Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-277 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 11-61/1629-568
Karar Tarihi : 14.12.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B.RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Canan KARAMANOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
D. DOSYA KONUSU: İşletimi ve mülkiyeti Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel
Müdürlüğüne (DHMİ) ait olan İzmir Adnan Menderes Havalimanı Mevcut Dış Hatlar
Terminal Binası ve mütemmimleri ile CİP ve İç Hatlar Terminal Binası ve
mütemmimlerinin, 5335 sayılı "Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 33. maddesi uyarınca, kiralanmak suretiyle işletme
hakkının TAV Havalimanları Holding A.Ş. (TAV)’ye devredilmesi işlemine izin verilmesi
talebi. 20
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.08.2011 tarih ve 6162 sayı ile giren DHMİ'nin ön
bildiriminde, dosya konusu işleme ilişkin ihale şartnamesi hakkında, 1998/4 sayılı “Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”
çerçevesinde Rekabet Kurulunun görüşü talep edilmiştir.
23.09.2011 tarih ve 5589 sayılı mesleki daire görüşü ile 29.09.2011 tarih ve 6792 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal eden DHMİ'nin görüşü dikkate alınarak, 13.10.2011 tarih ve 11-52/1307-M
sayılı karar ile konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmuş ve anılan İdare'ye
bildirilmiştir.
Takiben, DHMİ'nin, Kurum kayıtlarına 30.11.2011 tarih ve 8193 sayı ile giren, ihalede en yüksek 30
teklifi veren TAV’a ilişkin izin başvurusu üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun”un 7. maddesinin, 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ve 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 12.12.2011 tarih ve 2011-4-277/ ÖN-11-187.SY sayılı
Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 14.12.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-120.01.05/616 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-61 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, 4054 sayılı Kanun kapsamında izne tabi
olduğu belirlenen bildirim konusu işleme, aynı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hâkim durum
yaratılması veya bir hâkim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasına yol açmayacağından, izin verilmesinin uygun olacağı görüşüne yer verilmiştir. 40
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “havalimanı/havaalanı terminal
işletmeciliği hizmet pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “İzmir ili” olarak belirlenmiştir.
11-61/1629-568
2
G.2. Devre Konu Birim: İzmir Adnan Menderes Havalimanı
1987 yılında hizmete açılan İzmir Adnan Menderes Havalimanı, şehir merkezine 18 km
uzaklıktadır. Toplam 8.230.945 m²’lik alanda kurulu bulunan havalimanında 28.500 m² iç hatlar
ve 107.699 m² dış hatlar olmak üzere, toplam 136.199 m² büyüklüğünde, 9.000.000 yolcu/yıl
kapasiteli 2 yolcu terminali mevcuttur.
G.3. Devralması Muhtemel Taraf: TAV Havalimanları Holding A.Ş. 50
TAV, diğer TAV grubu şirketleriyle birlikte yurtiçinde ve yurtdışında havalimanı yapım, işletim ve
iyileştirme faaliyetleri yürütmektedir.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. İşlemin Niteliği ve 1998/4 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, önbildirimi yapılan, DHMİ’ye ait İzmir Adnan
Menderes Havalimanı Mevcut İç Hatlar Terminali, CIP ve mütemmimlerinin, kira sözleşmesinin
imzalanarak, İdare’nin teşkil ettiği heyet/heyetlerce devir teslimin yapıldığı tarihten 31.12.2032
tarihine kadar, Mevcut Dış Hatlar Terminal Binası ve mütemmimlerinin 10.01.2015 tarihinden,
31.12.2032 tarihine kadar kiralanması suretiyle işletilmesinin, imtiyaz devri niteliğini haiz ve
mer’i mevzuat çerçevesinde de özelleştirme olması sebebiyle, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. 60
maddesi kapsamında yer aldığı tespit edilmiştir.
Öte yandan, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesine göre, Kuruma ön bildirimde bulunulması
zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemleri Kurul iznine tabidir. Bu çerçevede,
13.10.2011 tarih ve 11-52/1307-M sayılı Kurul kararında ön bildirime tabi olduğu sonucuna
varılan başvuru konusu işlemin Kurul iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
G.4.2. İşlemin 2010/4 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
Bildirime konu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca, devralanın işlem neticesinde
hâkim duruma gelme veya mevcut hâkim durumunu güçlendirme imkânının olup olmadığı
yönüyle incelenmiştir.
İşlem taraflarının faaliyetlerinin yatay olarak çakıştığı, etkilenen pazar “havalimanı/havaalanı 70
terminal işletmeciliği hizmetleri”dir. İşlemin devralan tarafı olan TAV iştirakleri aracılığıyla, gerek
bildirime konu İzmir Adnan Menderes Havalimanı Mevcut Dış Hatlar Terminali, İstanbul Atatürk
Havalimanı ve Ankara Esenboğa gibi yurtiçi, gerekse yurtdışı havalimanlarında terminal
işletmeciliği yapmaktadır.
İzmir Adnan Menderes Havalimanı, iç hat ağırlıklı bir havalimanı olup, turizme ve belirli bir
sezona odaklı yapı sergilemediği için yakın bölgelerdeki diğer havalimanlarından gerek
hinterlant, gerekse talebi belirleyen faktörler açısından ayrışmakta ve “İzmir ili” coğrafi
bölgesindeki tek havalimanı olma özelliğini taşımaktadır. Bildirim konusu işlem, özelleştirme
öncesi tekel olarak yürütülen terminal işletmeciliği faaliyetlerinin bir özel sektör teşebbüsüne
devredilmesinden ibaret olup; ilgili coğrafi pazar dikkate alındığında, özelleştirme işlemi 80
sonrasında pazar yapısında oyuncu sayısı ve yoğunlaşma oranı açısından bir değişiklik
olmayacağı görülmektedir.
Taraflar arasında imzalanacak “Kiralama Sözleşmesi”nden, TAV’ın, işletmede, tamamen
DHMİ’nin gözetim ve denetimi altında yönetim, sorumluluk ve yetki üstlenebileceği; iç ve dış hat
yolcu servis ücretinin tarife tespitinin İdare tarafından yapılacağı; Sözleşme’de kiracıya tahsis
edileceği belirtilen diğer gelirlere ilişkin ücret tarifeleri için, İdare’nin uluslararası
havalimanlarında uyguladığı ücret tarifesinin esas alınacağı ve tarifede yer almayan kalemler
için kiracının kendi oluşturacağı tarifenin de İdare’nin onayına bağlı olacağı anlaşılmaktadır.
11-61/1629-568
3
Dolayısıyla, özelleştirme sonrasındaki yapıda, TAV idari otorite olan DHMİ’nin sıkı gözetimi
altında faaliyet gösterecektir. 90
Öte yandan, bildirimde, devralma işlemi sonrasında iç ve dış hatlarda yaratılacak kapasitenin
istihdam açısından bölgeye katkısının olacağı, TAV’ın hâlihazırda işlettiği İzmir Adnan
Menderes Havalimanı Mevcut Dış Hatlar Terminali ile işlem sonucunda devralınacak “İç Hatlar
Terminali” faaliyetlerinin birlikte yürütülmesinin etkinlik doğuracağı, buna benzer etkilerin
İstanbul Atatürk ve Ankara Esenboğa havalimanlarında görüldüğü ve transfer yolcu sayısında
büyüme kaydedildiği açıklanmıştır.
Kamu tekelindeki mal ve hizmet üretimine ilişkin ekonomik faaliyetlerin özelleştirme yoluyla
devredilmesi işlemlerinde, oyuncu değişikliği yaşanmakla birlikte, mevcut yapı (tekel)
korunmaktadır. Söz konusu stratejilerin arkasındaki unsur, daha çok devletin oyuncu olarak
pazarda yer almak istememesi ve/veya mal ve hizmet üretiminin özel sektör tarafından daha 100
etkin bir şekilde yerine getirileceği düşüncesidir. Bu tür özelleştirme işlemleri sonrasında,
pazarda rekabet ortamı oluşturulamamakta; ancak özelleştirmeye konu unsurun ihale yöntemi
yoluyla devredilmesi halinde satışa yönelik rekabet ortamı yaratılmaktadır. Dolayısıyla, söz
konusu işlemlerde önemli olan, ihalenin mümkün olduğu kadar rekabetçi geçmesini sağlamaktır.
Bu bilgiler doğrultusunda, bildirime konu işlem sonrasında, pazardaki rekabet koşulları
açısından olumsuz bir değişim yaşanmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. İşletimi ve mülkiyeti DHMİ'ye ait olan İzmir Adnan Menderes Havalimanı Mevcut Dış Hatlar
Terminal Binası, Mütemmimleri ile CİP ve İç Hatlar Terminal Binası ile Mütemmimlerinin 110
kiralanmak suretiyle işletme hakkının TAV Havalimanları Holding A.Ş.’ye devredilmesi işleminin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki
Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna,
2. Adı geçen teklif sahibi tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda
hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesinde
sakınca olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 120
Full & Egal Universal Law Academy