Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-283 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-08/241-72
Karar Tarihi : 23.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Hüseyin COŞGUN, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Ahmet ACAR
Yeni Mah. Yeldeğirmeni Cad. No:78/B Yenipazar / Aydın 20
- Osman Ender KARATAŞ
Camikebir Mah. Çayır Sok. No:5 Şarkikaraağaç / Isparta
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği
Eskişehir Yolu üzeri, Mustafa Kemal Mah. 2120 Cadde, No: 5
Gözüm İş Merkezi Daire: 1-2 06520 Çankaya / Ankara
E. DOSYA KONUSU: Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği (Merkez 30
Birlik)’nin ülkedeki yetiştirici birliklerini kapsayacak şekilde uyguladığı suni
tohumlama ücretlerinin, serbest veterinerlerin aldığı ücrete oranla düşük olduğu ve
bu suretle rekabetin kısıtlandığı iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvurularda özetle; Merkez Birlik’in, bünyesinde bulunan
ülkedeki yetiştirici birliklerini içerecek şekilde uyguladığı suni tohumlama ücretlerinin,
serbest veterinerlerin aldığı ücrete oranla düşük olduğu ve bu suretle rekabetin
engellendiği belirtilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında
gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.11.2011 tarih ve 7734 sayı; 21.11.2011 tarih
ve 7913 sayı ile giren başvurular üzerine hazırlanan 23.11.2011 tarih ve 2011-3-283/İİ-11-
424.SI sayılı İlk İnceleme Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 13.02.2012 tarih ve 2011-3-283/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; başvuruya konu iddialara yönelik
olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaat ve 50
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
12-08/241-72
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Teşebbüs: Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği (Merkez Birlik)
Damızlık sığır yetiştirici birliklerinin (Birlikler) kurulmasına ilişkin temel düzenleme
niteliğinde olan 28.02.2001 tarih ve 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu’nun 4. maddesinde,
hayvan ıslahı ve hayvansal üretim amacı ile tüzel kişiliğe sahip olan, özel hukuk
hükümlerine tabi kooperatif niteliğinde birlikler kurulabileceği hükme bağlanmıştır. Anılan 60
Kanun’un 10. maddesinde, hayvan ırklarının ıslahı amacı ile tabii tohumlama, suni
tohumlama gibi faaliyetlerin, kamu kurum ve kuruluşları ile suni tohumlama yapmak üzere
Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından (Bakanlık) izin alan gerçek ve/veya tüzel kişiler
tarafından ücret karşılığında yapılacağına dair hüküm bulunmaktadır.
Benzer bir düzenlemenin yer aldığı 13.06.2010 tarih ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri,
Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (5996 sayılı Kanun)’nun 10. maddesinde, hayvan gen
kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlama amacına
yönelik olarak gerçek veya tüzel kişilerin özel hukuk hükümlerine tabi Birlikler şeklinde
organizasyonlar kurabileceği ve bunların 24.04.1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler 70
Kanunu’na göre kurulan kooperatiflere sağlanan her türlü vergi ve harç muafiyetinden aynı
koşullarla yararlanacağı ifade edilmektedir. Bakanlık yukarıda sayılan konularda bu
organizasyonlarla işbirliği yapma ve bunların bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerini kontrol
etme yetkisine sahiptir. Ayrıca, Birlikler; Merkez Birliği şeklinde örgütlenebilir ve ihtiyaç
duyduğu yerlerde şube açabilir, asli görevlerini yürütmek üzere teknik ve sağlık personeli
(veteriner hekim) çalıştırabilir. Bakanlık; Birlikler’e teknik hizmetler, sağlık hizmetleri ve
eğitim konusunda gerektiğinde aynî ve nakdî destek verebilir, Birlikler’in personel ve
tesislerinden yararlanma talebinde bulunabilir.
Öte yandan, şikâyete konu suni tohumlama uygulamalarının düzenlenmesi, denetlenmesi 80
ve uygulama izinlerinin verilmesine ilişkin esaslar 01.12.2011 tarih ve 28136 sayılı Suni
Tohumlama, Tabii Tohumlama Ve Embriyo Transferi Faaliyetleri Hakkında Yönetmelikte
yer almaktadır. Anılan düzenlemenin 5. maddesine göre suni tohumlama uygulaması
yapmaya yetkili olanlar, Bakanlık tarafından düzenlenen kursta başarılı olan veteriner
hekim veya veteriner hekim sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyenleridir.
Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan ve tüzel kişiliğe sahip Veteriner Hekimler
Odasına (Oda) kayıt olmakla yükümlü bulunan veterinerler, serbest veteriner olarak
çalışabildikleri gibi, Birlikler bünyesinde de istihdam edilebilmektedir. Nitekim 5996 sayılı
Kanun’un 10. maddesi uyarınca Birlikler’in asli görevlerini yürütmek amacıyla teknik ve 90
sağlık personeli istihdam etme ve dolayısıyla veteriner hekimler aracılığıyla suni
tohumlama uygulamalarını yürütme yetkileri bulunmaktadır. Uygulamada, serbest veteriner
hekimler suni tohumlama ücretini 6343 sayılı Kanun uyarınca Oda idare heyeti tarafından
kararlaştırılan asgari tedavi ücret tarifesi üzerinden, uygulama başına ücret almak suretiyle
gerçekleştirmektedirler. Öte yandan, Birlikler bünyesinde istihdam edilen veteriner
hekimler, yine Oda’ya kayıtlı olmakla birlikte, serbest veteriner hekimlerden farklı olarak
bağlı oldukları Birlik’te kadrolu ve sözleşme karşılığı çalışmaktadırlar. Mevcut durumda,
Merkez Birlik üst örgütü bünyesinde faaliyet gösteren 77 yetiştirici birlik, her ilde ve bağlı
ilçelerde birliğe üye olan çiftçilerle sınırlı olmak üzere anılan suni tohumlama uygulamasını
kadrolu olarak istihdam ettiği veteriner hekimler vasıtasıyla gerçekleştirmekte, ayrıca 100
Birlikler’in faaliyet göstermediği bazı il ve ilçelerde serbest veterinerlerle anlaşma yaparak
üyelerine suni tohumlama hizmetini vermektedir. Söz konusu hizmet dolayısıyla çiftçiden
alınacak olan ve Merkez Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenen suni tohumlama ücreti,
çiftçilere devlet tarafından verilen mali desteklemelerden düşülmek suretiyle tahsil
12-08/241-72
3
edilmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı ve İlgili Coğrafi Pazar
110
Dosya kapsamında, ilgili ürün pazarının “hayvancılık alanında suni tohumlama hizmetleri”
pazarı olarak belirlenmesi mümkün olmakla birlikte, sonuç açısından herhangi bir farklılık
söz konusu olmayacağından ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.
I.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Merkez Birlik ve bağlı Birlikler, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre kurulan
kooperatiflere sağlanan her türlü vergi ve harç muafiyetinden aynı koşullarla
yararlandıklarından, üye çiftçilere suni tohumlamanın da içinde bulunduğu pek çok
uygulamayı serbest piyasa koşullarına göre daha uygun fiyat ile gerçekleştirmektedir. 120
Anılan uygulama için Merkez Birlik tarafından öngörülen ücretin, devlet tarafından verilen
mali desteklemelerden düşülmek suretiyle tahsil edilmesi de çiftçi üyeler için ekonomiktir.
Merkez Birlik ve Birlikler tarafından gerçekleştirilen işlem, Bakanlık tarafından kendilerine
hayvan ıslahı ve gerek tabii gerekse suni tohumlama konusunda verilen yetkilerin
kullanılması niteliğinde olan ve esas olarak hayvan ıslahı hizmetlerinin kaliteli ve ucuza
sunulması amacını taşıyan, hayvancılık piyasasının düzenlemesi ve istikrarı gayesiyle
kamusal bir yetki kullanılarak yapılmış bir işlem niteliğindedir. Dolayısıyla söz konusu
uygulamaların, 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabeti kısıtlayabilecek bir teşebbüs
faaliyetinden ziyade, devletin düzenleme saikinin de rol oynadığı bir hizmet sunumu 130
olduğu kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy