Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-12 (Devralma)
Karar Sayısı : 12-06/185-47
Karar Tarihi : 09.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR,
Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Osman Tan ÇATALCALI, Ebru İNCE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Tesco Kipa Kitle Pazarlama ve Gıda San. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Deniz PEKİN 20
Özbek Hukuk Bürosu Sümbül Sok. No: 45 1. Levent/İstanbul
D. DOSYA KONUSU: Tesco Kipa Kitle Pazarlama ve Gıda San. A.Ş.’nin Ardaş Gıda
Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.’den Trakya bölgesinde bulunan ve “Ardaş” markası altında
faaliyet gösteren 21 adet mağazanın kiracılık haklarını bazı sabit kıymetler ile birlikte
devralması işlemine izin verilmesi talebi.
E. DOSYA EVRELERİ: Kurumu kayıtlarına 9.1.2012 tarih ve 229 sayı ile giren ve en son
01.02.2012 tarih ve 936 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı “Rekabet 30
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 03.02.2012 tarih ve 2012-3-
12/Öİ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya kousu devralma işleminin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında
izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte bu devralma işlemi ile 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde ilgili piyasalarda yeni bir hâkim durumun yaratılmasının
veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilerek, rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı 40
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1.Taraflar
G.1.1. Devreden: Ardaş Gıda Dağıtım San. ve Tic. A.Ş. (Ardaş)
1994 yılında kurulan Ardaş, bildirim tarihi itibarıyla İstanbul, Kırklareli, Tekirdağ ve
Edirne’de toplam 51 mağaza ile hızlı tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet 50
gösteren bir teşebbüstür.
12-06/185-47
2
G.1.2. Devralan: Tesco Kipa Kitle Pazarlama ve Gıda San. A.Ş. (Tesco)
Bildirim tarihi itibarıyla hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği alanında Türkiye
genelinde 137 mağaza ile faaliyet gösteren Tesco, 1992 yılında “Kipa” unvanıyla kurulan
süpermarket zincirinin 2003 yılında Tesco Plc tarafından satın alınmasıyla kurulmuştur1.
G.2. İlgili Pazar 60
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
HTM perakendeciliği sektöründe gerçekleşen birleşme/devralma işlemlerine ilişkin
geçmişte alınan Kurul kararlarında2, işlemin perakende pazarı ve tedarik pazarında etki
yarattığından bahisle ilgili ürün pazarları temel olarak “tüketim malları perakende pazarı”
ve “alım (tedarik) pazarları” olarak belirlenmiştir.
G.2.1.1. Hızlı Tüketim Malları (HTM) Perakende Pazarı
70
Geçmiş tarihli Kurul kararlarında HTM perakende sektörü bakımından yapılan
tanımlamalarda, temel olarak, organize kanal olarak tabir edilen zincir mağaza şeklinde
örgütlenmiş modern perakendecilerin tüketiciler nezdinde bakkal, kasap gibi geleneksel
kanal üyesi perakendecilerden ayrı bir pazar teşkil ettiğinden hareketle, ilgili ürün pazarı
organize kanal temelinde belirlenmektedir. Hızlı tüketim malları organize perakende pazarı
dâhilinde ise farklı pazar tanımları yapılmıştır.
Diğer taraftan İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında yer verildiği
üzere, inceleme konusu işlem alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından
endişeler yaratmıyorsa pazar tanımının yapılmaması da mümkündür. Bu doğrultuda 80
bildirime konu işlemin etkileri, kesin bir pazar tanımı yapılmaksızın, “300 m2 ve üstü” ile
“1.000 m2 altı ve üstü” net satış alanı alternatifleri temel alınarak değerlendirilmiştir.
