Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-438 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-13/391-119
Karar Tarihi : 21.03.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖR : Nimet KAVAK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Ayhan PASLI
Piri Mehmet Mah. 1740 Sok. No:7 Isparta
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No: 153 Tepebaşı/İstanbul
- Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
Vodafone Plaza, Büyükdere Cad. No: 67 Maslak 34398/İstanbul 20
- Avea İletişim Hizmetleri A.Ş.
Abdi İpekçi Cad. No:75 34367 Maçka/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş., Vodafone Telekomünikasyon
A.Ş. ve Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından ana bayi ve alt bayiler arasında şeffaf
olmayan prim sistemi yoluyla ayrımcılık yapıldığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Başvuru sahibinin 14 yıldır cep telefonu/aksesuarı ticareti ve teknik servis hizmeti ile
iştigal ettiği, ayrıca üç operatörün alt bayisi olduğu,
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell), Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
(Vodafone) ve Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. (Avea)’nin ana bayilerle alt bayilere kontörü 30
aynı fiyattan vermesine rağmen prim, kira, eleman, eğitim, vergi gibi dolaylı
desteklerden dolayı kontörün ana bayilere daha ucuza mal olduğu,
- Bu uygulamalardan dolayı ana bayiler ve alt bayiler arasında haksız rekabet oluştuğu,
- Alt bayilere yönelik uygulanan prim sisteminin takibinin operatör tarafından tek taraflı
belirlendiği, primin ne kadar ve ne zaman ödeneceğine operatörün karar verdiği, prim
sisteminin şeffaf olmadığı
iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.10.2011 tarih ve 7505 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 30.11.2011 tarih ve 2011-2-438/İİ-11-321.AA sayılı İlk
İnceleme Raporu 14.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-61/1597-M sayı ile 40
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine
hazırlanan 13.03.2012 tarih ve 2011-2-438/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
12-13/391-119
2
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer
verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Dağıtım Ağları
Söz konusu başvuru temel olarak Turkcell, Vodafone ve Avea tarafından, ana bayiler ve alt
bayiler arasında dolaylı destekler yoluyla ayrımcılık yapıldığına ilişkindir. GSM operatörleri 50
ürün ve hizmet satışlarını hâlihazırda kurmuş oldukları dağıtım ağları üzerinden
yapmaktadır. Bu çerçevede öncelikle Turkcell, Vodafone ve Avea’nın dağıtım ağlarında yer
alan ve münhasır çalışılan bayilik sistemleri değerlendirilmiştir.
Anılan GSM operatörleri, bireysel ve kurumsal müşterilerine dağıtım ağında farklı
kademelerde yer alan noktalarda, SIM kart, fiziksel TL kart, dijital TL satışı ve aktivasyon
hizmetleri gibi çeşitli abonelik hizmetleri vermektedir.
Turkcell tarafından SIM kart ve TL satışı öncelikle aralarında sözleşme bulunan
distribütörlere yapılmaktadır. Distribütörler tarafından alınan bu ürünler, Turkcell Dağıtım
Merkezleri’ne (TDM) ve Turkcell İletişim Merkezleri’ne (TİM) satılmakta; TDM’lerce alınan
ürünler ise Yetkili Turkcell Satış Noktaları’na (YTSN) ve Turkcell Satış Noktaları’na (TSN) 60
satılmaktadır. Turkcell dağıtım sisteminde, TDM’ler ve TİM’ler ile Rekabet Kurulunca
bireysel muafiyet tanınan sözleşmeler1 kapsamında münhasır olarak çalışılmaktadır. YTSN
ile TSN’ler ise çok markalı satış yapan noktalar olarak değerlendirilmektedir.
Vodafone’un dağıtım yapılanmasına bakıldığında ise, toptan seviyede faaliyet gösteren
Vodafone Dağıtım Merkezleri (VDM), toptan faturalı/ön ödemeli SIM kart satış ve
aktivasyonu, toptan fiziki/sanal Cep Lira satışı ve sair işlemler ile abonelik iptal ve fesih
işlemleri kapsamında yetkili olmakla birlikte, alt bayi (VF Satış Noktası), Vodafone Store,
Cep Merkez (Vodafone Shop), Silver ve Express bayilere satış yapmaktadır. Alternatif satış
kanalları; VDM, VF Satış Noktası, Vodafone Store, Vodafone Shop, Silver ve Express
bayilerin faaliyet alanları dışında kalan müşterilere ulaşmak amacıyla oluşturulmuş 70
kanallardır. Vodafone Store, Vodafone Shop ve Express bayiler münhasır olarak Vodafone
ile çalışmakta iken, Silver bayiler ve alt bayiler münhasır olmayan perakende satış
noktalarıdır.
Son olarak Avea’nın dağıtım ağı incelendiğinde, diğer operatörlere benzer şekilde toptan
seviyede faaliyet gösteren distribütörler ile Avea Saha Gücü (ASG) bayilerinin bulunduğu
görülmüştür. Daha alt seviyede Avea İletişim Merkezleri (AİM), Avea Satış Noktaları (ASN)
ve alt bayiler faaliyet göstermektedir. ASN’ler, ASG’lere bağlı olarak çalışmakta iken, diğer
alt bayiler AİM’lere bağlı olarak çalışmaktadır. Avea dağıtım ağında faaliyet gösteren
noktalardan ASG’ler ve AİM’ler münhasır olarak faaliyet gösterirken, dağıtım ağının üst
basamağında yer alan distribütörler ile dağıtım ağının alt basamağında bulunan alt bayi ve 80
ASN’ler münhasır nitelik arz etmemektedir.
I.2. Değerlendirme
Söz konusu başvuru esas itibarıyla, her bir GSM operatörünün kendi dağıtım kanalına
ilişkin ayrımcılık yapmasına yönelik olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında değil, bahse konu dikey ilişkilerdeki ayrımcılığı konu edinen 4. maddesinin (e)
bendi çerçevesinde değerlendirilmiştir.
1 TDM’lere ilişkin 09.10.2008 tarih ve 08-57/913-364 sayılı karar ile TİM’lere ilişkin 09.07.2008 tarih ve 08-
44/603-230 sayılı karar.
12-13/391-119
3
Üç operatörün dağıtım ağları karşılaştırıldığında birbirine paralel bir yapı arz ettiği
görülmektedir. Bu yapı kapsamında operatörler nihai tüketiciye hizmet veren bazı
teşebbüslerle münhasır çalışmayı tercih etmektedir. Operatörlerin münhasır çalışmayı 90
tercih ettikleri teşebbüsleri seçerken esas aldıkları kriterler, firmanın finansal yapısı,
sektördeki güvenilirlikleri, tecrübeleri, sundukları hizmetlerin kalitesi ve mağazalarının
konumudur. Bu bağlamda, Turkcell, Vodafone ve Avea’nın çalıştıkları, nihai tüketiciye
hizmet sunan teşebbüsler arasında münhasır çalışıp/ çalışmama unsuru başta olmak üzere
birçok açıdan farklılık bulunduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, üç operatörün dağıtım ağlarında
faaliyet gösteren bayiler, ağ içinde bulundukları seviyelere, bayilerin taşıdığı özelliklere ve
ilgili operatör ile münhasır çalışıp çalışmamasına göre ana bayi ve alt bayi unvanını
almaktadır. Bunlara bağlı olarak da belli özelliklere sahip bayiler, GSM operatörü ile
münhasır çalışmaları durumunda ilişkinin doğası gereği prim gibi birtakım avantajlardan
faydalanabilmektedir. Bu anlamda, GSM operatörleri ile ana ve alt bayileri arasında var 100
olan bahse konu dikey ilişkilerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (e) bendi
çerçevesinde ihlal olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy