yoğun bir rekabetçi fiyatlama stratejisi izlediğini ortaya koymaktadır. Bu
noktada elde edilen belgeler tek tek ele alınmayacaktır. Bununla birlikte fiyatlama 600
politikası konusunda Trakya Camın niyetine ışık tutan ve aşağıda yer verilen bazı
önemli belgelerin ön plana çıkarılması yerinde olacaktır.

“Beş Yıllık Stratejik Plan İçinde Düzce Cam Değerlendirme Notu” başlıklı belgede;
Düzce Camın üretime geçmesi sonrasına ilişkin üç rekabet senaryosu
değerlendirilmiştir. Bunlardan birincisinde Düzce Camın piyasaya girmesinin
ardından Trakya Cam rekabet stratejisini değiştirmemekte, neticede piyasa payı
%80-85’den %70-75 seviyelerine gerilemektedir. İkinci senaryoda Trakya Cam,
rakibine karşı fiyat indirimleriyle rekabet etme yolunu seçmekte, böylece piyasa
payını %75-80’ler düzeyine tutabilmektedir. Üçüncü senaryoda ise …..ticari sır……. , 610
böylece …….. civarındaki piyasa payı korunmaktadır.

Burada altı çizilmesi gereken nokta, …..ticari sır……. önerilmesidir.

Bu doğrultuda, …..ticari sır……. . Ancak, yerinde incelemede elde edilen diğer bazı
belgelerden de anlaşıldığı üzere, Trakya Cam, …..ticari sır……. ikinci senaryoya
yönelmiş ve fiyat rekabeti yoluyla piyasa payını korumaya yönelik politikaları
uygulamaya koymuştur.

24.6.2010 tarihli Bilgi Notunda; rakip yerli üreticinin (Düzce Cam) fiilen piyasaya 620
girmesi, büyük düz cam üreticilerinin düşük fiyatlı ihracat politikaları ve yakın
dönemde devreye girecek yeni üretim tesisleri ile birlikte artan rekabete karşılık
olarak Trakya Camın rekabet gücünü arttıracak bazı tedbirlerin alındığı ifade
edilmektedir. Bu tedbirler; …..ticari sır……. .

“Düzcam Grubu Başkanlığı Onay Kağıdı” başlıklı belgede; …..ticari sır…….

“Düzcam Grubu Başkanlığı Onay Kağıdı” başlıklı belgede; …..ticari sır…….

“Düzcam Grubu Başkanlığı Onay Kağıdı” başlıklı belgede; …..ticari sır……. Söz 630
konusu belge, şikâyet başvurusunda dile getirilen bölgesel indirimler yoluyla seçici
fiyatlandırma iddiasına açıklık getirmesi bakımından önemlidir. Zira belge, bölgeler
bazında farklı fiyat uygulamalarının, dışlayıcı niyet yerine, bölgelerin piyasa yapısına
uygun olarak tespit edilen ve rekabet gücünün arttırılmasını hedefleyen bir stratejinin
parçası olduğunu ortaya koymaktadır.

“Düzcam Grubu Başkanlığı Onay Kağıdı” başlıklı belgede; …..ticari sır…….

Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında Düzce Camın fiilen
piyasaya girdiği tarih olan 2010 yılı Haziran ayı sonrasında Trakya Cam tarafından 640
izlenen fiyat stratejisinin dışlayıcı seçici fiyatlama davranışı olarak görülemeyeceği
kanaati oluşmuştur. Aksine, Trakya Camın, rakibin fiilen piyasaya girmesi sonrasında
izlediği politikalar, rekabetçi bir piyasada faaliyet gösteren aktörlerden beklenen
davranışlardır.

11-57/1477-533


16
Nitekim, söz konusu rekabetçi süreçte döviz kurlarındaki ciddi yükselme nedeniyle
ithal ürün fiyatlarının artmasına karşın, Trakya Camın net fiyatlarında ciddi bir artış
ortaya çıkmamıştır. Düzce Cam ise, Trakya Camın fiyat politikası karşısında,
fiyatlarını başlangıç seviyesine göre bir miktar yükseltmesine karşın, bu artışları,
döviz kurlarına nazaran sınırlı tutmuştur. Neticede Trakya Cam rekabet sürecinin 650
başında kaybettiği piyasa payının bir kısmını telafi etmiş, Düzce Cam piyasa payını
ciddi ölçüde arttırmış, döviz kurunun etkisiyle fiyatları yükselen ithal ürün miktarı
azalma kaydetmiş, anılan rekabet tüketici refahı üzerinde olumlu etki yaratmıştır.


J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca 660
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.







Full & Egal Universal Law Academy