G.2.1.2. Alım (Tedarik) Pazarı
Migros/Tansaş ve bu kararı takip eden diğer Kurul kararlarında, alım pazarına ilişkin olarak
çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılmasının yerinde olacağı, bu bağlamda,
alım pazarının et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler,
bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler
(çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek 90
mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı
ayrı belirlenebileceği belirtilmiştir.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazarlar
Devralmanın perakende pazarında yaratacağı etkiler, mağazaların faaliyet göstermekte
olduğu yerel bölgelerde hissedilecektir. Devralmaya konu mağazalar Kırklareli ve Edirne il
merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan, Çerkezköy, Büyükçekmece, Uzunköprü,
Hayrabolu, Malkara ve Muratlı ilçelerindedir. Bu bölgelerden Büyükçekmece, Uzunköprü,
Hayrabolu, Malkara ve Muratlı bölgelerinde Tesco’nun mağazası bulunmamaktadır. 100
1 26.6.2003 tarih, 03-45/519-230 sayılı Kurul kararı ile işleme izin verilmiştir.
2 17.06.2005 tarih ve 05-40/557-136 sayılı Carrefoursa/Gima kararı, 31.10.2005 tarih ve 05-76/1030-287 sayılı Migros/Tansaş kararı,
4.5.2006 tarih ve 06-32/392-102 sayılı Kiler/Canerler kararı ve 6.7.2006 tarih ve 06-47/632-18 sayılı Kiler/Güler kararı, 5.4.2007 tarih ve
07-30/293-110 sayılı Makromarket/Nazar kararı, 23.2.2011 tarih ve 11-10/186-62 sayılı Migros/Greens kararı sektöre ilişkin örnek
kararlardır.
12-06/185-47
3
Perakende pazarı bakımından ilgili coğrafi pazarlar devralma işlemine konu teşebbüslerin
birlikte yer aldıkları Kırklareli ve Edirne il merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan,
Çerkezköy ilçeleri olarak belirlenmiştir.
Alım pazarında ise zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel ayrıma
gidilmesine gerek yoktur. Bu çerçevede alım pazarı bakımından, önceki Kurul kararları
paralelinde ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir..
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
110
G.3.1. İşlemin Niteliği
İncelemeye konu işlem Ardaş’a ait 21 mağazaya ilişkin kiracılık haklarının, taraflar
arasında akdedilen sözleşmede yer alan ve bu mağazalarda bulunan sabit kıymetlerin ve
altyapılarının, Ardaş ve Tesco tarafından belirlenecek stokların, mülkiyeti Ardaş’ta bulunan
iki aracın ve Ardaş’a ait “Ardaş” markasının devir işlemin tamamlanmasından itibaren bir
yıl boyunca geçerli olacak gayri münhasır kullanım hakkının Tesco’ya devredilmesidir. Söz
konusu işlem ile Ardaş’ın bütün mağazaları Tesco’ya devredilmemektedir. Sözleşmede
ismi geçen 21 mağazanın haricinde Ardaş, 30 mağazası ile perakendecilik sektöründe
faaliyet göstermeye devam edecektir. 120
2010/4 sayılı Tebliğ’de sadece malvarlığının mülkiyetinin devri değil malvarlığının
yönetiminde hak sahibi olma yetkisi veren araçların devri de devralma işlemi olarak kabul
edilmektedir.
Kira sözleşmelerinin devri yoluyla malvarlığının yönetimi devralana geçmekte, bu durum
ise kontrol değişikliğinin gerçekleştiğini göstermektedir. Nitekim bu hususa 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinde yer verilmiştir.
Dolayısıyla, Tesco’nun Ardaş’a ait 21 mağazanın kira sözleşmesini devralması işlemi, bu 130
mağazaların işletilmesi için gereken hakkın devrinin kontrol değişikliğine yol açması
nedeniyle, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralmadır3.
Dosya içeriğinden 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7.1.a. maddesinde belirtilen ciro eşiklerinin
aşıldığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, hem Tesco’nun hem de Ardaş’ın Kırklareli ve Edirne il merkezleri ile Lüleburgaz,
Silivri, Çorlu, Keşan ve Çerkezköy ilçelerinde HTM perakendeciliği alanında faaliyet
gösterdiği dikkate alındığında, işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in aradığı “etkilenen pazar”
koşulunu taşıdığı, dolayısıyla izne tabi olduğu anlaşılmaktadır. 140
G.3.2. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi
G.3.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Devre konu 21 mağazanın 6’sı Tesco’nun faaliyetinin olmadığı coğrafi pazarlarda yer
almaktadır. Devralma işlemi, Tesco ve Ardaş’ın faaliyetlerinin kesiştiği Kırklareli ve Edirne
il merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan, Çerkezköy ilçeleri ilgili pazarları
bakımından aşağıda değerlendirilmektedir.
150
3 30.12.2008 tarih, 08-76/1229-467 sayılı Carrefour-Zergan Kurul kararında da kira sözleşmelerinin devri devralma işlemi sayılarak
işleme izin verilmiştir.
12-06/185-47
4
İlgili pazarlar bakımından devre konu mağazaların satış alanı büyüklükleri ile Tesco’nun
aynı bölgede yer alan mağazalarının satış alanı büyüklükleri incelendiğinde; devre konu
mağazaların 1.000 m2‘den küçük ortalama (…..) satış alanına sahip “süpermarket” olduğu,
Tesco’nun devre konu mağazaların bulunduğu bölgelerde yer alan mağazalarının ise
ortalama (…..) satış alanına sahip hipermarketler olduğu dosya içeriğinden
anlaşılmaktadır. Devre konu mağazalar “küçük süpermarket” ve “süpermarket” formatında
olup, 1.000 m2 satış alanı büyüklüğünün üzerinde yer almamaktadır. Bu paralelde ilgili
pazarların “1.000 m2 altı ve üstü” satış alanı eşiği temelinde tanımlanması halinde
tarafların ayrı pazarlarda yer aldığı görülmektedir. Bu çerçevede, Tesco’nun Ardaş
mağazalarının kiracılık hakkını alarak farklı bir pazara gireceği, dolayısıyla işlemin 160
rekabetçi endişe doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
“300 m2 ve üstü” satış alanı eşiği temelinde kurulan pazar tanımları çerçevesinde,
devralma işlemi öncesi ve sonrasında Tesco’nun pazar paylarına, Tablo 1’de yer
verilmektedir.
Tablo 1 Tesco’nun İşlem Öncesi ve Sonrası (Tahmini) Pazar Payları (2011)
İlgili Pazar Pazar Büyüklüğü4 İşlem Öncesi Pazar Payı (%) İşlem Sonrası Pazar Payı (%)
Kırklareli (…..) (…..) (…..)
Edirne (…..) (…..) (…..)
Lüleburgaz (…..) (…..) (…..)
Silivri (…..) (…..) (…..)
Çorlu (…..) (…..) (…..)
Keşan (…..) (…..) (…..)
Çerkezköy (…..) (…..) (…..)
Tablodaki verilerden, Tesco’nun ilgili pazarlar arasında en yüksek paya sahip olduğu
Kırklareli ve Keşan’da işlemin pazar payı artışına neden olmadığı anlaşılmaktadır. Bunun 170
nedeni anılan bölgelerde devre konu mağazaların 300 m2 eşiğinin altında yer almasıdır.
İşlemin Tesco’nun pazar payında en fazla artış sağladığı bölgeler ise (…..);(…..) ve (…..)
puanla sırasıyla Çerkezköy, Lüleburgaz ve Edirne’dir. Kırklareli ve Keşan yukarıda
açıklanan nedenle dışarıda tutulduğunda Tesco, ilgili pazarlar bakımından en yüksek
pazar payına Edirne’de ulaşmaktadır. Bu pazarlar bakımından Tesco’nun 300 m2-999 m2
ve 1.000 m2 ve üzerindeki satış alanı kırılımında rakiplerine ve rakiplerin ilgili bölgede kaç
mağaza ile faaliyette bulunduklarına ait bilgilere Tablo 2’de yer verilmektedir.
Tablo 2 Edirne, Lüleburgaz ve Çerkezköy’de İşlem Sonrası Tesco’nun Rakipleri ve Mağaza Sayıları 180
İlgili Pazar 300 m2-999 m2 ≥ 1.000 m2
Rakip
sayısı Rakipler ve Mağaza Sayıları
Rakip
sayısı
Rakipler ve Mağaza
Sayıları
Edirne 3 Kiler (3), Margi (2),Onur (1) 3 Kiler (1), Carrefour (1), Migros (1)
Lüleburgaz 7
Karpa (1), Kiler (2), Filiz (2),
Onur (1), Gökkuşağı (1),
Migros (1), Şok (1)
1 Karpa (1)
Çerkezköy 6
Onur (2), Kiler (3), İdeal (1),
Tem (1), Rammar (1),
Migros (1)
2 Lemar (1), BigM (1)
Tesco’nun ve rakiplerinin ilgili pazarlardaki pazar paylarına Tablo-3’te yer verilmektedir.
4 Tesco tarafından bildirim formunda sunulan tahmini haftalık HTM satışları toplamını içerdiği ve verilerin saha çalışması yöntemiyle
elde edildiği belirtilmiştir.
12-06/185-47
5
Tablo 3: Edirne, Lüleburgaz ve Çerkezköy Bölgelerinde İşlem Sonrasında Gerçekleşecek Pazar Payları
İlgili Pazar Teşebbüs Pazar Payı (%)
Migros (…..)
Kiler (…..)
Margi (…..)
Onur (…..)
Carrefour (…..)
Tesco (…..)
Edirne
TOPLAM 100,0
Karpa (…..)
Kiler (…..)
Filiz (…..)
Onur (…..)
Gökkuşağı (…..)
Migros (…..)
Şok (…..)
Tesco (…..)
Lüleburgaz
TOPLAM 100,0
Onur (…..)
Kiler (…..)
İdeal (…..)
Big M (…..)
Lemar (…..)
Migros (…..)
Tem (…..)
Rammar (…..)
Tesco (…..)
Çerkezköy
TOPLAM 100,0
Yukarıdaki tablolarda sunulan devralma öncesi ve sonrası pazar payı verilerinden işlemin,
yoğunlaşmada bir artışa neden olacağı ancak, rekabetin seviyesi dikkate alındığında ilgili
pazarlarda hâkim durum yaratılmasına yol açacak düzeyde bir yoğunlaşma
doğurmayacağı kanaatine varılmıştır. Diğer taraftan devralmalara konu Tesco’nun mevcut
mağazalarının formatları arasındaki fark göz önünde bulundurulduğunda, işlem ile 190
Tesco’nun bölgede hâlihazırda sahip olmadığı mağaza formatları ile mağaza ağını
genişletmeye, pazarda önemli bir büyüklük teşkil eden Carrefour, Migros ve diğer ulusal
zincirler gibi süpermarket bölümüne dâhil olmaya çalıştığı kanaati oluşmuştur. Dolayısıyla
Tesco’nun devralma işlemi öncesinde hipermarket formatında faaliyette bulunduğu bu
bölgelerdeki faaliyetini mağaza ağına küçük süpermarket ve süpermarket formatında
mağazalar eklemek suretiyle artırma çabasında olduğu, bu mağazaların görece küçük
satış alanı dolayısıyla müşterilere yakınlık avantajından faydalanılmasının hedeflendiği
anlaşılmaktadır.
G.3.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı Bakımından Değerlendirme 200
Organize perakende sektöründe Tesco’nun Türkiye genelindeki 2011 yılı pazar payı (…..)
olup, Ardaş’ın ise pazar payı %1’in altındadır. Ardaş’ın 51 mağazasından 21’inin devri
dikkate alındığında, devralama işlemi Tesco’nun alım pazarındaki pazar payını düşük
oranda etkileyecektir. Tesco’nun tedarik pazarında, işlem sonucunda sahip olacağı
öngörülen pazar payının düşük olmasından hareketle, ürün grupları bazında tanımlanan
tedarik pazarı için ayrıca değerlendirme yapmaya gerek görülmemiştir.
12-06/185-47
6
H. SONUÇ 210
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
220
Full & Egal Universal Law Academy