Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-195 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-03/90-29
Karar Tarihi : 26.01.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Akif KAYAR, Başak ARSLAN 10
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Mamsan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş
Temsilcisi: Av. Ekrem ÇEBİ
İkikemer Mevkii 34075 Kemerburgaz/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.
Bilkent Plaza A-II Blok, 06800 Bilkent/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Mamsan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, BOTAŞ Boru
Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'nin LNG fiyatlarına yapmış olduğu zam nedeniyle
doğalgaz kullanan firmalarla rekabet edemediği iddiasıyla 4054 sayılı Kanun 20
kapsamında gerekli işlemlerin yapılması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.10.2011 tarihinde 7507 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 15.11.2011 tarih ve 2011-1-195/İİ-11-404.TK sayılı İlk
İnceleme Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen, 18.01.2012 tarih ve 2011-1-195/ÖA-12-170.MAK
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Mamsan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Mamsan Gıda) yapılan
şikâyet başvurusunda özetle;
- Şirketlerinin fabrika binasının Edirne/Havsa'da bulunduğu ve yakıt olarak LNG 30
kullanmakta oldukları,
- Doğal gaz veya diğer alternatif yakıtları kullanma şanslarının bulunmadığı,
- Doğal gaza sanayide %13,7 ile %14,3 oranında zam yapıldığı, LNG'ye ise BOTAŞ'ın
%47 oranında zam yaptığı,
- Alternatif yakıt kullanma imkanlarının da olmadığı dikkate alındığında doğal gaz
kullanan firmalarla rekabet etme imkanlarının bulunmadığı,
- Bu durumda mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren teşebbüsler arasında
rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı bir durum ortaya çıktığı
belirtilerek gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu şikayete ilişkin 4054 sayılı 40
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
12-03/90-29
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Şikayete konu olan ürün sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG)1, doğal gazın atmosfer
basıncında, –162°C ye kadar soğutulduğunda yoğunlaşarak sıvı faza geçtiği halidir.
LNG doğal haliyle kokusuz, renksiz, korozif (aşındırıcı-yıpratıcı) olmayan ve zehirleyici
özelliği bulunmayan bir sıvıdır. Doğal gazın sıvılaştırılarak satışa sunulmasının nedeni, 50
satıcı ve alıcı arasında boru hattının olmamasıdır. Bu çerçevede, LNG, kaynağından
çok uzakta tüketilebilmektedir. LNG ve doğal gaz piyasalarındaki arz ve talep
şartlarının birbirinden farklılık gösterebilmesi nedeniyle LNG ve doğal gazın, özellikle
talep ikamesi yönünde farklı ürünler olduğu ileri sürülebilir. Bununla birlikte, gerek LNG
ve doğal gazın aynı ürün pazarı içerisinde gerekse ayrı pazarlar olarak ele alınması,
bu dosya kapsamında ulaşılan sonuçları etkilememesi nedeniyle, ayrıntılı bir ürün
pazarı tanımına ihtiyaç duyulmamıştır. Diğer taraftan dosya kapsamında ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
Başvuruya konu şikayet, doğal gaz fiyatlarında %13,7 ile %14,3 oranında zam 60
yapılırken, BOTAŞ'ın LNG'ye %47 oranında zam yapmasına ilişkindir. Şikayet bu
yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirmeyi
gerektirmektedir. Bu çerçevede dosyanın niteliği dikkate alınarak, hakim durum tespiti
yapılmamış, BOTAŞ’ın şikayete konu eyleminin kötüye kullanma niteliğinde olup
olmadığı incelenmiştir.
Dosyada yer alan bilgilere göre; BOTAŞ, LNG’yi doğrudan nihai kullanıcılara
pazarlayamamakta, ilgili mevzuat çerçevesinde, bu işin toptan satış lisansı sahibi
şirketler tarafından yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda BOTAŞ’ın müşteri
portföyünde toplam (…..) müşterisi bulunmaktadır. Nihai kullanıcılar LNG ihtiyaçlarını
bu şirketlerden karşılamaktadırlar. Başvuru sahibi Mamsan Gıda da üretim 70
faaliyetlerinde yakıt olarak LNG kullanmakta ve toptan satış lisansı sahibi olup nihai
kullanıcıya LNG satışı yapan firmalar arasında yer alan Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış
A.Ş.’den LNG ihtiyacını karşılamaktadır.
BOTAŞ’ın LNG satış fiyatlarına bakıldığında, 2010 yılında fiyatların değişmediği, 2011
yılında ise fiyatların yaklaşık olarak (…..) oranında artış gösterdiği görülmektedir. Buna
karşın BOTAŞ’ın, 2010 yılından itibaren LNG alış fiyatları sürekli bir artış göstermiş ve
2011-Aralık ayındaki fiyatı, 2010-Aralık ayına göre (…..) oranında artmıştır. Diğer
taraftan LNG alış ve satış fiyat değerlerine bakıldığında, BOTAŞ, 2010 yılının
neredeyse tamamında, 2011 yılında da Ekim ayına kadar (…..) fiyatlarla satış
gerçekleştirmiştir. 80
Ekim ayı ve sonrasında gerçekleşen alış ve satış fiyatları arasındaki farklara
bakıldığında ise, 2011-Ekim ayında yaklaşık (…..) oranında bir fiyat artışı gerçekleştiği
ve alım-satış fiyatları arasında m3 başına (…..), devam eden aylarda ise (…..) ve (…..)
TL’lik marjların ortaya çıktığı görülmektedir. Hakim durumda olduğu kabul edilse dahi,
şirketin maliyet (ithalata dair masraflar, terminal hizmet bedeli, genel giderler ve döviz
kuru farkı vb.) ve kar paylarını da içeren bu marjın büyüklüğü göz önünde
tutulduğunda, BOTAŞ’ın LNG alış bedelinin çoğunlukla altında kalan satış fiyatları,
aşırı fiyat olarak değerlendirilemez. Dolayısıyla BOTAŞ’ın LNG alış ve satış fiyatları
1 İlgili ürün pazarına ilişkin ayrıntılı bilgilere 14.07.2011 tarih ve 11-43/922-291 sayılı Rekabet Kurulu
kararında yer verilmiştir.
12-03/90-29
3
karşılaştırıldığında, adı geçen şirketin şikayete konu olan eyleminin 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında olmadığı kanaatine varılmıştır. 90
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy