Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-5-20 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-17/466-137
Karar Tarihi : 06.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail
Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr.
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : M. Nazlı AKSOY, Serap IŞIK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Ozan Yapı Malz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
Şerif Ali Çiftliği Tavukçu Yolu Cad. No:158
K:3 D:7 Dudullu/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Bolu Çimento San. AŞ.
Kdz. Ereğli Öğütme ve Paketleme Tesisi Hamzafakıhlı Köyü
Organize Sanayi Bölgesi Ereğli/Zonguldak
(1) E. DOSYA KONUSU: Bolu Çimento A.Ş.’nin pazardaki gücünü kullanarak;
çimento, cüruf vb. ürünlerin nakliyesi işiyle iştigal eden Ozan Yapı Malz. İnş.
San. Tic. Ltd. Şti.’ye ürün temini konusunda, rekabete aykırı koşullar öne
sürerek zorluk çıkardığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Bolu Çimento San. A.Ş.’nin (Bolu
Çimento) pazardaki gücünü kullanarak; çimento, cüruf vb. ürünlerin nakliyesi işiyle
iştigal eden Ozan Yapı Malz. İnş. San. Tic. Ltd. (Ozan Yapı)’ya ürün temini
konusunda zorluk çıkardığı ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.12.2011 tarih ve 8708 sayı
ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 26.12.2011 tarih ve 2011-5-20/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 12.01.2012 tarihli toplantısında görüşülerek
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının tespiti amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 27.03.2012 tarih ve 2011-5-20/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, önaraştırma konusu dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Ozan Yapı, esas olarak çimento fabrikaları ile hazır beton tesisleri arasında
gerçekleştirilen çimento alım satımlarında, nakliyeci firma olarak faaliyet
göstermektedir. Çimento alım satım anlaşması, çimento fabrikası ile hazır beton
tesisi arasında yapılmakta, hazır beton tesisinin belirlemiş olduğu nakliye firması,
çimento fabrikasından çimentoyu alarak hazır beton tesisine getirmekte ve nakliye
hizmetinin ücretini de hazır beton tesisinden almaktadır. Bu aşamada, nakliye firması
(Ozan Yapı) ile çimento fabrikası (Bolu Çimento) arasında herhangi bir ticari ilişki
bulunmamaktadır. Şikâyetin konusunu oluşturan, Bolu Çimento ile Ozan Yapı’nın
12-17/466-137
2/3
aralarındaki ticari ilişkinin kapsamı ise, kendi ifadeleriyle hazır beton tesislerine
çimento götürdükten sonra, “dönüş yolunda araçların boş dönmemesi için” Bolu
Çimento’nun Ereğli tesislerinden cüruf satın almalarından ibarettir. Özetle Ozan Yapı,
Karasu’daki hazır beton tesislerine çimento nakliyesi yapmakta, buradan dönüşte ise
Bolu Çimento’nun Ereğli tesislerinden cüruf satın almakta ve satın aldığı cürufu daha
sonra satmaktadır. Bolu Çimento’nun çeşitli gerekçelerle kendisine cüruf satmaktan
kaçınması ise, Ozan Yapı’nın konuya ilişkin olarak Kurumumuza şikâyet
başvurusunda bulunmasına sebebiyet vermiştir.
(6) Başvuru konusu iddianın rekabet hukuku çerçevesinde hakim durumun kötüye
kullanılması başlığı altında “sözleşme yapmanın/mal vermenin reddi” kapsamına
girebilecek bir ihlal niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bilindiği üzere
teşebbüslerin bu tip tek taraflı eylemleri teşebbüsün hakim durumda olması
koşuluyla, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ele alınmaktadır.
(7) Söz konusu olayda, Bolu Çimento ve Ozan yapı, esas itibariyle farklı pazarlarda
faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Her ne kadar, Ozan Yapı, Bolu Çimento’dan cüruf
almakta ise de, sadece yeniden satıcı konumunda olduğu için, Bolu Çimento ile Ozan
Yapı’nın rakip durumda olduklarını söylemek mümkün değildir. Bolu Çimento’nun
Ozan Yapı’ya mal vermeyerek, onu bu pazardan dışlaması, herhangi bir rekabet
avantajı elde etmesi ve sonuç olarak rekabeti kısıtlaması, teşebbüslerin pazardaki
konumları gereği olası değildir.
(8) Şikâyetçi firmanın esas faaliyet alanı nakliye hizmetleridir. Kendilerinin açıkça ifade
ettikleri üzere, Bolu Çimento’dan cüruf almaları, nakliye araçlarının geriye boş
dönmemeleri amacıyla yapılmaktadır. Zira esas olarak bir nakliye hizmeti sunmakta
olan şikâyetçi firmanın ticari faaliyetlerini sürdürmesi için Bolu Çimento’dan cüruf
alma zorunluluğu bulunmamaktadır. Nakliye firmasının, çimentoyu götürdükten sonra
araçlarının belirtilen bölgeden boş dönmemesi için cüruf alması, ticari faaliyetlerinin
devamı için zorunlu unsur olarak kabul edilemez. Nakliye firması olarak, herhangi
başka bir mal/ürün taşıma olanağı bulunmasının yanı sıra, öğütülmüş yüksek fırın
cürufunun temin edilebileceği farklı seçenekler de bulunmaktadır. İnceleme konusu
işlemin gerçekleştiği bölge itibariyle, Karabük merkezli Karçimsa Çimento San. A.Ş.
ve İstanbul merkezli Limak Batı Çimento San. ve Tic A.Ş. öğütülmüş yüksek fırın
cürufu satışında bulunmaktadır. Ayrıca, Lafarge Ereğli Çimento A.Ş., Aslan Çimento
San. A.Ş. ve Nuh Çimento San. A.Ş. ham cüruf satışı gerçekleştirmektedir.
(9) Şikâyetçi firma tarafından iddia edildiği üzere, Bolu Çimento’nun, kendisini diğer
çimento fabrikalarının ürünlerini Karasu’daki hazır beton tesislerine getirmemesi
konusunda tehdit etmesi de çok gerçekçi görünmemiştir. Zira Bolu Çimento diğer
çimento fabrikalarının Karasu’daki hazır beton tesislerine çimento satmasını
engellemek istediği durumda, bunu nakliye firmasını cüruf vermemekle tehdit ederek
gerçekleştirmesi mümkün değildir. Ozan Yapı bunu kabul etse dahi, diğer çimento
fabrikalarının, ürünlerini gönderebilecekleri pek çok nakliye firması mevcuttur. Nakliye
firmasına bu şekilde baskı yapmak, istenen sonuca ulaşabilmek için elverişli bir unsur
değildir. Bolu Çimento’nun söz konusu davranışının çimento pazarındaki olası etkileri
incelendiğinde, rakip çimento fabrikalarının rekabet açısından zor durumda
kalacaklarını söylemek mümkün olmamıştır. Zira diğer çimento fabrikalarının Ozan
Yapı ile nakliye sözleşmesi yapmaları kendileri için bir zorunluluk olmayıp, bu firma
dışında pek çok nakliye firması ile çalışma imkanları mevcuttur.
(10) Ayrıca, Bolu Çimento’nun şikâyetçi firma ile ticari ilişkisini kesmesinin objektif
nedenlere dayandığını gösteren birtakım hususlar da mevcuttur. Bolu Çimento,
nakliyeci firmalar ve şoförlerinin, OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Sistemine ve
iş güvenliği mevzuatına uygun olarak hareket etmelerinin zorunlu olduğunu ifade
12-17/466-137
3/3
etmektedir. Bolu Çimento tarafından gönderilen bir yazıda açıkça belirtildiği üzere,
Ozan Yapı, defalarca uyarılmasına rağmen, gerekli güvenlik kurallarına uymamış ve
bu durum tutanakla tespit edilmiştir. Gerekli güvenlik koşullarının sağlanmaması, o
teşebbüs ile anlaşma yapılmamasını haklı gösterecek objektif unsurlardan birisidir.
Bolu Çimento’nun gönderdiği bilgi yazısında, ürünün nakliyesine ilişkin güvenlik
tedbirlerinin Ozan Yapı tarafından alınmadığı gerekçesiyle söz konusu durumun
meydana geldiği, Ereğli Çimento Öğütme ve Paketleme Tesisinin devreye alındığı
tarihten 2011 yılı sonuna kadar müşterileri adına Ozan yapı ile çalıştıkları ve yaklaşık
(…..) ton taşıma işlemi gerçekleştirdikleri ve iş güvenliği kurallarına uyulduğu takdirde
müşterilerinin diledikleri nakliye firmasıyla çalışabilecekleri ifade edilmiştir.
(11) Sonuç olarak, Bolu Çimento’nun Ozan Yapı ile mevcut ticari ilişkilerini sona
erdirmesinin ve kendisine cüruf vermekten kaçınmasının, rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
sonuç doğurmaya elverişli olmadığı, pazarların yapısı ve eylemin niteliği gereği,
Kanun’un 6. maddesi hakim durumun kötüye kullanılması kapsamında
değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy