Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-340 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-08/240-71
Karar Tarihi : 23.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖR : Neyzar ÜNÜBOL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
İzmir Veremle Savaş Derneği
Birinci Beyler 846 Sokak. No:21 Konak/İzmir
E. DOSYA KONUSU: İzmir Veremle Savaş Derneğinin Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yayımlanan 2005/9 sayılı Genelgeye aykırı şekilde
portör muayenelerine esas tetkikleri ücretsiz yapmasının özel laboratuvarların
rekabet etme şansını ortadan kaldırdığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; İzmir Veremle Savaş Derneğinin portör 30
muayenelerine esas tetkikleri ücretsiz olarak yaptığı, bu uygulamanın Sağlık Bakanlığı
Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2005/9 sayılı Portör
Muayenelerine Esas Laboratuar Tetkikleri Genelgesinin (2005/9 sayılı Genelge) 6.
maddesine aykırı olduğu ve bu durumun İzmir’de aynı hizmetleri veren özel
laboratuvarların rekabet edebilme şansını ortadan kaldırarak zarara uğramasına ve
çalışanların işsiz kalmasına neden olduğu iddia edilerek, konu hakkında gereğinin
yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.12.2011 tarih ve 8920 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 26.01.2012 tarih ve 2011-3-340/İİ-12-391.NÜ sayılı İlk İnceleme 40
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.02.2012 tarih ve 2011-3-340/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu iddiaya yönelik olarak 4054
sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddi
gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
12-08/240-71
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. Yapılan Tespitler
2005/9 sayılı Genelgenin 5. maddesinde “Portör muayenesine esas olarak yapılacak 60
laboratuvar tetkiklerinde alınacak ücretler kamu ve özel sağlık kuruluşlarında, bütçe
uygulama talimatında yer alan miktarlardan daha az miktarlarda olmaması gerekmektedir”
ifadesi yer almaktadır. Buna göre söz konusu uygulamanın ücretsiz olarak yapılması
genelgeye aykırı olacaktır.
Portör muayenesi; 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 126. ve 127.
maddelerindeki hükümler uyarınca mecburi olan ve gıda üretim yerleri ile sıhhi
müesseselerde çalışanlar için bulaşıcı hastalık taşıyıcılığı yönünden her 3 ayda bir gerekli
tetkikler yapılarak sıhhi rapor alınmasını gerektiren muayene olarak tanımlanmaktadır.
70
4054 sayılı Kanun’un 2. maddesi çerçevesinde İzmir Veremle Savaş Derneğinin
uygulamasının Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan genelgeye aykırı olması doğrudan
4054 sayılı Kanun kapsamında değildir ve şikâyet konusu, Sağlık Bakanlığını
ilgilendirmektedir. Ancak Genelge’ye aykırı davranışın ilgili pazardaki rekabeti bozucu,
kısıtlayıcı veya engelleyici bir amaç yahut etkisinin olması durumunda konu 4054 sayılı
Kanun kapsamında değerlendirilebilecektir.
Şikayet başvurusunda bulunan iddialara ilişkin bilgi edinmek amacıyla İzmir Veremle
Savaş Derneği Genel Koordinatörü ile 07.02.2012 tarihinde Raportörce telefon görüşmesi
yapılmış ve ardından Dernek’ten bazı bilgiler talep edilmiştir. 80
İzmir Veremle Savaş Derneği 18.02.1923 yılında kurulmuş ve tüberkülozlu hasta bulma ve
bulunan ileri tetkikleri hastaneye sevk etme, teşhis ve tedavi amaçlı risk grubu kitlelere
sağlık taraması yapma faaliyetini kendi bünyesinde 1967’den 2010 yılına kadar devam
ettirmiştir. 2010 yılında Sağlık Müdürlüğünden gelen yazı üzerine İzmir Veremle Savaş
Derneğinin söz konusu faaliyetleri kendi bünyesinde yapması durdurulmuştur. Mevcut
durumda İzmir Veremle Savaş Derneği ve Derneğin %100 hissedarı olduğu Ver-Sa
Veremle Savaş Özel Sağlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. (Versa) böyle bir hizmet üretmemekte
ve piyasaya sunmamaktadır. Versa’nın ticari faaliyeti Dr. Suat Eren Göğüs Hastalıkları ve
Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Karşıyaka Devlet Hastanesi ve bunlara bağlı 90
bazı polikliniklerin tomografi ve radyolojik görüntü bölümlerini işletmek ile sınırlıdır.
Dernek Tüzüğünün ilgili maddeleri kapsamında veremli hastaları bulup tedavi ettirmek
amacı ile Esnaf Odaları Birliği ile Kasım 2011’de bir protokol imzalanmış ve bu protokol
çerçevesinde Esnaf Odalarına kayıtlı işyeri sahiplerinin Sağlık Bakanlığı genelgesi
uyarınca yapılması zorunlu olan portör muayenesi tetkiklerini ücretsiz yaptırabilmeleri
sağlanmıştır. Protokol çerçevesinde verilecek olan tüm hizmetlerin giderlerinin İzmir
Veremle Savaş Derneği tarafından karşılanması düzenlenmiştir.
Ancak yapılan tetkikler Dernek tarafından gerçekleştirilmemekte, özel bir laboratuvardan 100
hizmet satın alınmaktadır. Hizmet satın alınacak laboratuvarın belirlenmesi için Dernek
tabipler odasından ve piyasadaki laboratuvarlardan teklif almış ve en uygun teklifi veren
laboratuvarla çalışmaya başlamıştır. Tetkiklerin maliyeti ise Dernek tarafından
karşılanmaktadır. Ayrıca söz konusu tetkikler organize kuruluşlarda ve büyük fabrikalarda
yapılmamakta, yalnızca esnaf odalarına kayıtlı işyerlerinde yapılmaktadır.
12-08/240-71
3
I.1.2. Hukuki Değerlendirme
Şikâyetçinin iddiası İzmir Veremle Savaş Derneğinin ücretsiz tetkik yapmasının, özel
laboratuvarların rekabet etme şansını ortadan kaldırdığı ve zarar etmelerine yol açtığı 110
yönündedir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilen kötüye kullanma
hâllerinden biri de “yıkıcı fiyatlandırmadır”. Yıkıcı fiyatlandırma, hâkim durumdaki
teşebbüsün rakiplerini pazar dışında bırakmak amacıyla bilinçli olarak fiyatlarını maliyetin
altında tutması şeklinde gerçekleşmektedir. Rakipler pazardan dışlandıktan sonra hâkim
durumdaki teşebbüs fiyatlarını artırarak yüksek karlar elde edebilecek ve böylece yıkıcı
fiyatlama yaptığı dönemdeki zararını telafi edebilecektir.
Rekabet hukuku literatüründe, bir eylemin yıkıcı fiyatlandırma olarak nitelendirilebilmesi
için dört unsurun varlığı aranmaktadır. Bu unsurlar;
120
-Eylemi gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda bulunması,
-Teşebbüsün söz konusu ürünü/ürünleri maliyetin altında fiyatlandırarak satması,
-Bu fiyatlandırma politikasının piyasadaki diğer teşebbüsleri piyasa dışına çıkarma amacı
taşıması ya da piyasada bu tür bir etki yaratması ve uzun süreli olması,
-Rakipler piyasa dışına itildikten sonra ise fiyatın artırılmasıyla normalüstü kâr ve
dolayısıyla söz konusu zararı telafi etme imkanı sağlayacak olan pazara giriş engellerinin
mevcudiyeti
şeklinde sıralanabilir.
İlk inceleme aşamasında başvuruda iddia edilen eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi 130
kapsamında bir ihlâl niteliğinde olabileceği ve ihlal tespiti için ise yukarıda sayılan dört
unsurun bir arada bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekmiştir.
Önaraştırma döneminde elde edilen bilgiler ve yapılan tespitlerden; İzmir Veremle Savaş
Derneğinin iddia edildiği gibi portör muayenesi tetkiklerini kendi bünyesinde ve ücretsiz
olarak yapmadığı ve Derneğin piyasada faaliyet gösteren bir laboratuvarı olmadığı
anlaşılmaktadır. İzmir Veremle Savaş Derneği, Tüzüğü ve kuruluş amacına uygun olarak
Esnaf Odaları Birliği ile yapmış olduğu protokol çerçevesinde Esnaf Odalarına üye
işyerlerinde çalışanların portör muayenesine esas tetkiklerinin maliyetini üstlenmiş ve bu
tetkiklerin yapılabilmesi için piyasada portör muayenesi hizmeti veren laboratuvarlardan 140
teklif almak suretiyle en uygun teklifi veren laboratuvarla anlaşma sağlamıştır.
İzmir Veremle Savaş Derneği’nin Esnaf Odaları Birliği ile yapmış olduğu protokol
çerçevesindeki faaliyeti ile piyasada ekonomik bir faaliyet gösteren aktörlerden biri
olmadığı, piyasaya ücretsiz olarak bir hizmet sunmadığı, yalnızca Esnaf Odaları Birliğine
üye işyerlerinde çalışanların portör muayenesine esas tetkikleri yaptırmaları halinde
tetkikleri gerçekleştiren laboratuvara yapılacak ödemenin Dernek tarafından yapıldığı
anlaşılmaktadır. Dosya konusu faaliyeti bakımından İzmir Veremle Savaş Derneğinin 4054
sayılı Kanun’un 3. maddesinde tanımlanan bir teşebbüs olarak davranmadığı ve bu
nedenle şikayet konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı kanaatine 150
varılmıştır.
12-08/240-71
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
160
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy