Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-03/96-35

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-330 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-03/96-35
Karar Tarihi : 26.01.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10

B. RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Özgür Can ÖZBEK

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER)
Temsilcileri: Av. S. Murat ÇELİKTEN, Av. Gamze ÇELİKTEN,
Av. Aylin KUTLUGÜN
454. Sok. Ulusoy Plaza Kat:7 No:9/26-27 06520 Çukurambar
Çankaya/Ankara
20
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
- TTNET A.Ş.
Esentepe Mah. Salih Tozan Sok. No:16 Şişli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: TTNET A.Ş.’nin Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile aynı alanda
faaliyette bulunmasının rekabet ihlali yaratacağı ve TTNET A.Ş.’nin sabit telefon
hizmet alımı ihalelerinde diğer işletmeciler tarafından teklif edilmesi mümkün
olmayan fiyatlar verdiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 13.09.2010 tarih ve 7123 sayı ile giren 30
başvuruda özetle;
 TTNET A.Ş. (TTNET)’nin Rekabet Kurulunun 02.09.2004 tarih ve 04-57/797 sayılı
görüşü çerçevesinde ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulduğu,
 Rekabet Kurumunun Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)’nin özelleştirilmesine
izin verilmesi açısından ayrı bir tüzel kişilik olmasını bir zorunluluk olarak gördüğü
TTNET’in bugün itibarıyla Türk Telekom ile aynı alanda faaliyet göstermeyi amaçladığı,
 Bu durumun Türk Telekom’un özelleştirilmesi bakımından zorunlu görülen koşulların
özüne aykırı bir durum yarattığı ve bu süreçteki zorunlu ayrıştırmanın fiilen etkisiz hale
getirilmesi anlamını taşıdığı,
 Aynı ekonomik bütünlük içinde yer alan Türk Telekom ve TTNET’in fiili durum 40
neticesinde birbirinin alternatifi hale gelmesinin ekonomik bütünlüğün hâkim durumunu
güçlendireceği, sektördeki kısıtlı rekabeti ortadan kaldıracağı ve ilgili pazarlarda ciddi ve
telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğuracağı
belirtilmiş;
 Anılan şirketler hakkında soruşturma açılarak gerekli yaptırımların uygulanması,
12-03/96-35
2
 TTNET’in faaliyetlerini sürdürmesi halinde ilgili pazarlarda ciddi ve telafisi mümkün
olmayacak zararların doğma ihtimalinin yüksek olması nedeniyle, anılan şirket hakkında
internet servis sağlayıcılığı (İSS) dışındaki pazarlar bakımından geçici tedbirlerin
alınması
talep edilmiştir. 50
Kurum kayıtlarına 13.09.2010 tarih ve 7124 sayı ile giren başvuruda ise, telekomünikasyon
sektörünün tarihsel gelişimine, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) sektörle ilgili
yetkilerine ve TTNET’in ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulmasına ilişkin bilgilere yer verilerek,
 TTNET’in ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulmasıyla sağlanan ayrıştırmanın, Türk
Telekom’un hem alt hem de üst pazarlarda faaliyet göstermesi nedeniyle ortaya
çıkabilecek rekabet sorunları bakımından tek başına çözümleyici olamayacağı,
 Birçok pazarda etkin piyasa gücüne (EPG) sahip olan Türk Telekom ile hiçbir pazarda
EPG olmayan bağlı ortaklığı TTNET’in tüketicinin gözünde bir bütün olarak
algılanmasının aynı pazarlarda ruhsat sahibi olan pek çok teşebbüsün faaliyet
göstermesini neredeyse imkânsız hale getirdiği, 60
 Türk Telekom’un şebekeye erişim sağlama yükümlülüğünü çeşitli yöntemlerle
ertelemesinin ve erişimi zorlaştırmaya yönelik davranışlarının ve/veya TTNET’in
perakende hizmet seviyesinde düşük fiyatlamalar şeklinde ortaya çıkan rekabet
ihlallerinin sektörü ve sektörel yatırımı olumsuz yönde etkilediği,
 Türk Telekom özelleştirmesinden beş yıl sonra gelinen noktanın beklenen rekabetçi
pazar yapısından uzakta olduğu,
 BTK’nın 2008 yılından bu yana TTNET’e verdiği ruhsatların sektördeki tüm faaliyetleri
kapsayacak şekilde yaygınlaşması ve eksik pazar tanımlamaları nedeniyle pazarda
ciddi zararlar doğuracak rekabet ihlallerinin yaşanabileceği,
 Açıklanan nedenlerle, önümüzdeki dönemde yoğun olarak görülmesi beklenen rekabet 70
ihlallerine yönelik olarak arızi müdahalelerde bulunulması yerine Rekabet Kurumu
tarafından sektöre ilişkin bir araştırma yapılarak, yapısal sorunların giderilmesi ve
sektöre yönelik olarak yürütülen çalışmaların geliştirilmesi konusundaki tedbirlerin
ortaya konulmasının büyük önem taşıdığı
ifade edilmiştir. Son olarak, 7123 sayı ile giren başvuruya ek niteliğinde gönderilen ve
Kurum kayıtlarına 04.03.2011 tarih ve 1679 sayı ile intikal eden başvuruda sürece ilişkin
bilgiler tekrar edilerek, 10.11.2010 tarih ve 10-71/1479-567 sayılı Kurul kararına değinilmiş
ve TTNET’in çeşitli sabit telefon hizmeti ihalelerini alarak, bu alanda da faaliyet göstermeye
başlaması hakkında elde edilen bilgiler sunulmuştur. Bu kapsamda, İstanbul ili Kadıköy
Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “Sesli İletişim (Telefon) Alımı” ihalesi ile yine 80
aynı il Kartal Belediye Başkanlığı “Sabit Telefon Hizmet (STH) Alımı” ihalesi sonuçlarına
yönelik bilgilere yer verilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.09.2010 tarih ve 7123-7124 sayı; 04.03.2011
tarih ve 1679 sayı ile intikal eden başvurular üzerine hazırlanan 09.08.2011 tarih ve 2011-
2-330/İİ-11-151.İA sayılı İlk İnceleme Raporu 17.08.2011 tarihli Kurul toplantısında
görüşülerek, 11-45/1038-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 19.01.2012 tarih ve 2010-2-
330/ÖA-12-321.AA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan şirketler hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer 90
verilmiştir.
12-03/96-35
3
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. BTK Görüşleri
Konuyla ilgili ilk BTK görüşünde1, yetkilendirme mevzuatı ve rekabet açısından
değerlendirmelere yer verilmiştir.
Yetkilendirme mevzuatı açısından yapılan değerlendirmede 5809 sayılı Kanun’un
“Yetkilendirme Usulü” başlıklı 9. maddesi hükümleri ile yetkilendirme rejiminin sınırlarının
çizildiği belirtilmekte ve Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme
Yönetmeliği’nde yer verilen hükümler hakkında bilgi verilmektedir. BTK’nın ilgili mevzuat
çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda, başvuruda yer verilen hususların 100
TTNET’in yetkilendirmesinin iptali için gerekçe oluşturmadığı ifade edilmektedir.
TTNET halihazırda BTK tarafından internet servis sağlayıcılığı hizmeti, altyapı işletmeciliği
hizmeti (AİH), kablolu yayın hizmeti, sanal mobil şebeke hizmeti (SMŞH) ve sabit telefon
hizmeti (STH) sunmak üzere yetkilendirmiş bulunmaktadır. Türk Telekom2 ise BTK ile
yapmış olduğu imtiyaz sözleşmesi gereği olarak sahip olunan sabit telefon altyapısı ve
bunun üzerinden sunulan sabit telefon hizmeti dışında, internet servis sağlayıcılığı hizmeti,
kablolu yayın hizmeti ve sanal mobil şebeke hizmeti sunmamaktadır.
STH yetkilendirmesini 07.08.2008 tarihinde alan TTNET’in, bu alandaki faaliyetlerine 2010
yılının üçüncü çeyreğinde başladığı BTK görüşünde yer almaktadır. Buna göre, üçüncü
çeyrekte, TTNET sahip olduğu 1096 aboneden toplam 23.548 TL gelir elde etmiştir. Bu 110
veriler, TTNET’in ilgili pazardaki payının %0,02 olduğuna işaret etmektedir. Türk
Telekom’un ilgili pazardaki payı ise %91,76’dır.
Türk Telekom’un ve TTNET’in birlikte faaliyet gösterebileceği diğer bir pazar olan AİH
pazarında TTNET’in hâlihazırda bir faaliyeti bulunmadığı, ayrıca SMŞH lisansı alan diğer
işletmeciler gibi TTNET’in bu alanda da henüz faaliyete geçmediği BTK görüşünden
anlaşılmaktadır.
Buna karşın TTNET’in, Avea ile gelir paylaşımı ortaklığı ile kurulan “TTNET Mobil”
markasıyla hizmete başladığı, ancak yararlanan abone sayısının çok düşük olduğu da
görüşte belirtilmektedir.
Anılan görüşte, sektör araştırmaları bakımından BTK tarafından sabit telefon hizmetleri 120
piyasasına ilişkin olarak, 2009 ve 2010 yıllarında piyasa analizlerinin gerçekleştirildiği ve
Türk Telekom’a çeşitli yükümlülükler getirildiği; bununla birlikte, BTK tarafından yapılan
düzenlemelerin rekabetçi piyasa yapısının oluşması üzerine etkilerinin incelendiği ve gerek
görülmesi halinde yapılan düzenlemelerin revize edilebildiği veya yeni düzenlemelerin
yapılmasının gündeme gelebildiği belirtilmektedir.
Sonuç olarak anılan görüşte; söz konusu mevzuat hükümleri, işletmecilerin almış oldukları
yetkiler ve işletmecilerin birlikte faaliyet gösterdikleri piyasalardaki pazar payları ile
TTNET’in yetkilendirme aldığı pazarlar dikkate alınarak, gerek görülmesi halinde BTK
tarafından düzenleyici tedbirlerin alınabileceği, mevcut durum itibarıyla yetkilendirme
iptalini gerektirecek bir durumun bulunmadığı ifade edilmektedir. 130

1 Dosya konusu başvurularla ilgili olarak 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesinin 2.
fıkrası uyarınca 29.09.2010 tarih, 1035 ve 1036 sayılarıyla BTK görüşü talep edilmiştir. BTK görüşü
04.02.2011 tarih ve 974 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
2 BTK görüşünün verildiği tarih itibariyle, Türk Telekom perakende internet erişim hizmeti vermemektedir.
12-03/96-35
4
BTK’nın ikinci görüşünde3 ise; Türk Telekom’a getirilen yükümlülükler bir tablo olarak
sunulmuş, TTNET’in yetkilendirildiği alanlar sayılmış ve anılan iddialara ilişkin olarak
“TELKODER’in başvurusunda yer verdiği Kadıköy Belediye Başkanlığı sabit telefon hizmeti
alım ihalesinde TTNET tarafından verilen teklifin, ilgili Belediye Başkanlığınca öngörülen
görüşme süreleri ve teklifin verildiği tarihte geçerli olan arabağlantı ücret tarifeleri dikkate
alınarak hesaplanan ve sadece çağrı başlatma ve sonlandırma maliyetlerini içeren
maliyetlerden daha düşük olduğu” sonucuna ulaşılmıştır.
I.2. Telekomünikasyon Sektörünün Yapısal Sorunlarının Giderilmesi ve Sektör
Araştırması Yapılması Talepleri
TTNET tarafından verilen perakende seviyede internet hizmetinin aynı zamanda Türk 140
Telekom tarafından da sunulmasına ilişkin olarak menfi tespit belgesi verilmesi talebinin
değerlendirildiği 10.11.2010 tarih ve 10-71/1479-567 sayılı Kurulumuz kararında, söz
konusu işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anılan
karar birebir aynı pazarları ve aynı konuyu kapsamamakla birlikte, TTNET'in ve Türk
Telekom'un BTK yetkilendirmesi dâhilinde aynı alanlarda faaliyet göstermesinin 4054 sayılı
Kanun'a aykırı olup olmadığını değerlendirmesi açısından mevcut dosya için yol gösterici
niteliğe sahiptir. Dolayısıyla, gerek anılan Kurul kararı gerekse BTK görüşü dikkate
alındığında, TTNET'in Türk Telekom ile aynı alanda/pazarda faaliyette bulunmasına yönelik
şikayetin 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, başvurularda Rekabet Kurumundan sektöre arızi müdahale etmesi yerine 150
sektöre yönelik bir inceleme yürüterek sorunlara yapısal çözümler getirmesi talep
edilmektedir. Söz konusu başvuruya ilişkin talepleri de kapsayacak şekilde, elektronik
haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi amacıyla
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu çıkarılmış olup, anılan Kanun’un görev ve
yetkilere ilişkin 6(a) maddesinde ise "Elektronik haberleşme sektöründe; ... rekabeti
engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların giderilmesine yönelik düzenlemeleri
yapmak, bu amaçla ilgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere ve gerekli
hallerde diğer işletmecilere yükümlülükler getirmek ve mevzuatın öngördüğü tedbirleri
almak… " BTK'nın görevleri arasında sayılmaktadır. Bu bağlamda, anılan talebin de 4054
sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. 160
I.3. STH Hizmeti ve İhaleler
Önaraştırma sürecinde TTNET tarafından STH ihalelerinde diğer işletmeciler tarafından
verilmesi mümkün olmayan teklifler verilmesi hususu da incelenmiştir. STH hizmeti BTK
tarafından “teknoloji sınırlaması olmaksızın sabit karasal telefon şebekesi üzerinden
kullanıcılara/abonelere temel ve katma değerli telefon hizmetlerinin sunulması” olarak
tanımlanmaktadır.
TTNET, BTK düzenlemeleri çerçevesinde sahip olduğu STH yetkilendirmesi kapsamında A
Tipi (Taşıyıcı Ön Seçimi) ve VoIP hizmetlerini 2010 yılından beri bireysel ve kurumsal
müşterilere sunmaktadır. A tipi telefon hizmetinde abone, mevcut PSTN numarası ve
kullanıcı cihazları ile hizmet almaya devam etmektedir. Abonenin sahip olduğu PSTN 170
hattından dolayı ödeyeceği sabit ücret Türk Telekom tarafından faturalandırılmakla birlikte,
bu hat üzerinden yapılan çağrılar önceden seçilen işletmeciye arabağlantı noktaları
aracılığıyla yine Türk Telekom tarafından aktarılmaktadır. Abonenin başlattığı çağrının
arabağlantı noktasına kadar Türk Telekom tarafından taşınması işlemi çağrı başlatma;
çağrının işletmeci tarafından analiz edilmesi ve sonlandırılacağı yöne göre ilgili işletmeciye

3 Kurum kayıtlarına 04.03.2011 tarih ve 1679 sayı ile giren ek bilgilere ilişkin olarak 11.03.2011 tarih ve 265
sayılı yazı ile yeniden BTK’dan talep edilen görüş, 26.07.2011 tarih ve 5425 sayı ile Kurum kayıtlarına
girmiştir.
12-03/96-35
5
en yakın arabağlantı noktasından iletilmesi ise çağrı sonlandırma adını almaktadır. Hizmeti
veren işletmeci çağrı başlatma ücretini Türk Telekom’a, çağrı sonlandırma ücretini ise
yurtdışı, mobil veya sabit telefon işletmecilerinden herhangi birine ödemektedir. Çağrı
sonlandırılacak işletmeci ile doğrudan arabağlantı anlaşması olmaması durumunda
çağrılar, transitlik hizmeti alınan başka bir işletmeci üzerinden de ilgili işletmeciye 180
ulaştırılabilmektedir. Bu durumda transitlik ücreti ek bir maliyet kalemi oluşturmaktadır.
Mevcut dosya kapsamında incelenen iki ihale de A tipi telefon hizmeti ihalesidir. TTNET
tarafından sunulan bilgilere göre, kamu ihalelerinde A tipi hizmetin tercih edilmesinin
sebepleri; ek bir cihaza ihtiyaç duyulmaması, müşterilerin kendi telefon santralinde
herhangi bir yatırım ve değişiklik yapmadan çağrı başlatma kolaylığı, mevcut telefon
numaralarının kullanılabilmesi ve uygun tarifeler olarak sıralanmaktadır.
VoIP telefon hizmeti ise çağrı sonlandırma açısından A tipi telefon hizmetinden herhangi bir
farklılık göstermemekle birlikte, bu kapsamda çağrı başlatma, internet erişimi üzerinden
İnternet Protokolü (IP) kullanılarak yapılmaktadır. Bu nedenle, bireysel aboneler için VoIP
destekli cihaza, kurumsal aboneler için data hattı ile Customer Premises Equipment (CPE) 190
cihazına gereksinim duyulmaktadır. Bu hizmet kapsamında çağrı başlatma bir maliyet
kalemi oluşturmamaktadır. Her iki hizmetin sağlanmasında oluşan maliyet kalemleri
aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 1: A Tipi ve VoIP Hizmeti Maliyet Kalemleri Karşılaştırması
TTNET STH Hizmeti Maliyet Kalemleri A Tipi VoIP
Çağrı Başlatma √ X
Çağrı Sonlandırma √ √
Transitlik (Turkcell ve Yurtdışı) √ √
Cihaz, Kurulum ve Sökme Maliyeti X √ (Opsiyonel)
Data Hattı, Kurulum X √ (Opsiyonel)
OPEX + CAPEX √ √
2011 yılı Kasım sonu itibarıyla bir adet A tipi kurumsal müşterisi ve on bir adet VoIP büyük
kurumsal müşterisi bulunan TTNET’in, Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatına göre beyan
edilmiş 2010 yılına ait toplam gelirleri içinde STH gelirlerinin payı %(…..), 2011 Kasım sonu
itibariyle aynı pay %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.3.1. Başvurusu Konusu İhaleler
Önaraştırma sürecinde yapılan incelemenin temelini, başvuruda iletilen iki ihale ve bu 200
ihalelerde verilen teklifler oluşturmaktadır. Bu ihalelerin ilki, İstanbul ili Kadıköy Belediye
Başkanlığı’nca açılan 2010/28072 ihale kayıt numaralı ve 05.04.2010 tarihinde
gerçekleştirilen “Sesli İletişim (Telefon) Hizmet Alımı” ihalesi; diğeri ise İstanbul ili Kartal
Belediye Başkanlığı’nca açılan 2010/91229 ihale kayıt numaralı ve 19.07.2010 tarihinde
gerçekleştirilen “Sabit Telefon Hizmet Alımı” ihalesidir. Her iki ihale sırasıyla 50.781 TL ve
24.733 TL’lik tekliflerle TTNET tarafından kazanılmıştır. Yapılan başvuruda bu bedellerin
sektörde faaliyet gösteren diğer işletmeciler tarafından teklif edilmelerinin mümkün
olmadığı belirtilmektedir. Rekabet hukuku değerlendirmeleri bakımından, iddiaların bir ihlal
niteliği kazanabilmesi için verilen teklifin, ihale konusu hizmetin verilebilmesi için
katlanılacak maliyetin altında kalması, literatürdeki adıyla ortada yıkıcı bir fiyatlamanın 210
olması gerekmektedir.
I.3.1.1. Kadıköy İhalesi
İhalenin teknik şartnamesinde 01.05.2010 ve 31.12.2010 tarihleri arasında yapılması
muhtemel görüşme süreleri; şehiriçi görüşme süresi 710.000 dakika, şehirlerarası görüşme
süresi 22.000 dakika, mobil işletmecilerle görüşme süresi 355.000 dakika ve milletlerarası
görüşme süresi 875 dakika olarak belirlenmiştir.
12-03/96-35
6
İhale şartnamesinde yer alan süreler söz konusu ihalede TTNET tarafından verilen teklifin,
hizmetin sağlanması için ortaya çıkacak maliyetin altında olup olmadığının tespitinde temel
girdi niteliğindedir. Buna göre ihale dönemindeki referans arabağlantı teklifleri kapsamında
belirlenen ücretler baz alınarak dakika başına oluşan maliyetin hesaplanması mümkündür. 220
26.07.2011 tarihli BTK görüşünde de bu yöntemden hareket edilerek bahse konu ihaleye
ilişkin bir değerlendirme yapılmış ve aşağıdaki hususlar göz önüne alınmıştır:
- Şehiriçi ve şehirlerarası aramalarda çağrı başlatma ücreti Türk Telekom’un alan içi ücreti
(1,71 kr/dk) üzerinden hesaplanmıştır. Çağrı sonlandırma ücretleri ise şehiriçi aramalar için
alan içi ücret üzerinden, şehirlerarası aramalar için alan dışı ücret üzerinden
hesaplanmıştır. Şehiriçi ve şehirlerarası aramalarda KDV ve ÖİV sırasıyla %18 ve %15’tir.
- Mobil işletmecilere doğru yapılan aramalarda çağrı başlatma ücreti Türk Telekom’un alan
içi ücreti üzerinden, çağrı sonlandırma ücretleri her üç mobil işletmecinin çağrı sonlandırma
ücretlerinin ortalaması olan 3,35 kr/dk hesaplanmış, mobilde sonlandırılacak çağrıların her
üç işletmeciye eşit miktarda gideceği varsayılmıştır. 230
- Milletlerarası aramaların diğer arama sürelerine göre çok az olduğu dikkate alınarak
maliyet hesabının dışında tutulmuştur.
Bu hususlar dikkate alınarak BTK tarafından yapılan maliyet hesabı aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.
Tablo 2- BTK Tarafından Yapılan Maliyet Hesabı (Kadıköy Belediyesi)
İhale
Kapsamında
Taahhüt
Edilen Dakika
Çağrı
Başlatma
Ücreti (kr/dk)
Çağrı
Sonlandırma
Ücreti (kr/dk)
ÖİV ve KDV dahil
Ücretlerin Dakika
Ücretlerine Yansıması
(kr/dk)
Toplam Çağrı
Başlatma ve
Sonlandırma
Maliyeti (TL)
Şehiriçi 710.000 1,71 1,71 4,55 32.295
Şehirlerarası 22.000 1,71 2,24 5,25 1.156
Mobil 355.000 1,71 3,35 7,07 25.097
Milletlerarası 875 1,71
Toplam 58.548

Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Kadıköy Belediye Başkanlığı tarafından belirtilen
tahmini görüşme süreleri üzerinden hesaplanan sadece çağrı başlatma ve sonlandırmayı
içeren maliyet BTK tarafından 58.548 TL olarak hesaplanmış, TTNET bahse konu ihaleyi
50.781 TL’lik teklifle kazanmıştır. 240
Bu çerçevede, 03.01.2012 tarihinde raportörlerce TTNET’te yapılan yerinde incelemede
Kadıköy Belediye Başkanlığı ihalesi öncesinde hazırlandığı anlaşılan bir çalışma tespit
edilmiştir. Çalışmada 50.781,25 TL’lik teklifin bileşenleri görülmekte ve dikkat çeken iki
önemli husus bulunmaktadır. Bunlardan ilki, çalışmanın aylık bazda kârlı görünmesi (aylık
gelir (…..) TL, aylık maliyet (…..) TL olarak hesaplanmaktadır), ikincisi ise maliyetlerin
hesaplanmasında çağrı başlatma ücretinin 0,36 kuruş olarak hesaplara dahil edilmesidir.
Bir başka deyişle, başvuruda ifade edildiğinin aksine verilen teklif belli bir kâr marjı
barındırmakta ancak teklifin hazırlanma tarihi itibarıyla teşebbüs tarafından bilinmesi
mümkün olmayan bir parametre hesaba girmiş görünmektedir. Zira alan içi arabağlantı
ücretlerinin 0,34 kuruş düzeyine inmesi ancak 05.05.2010 tarih ve DK-07-273 sayılı BTK 250
kararından sonra mümkün olabilmiş, incelemeye konu ihale ise 05.04.2010 tarihinde
gerçekleştirilmiştir. Aşağıdaki tabloda arabağlantı tarifeleri ve bu tarifelere izin veren BTK
kararları gösterilmiştir.



12-03/96-35
7
Tablo 3- Türk Telekom Arabağlantı Tarifeleri ve Bu Tarifelere Esas BTK Kararları
Tarih Aralığı Alan İçi (kr/dk) Alan Dışı (kr/dk) İlgili BTK Kararı
01.05.2010 öncesi 1,71 2,24 10.02.2010 tarih DK-07-88 sayı
01.05- 31.12.2010 0,34 0,45 05.05.2010 tarih DK-07-273 sayı
01.01- 31.03.2011 0,17 0,22 30.12.2010 tarih DK-07-725 sayı
01.04- 31.12.2011 0,17 0,22 24.03.2011 tarih DK-07-146 sayı
01.01- 31.12.2010 0,17 0,22 21.12.2011 tarih DK-07-657 sayı
Çağrı başlatma ücretinin 0,36 kuruş olarak hesaplamaya dâhil edilmesine ilişkin açıklama
istenilen TTNET gönderdiği yazıda, yukarıda aktarılan belgenin ihalenin kazanılmasının
ardından hazırlandığını ve rakiplerin fiyatlarının da karşılaştırılmasıyla yapılan bir 260
çalışmaya ilişkin olduğunu ifade etmiştir. Aynı yazıda, Kadıköy ihalesinde verilecek teklifle
ilgili olarak 25.03.2010 tarihinde bir çalışma yapıldığı ve (…..) TL’lik bir teklif hazırlandığı da
iddia edilmektedir. Bununla birlikte, Mayıs-Aralık 2010 dönemini kapsayan ihalenin STH
yetkilendirmesi kapsamında A tipi telefon hizmetinin TTNET’e önemli bir deneyim
sağlayacağı, TTNET olarak “İş Bitirme Belgesi”ne sahip olunmasının diğer kamu ihalelerine
girmeyi mümkün kılacağı hususları dikkate alınarak teklifin gözden geçirildiği ve daha
rekabetçi bir teklifin ihalede verildiği de yazıda belirtilmektedir.
I.3.1.2 Kartal İhalesi
19.07.2010 tarihinde yapılan ihalenin teknik şartnamesinde 09.08.2010 ve 31.12.2010
tarihleri arasında yapılması muhtemel görüşme süreleri olarak, şehiriçi görüşme süresi 270
450.000 dakika, şehirlerarası görüşme süresi 17.000 dakika, mobil işletmecilerle görüşme
süresi 100.000 dakika ve milletlerarası görüşme süresi 800 dakika olarak belirlenmiştir.
Kadıköy ihalesindeki değerlendirmede geçerli aynı hususlar çerçevesinde BTK tarafından
yapılan inceleme sonucunda ortaya çıkan maliyet tablosu aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 4- BTK Tarafından Yapılan Maliyet Hesabı (Kartal Belediyesi)
İhale
Kapsamında
Taahhüt
Edilen Dakika
Çağrı
Başlatma
Ücreti
(kr/dk)
Çağrı
Sonlandırma
Ücreti (kr/dk)
ÖİV ve KDV dahil
Ücretlerin Dakika
Ücretlerine Yansıması
(kr/dk)
Toplam Çağrı
Başlatma ve
Sonlandırma
Maliyeti (TL)
Şehiriçi 450.000 1,71 1,71 4,55 20.469
Şehirlerarası 17.000 1,71 2,24 5,25 893
Mobil 100.000 1,71 3,35 7,07 7.070
Milletlerarası 800 1,71
Toplam 28.431
Kartal Belediye Başkanlığı ihalesi, TTNET tarafından 24.733 TL’lik maliyet altında bir
rakamla kazanılmıştır. Ancak ihale 05.05.2010 tarihli ve DK-07-273 sayılı BTK kararı ile
onaylanan kampanya sonrasında yapıldığından çağrı başlatma ücreti olarak 0,34 kr/dk’nın
dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim, bu husus BTK tarafından da değerlendirilerek,
ihale şartnamesinde verilen süreler için hesaplanan maliyet 18.100 TL olarak ortaya çıkmış 280
ve bu durumda da verilen teklifin maliyetin altında kalmadığı anlaşılmıştır.
I.4. Değerlendirme
Başvuruda yer alan iddialar rekabet hukuku değerlendirmeleri çerçevesinde “yıkıcı
fiyatlama” olarak nitelenen ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitini gerektirmektedir.
Yıkıcı fiyatın, üzerinde anlaşma sağlanan genel kabul görmüş bir tanımı olmamakla birlikte,
bu kavram rekabetin ortadan kaldırılmadığı veya en azından kısıtlanmadığı durumda, kârlı
olmayan fiyat olarak tanımlanmaktadır. Bir başka tanıma göre ise teşebbüsün kısa
dönemde düşük fiyat, orta ve uzun dönemde ise daha yüksek fiyat uygulayarak rakiplerini
pazar dışına itmesi şeklinde uyguladığı stratejiler yıkıcı fiyat olarak adlandırılmaktadır. Zira
kısa dönemde düşük fiyatlardan dolayı katlanılmak zorunda kalınan zararlar, orta ve uzun 290
dönemde fiyatların arttırılması yoluyla telafi edilebilecektir.
12-03/96-35
8
Yıkıcı fiyat uygulamasında ortaya konulması gereken temel unsurlar;
- hakim durumun varlığı,
- hakim durumdaki teşebbüsün fiyatlarının maliyetlerinin altında olup olmadığı,
- hakim durumdaki teşebbüsün yıkıcı fiyat uygulamadaki amacı,
- stratejinin başarıyla sonuçlanmasının ardından hasat imkânının ne ölçüde mümkün
olduğu
olarak sıralanabilir. Önaraştırma kapsamında TTNET’in ihaleler için verdiği fiyatların
maliyetlerinin altında olup olmadığı hususu incelenmiştir. Buna göre Kadıköy ve Kartal
Belediyeleri tarafından düzenlenen ihaleler öncesinde teşebbüs tarafından sunulan 300
tekliflerden Kartal Belediye Başkanlığı teklifinin ihale öncesi bütün katılımcılar tarafından
bilinebilecek bilgi seti çerçevesinde kârlı olduğu anlaşılmaktadır. Kadıköy Belediye
Başkanlığı ihalesi teklifi ise ihale öncesi mevcut arabağlantı tarifeleri kapsamında negatif
kâr marjı içermektedir. Ekonomik açıdan teşebbüsü zarara uğratacak bu uygulamanın
amacı TTNET tarafından “STH yetkilendirmesi kapsamında A Tipi telefon hizmetinin
TTNET açısından önemli bir deneyim sağlayacak olması ve TTNET olarak “İş Bitirme
Belgesi”ne sahip olunması ve bu belge sayesinde diğer kamu ihalelerine girmenin mümkün
kılınması” şeklindeki gerekçelerle izah edilmiştir. Kadıköy Belediye Başkanlığı’nın 2011
yılında açmış olduğu sabit telefon hizmeti ihalesi de TTNET tarafından kazanılmıştır.
Hâlihazırda her iki ihale dönemi de sonlanmış olduğundan bu hizmetler kapsamında 310
gerçekleşme değerlerinin ve verilen hizmetin kârlı olup olmadığının değerlendirilebilmesi
mümkündür. Aşağıdaki tablolarda, 2010 ve 2011 yıllarında yapılan Kadıköy Belediye
Başkanlığı ve 2010 yılında yapılan Kartal Belediye Başkanlığı ihalelerinde varsayılan ve
gerçekleşen konuşma süreleri, maliyet ve gelir değerleri gösterilmektedir.
Tablo 5- Kadıköy Belediyesi İhaleleri Tahmin ve Gerçekleşme Değerleri
Kadıköy Belediyesi 2010 2011 Toplam
Varsayılan (…..) (…..) (…..) Trafik (Dk)
Gerçekleşen (…..) (…..) (…..)
Varsayılan (…..) (…..) (…..) Maliyet (TL)
Gerçekleşen (…..) (…..) (…..)
Varsayılan (…..) (…..) (…..) Gelir (Vergi hariç
TL) Gerçekleşen (…..) (…..) (…..)
Varsayılan (…..) (…..) (…..) Marj (%)
Gerçekleşen (…..) (…..) (…..)

Tablo 6- Kartal Belediyesi İhaleleri Tahmin ve Gerçekleşme Değerleri
Kartal Belediyesi 2010
Varsayılan (…..) Trafik (Dk)
Gerçekleşen (…..)
Varsayılan (…..) Maliyet (TL)
Gerçekleşen (…..)
Varsayılan (…..) Gelir (Vergi hariç TL)
Gerçekleşen (…..)
Varsayılan (…..) Marj (%)
Gerçekleşen (…..)
Tablo 6 ve 7 incelendiğinde, her iki belediyeye verilen hizmet sonucunda elde edilen gelirin
gerçekleşen maliyetin üzerinde olduğu görülmektedir. TTNET’ten istenilen ve aşağıda
sunulan STH hizmetini alan abone sayısı ve bu abonelerin dağılımına ilişkin bilgiler de bu 320
ihalelerin pazar üzerindeki etkisini göstermek bakımından önemlidir.



12-03/96-35
9
Tablo 7- TTNET’ten STH Hizmeti Alan Abonelerin Hizmet Bazında Dağılımı
TTNET STH Hizmeti - Abone Sayısı Oca.10 Ara.10 Oca.11 Kas.11
A Tipi (Bireysel) (…..) (…..) (…..) (…..)
A Tipi (Kurumsal) (…..) (…..) (…..) (…..)
VoIP (Bireysel ve KOBİ) (…..) (…..) (…..) (…..)
VoIP (Büyük Kurumsal) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..)
TTNET STH Hizmeti - Abone Dağılımı (%) Oca.10 Ara.10 Oca.11 Kas.11
Bireysel ve KOBİ (…..) (…..) (…..) (…..)
Kurumsal (…..) (…..) (…..) (…..)
TTNET STH Hizmeti - Kurumsal Müşteri Sayısı Oca.10 Ara.10 Oca.11 Kas.11
A Tipi (Kurumsal) (…..) (…..) (…..) (…..)
VoIP (Büyük Kurumsal) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..)
Bu çerçevede, TTNET’in A tipi kurumsal müşteri sayısının 2011 yılı Kasım ayı itibarıyla
(…..), STH hizmetinin bir başka sunulma türü olan VoIP hizmeti bakımından ise kurumsal
müşteri sayısının (…..) olduğu dikkate alınarak, TTNET tarafından sunulan tekliflerin
pazarda önemli bir sonuç doğurmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Başvuru konusu ihaleler sonucu elde edilen gelirin, ihale konusu hizmetin sunulması için 330
katlanılan maliyetlerden fazla olduğu ve rekabet ihlalinde bulunduğu iddia edilen
teşebbüsün ilgili hizmeti verdiği kurumsal müşteri sayısında bir artış yaşanmadığı
görülmektedir. Diğer bir ifadeyle, TTNET ve Türk Telekom ekonomik bütünlüğünün, STH
pazarında faal diğer teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırmak ve onları bu pazardan
çıkarmak amacıyla, öncelikle bu firmaların da girdiği ihalelerde maliyetin altında fiyatlama
yapmak ve firmaların pazarı terk etmesi durumunda önceki maliyet-altı fiyatlamadan
kaynaklı zararlarını tazmin edecek şekilde fiyatlar sunmak gibi bir strateji içerisinde
olmadıkları anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddiaya yönelik 340
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy