Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-02/69-15

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-3-171 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 12-02/69-15
Karar Tarihi : 19.01.2012

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI,
Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara

D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ
ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde “varlık satışı”
yöntemiyle özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)’nın Kurum kayıtlarına
09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren yazısında; ÖİB tarafından 1998/4 sayılı
“Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve 30
Esaslar Hakkında Tebliğ”in 6. maddesi uyarınca Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.
(Türkşeker)’ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir
bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihalenin
sonuçlanması sonrasında Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) karar taslağında yer alması
uygun görülen teklif sahiplerinden ikisi hakkında karar tesis edilmesi talebinde
bulunulmuştur.

Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren ve en son 04.01.2012 tarih ve 80
sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan 40
inceleme sonucu düzenlenen 13.01.2012 tarih ve 2011-3-171/ÖN-12-263.BB sayılı
Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Portföy B grubu şeker fabrikalarının “varlık satışı”
yöntemi ve ihale usulüyle özelleştirilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,
2- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hakkında nihai izin kararı talep edilen ilk iki
teklif sahibi olan Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu ve Siyahkalem Müh. İnş. San. ve Tic.
Ltd. Şti.’nden herhangi birinin özelleştirmeye konu fabrikaları devralmasının 4054 sayılı 50
Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına veya mevcut bir hakim
12-02/69-15
2
durumun güçlendirilmesine yol açmayacağı, dolayısıyla her iki teşebbüs açısından da
devre konu işleme izin verilebileceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Özelleştirme Süreci

ÖYK’nın 20 Aralık 2000 tarih ve 2000/92 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınan 60
Türkşeker’in bu süreçteki ilk özelleştirme işlemi 2004 yılında gerçekleştirilmiştir.
Türkşeker’in özelleştirilme süreci zaman zaman sekteye uğradığından ÖYK, 12.08.2008
tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Türkşeker’i yeniden özelleştirme programına alarak
teşebbüse ait fabrikaların portföy grupları halinde özelleştirilmesine ve fabrikaları satın
alan teşebbüse Şeker Kurulu tarafından belirlenecek toplam şeker kotası çerçevesinde en
az 5 yıl şeker üretme şartı getirilmesine karar vermiştir.

ÖYK kararı ile belirlenen coğrafi portföy grupları şu şekildedir:
- Portföy A: Kars, Erciş, Ağrı, Muş ve Erzurum fabrikaları,
- Portföy B: Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan fabrikaları, 70
- Portföy C: Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba fabrikaları,
- Portföy D: Bor, Ereğli ve Ilgın fabrikaları,
- Portföy E: Uşak, Alpulu, Burdur, Afyon ve Susurluk fabrikaları,
- Portföy F: Eskişehir ve Ankara fabrikaları.

12.06.2008 tarih ve 08-39/512-M sayılı Kurul kararı ile Portföy A, Portföy B ve Portföy
C’nin özelleştirilmesi işlemine herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt
getirilmesine gerek olmadığına karar verilmiştir.

ÖİB tarafından Portföy B özelleştirilmesine yönelik olarak Kurumumuza yapılan ön bildirim 80
sonucunda 01.10.2009 tarih ve 09-43/1129-M sayılı Kurul kararı ile bahse konu işleme
yönelik herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek
olmadığı sonucuna varılmıştır. Söz konusu portföyün ihale koşullarını belirleyen “İhale
Şartları Belgesi”nin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle ÖİB aleyhine Danıştay 13.
Dairesinin 2009/6778 E. sayılı dosyasında açılan davada 12.01.2010 tarihli karar ile dava
konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu ihale daha sonra iptal
edilmiştir.

ÖİB’nin, 08.07.2011 tarih, 5027 sayılı yazısında; Elbistan, Elazığ, Erzincan ve Malatya
şeker fabrikalarının (Portföy B) grup halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmek üzere 90
ihale hazırlıklarına başlandığı belirtilmiş, konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü’nün
alınmasını teminen 1998/4 sayılı Tebliğ uyarınca ön bildirimde bulunulmuştur.

Söz konusu ön bildirime ilişkin mesleki daire görüşünde; Portföy B şeker fabrikalarının
varlık satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemi ile ilgili olarak herhangi bir ön koşul veya bir
kısıt getirilmesine gerek olmadığı ifade edilmiş ve ÖİB de mesleki daire görüşüne iştirak
etmiştir. Bu süreç sonrasında Kurul tarafından, “bahse konu işlem ile ilgili bu aşamada
herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı, ancak
alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca yapılacak
değerlendirmede 4054 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar 100
belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği veya devre izin
verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüsün/teşebbüslerin
bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu”
12-02/69-15
3
yönündeki görüşün ÖİB’ye bildirilmesine 17.08.2011 tarih ve 11-45/1046-M sayı ile karar
verilmiştir.

ÖİB tarafından tüm teklif sahiplerinin müştereken katılımı ile 29.11.2011 tarihinde yapılan
“nihai pazarlık görüşmesi” neticesinde, ÖYK karar taslağında yer alması uygun görülen
teklif sahiplerinden Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu (Kolin-Limak) ve Siyahkalem
Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Siyahkalem) hakkında Rekabet Kurulunun nihai 110
kararı talep edilmektedir.

G.2. İlgili Pazar

G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler

G.2.1.1. Genel Olarak

Tatlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar; pancar ve kamıştan
üretilen sakaroz kökenli şekerler; mısır, buğday, patates gibi nişasta içeren 120
hammaddelerden elde edilen nişasta bazlı şekerler (glikoz, izoglukoz- fruktoz) ve sakarin,
aspartam, asesulfam-K gibi sentetik tatlandırıcılardır.

Şeker sektörü, tarıma dayalı yapısı, arzdaki istikrarsızlık ile ekonomik ve sosyal endişeler
nedeniyle çoğu ülkede düzenlenmeye tabidir. Bu düzenlemeler üretim ve arzın kontrolü,
üretici, işleyici, tüketici fiyatlarına müdahaleler, ithalat kotaları ve korumaları ile ihracat
kontrolü ve teşvikleri şeklinde olabilmektedir.

Üretim ve arz istikrarı sağlanması amacıyla Şeker Kuruluna şeker üreticisi teşebbüslere
kota tahsis etme yetkisi verilmiştir. Türkiye’de tatlandırıcı sektörü bünyesinde yedi pancar 130
şekeri üreticisi ile beş nişasta bazlı şeker üreticisine kota tahsisi1 yapılmaktadır. Kota
uygulaması sonrasında, özellikle 90’lı yıllarda yaşanan ithalat riski veya yüksek miktarda
stok gibi sorunların artık yaşanmadığı görülmektedir. Kota tahsisi yapılan şirketlerin toplam
üretim kapasitesi 2010-2011 yılı itibarıyla 4.137.000 ton/yıl olup bunun 3.147.000 tonu
pancar şekeri üreticilerine, 990.000 tonu ise nişasta bazlı şeker üreticilerine aittir.

Türkiye’de pancar şekeri üreticilerine ait fabrika ve kapasitelere Tablo 1’de yer
verilmektedir.

Tablo 1– Pancar Şekeri Üreticileri 140
Pancar Şekeri Üreticileri Kontrol Fabrika Sayısı
Şeker Üretim
Kapasitesi
(ton/yıl)
Toplam Kapasite
İçindeki Payı(%)
Türkşeker Kamu 25 (…..) 60-65
Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 (…..) 10-15
Konya Şeker Fabrikası (…..) 5-10
Çumra Şeker Fabrikası (…..) 5-10
Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 (…..) 10-15
Kayseri Şeker Fabrikası (…..) 5-10
Boğazlıyan Şeker Fabrikası (…..) 0-5
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 (…..) 0-5
Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 (…..) 0-5
Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel 1 (…..) 0-5

1 4634 sayılı Kanun ile nişasta bazlı şeker üretimi kontrol altına alınarak, pancar ve şeker üretiminin zarar görmesini ve
küçülmesini engelleme; pancar üreticisinin arazisini ve fabrikaların kapasitelerini gereği gibi kullanabilmeleri
öngörülmektedir. Bu kapsamda nişasta kökenli şekerler için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının %
10'unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, % 50’sine kadar artırmaya veya eksiltmeye yetkilidir.
12-02/69-15
4
Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. Özel 1 (…..) 0-5
TOPLAM 33 (…..) 100


Şeker üreticilerine 2010/2011 pazarlama yılında tahsis edilen kota miktarları ve bu
üreticilerin üretim/satış bilgileri ve pazar paylarına Tablo 2’de yer verilmiştir.


Tablo 2– Pancar Şekeri Üretim/Satış Verileri (2010/2011 Pazarlama Yılı)
Pancar Şekeri Üreticileri
2009/2010
Tahsis Edilen
Kota(Ton)
Üretim (Ton) Yurt İçi Satış (TL) Pazar Payı(%)
Türkşeker (…..) 1.307.123 (…..) 50-55
Portföy A 113.415 (…..) 0-5
Portföy B 101.058 (…..) 0-5
Portföy C 308.186 (…..) 10-15
Portföy D 395.420 (…..) 10-15
Portföy E 236.320 (…..) 10-15
Portföy F 152.724 (…..) 10-15

Adapazarı Şeker Fabrikası (…..) (…..) (…..) 0-5
Amasya Şeker Fabrikası (…..) (…..) (…..) 0-5
Kayseri Şeker (…..) (…..) (…..) 15-20
Konya Şeker (…..) (…..) (…..) 15-20

Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..) (…..) (…..) 0-5
Keskinkılıç Şeker (…..) (…..) (…..) 5-10
TOPLAM (…..) (…..) (…..) 100


Türkiye’de özel statüde faaliyet gösteren şeker fabrikalarının sermaye yapısına aşağıda 150
yer verilmiştir.

Tablo 3- Türkiye'de Özel Statüdeki Pancar Şekeri Şirketlerinin Sermaye Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (C Grubu) (…..)
Kiler Holding A.Ş. (C Grubu) (…..)
Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (D Grubu) (…..)
Kiler Holding A.Ş. (D Grubu) (…..)
Kütahya Pancar Kooperatifi (D Grubu) (…..)
Şahıslar (…..)
Kütahya Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000
Şahıslar (Keskinkılıç Ailesi) (…..)
A1 Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (…..)
Erciyes Yağ Sanayi A.Ş. (…..)
Keskinkılıç Gıda
San. ve Tic. A.Ş.
TOPLAM 100,000
Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Şekerbank T.A.Ş. (…..)
Turhal Şeker Fab. Mens. Para Birk. Yardım
Sandığı
(…..)
Amasya Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000
Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (…..)
Pankobirlik (…..)
Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. (…..)
Kayseri Şeker
Fabrikası A.Ş.
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..)
12-02/69-15
5
Beta Ziraat ve Ticaret A.Ş. (…..)
Pancar Motor A.Ş. (…..)
TOPLAM 100,000
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Anadolu Birlik Holding A.Ş. (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Akşehir-Ilgın Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Şekerbank T.A.Ş.Personeli Munzam (…..)
Pankobirlik (…..)
Şahıslar (…..)
Konya Şeker
Sanayi ve Ticaret
A.Ş.
TOPLAM 100,000
Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..)
Şahıslar (…..)
Adapazarı Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000

G.2.1.2. Şeker Mevzuatı

Türkiye’de şeker rejimini düzenleyen 4634 sayılı Kanun’un 7. maddesi gereğince Şeker
Kurumu kurulmuş, pancar alım fiyatlarının ve şeker satış fiyatlarının belirlenmesinde devlet
müdahalesi azaltılmış ve şeker üretim ve arzında kota uygulamasına geçilmiştir. Bu
çerçevede şeker ürünü için üç farklı kota belirlenmiştir. 4634 sayılı Kanun’un 2. 160
maddesinde A kotası “Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara
verilebilen şeker miktarı”, B kotası “A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik
payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı” ve C kotası ise “A ve B kotaları
dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla
temin edilen ham ve beyaz şeker” olarak tanımlanmaktadır.

Kotaların belirlenmesi, tahsisi, iptali ve transferi gibi hususlara ilişkin daha ayrıntılı
düzenlemeler ise 01.04.2002 tarih ve 24713 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlülüğe giren “Şeker Kotalarının Düzenlenmesine İlişkin Yönetmelik”te yer almaktadır.
Yönetmeliğin “Kotaların Tespiti” başlıklı 4. maddesine göre sektörde faaliyet gösteren tüm 170
özel ve kamu şirketlerinin A ve B kotaları, yurt içi şeker talebi, fabrikaların işleme ve şeker
üretim kapasiteleri dikkate alınarak müteakip beşer yıllık dönemler için her yıl en geç 30
Haziran tarihine kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenmektedir. Bu sayede şeker
üretiminin orta vadede planlanması ve piyasaya istikrarlı şeker arzının temini
sağlanmaktadır. Yönetmeliğin diğer maddelerinde şeker piyasasının işleyişine ilişkin
düzenlemelere yer verilmiştir.

Kotaların hesaplanmasında; elverişsiz iklim koşulları nedeniyle yeterli hammadde temin
edilememesi ya da kapasite kaybına neden olan diğer etkilerden kaynaklanan sapmaların
asgariye indirilmesi ve fabrikalara gerçek performanslarına uygun kota tahsisinin 180
sağlanması amacıyla, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük
işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanlarının esas alınması
öngörülmüştür. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini
artırabilmeleri için de kota temin edilmesi zorunluluğu bulunmakta olup, bu düzenlemelerle
sektörün talep projeksiyonları paralelinde sağlıklı büyümesinin ve atıl kapasitenin
önlenmesinin amaçlandığı belirtilmektedir.

4634 sayılı Kanun’un hammadde ve şeker fiyatlarına ilişkin 5. maddesine göre, şeker
pancarı alım fiyatının temelde üretici ile mutabık kalınmak suretiyle arz ve talebe göre
belirlenmesi öngörülmüşse de, Şeker Kurulunun 28.06.2002 tarih ve 24799 sayılı Resmi 190
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği”ne
12-02/69-15
6
göre, fiyatın belirlenmesinde “yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya
pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi” de dikkate alınacaktır. Pancar alım fiyatının
belirlenmesi, her ne kadar üreticiler ve fabrika işleten gerçek/tüzel kişiler arası mutabakata
bırakılmışsa da, mutabakatın sağlanamadığı hallerde, taraflardan herhangi birinin talebi
üzerine Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle, mevzuatta
öngörülen fiyat parametrelerine uygun bir biçimde fiyat tespiti mümkündür. Dolayısıyla fiyat
konusundaki düzenleme, ancak taraflar arası mutabakat sağlanamadığı takdirde devreye
girmektedir.
200
Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği’nin bir başka önemli düzenlemesi olan
“Hammadde Temini” başlıklı 4. maddesine göre Şeker Kurulu tarafından şirketlere veya
fabrikalara tahsis edilen kotaların üretim garantisi için gerekli şeker pancarı, Şeker
Kurulunca belirlenen ekim alanlarından sözleşmeli tarım suretiyle temin edilir. Şirketler
veya fabrikalar, Şeker Kurulunca kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışından
Şeker Kurulundan izin almaksızın pancar temin edemezler.

Şeker satış fiyatlarının belirlenmesi ise teşebbüslere bırakılmıştır. Fakat maliyetler, dünya
borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususların da dikkate
alınması öngörülmüştür. 210

G.2.2. İlgili Ürün Pazarı

Konuya ilişkin geçmişte alınan Kurul kararlarında olduğu gibi ilgili ürün pazarları
hammadde alım pazarı olan “şeker pancarı” ve nihai ürün pazarı olan “şeker pazarı” olarak
belirlenmiştir.

Diğer yandan, şeker üretiminin yan ürünleri olan şeker üretimi sırasında, şekerli suyun
buharlaştırılması ve şekerin kristalleştirilmesi neticesinde geriye kalan, koyu kahverengi,
akıcı pekmez kıvamındaki tatlı madde olan melas ve küspeye ayrıca yer vermek 220
gerekecektir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniyle, yüksek enerji
taşıyan, protein varlığı yüksek bir yemdir. Her yıl toplam işlenen pancarın %3-4’ü kadar
melas üretimi yapılmaktadır. Melas; alkol, maya ve yem sanayinde temel hammadde
durumundadır; ayrıca ilaç sanayinde de az miktarda kullanılmaktadır. Bu çerçevede her ne
kadar melas ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecekse de, özelleştirme işlemi
sonrasında ilgili teşebbüslerin pazar payları pancar şekeri paylarına paralel olacağından,
ayrı bir değerlendirme yapılması gerekli görülmemiştir. Benzer şekilde küspenin hayvan
yemi olarak kullanılması sebebiyle oldukça fazla sayıda alternatifi vardır. Bu nedenle
küspe de tek başına ayrı bir pazar olarak değerlendirilmemiştir.
230
G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

Şeker pancarı ve şeker pazarı için iki ayrı coğrafi pazar tanımı yapılmıştır. Şeker için
coğrafi pazar olarak Türkiye esas alınabilecekken, şeker pancarında bölgesel alım
yapılıyor olması ve Şeker Kurumunun her şeker fabrikasının şeker pancarı alımı
yapabileceği bölgeleri belirleyen düzenlemeleri nedeniyle, alım pazarındaki coğrafi pazar
“Portföy B’de yer alan fabrikaların alım yapabildikleri bölgeler” olarak belirlenmiştir. Nihai
ürün olan şeker içinse, şekerin tüm Türkiye’de satılmasının önünde herhangi bir fiziki ya da
hukuki engel bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye”dir.
240



12-02/69-15
7
G.3. Taraflar

G.3.1. Özelleştirmeye Konu Varlık

ÖYK, Türkşeker’e ait şeker fabrikalarının coğrafi bazlı portföy grupları halinde bir bütün
olarak varlık satışı suretiyle özelleştirilmesine ve coğrafi bazlı portföy gruplarından Portföy
B’nin Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarını içerecek şekilde 250
belirlenmesine 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayı ile karar vermiştir.

Tablo 4- Portföy B’nin Üretim Kapasitesi ve Toplam Kapasite İçindeki Payı
Fabrika Şeker Üretim Kapasitesi (ton/yıl) Toplam Kapasite İçindeki Payı (%)
Portföy B (…..) 5-10
Elazığ (…..) 0-5
Malatya (…..) 0-5
Erzincan (…..) 0-5
Elbistan (…..) 0-5

Portföy B içerisinde yer alan şeker fabrikaları ve fabrikaların son üç yıla ait şeker üretim
miktarları, yurtiçi satışları ve pazar paylarına Tablo 5’te yer verilmiştir.

Tablo 5- Portföy B Şeker Fabrikalarının Üretim Miktarı ve Satışları
Pazar Payı (%) 2008/2009 2009/2010
2008/2009 2009/2010 Şeker
Fabrikası Üretim
(Ton)
Net Satışlar
(Bin TL)
Üretim
(Ton)
Net Satışlar
(Bin TL) Üretim
Net
Satışlar Üretim
Net
Satışlar
Elazığ 14.730 (…..) 8.870 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Malatya 25.060 (…..) 32.600 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Erzincan 23.946 (…..) 28.275 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Elbistan 27.820 (…..) 31.313 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Toplam 91.556 (…..) 101.058 (…..) 0-5 5-10 0-5 0-5

Tablo 5’ten, Portföy B’nin son 3 yılda şeker pazarında, pazar payının düşerek en son %0-260
%5’e gerilediği görülmektedir.

G.3.2. Hakkında Nihai Karar Alınması Talep Edilen İhale Katılımcıları

G.3.2.1. Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu (Kolin-Limak)

Kolin-Limak, Portföy B grubu şeker fabrikalarının ihale neticesinde satın alınabilmesi için
Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Limak İnşaat) ile Kolin İnşaat Turizm ve San. Tic. A.Ş.
(Kolin İnşaat) tarafından oluşturulmuş bir ortak girişimdir. Dosya mevcudundan, Portföy
B’de yer alan şeker fabrikalarının Kolin-Limak tarafından devralınmasına karar verilmesi 270
durumunda sermayesinin en az %51’ini Kolin-Limak’ın oluşturacağı bir anonim şirketin
kurulacağı ve ÖİB ile akdedilecek satış sözleşmesinin tarafının söz konusu şirket olacağı
anlaşılmaktadır.

Limak İnşaat’ın ana ortağı olan Limak Holding, Özdemir ve Bacaksız aileleri tarafından
kontrol edilmekte olup, her iki ailenin hisse payı %50-%50’dir. Kolin İnşaat ise Kolin Grubu
şirketi olup, ana ortağı aynı grubun başka bir şirketi olan Kolsan A.Ş.’dir. Kolin Grubu
Koloğlu ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Ortak girişimi oluşturan teşebbüslerin %10
veya daha fazla oy hakkına, sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir
ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır. Tarafların 2010 yılı ciroları 280
Kolin İnşaat için (…..) TL, Limak İnşaat içinse (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.


12-02/69-15
8
G.3.2.2. Siyahkalem Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Siyahkalem)

Esas olarak yapı ve inşaat konusunda faaliyet göstermekte olan Siyahkalem’in 2010 yılı
cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir. Teşebbüsün %10 veya daha fazla oy hakkına,
sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir ekonomik biriminin ilgili
pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır.
290
G.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

G.4.1. İşlemin Niteliği

Portföy B grubu fabrikalarının, 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan ciro eşiğini aştığı
anlaşıldığından bildirime konu işlem izne tabidir.

G.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi

Özelleştirme kapsamında 6 adet portföy şeklinde özelleştirmesi öngörülen Türkşeker’in 300
şeker pazarında %50-%55 pazar payı bulunmaktadır. Çeşitli pancar ekicileri
kooperatiflerinin kontrolünde olan Amasya Şeker (%0-%5 pazar payı), Kayseri Şeker
(%10-%15 pazar payı), Adapazarı Şeker (%0-%5 pazar payı) ve Konya Şeker’in (%15-
%20 pazar payı), Pankobirlik vasıtasıyla aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu
varsayıldığında, toplam pazar payları %35-%45’e ulaşmaktadır. Ancak Kayseri, Amasya
ve Adapazarı Şeker fabrikalarının çoğunluk hissedarlarının ilgili illerdeki pancar ekicileri
olduğu ve bu teşebbüslerin satış miktarının kota belirlemede dikkate alınabileceği göz
önünde bulundurulduğunda, diğer illerdeki pancar ekicileri ile aynı ekonomik çıkar
doğrultusunda davranmayabileceği değerlendirilmiştir. Benzer bir husus Konya Şeker için
de geçerlidir. Bu nedenle her fabrikaya ait pazar payının ayrı ele alınmasının esas olması 310
ve ekonomik bütünlük kavramının olay bazında değerlendirilmesi gerekmektedir. Portföy B
ilgili pazarda, %0-%5 pazar payına sahiptir.

Diğer yandan, şeker pancarı alım pazarı rekabete açık değildir. Sektördeki düzenleyici
otorite olan Şeker Kurulu aldığı kararlar ve çıkardığı yönetmeliklerle şeker pancarı alım
pazarını düzenlemektedir. Şeker Kurulu tarafından alınan 25.12.2006 tarih, 136/1 sayılı
karar ile ülke genelinde her bir şirket için (Türkşeker için her bir fabrika bazında) pancar
temin edecekleri ekim alanlarının Şeker Kurumu tarafından belirlenecek olması, Şeker
Kurumu tarafından yayınlanan “Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği”nin 4.
maddesinde şeker fabrikalarının kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışındaki 320
diğer alanlarda bulunan üreticilerle pancar üretim sözleşmesi yapması veya bu
bölgelerden pancar temin etmesinin yasaklanması, aynı yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca
şeker pancarı alım fiyatlarının nasıl belirleneceği ve üreticiler ile alıcıların fiyat konusunda
anlaşamaması durumunda Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül
ettirilebileceğinin hüküm altına alınması, pazarın sıkı bir düzenleme/denetlemeye tabi
olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Şeker Kurumunun varlığı, şeker pancarı alım
pazarında Türkşeker’in özelleştirilmesi sonrasında oluşabilecek alıcı gücünün çiftçiler
nezdinde kötüye kullanılmasını engellemektedir. Bu nedenle aşağıda yapılan
değerlendirmeler yalnızca şeker pazarına yöneliktir.
330
G.4.2.1. Kolin-Limak

Türkşeker’e ait Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen
ihalede en yüksek teklifi Kolin-Limak vermiştir. Söz konusu teşebbüs Türkşeker’e ait
Portföy C’de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede ise en
12-02/69-15
9
yüksek üçüncü teklifi vermiştir. Bu noktada Kolin-Limak’ın sadece Portföy B’yi devralması
ile Portföy B ve Portföy C’yi birlikte devralması durumunun ayrı ayrı incelenmesi
gerekmektedir.

G.4.2.1.1. Kolin-Limak’ın Sadece Portföy B İhalesini Kazanması Durumu 340

Kolin-Limak Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarını satın almak için kurulmuş bir ortak
girişim olup, etkilenen pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Benzer şekilde
ortak girişimi oluşturan Kolin İnşaat ve Limak İnşaat da şeker pazarında faaliyet
göstermediği gibi, etkilenen pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsü de kontrol
etmemektedir. Kolin-Limak, Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarını devraldığı takdirde,
işlem sonrasında şeker piyasasında Portföy B’nin pazar payı olan %0-%5 gibi bir pazar
payına sahip olacaktır. Bu bilgiler ışığında, Kolin-Limak’ın Türkşker’in Portföy B grubunda
yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine 350
varılmıştır.

G.4.2.1.2. Kolin-Limak’ın Hem Portföy B Hem de Portföy C İhalelerini Kazanması
Durumu

Kolin-Limak Portföy B’de en yüksek, Portföy C’de ise en yüksek üçüncü teklifi vermiştir.
Kolin-Limak’ın hem Portföy B hem de Portföy C için düzenlenen ihaleler sonucunda her iki
portföyde yer alan şeker fabrikalarını satın alması ihtimalinin bu çerçevede
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durumda Portföy B’deki %0-%5 pazar payına Portföy
C’nin %10-%15 pazar payı ilave olacak ve teşebbüsün toplam pazar payı %10-%15’e 360
ulaşacaktır. Bu durum, Kolin-Limak’ın şeker pazarında Türkşeker (%35-%40), Konya
Şeker Fabrikası A.Ş. (%15-%20) ve Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş.’den (%10-%15) sonra
dördüncü büyük oyuncu olacağını göstermektedir. Türkşeker’in özelleştirme kapsamında
olması da rekabetçi analizi değiştirecek nitelikte olmayacaktır. Bu bağlamda Kolin-Limak’ın
Türkşeker’in Portföy B ve Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını birlikte
devralması durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum
yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

G.4.2.2. Siyahkalem
370
Portföy B ihalesinde en yüksek ikinci teklifi veren Siyahkalem’in şeker piyasasında
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle Portföy B’de yer alan fabrikaların
Siyahkalem tarafından devralınması durumunda Siyahkalem’in pazar payı Portföy B’nin
pazar payı olan %0-%5’e ulaşacaktır. Bu durum ise pazardaki yapı dikkate alındığında
rekabet açısından bir sıkıntı doğurmayacaktır. Dolayısıyla, Siyahkalem’in Portföy B
grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi bağlamında hakim durum yaratmasının söz konusu olmadığı kanaatine
varılmıştır.

380







12-02/69-15
10
H. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 390

1- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker
fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi
kapsamında söz konusu hisselerin teklif sahipleri olan Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu
veya Siyahkalem Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından devralınması
işleminin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4
sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin
Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek
Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
400
2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu
işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.







Full & Egal Universal Law Academy