Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-324 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-64/1691-598
Karar Tarihi : 29.12.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖR : Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :-Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ERGÜN, Av. Gizem GÖKER,
Ayşe GÜNER 20
Büyükdere Caddesi No: 127 Astoria A Kule Kat: 6-26-27
34394 Esentepe / İstanbul
D. DOSYA KONUSU: Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.’nin SAB Miller
Plc.’nin Rusya ve Ukrayna’daki iştiraklerinin %100’ünü devralması ve SAB
Miller Plc’nin de Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.’nin %24’ünü
devralarak bu teşebbüs üzerinde ortak kontrol kurulması işlemine izin verilmesi
talebi.
E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 12.12.2011 tarih ve 8430 sayı 30
ile giren ve en son 23.12.201 tarih ve 8792 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile
2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
29.12.2011 tarih ve 2011-3-324/Öİ-11-382.HC sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme
Raporu, 29.12.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-120.01.05/482 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 29.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da özetle;
(i) SAB Miller Plc.’nin Rusya ve Ukrayna’daki iştiraklerinin Anadolu Efes Biracılık 40
ve Malt Sanayi A.Ş tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunmaması nedeniyle Rekabet Kurulu tarafından değerlendirilmesine yer olmadığı,
(ii) SAB Miller Plc.’nin iştiraki SAB Miller Investco’nun Anadolu Efes Biracılık ve
Malt Sanayi A.Ş.’nin % 24 oranında hissesini devralarak bu teşebbüs üzerinde ortak
kontrol kurulması işleminin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu ve
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca bir hâkim durum yaratılması veya mevcut
hâkim durumun güçlendirilmesi söz konusu olmadığından işleme izin verilmesi
gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 50
11-64/1691-598
2
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1.Taraflar
G.1.1. Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayii A.Ş.(Anadolu Efes)
Yazıcılar Holding A.Ş (Yazıcılar), Özilhan Sınai Yatırım A.Ş (Özilhan) ve Anadolu
Endüstri Holding A.Ş.(AEH)’den oluşan Anadolu Grubu’nun içecek sektöründeki
faaliyetlerini yürüten Anadolu Efes iştirakleri ve bağlı ortaklıkları ile Türkiye, Rusya,
Bağımsız Devletler Topluluğu, Güneydoğu Avrupa ve Orta Doğu’da bira, malt ve 60
alkolsüz içecek üretimi ve pazarlamasını gerçekleştirmektedir. Yurtiçindeki satış ve
dağıtım faaliyetlerini Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. yurtdışındaki satış ve
dağıtım faaliyetlerini Hollanda’da kurulu iştiraki Efes Breweries International
N.V.(EBI) kanalıyla gerçekleştiren Anadolu Efes meşrubat sektöründe de Coca-Cola
İçeçek A.Ş.’nin en büyük hissedarı olarak yer almaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; Anadolu Efes’in 2010 yılı net satışlarının, ……
TL’lik kısmı bira satışından olmak üzere, …….. TL, aynı dönem için Yazıcılar’ın ……
TL, Özilhan’ın …… TL, AEH’nin(Yazıcılar’a konsolide) ……. TL olduğu anlaşılmıştır.
70
G.1.2. SAB Miller Plc(SAB Miller)
SAB Miller Grubu’nun ana şirketi olan SAB Miller, 40’tan fazla ülkede bira üretimi ve
75’in üzerinde ülkede de dağıtım ve pazarlama yapan küresel bir şirkettir. Londra ve
New York borsalarında işlem gören şirketin önemli hissedarları arasında % 27,39’luk
payla Altria Group ve % 14,98’lik payla Bevco Ltd yer almaktadır. SAB Miller Plc’nin
Türkiye’de herhangi bir bağlı ortaklığı bulunmamakla birlikte, Anadolu Efes SAB
Miller Plc’nin %100 iştiraki olan Miller Brewing International Inc.’in lisanslı ürünü
“Miller Genunie Draft” markasını Türkiye’de üretip pazarlamasını
gerçekleştirmektedir. 80
Dosya mevcudundan, SAB Miller Grubu’nun 31 Mart 2011’de sona eren mali yılı net
satışlarının …… ABD Doları olduğu, SAB Miller’in belirtilen dönemde yukarıda anılan
lisans sözleşmesi çerçevesinde ……ABD Doları gelir elde ettiği anlaşılmıştır.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların meşrubat sektöründe de faaliyeti bulunmakla birlikte bu alan devralma 90
işlemi dışında tutulmuştur. İşlem taraflarının faaliyet yürüttüğü bira ürünü, alkollü
içkiler için temel ayrım olan fermente içkiler ve distile içkiler ayrımında şarap ile
birlikte fermente içkiler kategorisinde yer almaktadır. Fiyatı ve içerdiği alkol oranın
düşük olması, kullanım amacı ve şeklinin diğer fermente içki kategorisi olan şaraptan
farklılık arz etmesi biranın tek başına bir ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilmesini
gerektirmektedir. Bu çerçevede, dosya konusu işlem açısından ilgili ürün pazarı, “bira
pazarı” olarak belirlenmiştir.
100
11-64/1691-598
3
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İnceleme konusu işlem bağlamında rekabet koşullarının tüm Türkiye’de homojen
olduğu değerlendirildiğinden ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti” olarak tespit
edilmiştir.
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. Devralma İşlemi ve 2010/4 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme
110
Başvuru konusu işlem, taraflar arasında bir dizi karşılıklı hisse devrini öngören
basamaklı bir işlemdir.
Buna göre, (i) SAB Miller’in Rusya’daki Sabmiller Rus LLC şirketi ile % 89 oranında
hissesi Anadolu Efes’in Hollanda’daki bağlı ortaklığı Efes Breweries International N.V
kanalıyla, % 11 oranında hissesi ise Anadolu Efes’in Almanya’daki % 100 iştiraki
Euro Asian kanalıyla; SAB Miller Plc’nin Ukrayna’daki PSJC Miller Brands şirketinin
Euro Asian kanalıyla Anadolu Efes tarafından devralınması, (ii) Anadolu Efes’in
sermaye artırımına giderek ihraç edeceği ve şirket sermayesinin %24’üne denk gelen
hissesinin SAB Miller’in iştiraki olan SAB Miller Investco tarafından devralınması 120
öngörülmektedir. Ayrıca SAB Miller’in Kazakistan’daki iştirakinin de devralınması için
Anadolu Efes’e bir opsiyon tanınmaktadır.
Yukarıda yer verilen ve (ii) bendinde yer alan işlem, 4054 sayılı Kanun
kapsamındadır. (i) bendinde yer alan işlem ise, Türkiye’de gerçekleşmemesi ve
Türkiye’de ilgili ürün pazarına öngörülebilir/ölçülebilir bir etkisi olmaması nedeniyle
4054 sayılı Kanun’un 2. maddesi çerçevesinde bir işlem değildir.
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde kontrolde kalıcı
değişiklik meydana getirecek hükümlere; 3. fıkrasında ise bağımsız bir iktisadi 130
varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirebilecek bir ortak girişim
oluşturulmasına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
Anadolu Efes’in %24 oranında hissesinin SAB Miller Investco tarafından
devralınmasının Anadolu Efes üzerinde kalıcı bir kontrol değişikliğine neden olup
olmadığı belirlenmelidir. Anadolu Efes’in işlem öncesi ve sonrası ortaklık yapısına
Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1 Anadolu Efes’in İşlem Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı
İşlem Öncesi Anadolu Efes Ortaklık Yapısı İşlem Sonrası Anadolu Efes Ortaklı Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%) Hissedar Hisse Oranı (%)
Yazıcılar 30,90 Anadolu Grubu 42,80
Özilhan 17,50 SAB Miller Investco 24,00
AEH 7,8 Halka Açık 33,20
Halka Açık 43,8
Toplam 100 Toplam 100,00
Kaynak : Bildirim Formu 140
Yazıcılar, Özilhan ve AEH’yi ifade eder.
Bu verilerden hareketle Anadolu Grubu’nun hala Anadolu Efes’in en büyük hissedarı
olarak kalmaya devam ettiği, SAB Miller Investco’nun teşebbüsün kontrolünü
sağlayacak bir hisse oranına sahip olmadığı ve halka açıklık oranında azalma
yaşandığı kanısına varılmıştır.
11-64/1691-598
4
Bununla birlikte, taraflar arasındaki İlişki Sözleşmesi’nin ekinde “Azınlık Koruma
Konuları” düzenlenmiştir. Anılan “Azınlık Koruma Konuları”nı Anadolu Efes CEO ve
CFO’sunu atama ve azletme, borç sermaye oranı politikasında herhangi bir değişiklik
yapma, devir işlemi konusu dışında tutulan Anadolu Efes’in Coca-Cola İçeçek A.Ş 150
vasıtasıyla elde ettiği gelirler/giderler dışında kalan önceki mali yıl net gelirinin %
..’sini aşan sermaye giderlerine ilişkin kararlar, bir Anadolu Efes Grubu üyesinin …
milyon ABD Dolarını aşan devralma işlemleri, Anadolu Efes’in kuruluş belgelerinde
yapılan önemli bir değişiklik, Anadolu Efes’in sermaye artırımı, Anadolu Efes’in veya
bir Anadolu Efes Grubu üyesinin infisahı, tasfiyesi, yeniden örgütlenmesi, grup içi
işlemler dışında Anadolu Efes’i veya Anadolu Efes Grubu üyesini kapsayan bir
birleşme veya konsolidasyon, Anadolu Efes tarafından Anadolu Efes grubu dışında
bir kişiye menkul kıymet ihraç etmesi şeklinde örneklemek mümkündür. Burada yer
verilen unsurların bir teşebbüsün idaresinde stratejik olarak nitelenebilecek unsurlar
olduğu kanaatine varılmıştır. 160
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, SAB Miller Investco’nun Anadolu Efes
yönetiminde yukarıda stratejik olarak nitelenen koruma konuları ile ilgili olarak ortak
bir kontrole sahip olduğu kanaatine varılmıştır. Ancak bu nokta, Anadolu Endüstri
Holding’in SAB Miller Investco’dan A grubu hisse devralmasını düzenleyen “SAB
Miller Investco Hissedarlık Sözleşmesi”nde yer verilen düzenlemelerin SAB Miller
Investco’nun Anadolu Efes üzerinde sahip olduğu tespit edilen ortak kontrolünü
ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anadolu Efes’in piyasada işlem öncesinde de önemli bir pazar başarısına sahip bir 170
teşebbüs olduğu dikkate alındığında, salt ana şirketlerin faaliyetlerini yürüten bir
teşebbüs konumunda bulunmayacağı, sahip olduğu finansal güç, mal varlığı ve insan
kaynağı ile ana şirketlere bağımlı olarak hareket etmesinin makul karşılanacak bir
durum olmadığı, teşebbüsün süreklilik arz edecek bir şekilde bağımsız faaliyet
yürütme kapasitesine sahip olacağı kanaatine varılmıştır.
Tam fonksiyonel bir ortak girişimin unsurlarından olan koordinasyon riski de
değerlendirilmiş ve Anadolu Grubu’nun Anadolu Efes dışında bira pazarında
doğrudan ya da dolaylı bir başka şirketinin olmaması, benzer şekilde SAB Miller’in de
Türkiye bira pazarında faaliyet gösteren bir iştirakinin bulunmamasının bu riski 180
ortadan kaldırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dolayısıyla söz konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında bir
devralmadır. 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde öngörülen ciro eşikleri
aşıldığından işlem izne tabidir.
G.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi Açısından Değerlendirme
2010 yılında toplam 1.027.853.000 litre bira üretimi yapılan Türkiye’de çok uzun bir
süredir iki ana oyuncunun yer aldığı duopolistik bir pazar yapısı söz konusudur. 190
Dosya mevcudundan; 2008-2010 döneminde pazarda yer alan teşebbüslerin satış
miktarlarından bira pazarında Anadolu Efes ve Tuborg’un neredeyse pazarın
tamamını oluşturduğu anlaşılmaktadır.
11-64/1691-598
5
Tablo 2’de bu iki teşebbüsün kapalı satış ve açık kapalı tüm noktalardaki pazar
paylarına yer verilmektedir.
Tablo 2 Anadolu Efes ve Tuborg’un Pazar Payları
Kapalı Satış Noktaları Pazar Payı(%) Tüm Noktalar Pazar Payı (%)
2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011
Efes
Tuborg
Kaynak: Bildirim Formu 200
İşlemin diğer tarafı SAP Miller’ın ise Türkiye’de herhangi bir doğrudan satışı
olmadığından pazar payı “0” dır. Teşebbüs Türkiye’de 2000 yılından itibaren “Miller
Genunie Draft” markalı ürünün üretim ve pazarlanmasını zaten Anadolu Efes ile
yaptığı lisans sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirmektedir. Bu ürünün ise Anadolu
Efes’in 2010 yılı pazar payı içinde %...’lık bir oranı vardır. Dolayısıyla işlem
sonrasında Anadolu Efes’in pazar payında herhangi bir artış söz konusu
olmayacaktır.
Anadolu Efes’in hâkim durumda olduğu geçmişte alınan Kurul kararlarında ifade
edilmiştir. 210
Anılan İlişki Sözleşmesi’nin 14. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü
düzenlenmiştir. Türkiye dışındaki bir alanda, teşebbüsler arası bir anlaşma ile
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesinin, Türkiye’ye etkisi bulunmaması kaydıyla,
Kurul tarafından değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte söz
konusu yasak Türkiye açısından ele alındığında, doğrudan ilgili, gerekli ve makul
olduğu, sözleşme hükümlerine göre zaten mutlak bir nitelik taşımadığı dolayısıyla
yan sınırlama olarak kabul edilebileceği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ 220
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- SAB Miller Plc’nin Rusya ve Ukrayna’daki iştiraklerinin Anadolu Efes Biracılık ve
Malt Sanayi A.Ş tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunmadığına,
2- SAB Miller Plc.’nin iştiraki SAB Miller Investco’nun Anadolu Efes Biracılık ve Malt
Sanayi A.Ş.’nin % 24 oranında hissesini devralarak bu teşebbüs üzerinde ortak
kontrol kurulması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye 230
dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy