Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-02/70-16

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-3-171 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 12-02/70-16
Karar Tarihi : 19.01.2012

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI,
Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara 20

D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Kastamonu, Çorum,
Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat şeker fabrikalarının (Portföy C) bir bütün
halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)’nın Kurum kayıtlarına
09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren yazısında; ÖİB tarafından 1998/4 sayılı
“Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ”in 6. maddesi uyarınca Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. 30
(Türkşeker)’ye ait Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat şeker
fabrikalarının (Portföy C) bir bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi
amacıyla yapılan ihalenin sonuçlanması sonrasında Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK)
karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahipleri için karar tesis edilmesi talebinde
bulunulmuştur.

Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren ve en son 04.01.2012 tarih ve 79
sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 13.01.2012 tarih ve 2011-3-171/ÖN-12-263.BB sayılı 40
Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

1-Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Portföy C grubu şeker fabrikalarının “varlık satışı”
yöntemi ve ihale usulüyle özelleştirilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,

2- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hakkında nihai izin kararı talep edilen teklif
sahipleri olan Ak-Can Şeker San. ve Tic. A.Ş, Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Kolin-50
Limak Ortak Girişim Grubu’ndan herhangi birinin özelleştirmeye konu fabrikaları
devralmasının 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına
12-02/70-16
2
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesine yol açmayacağı, dolayısıyla her üç
teşebbüs açısından da devre konu işleme izin verilebileceği,

sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Özelleştirme Süreci 60

ÖYK’nın 20 Aralık 2000 tarih ve 2000/92 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınan
Türkşeker’in bu süreçteki ilk özelleştirme işlemi 2004 yılında gerçekleştirilmiştir.
Türkşeker’in özelleştirilme süreci zaman zaman sekteye uğradığından ÖYK, 12.08.2008
tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Türkşeker’i yeniden özelleştirme programına alarak
teşebbüse ait fabrikaların portföy grupları halinde özelleştirilmesine ve fabrikaları satın
alan teşebbüse Şeker Kurulu tarafından belirlenecek toplam şeker kotası çerçevesinde en
az 5 yıl şeker üretme şartı getirilmesine karar vermiştir.

ÖYK kararı ile belirlenen coğrafi portföy grupları şu şekildedir: 70
- Portföy A: Kars, Erciş, Ağrı, Muş ve Erzurum fabrikaları,
- Portföy B: Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan fabrikaları,
- Portföy C: Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba fabrikaları,
- Portföy D: Bor, Ereğli ve Ilgın fabrikaları,
- Portföy E: Uşak, Alpulu, Burdur, Afyon ve Susurluk fabrikaları,
- Portföy F: Eskişehir ve Ankara fabrikaları.

12.06.2008 tarih ve 08-39/512-M sayılı Kurul kararı ile Portföy A, Portföy B ve Portföy
C’nin özelleştirilmesi işlemine herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt
getirilmesine gerek olmadığına karar verilmiştir. 80

ÖİB tarafından Portföy C’nin varlık satışı yoluyla özelleştirilmesi amacıyla 17.07.2009
tarihinde Kurumumuza yapılan ön bildirim sonucunda Kurul 19.08.2009 tarih ve 09-36/923-
M sayı ile işleme ilişkin herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt
getirilmesine gerek olmadığına karar vermiştir. Yapılan ihale kapsamında sunulan 9 teklif
arasından en yüksek teklifi Ak-Can Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. vermiştir. İhale
sonucunda ÖİB tarafından yapılan izin başvurusunun değerlendirilmesi üzerine Kurul
21.01.2010 tarih ve 10-08/65-29 sayılı kararı ile bildirilen üç teklif sahibi açısından da
işleme izin vermiştir. Ancak Şeker-İş Sendikası tarafından idarenin ihale kararı aleyhine
açılan dava Danıştay 13. Dairesinin 15.12.2009 tarih, E:2009/5861 sayılı dosyası ile 90
görülmüş, idarenin ihale kararının yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Davayı
esastan inceleyen kararında ise Danıştay, davaya konu kararın iptali sonucuna ulaşmıştır.

ÖİB’nin, 08.07.2011 tarih ve 5027 sayılı yazısında; Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat,
Çorum ve Çarşamba, şeker fabrikalarının (Portföy C) şeker fabrikalarının grup halinde
varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmek üzere ihale hazırlıklarına başlandığı belirtilmiş,
konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü’nün alınmasını teminen 1998/4 sayılı Tebliğ
uyarınca ön bildirimde bulunulmuştur.

Söz konusu ön bildirime ilişkin mesleki daire görüşünde Portföy C şeker fabrikalarının 100
varlık satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemi ile ilgili olarak herhangi bir ön koşul veya bir
kısıt getirilmesine gerek olmadığı ifade edilmiş ve ÖİB de mesleki daire görüşüne iştirak
etmiştir. Bu süreç sonrasında Kurul tarafından, “bahse konu işlem ile ilgili bu aşamada
herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı, ancak
12-02/70-16
3
alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca yapılacak
değerlendirmede 4054 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar
belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği veya devre izin
verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüsün/teşebbüslerin
bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu”
yönündeki görüşün ÖİB’ye bildirilmesine 17.08.2011 tarih ve 11-45/1046-M sayı ile karar 110
verilmiştir. ÖİB tarafından tüm teklif sahiplerinin müştereken katılımı ile 29.11.2011
tarihinde yapılan “nihai pazarlık görüşmesi” neticesinde, ÖYK karar taslağında yer alması
uygun görülen teklif sahipleri hakkında Rekabet Kurulunun nihai kararı talep edilmektedir.

G.2. İlgili Pazar

G.2.1. Genel Olarak Sektöre İlişkin Bilgiler

Tatlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar; pancar ve kamıştan
üretilen sakaroz kökenli şekerler; mısır, buğday, patates gibi nişasta içeren 120
hammaddelerden elde edilen nişasta bazlı şekerler (glikoz, izoglukoz- fruktoz) ve sakarin,
aspartam, asesulfam-K gibi sentetik tatlandırıcılardır.

Şeker sektörü, tarıma dayalı yapısı, arzdaki istikrarsızlık ile ekonomik ve sosyal endişeler
nedeniyle çoğu ülkede düzenlenmeye tabidir. Bu düzenlemeler üretim ve arzın kontrolü,
üretici, işleyici, tüketici fiyatlarına müdahaleler, ithalat kotaları ve korumaları ile ihracat
kontrolü ve teşvikleri şeklinde olabilmektedir.

Üretim ve arz istikrarı sağlanması amacıyla Şeker Kuruluna şeker üreticisi teşebbüslere
kota tahsis etme yetkisi verilmiştir. Türkiye’de tatlandırıcı sektörü bünyesinde yedi pancar 130
şekeri üreticisi ile beş nişasta bazlı şeker üreticisine kota tahsisi1 yapılmaktadır. Kota
uygulaması sonrasında, özellikle 90’lı yıllarda yaşanan ithalat riski veya yüksek miktarda
stok gibi sorunların artık yaşanmadığı görülmektedir. Kota tahsisi yapılan şirketlerin toplam
üretim kapasitesi 2010-2011 yılı itibarıyla 4.137.000 ton/yıl olup bunun 3.147.000 tonu
pancar şekeri üreticilerine, 990.000 tonu ise nişasta bazlı şeker üreticilerine aittir.
Türkiye’de pancar şekeri üreticilerine ait fabrika ve kapasitelere ilişkin tablolara aşağıda
yer verilmektedir.

Tablo 1– Pancar Şekeri Üreticileri
Pancar Şekeri Üreticileri Kontrol Fabrika Sayısı
Şeker Üretim
Kapasitesi
(ton/yıl)
Toplam Kapasite
İçindeki Payı
(%)
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Kamu 25 (…..) 60-65
Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 (…..) 10-15
Konya Şeker Fabrikası (…..) 5-10
Çumra Şeker Fabrikası (…..) 5-10
Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 (…..) 10-15
Kayseri Şeker Fabrikası (…..) 5-10
Boğazlıyan Şeker Fabrikası (…..) 0-5
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 (…..) 0-5
Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 (…..) 0-5
Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel 1 (…..) 0-5
Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. Özel 1 (…..) 0-5
TOPLAM 33 (…..) 100

1 4634 sayılı Kanun ile nişasta bazlı şeker üretimi kontrol altına alınarak,
pancar ve şeker üretiminin zarar görmesini ve küçülmesini engellemeyi, pancar üreticisinin arazisini, fabrikaların ise
kapasitelerini gereği gibi kullanabilmeleri öngörülmektedir. Bu kapsamda nişasta kökenli şekerler için belirlenecek toplam
A kotası, ülke toplam A kotasının % 10'unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, % 50’sine kadar artırmaya veya
eksiltmeye yetkilidir.
12-02/70-16
4
140

Şeker üreticilerine 2010/2011 pazarlama yılında tahsis edilen kota miktarları ve bu
üreticilerin üretim/satış bilgileri ve pazar payları aşağıda sunulmaktadır.

Tablo 2– Pancar Şekeri Üretim/Satış Verileri (2010/2011 Pazarlama Yılı)
Pancar Şekeri Üreticileri
2009/2010
Tahsis Edilen
Kota (Ton)
Üretim
(Ton)
Yurt İçi Satış
(TL)
Pazar Payı
(%)
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (…..) 1.307.123 (…..) 50-55
Portföy A 113.415 (…..) 0-5
Portföy B 101.058 (…..) 0-5
Portföy C 308.186 (…..) 10-15
Portföy D 395.420 (…..) 10-15
Portföy E 236.320 (…..) 10-15
Portföy F 152.724 (…..) 10-15

Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. (…..) (…..) (…..) 0-5
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..) (…..) (…..) 0-5
Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. (…..) (…..) (…..) 15-20
Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) 15-20
(…..)
Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..) (…..) (…..) 0-5
Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) 5-10
TOPLAM (…..) (…..) (…..) 100


Türkiye’de özel statüde faaliyet gösteren şeker fabrikalarının sermaye yapısına aşağıda
yer verilmiştir.
150

Tablo 3- Türkiye'de Özel Statüdeki Pancar Şekeri Şirketlerinin Sermaye Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (C Grubu) (…..)
Kiler Holding A.Ş. (C Grubu) (…..)
Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (D Grubu) (…..)
Kiler Holding A.Ş. (D Grubu) (…..)
Kütahya Pancar Kooperatifi (D Grubu) (…..)
Şahıslar (…..)
Kütahya Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000
Şahıslar (Keskinkılıç Ailesi) (…..)
A1 Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (…..)
Erciyes Yağ Sanayi A.Ş. (…..)
Keskinkılıç Gıda
San. ve Tic. A.Ş.
TOPLAM 100,000
Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Şekerbank T.A.Ş. (…..)
Turhal Şeker Fab. Mens. Para Birk. Yardım
Sandığı (…..)
Amasya Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000
Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (…..)
Pankobirlik (…..)
Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. (…..)
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..)
Beta Ziraat ve Ticaret A.Ş. (…..)
Pancar Motor A.Ş. (…..)
Kayseri Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000
12-02/70-16
5
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Anadolu Birlik Holding A.Ş. (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Akşehir-Ilgın Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Şekerbank T.A.Ş.Personeli Munzam (…..)
Pankobirlik (…..)
Şahıslar (…..)
Konya Şeker
Sanayi ve Ticaret
A.Ş.
TOPLAM 100,000
Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) (…..)
Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. (…..)
Şahıslar (…..)
Adapazarı Şeker
Fabrikası A.Ş.
TOPLAM 100,000

G.2.1.1. Şeker Mevzuatı

Türkiye’de şeker rejimini düzenleyen 4634 sayılı Kanun’un 7. maddesi gereğince Şeker
Kurumu kurulmuş, pancar alım fiyatlarının ve şeker satış fiyatlarının belirlenmesinde devlet
müdahalesi azaltılmış ve şeker üretim ve arzında kota uygulamasına geçilmiştir. Bu
çerçevede şeker ürünü için üç farklı kota belirlenmiştir. 4634 sayılı Kanun’un 2.
maddesinde A kotası “Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara 160
verilebilen şeker miktarı”, B kotası “A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik
payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı” ve C kotası ise “A ve B kotaları
dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla
temin edilen ham ve beyaz şeker” olarak tanımlanmaktadır.

Kotaların belirlenmesi, tahsisi, iptali ve transferi gibi hususlara ilişkin daha ayrıntılı
düzenlemeler ise 01.04.2002 tarih ve 24713 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlülüğe giren “Şeker Kotalarının Düzenlenmesine İlişkin Yönetmelik”te yer almaktadır.
Yönetmeliğin “Kotaların Tespiti” başlıklı 4. maddesine göre sektörde faaliyet gösteren tüm
özel ve kamu şirketlerinin A ve B kotaları, yurt içi şeker talebi, fabrikaların işleme ve şeker 170
üretim kapasiteleri dikkate alınarak müteakip beşer yıllık dönemler için her yıl en geç 30
Haziran tarihine kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenmektedir. Bu sayede şeker
üretiminin orta vadede planlanması ve piyasaya istikrarlı şeker arzının temini
sağlanmaktadır. Yönetmeliğin diğer maddelerinde şeker piyasasının işleyişine ilişkin
düzenlemelere yer verilmiştir.

Kotaların hesaplanmasında; elverişsiz iklim koşulları nedeniyle yeterli hammadde temin
edilememesi ya da kapasite kaybına neden olan diğer etkilerden kaynaklanan sapmaların
asgariye indirilmesi ve fabrikalara gerçek performanslarına uygun kota tahsisinin
sağlanması amacıyla, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük 180
işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanlarının esas alınması
öngörülmüştür. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini
artırabilmeleri için de kota temin edilmesi zorunluluğu bulunmakta olup, bu düzenlemelerle
sektörün talep projeksiyonları paralelinde sağlıklı büyümesinin ve atıl kapasitenin
önlenmesinin amaçlandığı belirtilmektedir.

4634 sayılı Kanun’un hammadde ve şeker fiyatlarına ilişkin 5. maddesine göre, şeker
pancarı alım fiyatının temelde üretici ile mutabık kalınmak suretiyle arz ve talebe göre
belirlenmesi öngörülmüşse de, Şeker Kurulunun 28.06.2002 tarih ve 24799 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği”ne 190
göre, fiyatın belirlenmesinde “yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya
pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi” de dikkate alınacaktır. Pancar alım fiyatının
belirlenmesi, her ne kadar üreticiler ve fabrika işleten gerçek/tüzel kişiler arası mutabakata
12-02/70-16
6
bırakılmışsa da, mutabakatın sağlanamadığı hallerde, taraflardan herhangi birinin talebi
üzerine Kurul tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle, mevzuatta öngörülen
fiyat parametrelerine uygun bir biçimde fiyat tespiti mümkündür. Dolayısıyla fiyat
konusundaki düzenleme, ancak taraflar arası mutabakat sağlanamadığı takdirde devreye
girmektedir.

Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği’nin bir başka önemli düzenlemesi olan 200
“Hammadde Temini” başlıklı 4. maddesine göre Şeker Kurulu tarafından şirketlere veya
fabrikalara tahsis edilen kotaların üretim garantisi için gerekli şeker pancarı, Şeker
Kurulunca belirlenen ekim alanlarından sözleşmeli tarım suretiyle temin edilir. Şirketler
veya fabrikalar, Şeker Kurulunca kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışından
Şeker Kurulundan izin almaksızın pancar temin edemezler.

Şeker satış fiyatlarının belirlenmesi ise teşebbüslere bırakılmıştır. Fakat maliyetler, dünya
borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususların da dikkate
alınması öngörülmüştür.
210
G.2.2. İlgili Ürün Pazarı

Konuya ilişkin geçmişte alınan Kurul kararlarında olduğu gibi ilgili ürün pazarları
hammadde alım pazarı olan “şeker pancarı” ve nihai ürün pazarı olan “şeker pazarı” olarak
belirlenmiştir.

Diğer yandan, şeker üretiminin yan ürünleri olan şeker üretimi sırasında, şekerli suyun
buharlaştırılması ve şekerin kristalleştirilmesi neticesinde geriye kalan, koyu kahverengi,
akıcı pekmez kıvamındaki tatlı madde olan melas ve küspeye ayrıca yer vermek
gerekecektir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniyle, yüksek enerji 220
taşıyan, protein varlığı yüksek bir yemdir. Her yıl toplam işlenen pancarın %3-4’ü kadar
melas üretimi yapılmaktadır. Melas; alkol, maya ve yem sanayinde temel hammadde
durumundadır; ayrıca az miktarda ilaç sanayinde de kullanılmaktadır. Bu çerçevede her ne
kadar melas ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecekse de, özelleştirme işlemi
sonrasında ilgili teşebbüslerin pazar payları, şeker pancarı paylarına paralel olacağından,
ayrı bir değerlendirme yapılması gerekli görülmemiştir. Benzer şekilde küspenin hayvan
yemi olarak kullanılması sebebiyle oldukça fazla sayıda alternatifi vardır. Bu nedenle
küspe de tek başına ayrı bir pazar olarak değerlendirilmemiştir.

G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar 230

Şeker pancarı ve şeker pazarı için iki ayrı coğrafi pazar tanımı yapılmıştır. Şeker için
coğrafi pazar olarak Türkiye esas alınabilecekken, şeker pancarında bölgesel alım
yapılıyor olması ve Şeker Kurumunun her şeker fabrikasının şeker pancarı alımı
yapabileceği bölgeleri belirleyen düzenlemeleri nedeniyle, alım pazarındaki coğrafi pazar,
“Portföy C’de yer alan fabrikaların alım yapabildikleri bölgeler” olarak belirlenmiştir. Nihai
ürün şeker için ise, şekerin tüm Türkiye’de satılmasının önünde herhangi bir fiziki ya da
hukuki engel bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye”dir.

G.3. Taraflar 240
G.3.1. Özelleştirmeye Konu Varlık: Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal
ve Yozgat Şeker Fabrikaları (Portföy C)

ÖYK, Türkşeker’e ait şeker fabrikalarının coğrafi bazlı portföy grupları halinde bir bütün
olarak varlık satışı suretiyle özelleştirilmesine ve coğrafi bazlı portföy gruplarından Portföy
12-02/70-16
7
C’nin Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat şeker fabrikalarını
içerecek şekilde belirlenmesine 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayı ile karar vermiştir. Şeker
Kurumundan elde edilen verilere Tablo 4 ve 5’te yer verilmiştir.

Tablo 4- Portföy C’nin Üretim Kapasitesi ve Toplam Kapasite İçindeki Payı 250
Fabrika Şeker Üretim Kapasitesi
(ton/yıl)
Toplam Kapasite İçindeki
Payı (%)
Portföy C (…..) 15-20
Kastamonu (…..) 0-5
Kırşehir (…..) 0-5
Turhal (…..) 0-5
Çorum (…..) 0-5
Çarşamba (…..) 0-5
Yozgat (…..) 0-5
Portföy C içerisinde yer alan şeker fabrikalarının son üç yıla ait şeker üretim miktarları,
yurtiçi satışları ve pazar payları Tablo 5’te gösterilmiştir.

Tablo 5- Portföy C Şeker Fabrikalarının Üretim Miktarı ve Satışları
Pazar Payı (%) 2008/2009 2009/2010
2008/2009 2009/2010 Şeker
Fabrikası Üretim
(Ton)
Net Satışlar
(Bin TL)
Üretim
(Ton)
Net Satışlar
(Bin TL) Üretim
Net
Satışlar Üretim
Net
Satışlar
Kastamonu 31.348 (…..) 42.900 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Kırşehir 48.525 (…..) 59.870 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Turhal 67.660 (…..) 80.500 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Yozgat 37.000 (…..) 44.690 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Çorum 57.625 (…..) 69.050 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Çarşamba 14.330 (…..) 11.176 (…..) 0-5 0-5 0-5 0-5
Toplam 256.488 (…..) 308.186 (…..) 10-15 5-10 10-15 10-15

G.3.2. Hakkında Nihai Karar Alınması Talep Edilen İhale Katılımcıları

Nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda en yüksek teklifi veren teşebbüs Ak-Can Şeker
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ak-Can), bunu takip eden en yüksek teklif sahibi diğer iki teşebbüs
ise Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Safi Şeker) ile Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu 260
(Kolin-Limak), dördüncü teşebbüs de Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Torunlar Gıda)
olmuştur.

G.3.2.1. Ak-Can Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ak-Can)

2008 yılında kurulan ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti olmayan Ak-Can, Cengiz ailesinin
kontrolündedir. Cengiz ailesinin kontrolündeki şirketlerin faaliyet alanları çoğunlukla
madencilik, enerji, turizm, inşaat gibi alanlarda yoğunlaşmıştır. Grubun dosyaya konu ilgili
pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
270
G.3.2.2. Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Safi Şeker)

Safi Şeker, Safi Grup tarafından şeker üretim ve satış faaliyeti için 2011 yılında kurulmuş
bir teşebbüs olup, herhangi bir cirosu bulunmamaktadır. Dosya mevcudundan, Safi Gruba
bağlı şirketlerin ilgili pazarda herhangi bir faaliyetinin olmadığı anlaşılmaktadır.

G.3.2.3. Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu (Kolin-Limak)

Portföy C grubu şeker fabrikalarının ihale neticesinde satın alınabilmesi için Limak İnşaat
San. ve Tic. A.Ş. (Limak İnşaat) ile Kolin İnşaat Turizm ve San. Tic. A.Ş. (Kolin İnşaat) 280
12-02/70-16
8
tarafından oluşturulmuş bir ortak girişimdir. Dosya mevcudundan, Portföy C’de yer alan
şeker fabrikalarının Kolin-Limak tarafından devralınmasına karar verilmesi durumunda
sermayesinin en az %51’ini Kolin-Limak’ın oluşturacağı bir anonim şirketin kurulacağı ve
ÖİB ile akdedilecek satış sözleşmesinin tarafının söz konusu şirket olacağı
anlaşılmaktadır.

Limak İnşaat’ın ana ortağı olan Limak Holding, Özdemir ve Bacaksız aileleri tarafından
kontrol edilmekte olup her iki ailenin hisse payı %50-%50’dir. Kolin İnşaat ise Kolin Grubu
şirketi olup, ana ortağı aynı grubun başka bir şirketi olan Kolsan A.Ş.’dir. Kolin Grubu
Koloğlu ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Ortak girişimi oluşturan teşebbüslerin %10 290
veya daha fazla oy hakkına, sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir
ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır.

Tarafların 2010 yılı ciroları Kolin İnşaat için (…..) TL; Limak İnşaat içinse (…..) TL olarak
gerçekleşmiştir

G.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

G.4.1. İşlemin Niteliği
300
Portföy C grubu fabrikalarının, 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan ciro eşiğini aştığı
anlaşıldığından bildirime konu işlem, izne tabidir.

G.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi

Özelleştirme kapsamında 6 adet portföy şeklinde özelleştirmesi öngörülen Türk Şeker
Fabrikalarının şeker pazarında %50-%55 pazar payı bulunmaktadır. Çeşitli pancar ekicileri
kooperatiflerinin kontrolünde olan Amasya Şeker (%0-%5 pazar payı), Kayseri Şeker
(%10-%15 pazar payı), Adapazarı Şeker (%0-%5 pazar payı) ve Konya Şeker’in (%15-
%20 pazar payı), Pankobirlik vasıtasıyla aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu 310
varsayıldığında, toplam pazar payları %35-%45’e ulaşmaktadır. Ancak Kayseri, Amasya
ve Adapazarı Şeker Fabrikalarının, fabrikaların çoğunluk hissedarlarının ilgili illerdeki
pancar ekicileri olduğu ve bu teşebbüslerin satış miktarının kota belirlemede dikkate
alınabileceği göz önünde bulundurulduğunda, diğer illerdeki pancar ekicileri ile aynı
ekonomik çıkar doğrultusunda davranmayabileceği değerlendirilmiştir. Benzer bir husus
Konya Şeker için de geçerlidir. Bu nedenle her fabrikaya ait pazar payının ayrı ele
alınmasının esas olması ve ekonomik bütünlük kavramının olay bazında değerlendirilmesi
gerekmektedir. Portföy C, ilgili pazarda %10-%15 pazar payına sahiptir.

Diğer yandan, şeker pancarı alım pazarı rekabete açık değildir. Sektördeki düzenleyici 320
otorite olan Şeker Kurulu aldığı kararlar ve çıkardığı yönetmeliklerle şeker pancarı alım
pazarını düzenlemektedir. Şeker Kurulu tarafından alınan 25.12.2006 tarih, 136/1 sayılı
karar ile ülke genelinde her bir şirket için (Türkşeker için her bir fabrika bazında) pancar
temin edecekleri ekim alanlarının Şeker Kurumu tarafından belirlenecek olması, Şeker
Kurumu tarafından yayınlanan “Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği”nin 4.
maddesinde şeker fabrikalarının kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışındaki
diğer alanlarda bulunan üreticilerle pancar üretim sözleşmesi yapması veya bu
bölgelerden pancar temin etmesinin yasaklanması, aynı yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca
şeker pancarı alım fiyatlarının nasıl belirleneceği ve üreticiler ile alıcıların fiyat konusunda
anlaşamaması durumunda Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül 330
ettirilebileceğinin hüküm altına alınması, pazarın sıkı bir düzenleme/denetlemeye tabi
olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Şeker Kurumunun varlığı, şeker pancarı alım
12-02/70-16
9
pazarında Türkşeker’in özelleştirilmesi sonrasında oluşabilecek alıcı gücünün çiftçiler
nezdinde kötüye kullanılmasını engellemektedir. Bu nedenle aşağıda yapılan
değerlendirmeler yalnızca şeker pazarına yöneliktir.

G.4.2.1. Ak-Can

Portföy C ihalesine en yüksek teklifi Ak-Can vermiştir. Ak-Can’ın şeker pazarında herhangi
bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle Portföy C’de yer alan fabrikaların Ak-Can 340
tarafından devralınması durumunda Ak-Can %10-%15’lik pazar payına ulaşacak olup söz
konusu pazarda üçüncü konumda bulunacaktır. Bu bilgiler ışığında Ak-Can’ın Türkşeker’in
Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı
kanaatine varılmıştır.

G.4.2.2. Safi Şeker

Portföy C ihalesine en yüksek ikinci teklif Safi Şeker tarafından verilmiştir. Safi Şeker’in
şeker pazarında herhangi bir faaliyeti yoktur. Bu nedenle Portföy C’de yer alan fabrikaların 350
Safi Şeker tarafından devralınması durumunda Safi Şeker %10-%15’lik pazar payına
ulaşacak olup, söz konusu pazarda üçüncü konumda bulunacaktır. Dolayısıyla, Safi
Şeker’in Türkşeker’in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz
konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

G.4.2.3. Kolin-Limak

Türkşeker’e ait Portföy C’de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen
ihalede en yüksek üçüncü teklifi Kolin-Limak vermiştir. Söz konusu teşebbüs Türkşeker’e 360
ait Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede ise en
yüksek teklifi vermiştir. Bu noktada Kolin-Limak’ın sadece Portföy C’yi devralması ile
Portföy C ve Portföy B’yi birlikte devralması durumunun ayrı ayrı değerlendirilmesi
gerekmektedir.

G.4.2.3.1. Kolin-Limak’ın Sadece Portföy C İhalesini Kazanması Durumu

Kolin-Limak Portföy C’de yer alan şeker fabrikalarını satın almak için kurulmuş bir ortak
girişim olup, etkilenen pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Benzer şekilde
ortak girişimi oluşturan Kolin İnşaat ve Limak İnşaat da şeker pazarında faaliyet 370
göstermediği gibi, etkilenen pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsü kontrol etmemektedir.
Kolin-Limak Portföy C’de yer alan şeker fabrikalarını devralması halinde, işlem sonrasında
şeker piyasasında Portföy C’nin pazar payı olan %10-%15’lik bir pazar payına sahip
olacak ve pazarda üçüncü en büyük teşebbüs konumunda bulunacaktır. Bu bilgiler
ışığında, Kolin-Limak’ın Türkşeker’in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın
alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum
yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

G.4.2.3.2. Kolin-Limak’ın Hem Portföy C Hem De Portföy B İhalelerini Kazanması
Durumu 380
Kolin-Limak’ın hem Portföy B hem de Portföy C için düzenlenen ihaleler sonucunda her iki
portföyde yer alan şeker fabrikalarını satın alması durumunda Portföy B’deki %0-%5 pazar
payına Portföy C’nin %10-%15 pazar payı ilave olacak ve teşebbüsün toplam pazar payı
%10-%15’e ulaşacaktır. Bu durum, Kolin-Limak’ın şeker pazarında Türkşeker (%35-%40),
12-02/70-16
10
Konya Şeker Fabrikası A.Ş. (%15-%20) ve Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş.’den (%10-15)
sonra dördüncü büyük oyuncu olacağını göstermektedir. Türkşeker’in özelleştirme
kapsamında olması da hakim duruma yönelik rekabetçi analizi değiştirecek nitelikte
olmayacaktır. Bu bağlamda Kolin-Limak’ın Türkşeker’in Portföy B ve Portföy C grubunda
yer alan şeker fabrikalarını birlikte devralması durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine 390
varılmıştır.

G.4.2.4. Torunlar Gıda

ÖİB’nin 8.12.2011 tarih ve 7127 sayılı yazısı ile ÖYK karar taslağında yer alması uygun
görülen teklif sahiplerinden dördüncü teşebbüs, pazar payı %0-%5 olan Kütahya Şeker
Fabrikaları A.Ş.’de önemli bir hissedar olan Torunlar Gıda’dır. Torunlar Gıda’nın
Türkşeker’in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması durumunda da
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu
olmadığı kanaatine varılmıştır. 400

H. SONUÇ

Düzenlenen Rapor’a ve incelenen dosya kapsamına göre;

1-Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve
Yozgat şeker fabrikalarının (Portföy C) bir bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle
özelleştirilmesi kapsamında söz konusu hisselerin teklif sahipleri olan Ak-Can Şeker San.
ve Tic. A.Ş. veya Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. veya Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu
veya Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı 410
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,

2-Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme
izin verilmesinde sakınca bulunmadığına 420

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy