Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-5-18 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 12-06/190-52
Karar Tarihi : 09.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin
TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Genç Mağazaları A.Ş.
Temsilcisi: Yönetim Kurulu Üyesi Oya ŞENER
Yolbulan Plaza B Blok, Kat:4, Kozyatağı, İstanbul
D. DOSYA KONUSU : Genç Mağazaları A.Ş. ve Aeropostale Licensing Inc.
arasında imzalanan Mağaza Lisans Sözleşmesi'nin 4054 sayılı Kanun'un 4., 6. ve
7. maddelerine aykırı olmadığının tespit edilerek menfi tespit verilmesine, bu
mümkün olmaz ise anılan anlaşmaya muafiyet tanınması talebi.
E. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 19.12.2011 tarih, 8642 sayı ile intikal eden 20
ve eksiklikleri en son 19.12.2011 tarihinde tamamlanan bildirimde, söz konusu işleme
menfi tespit belgesi/muafiyet verilmesi talep edilmiştir. 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4., 5. ve 8. maddelerinin ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 02.02.2012 tarih ve 2011-5-18/MM sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu "Mağaza Lisans
Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında kısıtlamalar içermesi
nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği, ancak anılan sözleşmenin içerdiği
kısıtlamaların 2002/2 sayılı Tebliğ ile getirilen grup muafiyetinden yararlanabileceği
ifade edilmiştir. 30
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru konusu lisans sözleşmesi uyarınca, Aeropostale Licensing Inc1.
(AEROPOSTALE) lisans veren olarak lisans alan Genç Mağazaları A.Ş. (GENÇ
MAĞAZALARI)'na, sahip olduğu erkek ve kadın giyim ürünleri ve aksesuarlarını
"AEROPOSTALE", "AERO", "87" markaları altında Türkiye çapında perakende satış
mağazaları ve internet sitesi aracılığıyla satmak, perakende satış için pazarlamak ve
bölge içindeki onaylanmış mahallerde perakende satış mağazalarını, işletmek
konularında lisans konusu hakları temlik etmektedir. Dolayısıyla anılan devir
sonucunda GENÇ MAĞAZALARI, "Aeropostale" markalı erkek ve kadın giyim ürünleri
ve aksesuarlarını satmak için münhasır lisans hakkına sahip olacaktır. 40
G.1. İlgili Pazar
Hazır giyim sektöründe, faaliyette bulunan teşebbüsler açısından, belirli bir giyim
türünden diğerine geçişte önemli bir yatırım zorunluluğu bulunmaması teşebbüslerin
üretimlerini kısa sürede diğer giyim türlerine kaydırabilmeleri sonucunu doğurmaktadır.
1 Lisans veren AEROPOSTALE, Amerika Birleşik Devletleri Kanunlarına göre kurulmuş, merkezi NY olan
ve günlük kıyafet ve aksesuar toptan satışını yapan bir şirkettir.
12-06/190-52
2
Bu nedenle sektörde çeşitli ürünler arasındaki arz ikamesi yüksek olmakta ve örneğin
erkekler için giyim ürünleri üreten bir teşebbüsün kolayca kadınlar için de ürünler
üretmesi mümkün olmaktadır. Dolayısıyla da tüketici açısından farklı kullanım
alanlarına sahip olan bu ürünlerin aynı pazar içinde değerlendirilmesi mümkün
olmaktadır. Bundan yola çıkarak ilgili ürün pazarı "hazır giyim ürünleri" olarak
belirlenmiştir. 50
İlgili coğrafi pazar ise hazır giyim ürünlerinin dağıtımının tüm Türkiye'de yapılması ve
rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı dikkate alınarak
"Türkiye" olarak belirlenmiştir.
G.2. Değerlendirme
G.2.1. İşlemin Niteliği
"Mağaza Lisans Sözleşmesinin 2.1. maddesi uyarınca lisans veren, sözleşme
süresince, lisans alana perakende satış mağazaları ve internet sitesi aracılığıyla malları
satmak ve bölge içindeki onaylanmış mahallerde perakende satış mağazaları işletmek
için kişisel, münhasır, devrolunamayan, devredilemez lisans ve haklar temlik etmiştir.
Madde metninde geçen "Bölge" anılan sözleşmenin 1.19 maddesinde "Türkiye 60
Cumhuriyeti" olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla GENÇ MAĞAZALARI'na lisans
sözleşmesi gereğince Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde "Aeropostale" markalı
ürünleri perakende seviyesinde satması hususunda münhasırlık tanındığı ve bu
faaliyetlere ilişkin bir bölgesel kısıtlama getirdiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede, lisanslı
ürünlerle ilgili olarak GENÇ MAĞAZALARI'na münhasır bölgesi olan Türkiye dışında
herhangi bir mağaza açmayacağına veya Türkiye dışına satış yapmayacağına ilişkin
bir kısıtlama getirilmiştir.
Taraflar arasındaki Mağaza Lisans Sözleşmesi'nde yer alan hususlardan bir diğeri
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüdür. Sözleşmenin 2.2. maddesi uyarınca lisans
verenin bölgede başka kişilere lisans vermemesi ve lisans alanın da başka ürünler 70
satmaması hususu düzenlenmiştir. Buna paralel olarak sözleşmenin 10.6. maddesinde
sözleşme süresi boyunca lisans alanın sözleşmenin ekinde yer alan rakip markalı
ürünlerin dağıtıcısı veya perakende satıcısı olarak çalışamayacağı hususu yer
almaktadır. Ayrıca 6.6. maddesi ile GENÇ MAĞAZALARI'na bir minumum alış miktarı
getirilmiştir. Dolayısıyla başvuru konusu lisans sözleşmesi ile GENÇ MAĞAZALARI'na
sözleşme süresi boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Sözleşmenin ve
dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi ise sözleşmenin 5.1. maddesi
uyarınca 5 yıl olarak belirlenmiştir. Anılan hükme göre 5 yıllık süre, sözleşmenin
yürürlük tarihinden itibaren başlayacak ve 2016 yılının Aralık ayında sona erecektir.
Bildirim formunda sözleşme imzalandığı günden itibaren yürürlüğe girmiş kabul edilse 80
dahi, GENÇ MAĞAZALARI'nın Aeropostale markası ile Türkiye'de faaliyete geçişinin
2012'nin ilk aylarında olması planlandığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla sözleşme ile
düzenlenen rekabet yasağının süresinin 5 yıldan daha az olduğu anlaşılmıştır.
G.2.2 Menfi Tespit Değerlendirmesi
İnceleme konusu Mağaza Lisans Sözleşmesi uyarınca, lisans alan Genç Mağazacılık'a
Türkiye sınırları olarak belirlenmiş bir münhasır bölge tanımlanmış ve bölge dışında
lisanslı ürünlerle satış yapamayacağı hususunda bir kısıtlama getirilmiştir. Yine benzer
bir şekilde, sözleşme süresince getirilen bir rekabet etmeme yükümlülüğü bulunduğu
anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan rekabet kısıtlamaları nedeniyle 4054 sayılı Kanun'un 8.
maddesi çerçevesinde başvuru konusu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesinin 90
mümkün olmadığı kanısına varılmıştır.
G.2.3 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalar Tebliği Açısından Değerlendirme
12-06/190-52
3
2002/2 sayılı "Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin "Kapsam" başlıklı 2.
maddesinde hangi tür anlaşmaların.dikey anlaşma olarak kabul edileceği ve bu tebliğde
öngörülen koşulları sağlaması kaydıyla 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki
yasaklamadan grup olarak muaf tutulacağı belirlenmiştir.
Bildirim konusu Mağaza Lisans Sözleşmesi ile getirilen sistemde GENÇ MAĞAZALARI
lisans veren AEROPOSTALE'nin lisans konusu markaları altında hazır giyim ürünlerini
pazarlama, bu markalar altında perakende mağazalar açma hakkı elde edecektir.
Dolayısıyla sağlayıcı konumunda olan AEROPOSTALE tarafından Türkiye'de sahip 100
olduğu markalar altında hazır giyim ürünlerinin satışı konusundaki hakların GENÇ
MAĞAZALARI'na devredilmesini içeren başvuru konusu sözleşmenin ilgili Tebliğ
uyarınca "dikey anlaşma" niteliğindedir.
İncelenmesi gereken bir başka unsur, 2002/2 sayılı Tebliğ'ın ikinci maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan ve sağlayıcının pazar payına ilişkin olarak getirilen % 40'lık sınırdır.
Buna göre ancak sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili
pazardaki pazar payının %40'ı geçmemesi halinde dikey anlaşma Tebliğdeki
muafiyetten yararlanabilecektir. İlgili ürün pazarı olan "hazır giyim ürünleri" pazarı
açısından sağlayıcı AEROPOSTALE'nin Türkiye'de herhangi bir faaliyeti
bulunmadığından başvuru konusu sözleşmenin pazar payı sınırı yönüyle Tebliğ 110
kapsamında bulunduğu sonucuna varılmıştır.
2002/2 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde, anlaşmalarda yer almaları durumunda anlaşmayı
grup muafiyeti kapsamından çıkaran sınırlamalar sayılmış ve aynı maddenin (b)
bendinde ise istisnaları sayılmıştır. Başvuru konusu sözleşmeyle getirilen rekabet
kısıtlamaları açısından da Tebliğ'in ilgili hükümleri göz önünde bulundurulmuştur.
Başvuru konusu sözleşmenin 2.1.(a) maddesi uyarınca AEROPOSTALE tarafından
sahip olduğu erkek ve kadın giyim ürünleri ve aksesuarlarını GENÇ MAĞAZALARI'na
"AEROPOSTALE", "AERO", "87" markaları altında sözleşmenin 6.5.(b) maddesi
uyarınca Türkiye çapında, perakende satış mağazaları ve internet sitesi aracılığıyla
satmak, perakende satış mağazalarını perakende satış için pazarlamak ve bölge 120
içindeki onaylanmış mahallerde perakende satış mağazalarını işletmek konularında
lisans konusu hakları temlik edilmektedir. Madde metninden internet sitesi kanalıyla
satışların da devredilen haklar kapsamında yer aldığı anlaşılsa da sözleşmenin anılan
6.5.(b) maddesinden bu kapsamda sadece "seri sonu malların” satışının yapılabileceği
anlaşılmıştır. Dolayısıyla GENÇ MAĞAZALARI, AEROPOSTALE tarafından genel
olarak perakende satış mağazaları aracılıyla yapılacak satışlar açısından
yetkilendirilmektedir. AEROPOSTALE internet sitesi aracılıyla bölge dışına ve içine
satışlara ilişkin hakları genel olarak elinde bulundurmaktadır.
İlk olarak bakıldığında bu durumun alıcının yeniden satış koşullarının belirlenmesi gibi
algılanması ihtimali vardır. Ancak bu "hükümle sağlayıcı tarafından münhasır bir 130
müşteri grubuna (internet yoluyla satışlar) yapılacak satışların, "seri sonu malların
satışı" hariç olmak üzere kısıtlandığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu hususun 2002/2
sayılı Tebliğ'in 4 (b) maddesinde yer alan istisna kapsamında yer aldığı kanaati hasıl
olmuştur. Lisans veren AEROPOSTALE'nin, GENÇ MAĞAZALARl'nın münhasır
bölgesi olan Türkiye'de internet üzerinden alım yapan müşterileri ayrı bir müşteri grubu
olarak sınıflandırarak, bir istisna dışında (seri sonu satışlar) bunlara satış yapma
hakkını elinde tutmuş olduğu anlaşılmaktadır. GENÇ MAĞAZALARI'nın bu hükümle
anılan müşteri grubuna internet yoluyla aktif satış yapması engellenmesine rağmen,
perakende satış mağazaları İle Türkiye'de GENÇ MAĞAZALARI tarafından ikinci bir
satış kanalı kurulduğu için marka içi rekabet olumlu yönde etkilenecektir. Dolayısıyla 140
anılan kısıtlamanın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında yer aldığı sonucuna varılmıştır.
12-06/190-52
4
Bir başka kısıtlama GENÇ MAĞAZALARI'na getirilen ve münhasır bölge olarak tespit
edilen Türkiye dışında mağaza açmayacağına veya Türkiye dışına satış
yapmayacağına ilişkin kısıtlamadır. Başvuru konusu sözleşmenin 1.19. maddesinde
"Bölge" olarak Türkiye tanımlanmıştır. Bildirim formunda anılan kısıtlamanın etkilerinin
Türkiye'de değil, yurtdışında ortaya çıkacak olması nedeniyle, hükmün Rekabet
Kanunu'nun 2. Maddesi uyarınca kapsam dışında kalacağı ifade edilmiştir.
Lisans alan GENÇ MAĞAZALARI'nın esas olarak perakende mağazalar aracılıyla
faaliyet göstereceği anlaşıldığından kendisine münhasır olarak tahsis edilmiş bölge
olan Türkiye dışında mağaza açmamasının aktif satışların kısıtlanması niteliğinde 150
olduğu halde 2002/2 sayılı Tebliğin 4 (b) maddesi uyarınca istisna hükmünden
yararlanan bir kısıtlama olarak değerlendirilmiştir. Türkiye dışına yapılacak satışların
kısıtlanması hususu ise ancak lisans alan GENÇ MAĞAZALARI'nın müşterilerine
getirilecek satış kısıtlamaları yoluyla mümkün olabilecektir. Bu kapsamda GENÇ
MAĞAZALARI'nın müşterilerinin amaçlarını bilmesi gibi bir durumunun söz konusu
olamayacağı gibi, GENÇ MAĞAZALARI'nın sadece perakende olarak sözleşme
konusu malların satışını yapması nedeniyle müşterilerine ekonomik açıdan rasyonel
şekilde toplu satış yapmasının da mümkün olmadığı düşüncesi hasıl olmuştur.
Dolayısıyla hükmün alıcının müşterilerince yapılacak satışları fiilen kısıtlaması
imkanının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 160
Başvuru konusu sözleşme açısından değerlendirilmesi gereken son husus sözleşme ile
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüdür. Sözleşmenin 2.2. ve 10.6 maddeleri
uyarınca münhasır bölge olarak tanımlanan Türkiye'de lisans veren, başka bir kişiye
lisans vermeyecek ve lisans alan GENÇ MAĞAZALARI ise sözleşmenin 10.6 sayılı
ekinde yer alan rakip markalı ürünlerin dağıtıcısı veya perakende satıcısı olarak
çalışmayacaktır. Ayrıca sözleşmeyle lisans alana getirilen ve yıllara göre kademeli
olarak artan bu minumum alış miktarı nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ'in 3 (d) maddesi
uyarınca rekabet etmeme yükümlülüğünün güçlendirildiği söylenebilir.
2002/2 sayılı Tebliğ'in 5. maddesinde alıcıya getirilen belirsiz süreli veya 5 yılı aşan
rekabet yasağının muafiyetten yararlanamayacağı hususu yer almaktadır. Dolayısıyla 170
başvuru konusu sözleşme açısından rekabet yasağının süresi önemlidir. Yukarıda da
ifade edildiği gibi anılan sözleşmenin ve buna bağlı olarak rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresi ise, sözleşmenin 5.1. maddesi uyarınca 5 yıl olarak
belirlenmiştir. Yine sözleşmenin 5.2. maddesi uyarınca anılan süre tarafların yazılı irade
beyanlarıyla uzatılabilmektedir. Anılan hükümlerden ve bildirim formundaki
açıklamalardan 5 yıllık sürenin sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren başlayacağı, ve
2016 yılının Aralık ayında sona ereceği anlaşılmaktadır. Dosya kapsamındaki bilgi ve
belgelerden bildirim formunda sözleşme imzalandığı günden itibaren yürürlüğe girmiş
kabul edilse dahi GENÇ MAĞAZALARI'nın Aeropostale markası ile Türkiye'de faaliyete
geçişinin 2012'nin ilk aylarında olması planlandığı da dikkate alındığında rekabet 180
etmeme yükümlülüğünün süresinin 5 yıldan kısa olacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla
anılan kısıtlamanın da 2002/2 sayılı Tebliğ anlamında getirilebilecek kısıtlamalardan
olduğu kanaatine varılmıştır.
12-06/190-52
5
H. SONUÇ 190
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Genç Mağazaları A.Ş. ve Aeropostale Licensing Inc. arasında imzalanan "Mağaza
Lisans Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun'un 4.maddesi kapsamında kısıtlamalar
içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Bununla birlikte anılan sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
200
Full & Egal Universal Law Academy