Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-516 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-10/327-97
Karar Tarihi : 08.03.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin 10
TOPRAK
B. RAPORTÖR : Nur Seda KÖKTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : -Kasım Koray KARATAŞ- (AKAKCE.COM)
Silikon Binalar 1. Kat No: 17 Odtü Teknokent Çankaya/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Faaliyet gösterdiği pazarda yüksek güce sahip olan
internet sitesinin, rakibi olan firmanın logosunu internet sitesinde
bulunduran müşterisinin hesabını bloke ederek üyeliğini sona erdirdiği iddiası. 20
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
AKAKCE.COM internet sitesinin üyesi oldukları ve ön ödemeli olarak çalışan bu firmada
hesapları bulunduğu,
AKAKCE.COM’un faaliyet gösterdiği pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğu,
AKAKCE.COM’un rakibi olan firmalarla da iş yaptıkları,
Ancak AKAKCE.COM’dan sonra piyasada ikinci sırada bulunan bir firmanın logosunu
internet sitelerinde bulundurmaları sebebiyle AKAKCE.COM’un hesaplarını bloke ederek
kendilerini üyelikten attığı,
AKAKCE.COM’un kendilerine, rakip firmanın logosunu internet sitelerinde kaldırmalarını
şart koştuğu, ancak bu şekilde blokeyi kaldıracağını belirttiği ifade edilmiştir. 30
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 15.12.2011 tarih ve 8545 sayı ile
intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 27.12.2011 tarih ve 2011-2-516/İİ-11-390.NSK
sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun 12.01.2012 tarihli toplantısında görüşülerek,
4054 sayılı Kanun’un 41 nci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının tespiti amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 27.02.2012 tarih ve 2011-2-516/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, önaraştırma konusu dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir. 40
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosya konusu başvuru temelde, AKAKCE.COM’un, yüksek pazar gücüne dayanarak,
müşterisi konumundaki satıcının başka bir fiyat arama motorunun reklamını sitesinde
bulundurması sebebiyle kendisi ile olan iş ilişkisini sonlandırdığı iddiasına dayanmaktadır.
12-10/327-97
2
Ticaret ünvanı Kasım Koray Karataş- olan ve bir şahıs firması olarak faaliyet
gösteren AKAKCE.COM firmasının 2006 yılından beri; firmanın sahip olduğu
AKAKCE.COM adlı internet sitesinin ise 2000 yılından beri faaliyet göstermekte olduğu
öğrenilmiştir. Söz konusu internet sitesi, temel olarak, bir ürünün internet üzerinden satış
yapan satıcılardaki/mağazalardaki fiyatlarını derleyip, alışveriş yapanlara tek bir noktadan
sunmayı ve böylece kullanıcılara şeffaf ve tarafsız şekilde fiyat karşılaştırma olanağı 50
sağlamayı amaçlamaktadır. AKAKCE.COM sitesi üzerinden herhangi bir satış faaliyeti
bulunmamakta olup firmanın gelirleri trafik sağladığı satıcılardan trafik yönlendirme bedeli
olarak elde edilmektedir. Bu kapsamda ilgili pazar da “fiyat arama/karşılaştırma motoru
pazarı” olarak tanımlanmıştır.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesinde hâkim durumdaki
teşebbüslerin bu durumlarını kötüye kullanmaları “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmüne yer verilerek hukuka aykırı bulunmuş ve
yasaklanmıştır. Bu anlamda, AKAKCE.COM’un ilgili pazarda hâkim durumda olup 60
olmadığının tespit edilmesi gerekmiştir.
Teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığının anlaşılması için birçok faktörün bir arada
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda hâkim durumda olduğu iddia edilen
teşebbüsün pazardaki gücü, rakip teşebbüslerin pazara giriş veya genişlemeleri önündeki
engellerin varlığı, alıcıların pazar gücü ve pazardaki rekabetin durumu gibi kriterlere
bakılmaktadır.
Pazar payı, bir teşebbüsün pazardaki gücünü ölçmek için en önemli kriterdir. Bu bağlamda
hem hakkında inceleme yürütülen teşebbüsün, hem de rakiplerinin pazar paylarına
bakılmıştır.
Yapılan incelemelerden, fiyat arama motoru pazarında faaliyet gösteren 20’ye yakın 70
internet sitesi bulunmakla birlikte AKAKCE.COM, CİMRİ.COM ve UCUZU.COM sitelerinin
bu pazarın oldukça büyük bir kısmını oluşturdukları anlaşılmıştır. Bu nedenle yalnızca ismi
geçen üç sitenin ciro ve pazar payı bilgileri kapsamında bir değerlendirme yapılmıştır.
Bundan yola çıkarak, (…..) fiyat arama/karşılaştırma motorları pazarında
AKAKCE.COM’un lider olmadığı anlaşılmıştır.
Önaraştırma kapsamında görüşülen firma yetkilileri, fiyat arama motoru pazarında, ciro
haricinde siteye yapılan ziyaret sayısı, ziyaretçi/tıklanma sayısı ve/veya mağazalara
yönlendirilen ziyaret sayısı gibi göstergelerin de firmaların rekabetçi güçlerinin
ölçülmesinde kullanılabileceğini belirtmişlerdir. Zira bu sitelerin müşterisi konumundaki
satıcıların da birlikte çalışmak istedikleri fiyat arama motorlarını seçerken o sitenin ziyaretçi 80
sayısı, tıklanma sayısı gibi faktörleri göz önüne aldıkları bilinmektedir. Yapılan incelemede,
bahse konu bilgilerin bazı internet sitelerinden elde edilebildiği anlaşılmıştır.
Öncelikle “” internet sitesinde, seçilen internet sitelerinin Ocak 2009
tarihinden itibaren “günlük tekil ziyaretçi sayıları”na ulaşılabilmektedir. Günlük tekil
ziyaretçi sayısı, bir sitenin popülerliğinin en net ve en önemli ölçüsü olarak kabul
edilmektedir. Bu sayı, bir kişinin varsa gün içindeki tekrarlı ziyaretlerini tek bir ziyaret
sayarak, 24 saat içinde o siteyi toplam kaç farklı kişinin ziyaret ettiğini göstermektedir.
Buna göre, AKAKCE.COM 2009 yılının başından Şubat 2010 tarihine kadar en çok
ziyaretçi alan site iken, Haziran 2010’a kadar ikinciliğe gerilemiş, sonrasında Şubat 2011’e
kadar yine birinciliğe yükselmiştir. Ancak bu tarihten sonra UCUZU.COM sitesinin hızlı bir 90
şekilde ziyaretçi sayısını arttırması sonucunda Şubat 2011’den sonra UCUZU.COM en çok
günlük tekil ziyaretçi alan fiyat arama motoru konumuna yükselmiştir. Bunun yanında
özellikle 2011 yılına kadar olan iki yıllık sürede üç site arasında ziyaretçi sayısı
bağlamında çok büyük farklar ortaya çıkmadığı anlaşılmıştır.
12-10/327-97
3
Benzer şekilde dijital endüstrilere ilişkin ölçümleme konusunda dünya çapında faaliyet
gösteren firmalardan “ComScore” da, Türkiye elektronik ticaret (e-ticaret) sektörüne ilişkin
incelemesini “toplam tekil ziyaretçi sayısı” verilerine dayanarak gerçekleştirmiştir. Ekim
2010-Ekim 2011 tarihleri arasında Türk e-ticaret pazarının toplam tekil ziyaretçi sayısına
göre ilk 15 şirketine bakıldığında inceleme konusu olan fiyat arama/karşılaştırma motorları
pazarında faaliyet gösteren üç ana oyuncu da listede olmakla birlikte, bunlardan 100
UCUZU.COM 2.388.000 tekil ziyaretçi sayısı ile ilk sırada yer aldığı görülmüştür.
Pazar paylarına ilişkin tüm bu değerlendirmelerin yanında, fiyat arama/karşılaştırma
motorları pazarına giriş engellerinin de bulunmadığı kanaati hasıl olmuştur. Bu bağlamda
internet sektörünün oldukça dinamik bir yapı sergilediği, pazar oyuncularının kısa
dönemler içerisinde oldukça yüksek pazar payı artışları veya düşüşleri yaşayabildikleri ve
marka bilinirliğinin de kısa süre içerisinde değişebildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özetle, gerek ciro bazında ve tekil ziyaretçi sayısı ile trafik sıralaması verileri kullanılarak
yapılan değerlendirme, gerekse pazarın rekabetçi koşulları ele alındığında
AKAKCE.COM’un fiyat arama/karşılaştırma motorları pazarında hakim durumda olduğuna
dair bir tespit yapılamayacağı ve bu nedenle başvuruya ilişkin herhangi bir işlem tesis 110
edilmesine gerek olmadığı ortaya çıkmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy