Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-296 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-09/289-90
Karar Tarihi : 02.03.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Arif Ogün SARI, Osman Tan ÇATALCALI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik Talebi Bulunmaktadır.
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Aydın Tatlıcı, Şekerci ve Fırıncılar Odası
Aydın-Denizli Karayolu Üzeri Astim Bitişiği No:82 Aydın
- Aydın İl Merkezinde Faaliyet Gösteren Fırıncı Esnafı
E. DOSYA KONUSU: Aydın il merkezinde faaliyet gösteren fırınların bir araya gelerek
ekmek satış fiyatını yükseltmeleri, ekmek satışı yapan esnaftan iade almamaları ve
hangi fırının hangi ekmek satış noktası ile çalışacağını tespit ettikleri iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Aydın Valiliği Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’ne yapılan ve
ilgisi nedeniyle Kurumumuza iletilen başvuruda özetle; Aydın il merkezinde faaliyet
gösteren fırınların ucuz ekmek satışının önüne geçmek, ekmek satan esnaftan iade
almamak ve bu esnafın hangi fırınla çalışacağına karar vermek için “Komisyon” adında bir
oluşum içine girdikleri ifade edilerek konu hakkında gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.11.2011 tarih ve 7929 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 02.12.2011 tarih ve 2011-3-296/İİ-11-421.MY sayılı İlk İnceleme
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
40
İlgili karar uyarınca düzenlenen 17.02.2012 tarih ve 2011-3-296/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu iddiaları destekler
nitelikte herhangi bir bulguya ulaşılamadığından incelemeye taraf teşebbüsler hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığı ve
başvurunun reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
12-09/289-90
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.Taraflar: Aydın Tatlıcı, Şekerci ve Fırıncılar Odası (Oda) ile Aydın İl Merkezinde
Faaliyet Gösteren Fırıncı Esnafı (Fırıncılar)
Aydın il merkezinde toplam otuz iki adet fırın bulunmakta olup, yirmi ikisi Oda’ya, geri
kalan on fırıncı ise Aydın Ticaret Odasına kayıtlıdır.
60
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İnceleme konusu dosya bakımından ilgili ürün pazarı “ekmek pazarı” olarak tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikayet konusunun Aydın il merkezinde faaliyet gösteren Oda ve Fırınlar olması ve bu
teşebbüslerin dosyaya konu faaliyetlerini Aydın il merkezinde gerçekleştirmeleri nedeniyle 70
ilgili coğrafi pazar “Aydın İl Merkezi” olarak belirlenmiştir.
I.3. Ekmek Fiyatının Tespitine İlişkin Mevzuat
Ekmek üretimi gerçekleştiren teşebbüsler, niteliklerine göre “esnaf” veya “tacir” olarak iki
kategoride değerlendirilmektedir. Faaliyetlerini esnaf yahut tacir olarak sürdüren ekmek
üreticilerinin fiyatlandırma hususunda tâbi oldukları ilgili mevzuat farklılaşmaktadır.
Esnaf ve Sanatkârlar Odalarına bağlı esnaf niteliğindeki işletmeler 5362 sayılı Esnaf ve
Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 62. maddesine göre belirlenen azami fiyatlara 80
uymak durumundadır.
Ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı tacir ve sanayici niteliğindeki işletmeler ise, 5174 sayılı
Borsalar Kanunu (5174 sayılı Kanun)’nun 12. maddesi ve bu maddeye dayanarak Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar tarafından çıkarılan “Tacir ve Sanayiciler Tarafından
Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik”
hükümleri çerçevesinde belirlenen azami satış fiyat tarifesine uymak durumundadır.
Tarifenin belirlenmesi, tarifeye nasıl itiraz edileceği gibi diğer hususlar, Esnaf Odalarına
kayıtlı fırıncı esnafı için geçerli olan mevzuata paralel bir şekilde düzenlenmiştir.
90
I.4.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.4.1. Şikayetçi ile Yapılan Telefon Görüşmesi
Şikayetçi ile 15.1.2012 tarihinde raportörlerce yapılan telefon görüşmesinde şikayetçinin
özetle;
- Bakkal işletmeciliği yaptığı dönemde farklı fırınlardan ekmek almakta zorlandığı,
- Ekmek aldığı fırınını değiştirmek istediğinde bunu yapamayacağının söylendiği,
- Bu durumun nedeninin Aydın’da faaliyet gösteren fırıncıların aralarında anlaşarak 100
“Komisyon” adı altında bir oluşum kurmaları olduğu,
- Komisyon’un başında Kocabey Fırınının sahibi ile başka bir şahsın olduğu,
- Bu kişilerin önderliğinde bir araya gelen fırınların aralarındaki rekabeti bitirdikleri,
12-09/289-90
3
- Komisyon’un 75 Krş./Adet’e satılan ekmeğin 50 Krş./Adet’e düşürülmesi üzerine harekete
geçerek, ekmek fiyatlarının 75 Krş./Adet’e çıkmasını sağladığı,
- Komisyon’un fırıncılardan boş tarihli senetler topladığı ve diğer fırınları fiyatların düşmesi
halinde bunları nakde çevirmekle tehdit ettiği,
ifade edilmiştir.
I.4.2. Oda ile Yapılan Görüşme 110
09.02.2012 tarihinde Oda Yönetim Kurulu Başkanı ile yapılan görüşmede özetle;
- Aydın il merkezinde yaklaşık 160.000 – 170.000 kişinin yaşamasına karşın günlük
yaklaşık 120.000 – 130.000 adet ekmek tüketildiği.,
- Aydın il merkezinde bulunan fırıncı esnafının ise günlük yaklaşık 100.000 – 110.000 adet
ekmek ürettiği,
- Tüketim ile üretim arasındaki farkın nedeninin il merkezine yakın yerlerde bulunan
ilçelerden ekmek gelmesi olduğu,
- Toplamda 32 ekmek fırınının faaliyet gösterdiği, 120
- Bütün fırınların kapasitelerinin altında üretim yaptıkları,
- Kapasite kullanımlarının düşük olmasının fırın sayısının nüfusa oranla fazla olmasından
kaynaklandığı,
- Aydın il merkezinde faaliyet gösteren fırınlar arasında bir anlaşma olduğundan ve
“Komisyon” adı altında bir oluşumdan haberdar olmadığı,
- Her fırının ürettiği ekmeğin kalitesine göre fiyat belirlediği,
- Aydın il merkezinde ekmeğin azami fiyatının 75 Krş. olduğu,
- Ancak bazı fırınların kendi inisiyatifleri ile ekmeği daha da ucuza örneğin 50 Krş.’a
satabildikleri,
- Alacak verecek sıkıntısı dışında isteyen bakkalın istediği fırıncı ile çalışabildiği, 130
- Daha önce Aydın Belediyesine ait bir Halk Ekmek fırınının bulunmasına karşın şu an bu
fırının kapalı olduğu,
ifade edilmiştir.
I.4.3. Aydın Bakkallar Esnaf Odası ile Yapılan Görüşme
09.02.2012 tarihinde Aydın Bakkallar Esnaf Odası Yönetim Kurulu Başkanı ile yapılan
görüşmede özetle;
- Aydın il merkezinde faaliyet gösteren fırıncı esnafı arasında aralarındaki rekabeti 140
sonlandırmak için yapılan bir anlaşmadan haberinin olmadığı,
- Geçen yıllarda Aydın il merkezinde fırınlar ile yaşanan sorunun fırınların iadeleri geri
almamalarından kaynaklandığı,
- Ancak bu durumun fırıncılarla yapılan görüşmeler sonucunda makul bir miktarda iade
almaları konusunda mutabık kalındığı,
- Fırıncılar arasında “Komisyon” adı altında kurulan bir oluşumdan haberdar olmadığı,
- Bakkalların fırıncıları tercihinde bazen sıkıntı yaşandığı,
- Bu durumun nedeninin fırıncıya borcu olan bazı bakkalların fırınlarını değiştirmek
istemesi olduğu,
- Ancak düzgün çalıştıktan sonra isteyen bakkalın istediği fırından ekmek alabildiği, 150
- Bu durum haricinde Aydın Bakkallar Esnaf Odası olarak devreye girip de çözülmeyen bir
sorun olmadığı,
ifade edilmiştir.
12-09/289-90
4
I.4.4. Değerlendirme
Şikayetçi tarafından dile getirilen; Aydın il merkezinde faaliyet gösteren bazı fırıncı
esnafının anlaşarak, aralarındaki rekabeti sonlandırmak için birbirlerinden senet toplamak
ve ucuz ekmek satan fırınları rekabet etmeleri halinde bu senetleri nakde çevirmekle tehdit 160
etmesi, bakkalların istedikleri ekmek fırınıyla çalışmalarının engellenmesi, ekmek iadesi
almamak için anlaşılması gibi hususlar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden
uygulamalardır.
Fırıncılar arasında, dosyaya konu şikayette ifade edildiği şekilde, bir anlaşma olması
durumunda bu anlaşmadan en çok etkilenecek olan taraf ekmeği satan bakkallar olacaktır.
Aydın Bakkallar Esnaf Oda Başkanı, yapılan görüşmede böyle bir anlaşmanın olmadığını
belirtmiştir.
Yapılan görüşmeler ve yerinde incelemeler neticesinde, fırıncı esnafı arasındaki rekabeti 170
kısıtlama amacıyla bir anlaşma olduğunu gösteren herhangi bir somut bilgi veya belgeye
ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy