Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-11 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-13/385-114
Karar Tarihi : 21.03.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Selen Yersu ŞAHİN, Emine TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.
Sancak Mah. Yeni İstanbul Cad. No: 92 Selçuklu / Konya
E. DOSYA KONUSU: Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye yapılan elektrik faturası
ödemelerinde kredi kartı kullanılması halinde yalnızca Garanti Bankası’nın kredi
kartlarının kabul edildiği; diğer kredi kartları ile yapılan ödemelerin kabul edilmediği
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye yapılan elektrik
faturası ödemelerinde kredi kartı kullanılması halinde yalnızca Garanti Bankası’nın kredi 30
kartlarının kabul edildiği; diğer bankalara ait kredi kartlarının kabul edilmediği; söz konusu
uygulamanın, tüketiciler üzerinde, belirli bir bankanın kredi kartının kullanılması yönünde
psikolojik baskı oluşturduğu ifade edilerek konunun rekabet mevzuatı açısından
incelenmesi talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.01.2012 tarih ve 681 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 02.02.2012 tarih ve 2012-1-11/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 13.03.2012 tarih ve 2012-1-11/ÖA sayılı Önaraştırma 40
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; başvuru konusu iddia ile ilgili
olarak; Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiğine
ilişkin herhangi bir bulgu elde edilemediğinden, soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve
başvurunun reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
12-13/385-114
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Teşebbüs: Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.(MEDAŞ)
17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile kabul edilen “Elektrik
Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi” uyarınca, Türkiye, 21 dağıtım
bölgesine ayrılmakta ve her bir dağıtım bölgesi, dağıtım hizmetleri açısından ayrı bir ilgili
coğrafi pazar olarak kabul edilmektedir. MEDAŞ; Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir,
Nevşehir ve Karaman illerini kapsayan bölgede elektrik dağıtım ve perakende satış hizmeti 60
faaliyetlerini gerçekleştirmekte olup, söz konusu dağıtım bölgesindeki serbest olmayan
tüketiciler (aboneler) açısından münhasır tedarikçi konumundadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dağıtım bölgesindeki abonelere münhasıran elektrik satışı yapan MEDAŞ, elektrik
abonelerinin, faturalarını ne şekilde ve hangi bankalar aracılığıyla ödeyeceğine karar
vermektedir. Dosya kapsamında, ilgili ürün pazarı “elektrik enerjisinin dağıtımı pazarı”, 70
etkilenen pazar “elektrik abonelerinin fatura ödemeleri pazarı” olarak tespit edilmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, “Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir, Nevşehir ve Karaman illeri” olarak
belirlenmiştir.
I.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yapılan Tespitler 80
MEDAŞ’ın internet sayfası incelendiğinde, abonelerin, aşağıdaki yollardan birini tercih
ederek bankalar vasıtasıyla fatura ödemesi yapabildikleri görülmektedir:
-Gişeden tahsilat: 17 banka hizmet vermektedir.
-Hesaptan otomatik ödeme: 19 banka hizmet vermektedir.
-Kredi kartı ile otomatik ödeme: 12 banka hizmet vermektedir.
90
-İnternetten nakit ödeme: 18 banka hizmet vermektedir.
-İnternetten kredi kartı ile ödeme: 8 banka hizmet vermektedir. Bu bankalar; Asya Katılım
Bankası, Garanti Bankası, Denizbank, Fortisbank, HSBC, ING Bank, Şekerbank ve
Tekstilbank’tır.
-ATM’den ödeme: 6 banka hizmet vermektedir. Bu bankalar; Asya Katılım Bankası,
Denizbank, Halk Bankası, İş Bankası, Kuveyt Türk ve Yapı Kredi Bankası’dır.
-Telefon bankacılığı yoluyla ödeme: 8 banka hizmet vermektedir. Bu bankalar; Asya 100
Katılım Bankası, Türkiye Ekonomi Bankası (TEB), Fortisbank, Halk Bankası, HSBC, ING
Bank, Kuveyt Türk ve Şekerbank’tır.
12-13/385-114
3
Yukarıda yer verilen bilgilerden, abonelerin fatura ödemesi yapabileceği bankaların
sayısının nispeten az olduğu ödeme şekillerinin; “internetten kredi kartı ile ödeme”,
“ATM’den ödeme” ve “telefon bankacılığı yoluyla ödeme” olduğu anlaşılmaktadır. Diğer
taraftan, başvuru konusunun kredi kartı ile yapılan ödemeler hususunda olduğu dikkate
alındığında, bu yöntemin tercih edilmesi halinde, Garanti Bankası dışında 7 bankaya
ödeme yapmanın mümkün olduğu görülmektedir.
110
Öte yandan, MEDAŞ internet sitesi incelendiğinde, Garanti Bankası kredi kartları ve
Denizbank Bonus Kart ile yapılan ödemelerde abonelere 2-4 taksit imkanı tanındığı
anlaşılmaktadır.
Konuya ilişkin olarak 21.03.2012 tarihinde MEDAŞ yetkilisi ile raportörlerce yapılan
görüşmede,
-MEDAŞ’ın elektrik faturası tahsilatı için tüm bankalarla karşılıklı görüşme yaptığı;
-Yalnızca Denizbank ve Garanti Bankası’nın, abonelere kredi kartı ile taksitlendirme 120
yoluyla ödeme yapma imkanı sunmayı kabul ettikleri;
-MEDAŞ’ın esasında tüm bankalarla çalışmayı istediği ve bu doğrultuda diğer bankalarla
da görüşmeler yaptığı; ancak, diğer bankaların MEDAŞ ile bu tür bir sözleşme yapmayı
tercih etmediği,
-Denizbank ve Garanti Bankası ile yapılan sözleşmelerde belli bir süre sınırlamasının
olmadığı ve tek taraflı fesih olanağının bulunduğu
ifade edilmiştir. Bu ifadelerden de anlaşılacağı üzere, MEDAŞ’ın bankalarla yaptığı 130
anlaşmalarda münhasırlık/rekabet yasağı gibi hükümler bulunmamaktadır. Ayrıca, yalnızca
Garanti Bankası ve Denizbank, MEDAŞ abonelerinin kredi kartına taksitlendirme yoluyla
ödeme yapabilmesini kabul etmiştir.
I.3.2. Değerlendirme
Bir teşebbüsün uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında kötüye
kullanma teşkil etmesi ve rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle söz
konusu uygulamaları gerçekleştiren teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde
tanımlandığı anlamda hakim durumda bulunması gerekmektedir. 140
Somut olayda, MEDAŞ, Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir, Nevşehir ve Karaman illerindeki
aboneler açısından tekel konumunda olduğundan, ilgili coğrafi pazarda hakim durumdadır.
Diğer taraftan, elektrik abonelerinin fatura ödemeleri konusunda çeşitli şekillerde hizmet
veren toplamda 19 banka bulunmaktadır. Bu anlamda, banka kanallı ödemelerde herhangi
bir bankanın hakim durumda olması söz konusu değildir.
Kredi kartı ile yapılan ödemeler özelinde de, Garanti Bankası dışında yedi farklı banka
hizmet vermektedir. Her ne kadar, taksit uygulaması yalnızca Garanti Bankası kredi
kartları ve Denizbank Bonus Kart ile yapılan ödemelerde mümkün ise de bu uygulama 150
haklı ticari koşullar ile açıklanabilmektedir. Şöyle ki, taksitlendirme, abonelere ek bir
ödeme avantajı sağlayan bir uygulama olup bu kapsamda belli bir banka ile anlaşma
yapılmış olması, sözleşme yapma özgürlüğü çerçevesinde ticari hayatın olağan akışına
uygundur. Kaldı ki; abonelere tanınan diğer ödeme seçenekleri ve ödeme yapılabilecek
alternatif bankaların varlığı hesaba katıldığında, tüketici tercihlerinin kısıtlanması, bankalar
12-13/385-114
4
arasında ayrımcılık yapılması ve dolayısıyla ilgili pazarda rekabetin bozulması/kısıtlanması
gibi bir durum söz konusu değildir.
J. SONUÇ
160
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy