Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-17/499-140

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-2-239 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 12-17/499-140
Karar Tarihi : 06.04.2012

A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Ekrem SOLMAZ, Hatice YAVUZ

C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Gizlilik Talebi Bulunmaktadır (3 Başvuru).
- Adana Ticaret Odası
Abidinpasa Cad. No:52 01010 Seyhan/Adana
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Merkez Bozkale Köyü Mevkii 36210 Kars
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Korhan YILDIRIM
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34349 İstanbul
- Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş.
Yeşilova Mah. Trabzon Yolu Üzeri 3.Km Aşkale/Erzurum
Temsilcisi: Av. Dr. T. Nurkut İNAN
Çobanyıldızı Sok. 8/12 06680 Çankaya/Ankara
- Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Taşoluk Köyü Küçük Buzii Kinsor Mevkii/Muş
Temsilcisi: Av. H. Cahit YILDIRIM
Fevzi Çakmak Sokak No:4/10 Kızılay/Ankara
- Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Hafta Sokak No:9 GOP 06700 Ankara
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Turan Güneş Bulvarı No:100/20 Yıldız/Ankara
- Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş.
Kızılay Mah. Kazım Karabekir Caddesi No:12 23300 Elazığ
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Korhan YILDIRIM
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34349 İstanbul
- Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.
Gölbaşı Karayolu Börgenek Köyü Mevkii PK:11 Adıyaman
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Bora İKİLER
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34349 İstanbul
- Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.
Kısıklı Cad. No:4 Sarkuysan - Ak İş Merkezi S Blok
Altunizade/İstanbul
12-17/499-140
2/80
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR, Av.
Pınar KARA
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34349 İstanbul
- Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.
Ceyhan Yolu Üzeri 12. Km 01321 PK:10 Adana
Temsilcisi: Şahin ARDIYOK, Ali ILICAK, Bahadır BALKI
Francalacı Sokak, No. 28, Çamlıca Köşkü, 34345,
Arnavutköy, Beşiktaş/İstanbul
- KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik
İşletmeleri A.Ş.
Gaziantep Yolu Üzeri 45. Km Narlı Otoban Girişi Civarı
Karabıyıklı Köyü Narlı/Kahramanmaraş
Temsilcisi: Dr. Kemal Tahir SU
Turan Güneş Bulvarı No:100/20 Yıldız/Ankara
- Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş.
Savur Yolu 6. Km Mardin
Temsilcisi: Şahin ARDIYOK, Ali ILICAK, Bahadır BALKI
Francalacı Sokak, No. 28, Çamlıca Köşkü, 34345,
Arnavutköy, Beşiktaş/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana
ve Doğu Karadeniz bölümlerinde çimento sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin
tespiti.

F. İDDİALARIN ÖZETİ:
(2) Kurum kayıtlarına 20.09.2010 tarih ve 7264 sayı ile giren gizlilik kayıtlı başvuruda
özetle;
 Van ilinin içinde bulunduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nin ülkemizin gelir dağılımı
açısından en zayıf bölgesi olduğu,
 Van ilinin ve ilgili bölgenin en önemli sektörlerinden olan inşaat sektöründe son
dönemde yaşanan birtakım gelişmelerin rekabet ortamının kötüleştiği yönünde
sinyaller verdiği,
 Özellikle inşaat sektöründe faaliyet gösteren hazır beton imalatçıları, beton yapı
elemanı üreticileri, briket, bims ve benzeri çimento hammaddesi tüketen
firmalarının kendilerine yaptıkları yazılı ve sözlü başvuruların sektörde ciddi bir
haksız rekabet ortamının varlığını ortaya koyduğu,
 Bölgedeki coğrafi koşullar nedeniyle inşaat sektörünün Mayıs ayı başında
faaliyete başladığı ve 15 Kasım itibarıyla imalat ve üretim sezonunun kapandığı,
 Çimento firmalarının, hiçbir üretimin gerçekleşmediği beş aylık dönemde çimento
hammaddesini alıp, sözleşmelerini gerçekleştirerek tüketicinin ihtiyacı olan talebi
kış aylarında sabit fiyat ile sözleşme akdine dönüştürdükleri,
 Bu kapsamda, uzun yıllar boyunca üretim ve imalat sezonuna denk gelen ticari
anlaşmaların sabit fiyat çerçevesinde işlem gördüğü, sektörün üretim ve
istihdamını bunu dikkate alarak gerçekleştirdiği,
12-17/499-140
3/80
 Ancak, son dönemde Van ili ve bölgede bulunan çimento fabrikalarının (Kars
Çimento, Aşkale Çimento, Yurt Çimento firmaları ile Limak Çimento Kurtalan ve
Bitlis fabrikaları) aralarında anlaşma yaparak son 45 günde (08.07.2010-
23.08.2010) iki kez zam yaptıkları,
 Sabit fiyat ile sözleşme yapan ve hiçbir koşulda iptali söz konusu olmayan
sözleşmeler ile imalatçıya mal tedarikinde bulunan firmaların, çimento
fabrikalarının uyguladığı zam karşısında taahhüdünü aldıkları özel ve kamu
kurumlarından fiyat farkı alamamaları nedeniyle büyük zorluklar ile karşı karşıya
kaldıkları,
 Çimento tüketiminin yüksek olduğu söz konusu bölgede en pahalı çimentonun
satışa sunulduğu ve bu durumun acil bir müdahale gerektirdiği,
 Çimento üreticilerinin bölgede uyguladığı fiyat spekülasyonunun inşaat
sektöründe ciddi sorunlar yarattığı yılın beş ayında hiçbir üretim yapamayan
sektörün düştüğü zor durumu ortadan kaldıracak tedbirlerin alınması gerektiği
ifade edilmiştir.
(3) Ayrıca, Kurum kayıtlarına 02.11.2010 tarih ve 8332 sayı ile intikal eden ve gizlilik
kayıtlı başvuruda özetle;
 Şikâyetçinin faaliyete başladığından bu tarafa, çimentoda keyfi zamlara maruz
kaldığı,
 Çimsa tarafından son olarak fabrika çıkışı 102 TL olan çimento fiyatının 112 TL’ye
çıkarıldığı ve bu fiyat artışına ilişkin bir gerekçe gösterilmediği
ifade edilmekte ve 4054 sayılı Kanun kapsamında gerekli yaptırımların uygulanması
talep edilmektedir. Başvuru konusu iddialara ilişkin daha ayrıntılı bilgi alınabilmesi
amacıyla başvuru sahibi ile yapılan görüşmede, Adana Çimento’dan çimento talep
edildiği ancak bir cevap alınamadığı, Adana Çimento ve Çimsa’nın aralarında
anlaştığından şüphelenildiği ifade edilmiştir.
(4) Kurum kayıtlarına 25.01.2011 tarih ve 759 sayı ile giren Adana Ticaret Odası
tarafından yapılan diğer bir başvuruda ise özetle, Adana Ticaret Odası 42. Grup
Mimarlar Mühendisler Yapı Denetim Firmaları ve Danışmanlık Meslek Komitesi’nin
aylık olağan toplantısında; ülkemizde enflasyon oranlarının düşük olmasına rağmen
hazır beton fiyatlarındaki aşırı fiyat artışı nedeniyle inşaat sektörü ve direkt etki
alanındaki 200’ü aşkın alt sektörün olumsuz etkilendiği ve inşaat sektöründeki
rekabet gücünün arttırılması için demir ve çimento fiyatlarının makul seviyelere
çekilmesi gerektiği yönünde karar alındığı ifade edilmektedir. Başvuruya ilişkin Adana
Ticaret Odası yetkilileri ile yapılan görüşmelerde, Çimsa ve Adana Çimento’nun
aralarında anlaşarak çimento fiyatlarını belirlediği iddia edilmiştir.
(5) Bunların yanı sıra, Kurum kayıtlarına 02.05.2011 tarih ve 3331 sayı ile giren, gizlilik
kayıtlı şikayette özetle;
 Şikayetçi tarafından Adana ilinde briket asmolen üretimi yapıldığı ve en büyük
sorunlarının Adana, Mersin, İskenderun ve Gaziantep’teki çimento fiyatlarının
yüksekliği olduğu,
 Narlı’da iki adet fabrika olmasına rağmen fiyatların yüksek olduğu,
12-17/499-140
4/80
 Çimsa Mersin Fabrikası ve Adana Çimento firmalarının aralarında anlaşmak
suretiyle çimento fiyatlarına zam yaptıkları ve bu durumun küçük işletmecileri zor
durumda bıraktığı
iddia edilmekte ve 4054 sayılı Kanun kapsamında gereğinin yapılması talep
edilmektedir. Başvuru konusu iddialara ilişkin daha ayrıntılı bilgi alabilmek amacıyla
başvuru sahibi ile yapılan görüşmede, Adana ilinde KDV dâhil 5 TL olan torba
çimento fiyatlarının 2010 yılı içerisinde 7,5 TL’ye yükseldiği, bölgede faaliyet gösteren
Adana Çimento’nun Adana ve İskenderun fabrikalarının, Çimsa’nın Mersin
fabrikasının, Çimko Narlı fabrikasının ve KÇS Narlı fabrikasının aralarında anlaşarak
yaklaşık olarak ikişer gün aralıklarla çimentoya zam yaptıkları, söz konusu firma
bayilerinin yapılacak zamları önceden bildikleri ve müşterilerine anlaşmalı zamlar
hakkında önceden bilgi verdikleri, söz konusu firmaların Adana’ya kendileri dışında
başka firmalardan mal girişine engel oldukları ifade edilmiştir.
(6) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.09.2010 tarih ve 7264 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 14.10.2010 tarih ve 2010-2-239/İİ-10-372.ÜNÖ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 27.10.2010 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, Doğu Anadolu
ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çimento sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüsler hakkında önaraştırma yapılmasına 10-67/1421-M sayı ile karar
verilmiştir.
(7) Yapılan önaraştırma sonunda hazırlanan 07.12.2010 tarih ve 2010-2-239/ÖA-10-
372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu 16.12.2010 tarihli Kurul toplantısında
görüşülerek;
 Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Kars Çimento),
 Aşkale Çimento San. T.A.Ş. (Aşkale Çimento),
 Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Yurt Çimento),
 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Limak Çimento),
 Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş. (Elazığ Çimento),
 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş. (Çimko Çimento),
 Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş. (Çimsa Çimento),
 Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. (Adana Çimento),
 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik İşletmeleri A.Ş. (KÇS),
 Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş. (Mardin Çimento)
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla
soruşturma açılmasına 10-78/1618-M sayı ile karar verilmiştir.
(8) Rekabet Kurumu kayıtlarına 02.11.2010 tarih ve 8332 sayı ile intikal eden başvuru
üzerine düzenlenen 02.12.2010 tarih ve 2010-2-273/İİ-10-372.ÜNÖ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 08.12.2010 tarihli toplantısında görüşülerek, Mersin ilinde çimento
ve hazır beton sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında önaraştırma
yapılmasına 10-76/1571-M sayı ile karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucunda
hazırlanan 28.02.2011 tarih ve 2010-2-273/ÖA-11-372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma
Raporu, 10.03.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve “dosya konusu
iddiaların Rekabet Kurulu’nun 16.12.2010 tarihli ve 10-78/1618-M sayılı kararı ile
yürütülmekte olan soruşturma kapsamında değerlendirilmesine” 11-15/261-M sayı ile
karar verilmiştir.
(9) Rekabet Kurumu kayıtlarına 25.01.2011 tarih ve 759 sayı ile intikal eden başvuru
üzerine düzenlenen 25.02.2011 tarih ve 2011-2-79/İİ-11-372.ÜNÖ sayılı İlk İnceleme
Raporu, 10.03.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, dosya konusu iddialara
12-17/499-140
5/80
yönelik olarak önaraştırma yapılmasına 11-15/272-M sayı ile karar verilmiştir. Yapılan
önaraştırma sonucunda hazırlanan 25.04.2011 tarih ve 2011-2-79/ÖA-11-372.ÜNÖ
sayılı Önaraştırma Raporu 04.05.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, “Çimsa
Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Adana Çimento Sanayi T.A.Ş.’nin aralarında
anlaşma yaptıkları iddiasının 10-78/1618-M sayılı karar uyarınca yürütülmekte olan
soruşturma kapsamında değerlendirilmesine” 11-28/540-M sayı ile karar verilmiştir.
(10) Kurum kayıtlarına 02.05.2011 tarih ve 3331 sayı ile intikal eden başvuru üzerine
düzenlenen 26.05.2011 tarih ve 2011-2-256/İİ-11-372.ÜNÖ sayılı İlk İnceleme
Raporu 02.06.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, başvuru konusu iddiaların
anılan soruşturma kapsamında değerlendirilmesine 11-33/709-M sayı ile karar
verilmiştir.
(11) 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca soruşturma kararı ve teşebbüsler ile
ilgili olarak ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi, 22.12.2010
tarih ve 6245, 6246, 6247, 6248, 6249, 6250, 6251, 6252, 6253 ve 6254 sayılı yazılar
ile hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere tebliğ edilerek 30 gün içinde ilk yazılı
savunmalarını yapmaları talep edilmiştir. Çimko, Adana Çimento, Mardin Çimento,
Çimsa, Aşkale Çimento, Kars Çimento, Elazığ Çimento, Yurt Çimento, Limak
Çimento ve KÇS’nin ilk yazılı savunmaları Kurum kayıtlarına sırasıyla 18.01.2011
tarih, 531 sayı; 18.01.2011 tarih, 532 sayı; 18.01.2011 tarih, 533 sayı; 19.01.2011
tarih, 552 sayı; 19.01.2011 tarih, 553 sayı; 20.01.2011 tarih, 605 sayı; 20.01.2011
tarih, 606 sayı; 21.01.2011 tarih, 668 sayı; 21.01.2011 tarih, 670 sayı ve 21.01.2011
tarih, 671 sayı ile intikal etmiştir.
(12) Elazığ Çimento’nun 11.01.2011 tarih ve 329 sayı, Kars Çimento’nun 11.01.2011 tarih
ve 330 sayı, Çimsa’nın 11.01.2011 tarih ve 331 sayı, Çimko’nun 11.01.2011 tarih ve
332 sayı ile yaptıkları başvurularda 2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının
Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ kapsamında dosyaya
giriş hakkı talep edilmiştir. Söz konusu talepler üzerine düzenlenen 20.01.2011 tarih
2010-2-239/BN-11-372.ÜNÖ sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulunun 27.01.2011 tarihli
toplantısında görüşülerek, 27.01.2011 tarih ve 11-06/94-M sayılı karar ile
Önaraştırma Raporu’na ilişkin erişim talepleri reddedilmiştir.
(13) Adana Çimento tarafından, ilk yazılı savunmalarına ek olarak gönderilen bilgiler,
Kurum kayıtlarına 04.08.2011 tarih ve 5663 sayı ile intikal etmiştir.
(14) Rekabet Kurulunun 16.06.2011 tarih ve 11-37/780-M sayılı kararı ile soruşturma
süresinin 3 ay uzatılmasına karar verilmiştir.
(15) Söz konusu karar, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere 01.07.2011 tarih
4012, 4013, 4014, 4015, 4016, 4017, 4018, 4019, 4020 ve 4021 sayılı yazılarla
bildirilmiştir.
(16) Yürütülen soruşturma sonunda hazırlanan ve Soruşturma Heyeti’nin görüş ve
tespitlerini içeren 16.09.2011 tarih ve SR/11-08 sayılı Soruşturma Raporu, aynı
Kanun’un 45. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ edilmiş ve
30 günlük savunma süre uzatım talebi bulunan taraflara ek süre tanınmıştır.
Gönderilen bildirime cevaben tarafların ikinci yazılı savunmaları 18.10.2011 ile
18.11.2011 tarihleri arasında Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İkinci yazılı
savunmalara ilişkin Soruşturma Heyeti görüşlerini içeren Ek Görüş, aynı Kanun’un
45. maddesi uyarınca Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma yürütülen taraflara
05.12.2011 tarihinde tebliğ edilmiştir. Üçüncü yazılı savunmalara ilişkin savunma
süre uzatım talebinde bulunan taraflara 30 günlük ek süre verilmiştir. Hakkında
12-17/499-140
6/80
soruşturma yürütülen tarafların üçüncü yazılı savunmaları 04.01.2012-10.02.2012
tarihleri arasında Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 04.04.2012 tarihinde taraf
temsilcilerinin katılımıyla sözlü savunma toplantısı yapılmış ve 06.04.2012 tarihli
Kurul toplantısında nihai karar verilmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
 Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş.’ye,
 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş. ’ye,
 Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş. ’ye,
 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş. ’ye,
 Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş. ’ye,
 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş. ’ye,
 Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş. ’ye,
 Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. ’ye,
 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik İşletmeleri A.Ş. ’ye,
 Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş. ’ye
(17) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikte eylemlerde bulundukları
gerekçesiyle aynı Kanun’un 16. maddesi çerçevesinde idari para ceza verilmesi
gerektiği ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. Aşkale Çimento
(18) Aşkale Çimento, 1992 yılında kurulmuş olan Er-Çim-San A.Ş.’nin bağlı ortaklığıdır.
1992 yılında özelleştirme kapsamına alınan Aşkale Çimento, 1993 yılında Er-Çim-
San. A.Ş. tarafından devralınmıştır. Er-Çim-San A.Ş.’nin hisseleri ise Erzurum İl Özel
İdare Müdürlüğü (%18), özel sektör tüzel kişileri (%8) ile gerçek kişiler (%74)
arasında paylaşılmış durumdadır. Aşkale Çimento’nun, Aşkale, Trabzon, Van,
Gümüşhane ve Erzincan’da üretim tesisi, Ilıca, Aşkale ve Ağrı’da hazır beton tesisi,
Aşkale ve Altunkent’te kum eleme tesisi ve Tercan’da taş kırma ve öğütme tesisi
bulunmaktadır. Aşkale’de bulunan fabrikanın çimento üretim kapasitesi 700.000
ton/yıl’dır.
(19) 1969 yılında faaliyete geçtiği belirtilen Van Çimento Fabrikası ise Uzan Grubu
tarafından özelleştirme yolu ile satın alınmış, daha sonra TMSF aracılığıyla Mısırlı
OCİ Çimento A.Ş.’nin kontrolüne geçmiştir. OCİ Çimento A.Ş.’nin dahil olduğu
Orascom Çimento Grubu’nun 2008 yılı başında Fransız Lafarge Grubu tarafından
satın alınmasıyla Van Çimento da Lafarge Çimento yönetimine geçmiştir. Söz
konusu fabrika 2009 yılında Aşkale Çimento tarafından devralınmıştır.
I.1.2. Kars Çimento
(20) Kars Çimento, 1996 yılından itibaren Çimentaş Grubu’nun kontrolü altında
bulunmaktadır. Çimentaş ise 1950 yılında İzmir’de kurulmuştur. Grubun ayrıca İzmir,
Elazığ ve Trakya’da da çimento üretim tesisleri bulunmaktadır. Aynı zamanda hazır
beton sektöründe de faaliyet gösteren Çimentaş Grubu, yıllık 5.000.000 ton çimento
ve 2.800.000 m³ hazır beton üretim kapasitesine sahip bulunmaktadır.
I.1.3. Elazığ Çimento
(21) Elazığ Çimento, 2006 yılında hisselerinin tamamının Çimentaş Grubu tarafından
devralınması ile söz konusu grubun kontrolü altına girmiştir.
12-17/499-140
7/80
I.1.4. Yurt Çimento
(22) Yurt Çimento 2008 yılı sonlarında Muş’ta kurulmuştur. Şirketin hissedarları Cem SAK
(%74,911), Mustafa SAK (%25), Yusuf TOP (0,013) ve Ali TURGUT (%0,001) adlı
gerçek kişiler ile Ado Madencilik Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. (%0,075)’dir. Yurt
Çimento yıllık 740.000 ton klinker ve 1.000.000 ton çimento üretim kapasitesine
sahiptir.
I.1.5. Limak Çimento
(23) Limak Çimento Grubu, 1976 yılında faaliyet göstermeye başlayan Limak Şirketler
Grubu bünyesinde yer almaktadır. Limak Çimento 23 Mart 2011 tarihinde Set
Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Set Çimento) hisselerini devralmıştır. Limak Çimento’nun
Ankara, Balıkesir, Kırklareli, Siirt, Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa’da entegre
çimento fabrikası ve İstanbul Ambarlı, Bitlis ve Mardin Derik'te öğütme tesisi olmak
üzere sektörde faaliyet gösteren on tesisi bulunmaktadır. Aşağıda soruşturma
kapsamında incelenen tesislere ilişkin kısaca bilgi verilmektedir:
 Siirt Kurtalan Çimento Sanayi Ticaret A.Ş. kamuya ait bir kuruluş iken 1998 yılında
blok satış yöntemi ile özelleştirilmiş ve takiben 2000 yılı Mart ayında Limak Grubu
bünyesine katılmıştır. Yıllık klinker üretim kapasitesi 760.000 ton, çimento üretim
kapasitesi ise 1.140.000 ton’dur. Çimento paketleme ünitesinin kapasitesi ise 280
ton/saat’e yükseltilmiştir. Limak Kurtalan Çimento, 2008 yılı içerisinde Limak
Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanıyla yeniden yapılandırılmıştır. Grubun
Ergani, Gaziantep, Şanlıurfa, Bitlis ve Mardin çimento fabrikaları bu şirkete bağlı
birer şube olarak faaliyetlerine devam etmektedir.
 Ergani Çimento Fabrikası kamuya ait bir kuruluş iken 1997 yılında özelleştirilmiştir.
Daha sonra TMSF tarafından satışa çıkarılan fabrika Ocak 2006'da yapılan ihale
sonucunda Limak Madencilik Yapı Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından satın
alınarak Limak Çimento Grubu bünyesine katılmıştır. Fabrikanın klinker üretim
kapasitesi 760.000 ton/yıl, çimento üretim kapasitesi ise 1.400.000 ton/yıl’dır.
 Gaziantep Çimento Fabrikası, kamuya ait bir kuruluş olarak Gaziantep ilinde 1961
yılında kurulmuştur. 2006 yılında TMSF tarafından düzenlenen ihale sonucunda
Limak Kurtalan Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından satın alınmış ve Limak
Grubu bünyesine katılmıştır. Fabrikanın mevcut klinker üretim kapasitesi 495.000
ton/yıl, çimento üretim kapasitesi ise 1.400.000 ton/yıl’dır.
 Şanlıurfa Çimento, Çitosan bünyesinde kamuya ait bir kuruluş iken 1993 yılında
özelleştirilmiş, 14 Aralık 2007 tarihi itibariyle Limak Çimento Grubu bünyesine
katılmıştır. Fabrikanın mevcut klinker üretim kapasitesi 2.300 ton/gün olup, devam
etmekte olan prekalsinasyon yatırımı tamamlandığında bu miktarın günlük 4.500
ton'a ve yıllık olarak da 1.485.000 ton'a yükseleceği belirtilmektedir. Mevcut
çimento üretim kapasitesi ise 1.400.000 ton/yıl'dır.
 Limak Bitlis Çimento Öğütme ve Paketleme Tesisi Bitlis, Muş, Van illeri ve
çevresinin çimento talebini karşılamak amacıyla kurulmuştur. 2008 yılında faaliyete
geçen tesisin yıllık çimento üretim kapasitesi 525.000 ton'dur.
 2008 yılı Aralık ayında Mardin'in Derik ilçesinde yatırımına başlanan Öğütme ve
Paketleme Tesisi, 2009 yılının Aralık ayında faaliyete geçmiştir. Limak Mardin
Çimento’nun iç piyasada Mardin, Şırnak, Diyarbakır ve Urfa illeri, dış piyasada ise
Irak ve Suriye ülkelerinden gelen çimento talebini karşılamak amacıyla kurulduğu
belirtilmiştir. Tesisin yıllık çimento üretim kapasitesi 788.000 ton'dur.
12-17/499-140
8/80
I.1.6. Çimko Çimento
(24) Çimko Çimento’nun ortakları Cementerie Aldo Barbetti ve Sanko Holding’tir.
Teşebbüs, Adıyaman ve Kahramanmaraş Narlı’da çimento fabrikası ve Gaziantep ile
Kilis’te paketleme tesisi, Adıyaman, Başpınar, Şehitkâmil, İbrahimli, Kahramanmaraş,
Narlı, Osmaniye ve Adana’da hazır beton tesislerine sahip bulunmaktadır.
(25) Adıyaman’da bulunan çimento fabrikası sırasıyla 740.000 ton/yıl ve 1.350.000 ton /yıl
klinker ve çimento üretim kapasitesine sahiptir. Narlı’da bulunan çimento fabrikasının
ise yıllık klinker ve çimento üretim kapasitesi sırasıyla 2.475.000 ton ve 3.300.000
ton’dur.
I.1.7. Çimsa Çimento
(26) Çimsa Çimento 1975 yılında üretime başlamıştır. Şirket Ankara, Eskişehir, Kayseri,
Mersin, Niğde, Malatya ve Kocaeli’de bulunan çimento fabrikaları ve Adana,
Osmaniye, Kahramanmaraş, Antalya, Eskişehir, Kayseri, Mersin, Kütahya, Nevşehir,
Niğde, Aksaray, Bursa, Bilecik, Konya ve Sakarya’da bulunan hazır beton tesisleri ile
faaliyet göstermektedir. Çimsa’nın hissedarları Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
(%49,42), Adana Çimento (%9,54), Akçansa Çimento Sanayi A.Ş. (%8,98), Hacı
Ömer Sabancı Vakfı (%0,11) ve diğer ortaklardır (%31,95). Çimsa'nın
hisselerinin %41’inin İMKB'de işlem gördüğü belirtilmektedir. Klinker üretim kapasitesi
5.000.000 ton, hazır beton üretim kapasitesi de 3.500.000 m³’e ulaşmıştır.
I.1.8. Adana Çimento
(27) 1957’de üretime başlayan Adana Çimento, Mardin Çimento gibi Ordu Yardımlaşma
Grubu (OYAK) Çimento Grubu şirketleri arasında yer almaktadır. Şirket yıllık
2.000.000 ton gri, 300.000 ton beyaz klinker, 5.150.000 ton gri çimento, 350.000 ton
beyaz çimento kapasitesine sahiptir. Adana Çimento’nun Adana’da bir,
İskenderun’da iki çimento fabrikası, Kahramanmaraş’ta ise bir paketleme tesisi
bulunmaktadır.
I.1.9. Mardin Çimento
(28) 1969’da üretime başlayan Mardin Çimento, Adana Çimento gibi OYAK Çimento
Grubu şirketleri arasında yer almaktadır. Halka açık bir şirket olan Mardin Çimento,
üretiminin yaklaşık yarısını ihraç etmektedir. Şirketin klinker üretim kapasitesi
2.000.000 ton/yıl, çimento üretim kapasitesi ise 3.000.000 ton/yıl'dır.
I.1.10. KÇS Çimento
(29) KÇS Holding’in şirketlerinden olan KÇS Çimento 2008 yılı Aralık ayında faaliyet
göstermeye başlamıştır. Şirket, yıllık 1.400.000 ton klinker ve 2.000.000 ton çimento
üretim kapasitesine sahiptir, ayrıca şirketin toplam 5.600 m³/gün kapasiteli 3 adet
hazır beton tesisi bulunmaktadır.
I.2. Yapılan İnceleme ve Tespitler
(30) Dosya kapsamında Aşkale Çimento Erzurum fabrikasında Van fabrikasında ve
Trabzon fabrikasında, Yurt Çimento’nun Muş’ta bulunan fabrikasında, Yurt
Çimento’nun Elazığ Şubesi’nde, Yurt Çimento’nun İstanbul irtibat ofisinde ve şirket
Yönetim Kurulu Başkanı Cem SAK’ın Ado Madencilik Elektrik Üretim San. ve Tic.
A.Ş.’de bulunan ofisinde, Limak Çimento’nun Kurtalan, Gaziantep, Şanlıurfa ve
Ergani fabrikalarında, Kars Çimento’da, Elazığ Çimento’da, Limak Çimento’nun
Ankara’da bulunan merkezinde, Çimko Adıyaman ve Narlı fabrikasında, Çimsa
12-17/499-140
9/80
Mersin fabrikasında, KÇS’de, Adana Çimento’da ve Mardin Çimento’da yerinde
incelemeler yapılmıştır.
(31) Ayrıca dosya kapsamında, Van, Kahramanmaraş, Adıyaman, Şanlıurfa ve Gaziantep
illerinde faaliyet gösteren tüketiciler ile görüşmeler yapılmış, soruşturma
kapsamındaki inceleme ve değerlendirmelerde kullanmak üzere teşebbüslerden bilgi
talep edilmiştir.
(32) I.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
Çimento ürünü yüksek yatırım maliyetlerinin önemli bir giriş engeli yarattığı, genellikle
düşük kapasite kullanım oranları ile çalışan ve homojen bir niteliğe sahip olan
özellikleri ile öne çıkmaktadır. Dosya kapsamında değerlendirilen iddialar genel
olarak Türkiye’nin doğu ve güneydoğu kesiminde, çimento sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüslerin söz konusu ürüne ilişkin uygulamalarına yöneliktir.
(33) Anılan teşebbüslerin illere göre 2010 yılı satışları Tablo 1’de yer almaktadır. Aşağıda
yer verilen tablodan, çimentonun satıldığı bölgenin genellikle tesisin bulunduğu il ve
çevre iller olduğu görülmektedir. Bu durum çimento ürününün yükte ağır pahada hafif
niteliği nedeniyle ekonomik olarak satılabildiği bölgenin bir hinterlant oluşturarak
genellikle belli bir uzaklığı geçememesinden kaynaklanmaktadır. Tablo 1’de yer alan
satış rakamları dikkate alınarak hesaplanan il bazında pazar payları ise Tablo 2’de
sunulmuştur1.


1 Pazar payları hesaplanırken tabloda yer alan illere, soruşturmaya konu teşebbüsler dışında yapılan
satışlar dikkate alınmamış, bahse konu teşebbüslere ait satışların kendi aralarındaki ağırlıkları
karşılaştırılmıştır.
12-17/499-140
10/80
Tablo 1- Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüslerin İllere Göre 2010 Yılı Satışları (Ton)
Çimento
Tesisleri
Satışın
Yapıldığı İl
Adana
Çimento
Aşkale
Çimento-
Erzincan
Aşkale
Çimento-
Erzurum
Aşkale
Çimento-
Gümüşhane
Aşkale
Çimento-
Trabzon
Çimko-
Adıyaman
Çimko-
Gaziantep
Çimko-
Kilis
Çimko-
Narlı
Çimsa
Mersin
Elazığ
Çimento
Kars
Çimento KÇS
Limak-
Bitlis
Limak-
Ergani
Limak-
Gaziantep
Limak-
Kurtalan
Limak-
Mardin
Limak-
Şanlıurfa
Mardin
Çimento
Van
Çimento
Yurt
Çimento
Genel
Toplam
Adana (…..)
(…..)

(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
Adıyaman
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)
Ağrı (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Ankara (…..)
(…..)
Antalya (…..)
(…..)
Ardahan
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)
Artvin
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)
Batman (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..)
Bayburt
(…..) (…..) (…..)

(…..)
Bingöl
(…..)

(…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Bitlis
(…..)
(…..)
(…..)

(…..)
(…..)
(…..) (…..)
Diyarbakır
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)
(…..)
(…..)

(…..) (…..)
Elazığ
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..) (…..)
Erzincan
(…..) (…..)

(…..)

(…..)
Erzurum
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
(…..)
Gaziantep (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..)
Giresun
(…..) (…..) (…..) (…..)

(…..)
Gümüşhane (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..)
Hakkari (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Hatay (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..)
Iğdır (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
İstanbul (…..)
(…..)
K.maraş (…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..)
Karaman
(…..)

(…..)
Kars (…..) (…..)
(…..)
Kilis (…..)
(…..)

(…..)
(…..)
(…..)
Malatya (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..)

(…..)
Mardin
(…..)

(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)

(…..)
Mersin (…..)
(…..)
(…..)
(…..)

(…..)
12-17/499-140
11/80
Muş (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 1’in Devamı
Çimento
Tesisleri
Satışın
Yapıldığı İl
Adana
Çimento
Aşkale
Çimento-
Erzincan
Aşkale
Çimento-
Erzurum
Aşkale
Çimento-
Gümüşhane
Aşkale
Çimento-
Trabzon
Çimko-
Adıyaman
Çimko-
Gaziantep
Çimko-
Kilis
Çimko-
Narlı
Çimsa
Mersin
Elazığ
Çimento
Kars
Çimento KÇS
Limak-
Bitlis
Limak-
Ergani
Limak-
Gaziantep
Limak-
Kurtalan
Limak-
Mardin
Limak-
Şanlıurfa
Mardin
Çimento
Van
Çimento
Yurt
Çimento
Genel
Toplam
Niğde (…..)
(…..)
Ordu (…..)
(…..) (…..)

(…..)
Osmaniye (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..)
Rize
(…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..)
Siirt (…..) (…..)
(…..)
Sivas (…..) (…..)
(…..)

(…..)
Şanlıurfa
(…..)
(…..)
(…..)

(…..)

(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..)

(…..) (…..)
Şırnak
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..) (…..)
(…..)
(…..) (…..)
Tokat (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
Trabzon
(…..) (…..) (…..)

(…..)
Tunceli (…..)
(…..)

(…..)
(…..)
(…..)
Van
(…..)

(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Genel
Toplam
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

12-17/499-140
12/80
Tablo 2- Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüslerin İllere Göre 2010 Yılı Pazar Payları (%)
Çimento
Tesisleri
Satışın
Yapıldığı İl
Adana
Çimento
Aşkale
Çimento-
Erzincan
Aşkale
Çimento-
Erzurum
Aşkale
Çimento-
Gümüşhane
Aşkale
Çimento-
Trabzon
Çimko-
Adıyam
an
Çimko-
Gaziante
p
Çimko-
Kilis
Çimko-
Narlı
Çimsa
Mersin
Elazığ
Çimen
to
Kars
Çimento KÇS
Limak-
Bitlis
Limak-
Ergani
Limak-
Gaziantep
Limak-
Kurtalan
Limak-
Mardin
Limak-
Şanlıurfa
Mardin
Çimento
Van
Çiment
o
Yurt
Çimento
Genel
Toplam
(…..)Adana (…..)
(…..)

(…..)
(…..)
(…..)
(…..) 100,00
Adıyaman
(…..)

(…..)

(…..)
100,00
Ağrı (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
100,00
Ankara (…..) 100,00
Antalya (…..) 100,00
Ardahan
(…..)

(…..)

(…..)
100,00
Artvin
(…..)

(…..)

(…..)
100,00
Batman (…..) (…..) (…..) (…..) 100,00
Bayburt
(…..) (…..) (…..)
100,00
Bingöl
(…..)

(…..)
(…..) (…..) (…..) 100,00
Bitlis
(…..)

(…..)
(…..)
(…..)

(…..)

(…..) (…..) (…..)
100,00
Diyarbakır
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)
(…..) (…..)
(…..)
100,00
Elazığ
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)
100,00
Erzincan
(…..) (…..)

(…..)
100,00
Erzurum
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) 100,00
Gaziantep (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) 100,00
Giresun
(…..) (…..) (…..) (…..)
100,00
Gümüşhane
(…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) 100,00
Hakkari
(…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
100,00
Hatay (…..) (…..) (…..) (…..) 100,00
Iğdır (…..) (…..)
(…..) (…..)
100,00
İstanbul (…..) 100,00
K.Maraş (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) 100,00
Karaman (…..) 100,00
Kars (…..) (…..) 100,00
Kilis (…..)
(…..)

(…..)
(…..) 100,00
Malatya (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
100,00
Mardin
(…..)

(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
100,00
Mersin (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
100,00
Muş (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
100,00
12-17/499-140
13/80
Tablo 2’nin Devamı
Çimento
Tesisleri
Satışın
Yapıldığı İl
Adana
Çimento
Aşkale
Çimento-
Erzincan
Aşkale
Çimento-
Erzurum
Aşkale
Çimento-
Gümüşhane
Aşkale
Çimento-
Trabzon
Çimko-
Adıyam
an
Çimko-
Gaziante
p
Çimko-
Kilis
Çimko-
Narlı
Çimsa
Mersin
Elazığ
Çimen
to
Kars
Çimento KÇS
Limak-
Bitlis
Limak-
Ergani
Limak-
Gaziantep
Limak-
Kurtalan
Limak-
Mardin
Limak-
Şanlıurfa
Mardin
Çimento
Van
Çiment
o
Yurt
Çimento
Genel
Toplam
Niğde (…..) 100,00
Ordu (…..)
(…..) (…..)
100,00
Osmaniye (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..) 100,00
Rize (…..)
(…..) (…..)
(…..) 100,00
Siirt (…..) (…..) 100,00
Sivas (…..) (…..)
(…..)
100,00
Şanlıurfa
(…..)
(…..)
(…..)

(…..)

(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)

(…..)
100,00
Şırnak
(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..) (…..)
(…..)
(…..)
100,00
Tokat (…..)
(…..) (…..)
100,00
Trabzon
(…..) (…..)
(…..) 100,00
Tunceli (…..)
(…..)

(…..)
(…..) 100,00
Van
(…..)

(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
100,00
Genel
Toplam
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
100,00


12-17/499-140
I.2.2. İlgili Pazar
I.2.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(34) Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün grubuna
ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve altyapı sektörünün en büyük girdilerinden birisi
durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve
dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları üretiminde
kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya
oranla çok azdır.
(35) Beyaz ve gri çimentonun (özellikle girdi konumundaki klinkerin) üretim süreçleri birbirinden
ayrı yürütülmekte olup, arz ve talep bakımından ikame olmaları söz konusu değildir. Bu
bakımdan, iki çimento türünün ayrı pazarlar olarak ele alınması gerekmektedir.
(36) Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama
yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de çeşitli ürün
gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır. Ancak, gri çimento üreten bir tesisin
belirtilen tüm ürünleri üretebilmesi, yani söz konusu ürünlerin arz bakımından birbirine ikame
olması nedeniyle, alt pazar tanımı yapılması gerekli görülmemiştir.
(37) Yukarıda belirtilen nedenlerle, dosya bakımından ilgili ürün pazarı “çimento pazarı” olarak
belirlenmiştir.
I.2.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(38) Bir ağır sanayi ürünü olarak çimentonun, yükte ağır pahada hafif niteliğiyle birlikte, ekonomik
olarak satılabildiği bölgenin bir hinterlant oluşturarak belli bir uzaklığı geçmemesi, daha
uzağa nakledilmesi halinde, nakliye maliyetinin çok yükselerek kârlılığı ortadan kaldırması
nedeniyle, çimento pazarı satış yapılabilen hinterlant göz önüne alınarak belirlenmektedir.
(39) Dosya konusu iddiaların Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Akdeniz ve
Karadeniz bölgelerinin doğu kesimlerine yönelik olması ve çimentonun yukarıda belirtilen
özellikleri dikkate alınarak, dosya kapsamında yapılacak değerlendirmelere esas teşkil
etmesi bakımından ilgili coğrafi pazar “Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi,
Adana Bölümü2 ve Doğu Karadeniz Bölümü”nü kapsayacak şekilde sınırlandırılmıştır.
Bununla birlikte, kararın ilerleyen bölümlerinden görüleceği üzere, pazarın kesin sınırlarının
dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler açısından belirleyici bir önemi olmaması
nedeniyle kesin bir coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.
I.2.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler ve Bu Belgelere İlişkin
Değerlendirmeler
I.2.3.1. Kars Çimento’da Elde Edilen Belgeler
(40) Kars Çimento’da yapılan yerinde incelemede Satış Müdürü’nün “Hilton” antetli kapağa sahip
bir not defterinde yer alan 29.03.2010 tarihli notları arasında bulunan belgede aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

2 Türkiye’nin coğrafi bölümlendirmesi bakımından Akdeniz Bölgesi’nin doğusuna tekabül eden yöreyi
tanımlamak amacıyla kullanılmıştır.

14/80
12-17/499-140

15/87
“ 29.03.2010
V. E -Kars Metin -Limak Ömer -Kipaş Ufuk -Adana
İ. E.- Elazığ Tuncay- Ergani Hüseyin -Kipaş Erbil -Çimsa
H. Aydın -Aşk Kenan -Kurtalan Ceyhan -Mardin
M. Bahçeci -Muş Arslan -Urfa Memet -Çimko
Erdinç - ″ Gökan -Antep Sezai- Çimko

* 10 TL artış (Dökme) her tarafa zam ama düşük fiyatlı olanlar yapacak
* 4 TL artış (Tekrar)
*Muş 450.000 ton/2009 (-120.000 ihracat)
800.000 ton/2010 (-250.000 ″ )…. Export 58 $/ton Irak’a
*Muş pazardan dökme için pay istiyor.
*Muş Iğdırda sabit fiyatla …. mal verdi (85+30=115 TL/ton Cem I
Cem II ?
*Yeni açılacak olan santrallerde Muş’a yer verelim dendi.
*Muş 85.000 ton kampanyalı mal satmışlar.
30.000 tonu Muş’a
55.000 ″ dış bölgelere …
*Muş- Van’a Altaylı Dökme Cem I 42,5 89 TL/ton’a
Diğerlerine 88 ″ ″ vermiş
*Muş’un torbalı vadesi 45 gün
*Muş 10.000 ton’u geçene %6 prim vermiş (Şubat sonuna kadar para yatırana)
5.000 ″ ″ %2.5-3 arası
*Muş merkez torbalı 104 peşin
107 vadeli
*Muş D. Beyazıta 86 TL/ton %3 primle 2000 ton vermiş
12-17/499-140

16/87
*Muş Ağrıya 4000 ton mal bağlamış- toplam bağlantılar Haziranda ancak biter
Aşkale
*Aşkale – Kağızman (…..)’a düzeltme yapamayın der
Ağrıya Dökme: 100+25=125 (7+60) (Seyda 19 TL/ton nak der)
*Gemikaya’ya = 50+1+25$=76+/tona şantiye teslim mal veriyor
(satıcısı kanalıyla) 5000 ton peşin para almışlar
*Nahçivan torbalıya 53$/ton’dan 55$/ton çıkarmışlar
*Oltu fiyatımızı düzeltmemizi isterler
*Aşkale Kolsan’a 95+27=122 TL/ton şantiyeye
Kars 107+31=138 ″ ″
*Van Haziranda Değirmen devreye giriyor 450.000 Ton/2010
CemII A/42,5
*Van Çimento torbalı-dökme zam yapmayacak. Van dökme 103+6=109 (%3 iskonto
yapıyor)

* Mardin- Van betona 75+38=113 TL/ton Cem II A 42,5
Nesceye 75+42=117 TL/ton ″
*Export 100 $/ton Irak fiyatı (ortalama %6 iskonto vermiş) Mardin 113 $ maliyet
Zaho
118 $ satış

*Limak’ın yıl sonu primi %1 imiş (Seneye kaldıracaklarmış)
*Kurtalan ebi’ye 105+17=122 TL/ton rahvadan
95+27=122 ″ kurtalandan veriyormuş
* Ağrı- D. Beyazıt fiyatını eşitle (zammı Muş bildir karsa uysun)
D. Beyazıda zam 5 TL Kars (105 TL iken 110 yap)
6 TL Aşkale 5 Nisan Muş
Iğdır’a 3 TL zam Kars+Aşkale 6 ″ Kars
7 ″ Aşkale
12-17/499-140

17/87
*Aşkale ile sahil fiyatlarına bakalım
Trabzon doğusu 98 TL/ton iken 102 yaparsak 4 TL zam
*Elazığ-merkez 106+3 zam=109 TL olacak”
Satış Müdürü’nün notları arasında yer alan belgedeki bilgilere ilişkin tespit ve
değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.
a) Toplantı Yapılması
(41) Kars Çimento’da yapılan yerinde incelemede Satış Müdürü’nün “Hilton” antetli kapağa sahip
bir not defterinde yer alan 29.03.2010 tarihli notları arasında bulunan belgede aşağıdaki
tablo yer almaktadır:
“ 29.03.2010
V. E -Kars Metin -Limak Ömer -Kipaş Ufuk -Adana
İ. E.- Elazığ Tuncay- Ergani Hüseyin -Kipaş Erbil -Çimsa
H. Aydın -Aşk Kenan -Kurtalan Ceyhan -Mardin
M. Bahçeci -Muş Arslan -Urfa Memet -Çimko
Erdinç - ″ Gökan -Antep Sezai- Çimko
”
(42) Yukarıdaki tabloda yer alan isim/soyisimler ile karşılarında çimento üretim tesislerini belirttiği
anlaşılan belgedeki isimler ve teşebbüsler, Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgeleri ile
Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin doğusunda faaliyet gösteren çimento üretim tesisleri ile
bu tesislerin satış ve pazarlama bölümlerinde çalışan personeli ile karşılaştırılmıştır. Yapılan
karşılaştırma, tabloda yer alan isimlerin karşılarında yer alan çimento üretim tesislerinin
satış bölümünde çalışan personel olduğunu doğrulamaktadır. Aşağıdaki tablo ise, belirtilen
belgede adı geçen kişiler ile çalıştıkları tesis ve görevlerini göstermektedir.
Tablo 3- Kars Çimento’da Elde Edilen Belgede Yer Alan Kişiler, Çalıştıkları Teşebbüsler ve Görevleri

İsim Çimento Üretim Tesisi Görevi
(…..) Çimko Çimento ve Beton Sanayi Tic. A.Ş. Adıyaman
Şubesi
(…..)
(…..) KÇS Kahramanmaraş Çimento Sanayi ve Madencilik
İşletmeleri A.Ş.
(…..)
(…..) Kars Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
(…..) Yurt Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
(…..) Yurt Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
(…..) Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş. Erzurum (…..)
(…..) Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
(…..) Adana Çimento Sanayii T.A.Ş. (…..)
(…..) Elazığ Altınova Çimento Sanayi Ticaret A.Ş. (…..)
(…..) Limak Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kurtalan Şubesi (…..)
(…..) Limak Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. Gaziantep Şubesi (…..)
(…..) Limak Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ankara (…..)
(…..) Çimko Çimento ve Beton Sanayi Tic. A.Ş. Narlı Şubesi (…..)
12-17/499-140

18/87
(…..) Limak Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ergani Şubesi (…..)
(…..) KÇS Kahramanmaraş Çimento Sanayi ve Madencilik
İşletmeleri A.Ş.
(…..)
(…..) Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş. (…..)
(…..) Limak Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. Şanlıurfa Şubesi (…..)
(43) Yukarıda belirtilen notlara yönelik olarak teşebbüslere 29.03.2010 tarihinde Hilton Oteli’nde
gerçekleştirilen herhangi bir toplantıya teşebbüsleri adına katılım olup olmadığı yönünde bir
soruyu da içeren bilgi isteme yazıları gönderilmiştir. Teşebbüsler tarafından Kuruma
gönderilen cevap yazılarında teşebbüsler adına teşebbüs çalışanları tarafından belirtilen
tarih ve yerde herhangi bir toplantıya katılım olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, konuyu teyit
edebilmek amacıyla Hilton Oteli’ne 02.12.2010 tarih ve 5798 sayı ile bir yazı gönderilmiş,
ancak 07.12.2010 tarihinde gönderilen cevabi yazıda “… 29.03.2010 tarihinde Türkiye
Çimento Müstahsilleri Birliği ve üyelerinin katılımıyla herhangi bir organizasyon
düzenlemediği” belirtilmiştir.
(44) Bunu karşın, önaraştırma ve soruşturma süreçlerinde söz konusu teşebbüslerde yapılan
yerinde incelemelerde yukarıdaki tabloda yer alan bazı kişilerin 29.03.2010 tarihinde
Ankara’ya iş seyahati yaptığını gösteren harcama bildirimleri ve faturalara ulaşılmıştır.
(45) Çimko Adıyaman’da yapılan yerinde incelemede Satış Müdürü (…..)’ın 29.03.2010 tarihinde
Ankara’ya iş seyahati yaptığını gösteren belgelere ulaşılmıştır. Benzer şekilde, Limak
Çimento Gaziantep Fabrikası Pazarlama Şefi (…..)’in de iş seyahati çerçevesinde
28.03.2010-29.03.2010 tarihlerinde Ankara’da bulunduğu tespit edilmiştir. Limak Çimento
Şanlıurfa Fabrikası Pazarlama ve Satış Müdürü (…..)’ın 28.03.2010-29.03.2010 tarihlerinde
iş seyahati çerçevesinde Ankara’da bulunduğunu gösteren belgelere ulaşılmıştır. Ayrıca,
yapılan yerinde incelemede Çimsa Çimento Mersin Fabrikası Satış Müdürü (…..)’ın
29.03.2010 tarihinde Ankara’ya iş seyahati gerçekleştirdiğini gösteren faturaya ve Yurt
Çimento’da yapılan yerinde incelemede, Yurt Çimento Pazarlama Müdürü (…..) ve Genel
Sekreteri (…..)’un 29.03.2010 tarihinde iş seyahati çerçevesinde Ankara’da bulunduğunu
gösteren masraf formları ve faturalara ulaşılmıştır. Yine, Adana Çimento tarafından bilgi
isteme yazısına gönderilen cevapta Eski Satış Şefi (…..)’ın 29.03.2010 tarihinde Ankara’ya
iş seyahati gerçekleştirdiği belirtilmektedir.
(46) Kars Çimento’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 29.03.2010 tarihine ait notlarda
yer alan isim/soyisimler, karşılarında çimento üretim tesislerini belirttiği anlaşılan belgedeki
isimler ve teşebbüsler ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin
doğusunda faaliyet gösteren çimento üretim tesisleri ile bu tesislerin satış ve pazarlama
bölümlerinde çalışan personelin karşılaştırılması ve söz konusu isimlerden bazılarına ait
29.03.2010 tarihinde Ankara’ya iş seyahati yapıldığını gösteren belgeler birlikte
değerlendirildiğinde, Güneydoğu ve Doğu Anadolu ile Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin
doğusunda faaliyet gösteren çimento üretim tesisleri çalışanlarının 29.03.2010 tarihinde
Ankara’da bir toplantı gerçekleştirdikleri ve çimento fiyatlarını artırmak konusunda
anlaştıkları sonucuna ulaşılmıştır.
b) Fiyat Artışı Yapılması
(47) Kars Çimento’da elde edilen belgede, düşük fiyata sahip teşebbüslerin zam yapacağına
ilişkin olarak aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“* 10 TL artış (Dökme) her tarafa zam ama düşük fiyatlı olanlar yapacak
12-17/499-140

19/87
4 TL artış (Tekrar)”
(48) Aşağıda 29.03.2010 tarihli toplantıda alınan kararların toplantı sonrasında teşebbüsler
tarafından uygulamaya konulup konulmadığının belirlenmesi amacıyla teşebbüslerden elde
edilen fiyat listeleri ve aylık ağırlıklı ortalama fiyat hareketleri toplantı tarihi dikkate alınarak
incelenmiştir3.
(49) Söz konusu belgede yer alan ifadeler ve toplantı tarihi dikkate alınarak teşebbüslerden elde
edilen fiyat listelerine ilişkin aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır:
 Limak’ın Gaziantep Tesisi’ne ait “31.03.2010/018 Nolu Karar Eki” şeklinde ifade
edilen belgede, dökme çimento fiyatlarında CEM IV/B-P 32,5 çimento türünde tüm
bölgelerde, CEM II/A-M (P-LL) 42,5 N çimento türünde dokuz bölgenin sekizinde,
CEM I 52,5 N çimento türünde ise sekiz bölgenin yedisinde 10 TL fiyat artışı yapıldığı
görülmektedir.
 Limak’ın Ergani Şubesi’nden elde edilen “FİİLİ SATIŞ FİYATLARI (ERGANİ
ÇİMENTO” başlıklı listede PÇ 42,5 dökme (Y.içi) ve PKÇ 32,5 dökme çimento
türlerinde Mart ayında sırasıyla 95,87 TL ve 84,37 TL olan çimento fiyatlarının Nisan
ayında sırasıyla 108,68 TL ve 86,76 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Ayrıca, söz
konusu listede PKÇ 32,5 dökme çimento türüne ait Mayıs ayı fiyatı ise 91,77 TL’dir.
Listede yer alan satış miktarlarına bakıldığında ise Mart ve Nisan aylarında PÇ 42,5,
Mayıs ayında ise PKÇ 32,5 türündeki dökme çimento satışlarının söz konusu
aylardaki toplam dökme çimento satışlarının çoğunluğunu teşkil ettiği anlaşılmaktadır.
 Limak’ın Kurtalan Tesisi’nde elde edilen 16.04.2010 tarihinde tanzim edildiği
anlaşılan belgede çimento türü ve müşterilere göre eski ve yeni fiyatlar, ilgili oldukları
kararın tarih ve numaraları ile birlikte yer almaktadır. Listeden, 31.03.2010 tarih ve 21
sayılı kararıyla belirlendiği anlaşılan, toplam on dört çimento satış fiyatından
dokuzunda 10 TL, diğer beşinde ise 5 TL tutarlarında fiyat artışı yapıldığı
görülmektedir.
 Limak’ın Şanlıurfa Tesisi’nden alınan, (…..) tarafından (…..)’na gönderilen
31.03.2010 tarihli e-posta ekinde “Satış Tetkik Komisyon”unun, 31.03.2010 tarihinden
itibaren geçerli olacak şekilde yeni dökme çimento satış fiyatlarının uygunluğu
üzerinde mutabık kaldıklarına yönelik karar yer almaktadır. Aynı kişi tarafından
gönderilen 30.03.2010 tarihli e-posta ekinde ise dökme çimento için düşünülen
fiyatlar yer almaktadır. Söz konusu fiyat listelerinde tüm dökme çimento türlerinde
afişe fiyatlarda 10 TL’lik artış olacağı görülmekte, listelerde adı geçen firmalar için
eski fiyatlar ile düşünülen yeni fiyatlar arasında 2-10 TL arasında değişen tutarlarda
fark olduğu gözlemlenmektedir. Ayrıca aynı tesisten elde edilen 04.01.2010 tarih ve
“ŞANLIURFA YURTİÇİ DÖKME ÇİMENTO SATIŞ TAKİP TABLOSU (TON)” başlıklı
belgede ise “ZAM SONRASI TARİH” olarak 31.03.2010 tarihi yer almakta ve söz
konusu zamların uygulandığı anlaşılmaktadır.

3 Fiyat analizlerinin tamamı bant çıkış fiyatları üzerinden yapılmış, nakliye bedelleri dikkate alınmamıştır.
Bunun nedeni, teşebbüsler tarafından nakliye bedellerinin her zaman sağlıklı bir biçimde sunulamaması, aynı
teşebbüsün hem nakliye dâhil hem de bant teslimi satışının bulunması ve teşebbüslerin bazılarının nakliyeyi
başka firmalara ya da satış yapılan firmalara yaptırması sonucunda karşılaştırılabilirliğin ortadan kalkacak
olmasıdır. Böylelikle, yapılan analizlerde çimento fiyatlarında yaşanan artışların nakliyeden kaynaklı etkilerden
arındırılmış bir şekilde ortaya konulması hedeflenmiştir. Öte yandan, yapılan analizlerde (1 ve 2 numaralı
tablolar olmak üzere) teşebbüslerin kendi hazır beton tesislerine yaptığı satışlar ve şirket içi satışlar dikkate
alınmamıştır.
12-17/499-140

20/87
 Elazığ Çimento’dan elde edilen “TOTAL AVERAGE PRICES (TL/TON)” başlıklı aylık
ortalama fiyat listesinde Elazığ ili CEM II / A-M (P-L) 42,5 N dökme çimentonun Mart
ayında 94,67 TL olan fiyatının 10,52 TL artışla Nisan ayında 105,19 TL’ye yükseldiği
görülmektedir. Ayrıca söz konusu listede Mart ayında 78,89 TL olan Diyarbakır CEM I
42,5 N türü dökme çimento fiyatının Nisan ayında 91,62 TL’ye yükseldiği
anlaşılmaktadır.
 Çimko’nun Narlı Şubesi’nden alınan belgede ise 2009 ve 2010 yılları aylık bazda
çimento satış fiyatı, birim maliyet ve birim kar verileri yer almaktadır. Söz konusu
belgede 2010 yılı Mart ayında 86,80 TL olan çimento satış fiyatının Nisan ayında
95,42 TL olduğu ve 8,62 TL tutarında bir artışın yapıldığı anlaşılmaktadır.
 Çimko’nun Adıyaman Şubesi’nde elde edilen 25.11.2010 tarihli ve “BANT TESLİMİ
ORTALAMA FİYATLAR” başlıklı belgede fabrika dökme çimento satışlarının büyük
kısmını oluşturan CEM I 42,5 R ve CEM II/A-P 42,5 R türlerinde sırasıyla Nisan
ayında Mart ayına göre 11,65 TL (85,38 TL‘den 97,03 TL’ye) ve 1,88 TL (99,97
TL’den 101,85 TL’ye) fiyat artışı yaşandığı görülmektedir.
 Çimko’nun Adıyaman Şubesi’nden alınan, (…..) tarafından (…..)’a 26.03.2010 ve
01.04.2010 tarihlerinde gönderildiği anlaşılan belgelerin ekinde ve sırasıyla
“2010.03.26 - ADIYAMAN-NARLI BİRLEŞİK(İÇ PİYASA-İHRACAT).xlsx” ve
“2010.04.02 - ADIYAMAN-NARLI BİRLEŞİK(İÇ PİYASA-İHRACAT).xlsx” adlı
dosyalar yer almaktadır. Söz konusu ilk dosyada “04/03/2010” tarihi itibariyle geçerli
olduğu belirtilen Çimko Adıyaman ve Narlı fabrikaları çimento fiyat listeleri, ikinci
dosyada ise Adıyaman fabrikası için “01/04/2010”, Narlı fabrikası için “31/03/2010”
tarihleri itibariyle geçerli olan fiyat listeleri yer almaktadır. Adıyaman Fabrikası için
söz konusu iki dosyada yer alan fiyat listeleri karşılaştırıldığında, değişik türlerdeki
dökme çimentonun toplam satışın yapıldığı yere göre değişen fiyatlarında toplam 26
fiyat kaleminden 22’sinde 5 ila 10 TL arasında değişen tutarlarda (14’ünde 10 TL
olmak üzere) fiyat artışı yapıldığı görülmektedir. Benzer şekilde, Narlı Fabrikası için
dökme çimento türünde toplam 31 kalemden 28’inde, 5 ila 10 TL arasında değişen
tutarlarda (25’inde 10 TL olmak üzere) fiyat artışı yapıldığı görülmektedir.
(50) Teşebbüsler tarafından gönderilen satış verileri dikkate alındığında ise bazı illerde söz
konusu dönemde dökme çimentoya aşağıda gösterildiği şekilde zamların uygulandığı
gözlenmiştir:
12-17/499-140

21/87
Grafik 1: Batman İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Batman İli Dökme Çimento
60,00
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Mardin Çimento: 33.505
Limak Kurtalan: 76.096

Grafik 2: Diyarbakır İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Diyarbakır İli Dökme Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.10
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Mardin Çimento: 103.851
Limak Kurtalan: 18.217
Limak Ergani: 208.329
Elazığ Çimento: 92.326

Grafik 3: Elazığ İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Elazığ İli Dökme Çimento
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar.
10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
KÇS: 10.247
Limak Ergani: 89.163
Yurt Çimento: 17.459
Elazığ Çimento (CEM I):
105.412
Elazığ Çimento (CEM II):
38.799

12-17/499-140

22/87
Grafik 4: Gaziantep İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Gaziantep İli Dökme Çimento
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar.
10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
KÇS: 9.741
Adana Çimento: 98.069
Limak Gaziantep (CEM II A-
M): 104.779
Limak Gaziantep (CEM II B-
M): 34.625
Çimko Adıyaman: 9.344
Çimko Narlı (CEM I): 54.823
Çimko Narlı (CEM II): 47.917

Grafik 5: Mardin İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Mardin İli Dökme Çimento
55,00
60,00
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar.
10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m.
10
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Mardin Çimento: 196.629
Limak Ergani: 68.748
Limak Şanlıurfa: 20.165

Grafik 6: Siirt İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Siirt İli Dökme Çimento
100
102
104
106
108
110
112
Oc
a.
10
Şu
b.1
0
M
ar
.10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Limak Kurtalan: 54.027

12-17/499-140

23/87
Grafik 7: Şanlıurfa İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Şanlıurfa İli Dökme Çimento
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
Oc
a.
10
Şu
b.1
0
M
ar
.10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
KÇS: 12.779
Mardin Çimento: 59.530
Limak Şanlıurfa (CEM I):
46.714
Limak Şanlıurfa (CEM
II):231.116
Çimko Adıyaman: 15.208
Elazığ Çimento: 25.769

Grafik 8: Mersin İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)4
Mersin İli Dökme Çimento
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Çimsa Mersin: 282.642
Adana Çimento: 10.910,75


4 Mersin ilindeki satışların büyük çoğunluğunun Çimsa Mersin tarafından yapıldığı görülmektedir.
12-17/499-140

24/87

Grafik 9: Kahramanmaraş İli 2010 yılı Dökme Çimento Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)5
Kahramanmaraş İli Dökme Çimento
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar.
10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m.
10
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Çimsa Mersin: 21.991
KÇS: 69.198
Adana Çimento (CEM I):
23.249
Adana Çimento (CEM II):
30.195
Çimko Adıyaman: 15.271
Çimko Narlı: 51.840

(51) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, Elazığ Çimento, Kars Çimento, Çimko Narlı ve
Adıyaman Tesisleri ve Limak’ın Kurtalan, Ergani, Gaziantep ve Şanlıurfa tesislerinde
toplantı sonrası dönemde fiyat artışı yapılacağına dair fiyat listelerinin yanı sıra,
 Mardin Çimento’nun Batman, Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa’da,
 Adana Çimento’nun Kahramanmaraş ve Mersin’de,
 KÇS’nin Kahramanmaraş, Elazığ, Gaziantep, Şanlıurfa’da,
 Çimsa’nın Mersin ve Kahramanmaraş’ta,
 Elazığ Çimento’nun Diyarbakır, Elazığ ve Şanlıurfa’da,
 Çimko Narlı’nın Gaziantep ve Kahramanmaraş’ta,
 Çimko Adıyaman’ın Gaziantep, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta,
 Limak Kurtalan’ın Batman, Diyarbakır ve Siirt’te,
 Limak Ergani’nin Diyarbakır, Elazığ ve Mardin’de,
 Limak Gaziantep’in Gaziantep’te,
 Limak Şanlıurfa’nın Mardin ve Şanlıurfa’da
(52) 2010 yılı Nisan ayı ortalama dökme çimento fiyatlarında artış yaşandığı görülmektedir. Bu
artışların tamamı aynı illerde faaliyet gösteren rakip teşebbüslerle birlikte ve kayda değer
miktarda gerçekleştirilmiştir.
(53) Kars Çimento’dan elde edilen belgede geçen “10 TL artış (Dökme) her tarafa zam ama
düşük fiyatlı olanlar yapacak” ifadesi dikkate alındığında, yukarıda yer verilen fiyat
listelerindeki artışların genellikle 10 TL ve daha düşük miktarlarda yapıldığı dikkati
çekmektedir. Benzer şekilde grafiklerden de Nisan ayında yapıldığı anlaşılan fiyat
artışlarının 10 TL’ye (çok istisnai olarak 12 TL’ye kadar) çıktığı görülmektedir. Dolayısıyla,
teşebbüsler arasındaki anlaşmanın dökme çimentoya zam yapılmasına yönelik kısmının
toplantıyı takip eden ay içerisinde toplantıya katılan teşebbüsler tarafından uygulamaya
geçirildiği sonucuna ulaşılmıştır.
(54) Öte yandan, aynı notta yer alan “* 4 TL artış (Tekrar)” ifadesi açısından fiyat artışının hangi
tarihte yapılacağına ilişkin olarak notta herhangi bir ifade bulunmadığından, söz konusu

5 Kahramanmaraş ilindeki toplam dökme çimento satışlarının %(…..)’sı KÇS ve Çimko tarafından
yapılmaktadır.
12-17/499-140

25/87
artışın gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hakkında herhangi bir değerlendirme
yapılamamıştır.
c) Belgede Yer Alan Diğer Notlar
 Yurt Çimento’ya Dökme Çimentodan Pazar Payı Verilmesi
(55) Kars Çimento’da elde edilen belgede yer alan “*Muş pazardan dökme için pay istiyor.”
ifadesi de değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Yurt6 Çimento’nun dökme çimento satış
trendindeki değişiklikler firmanın faaliyete başladığı 2009 yılı Mart ayından 2011 yılı Nisan
ayına kadar incelenmiştir. Aşağıdaki tabloda karşılaştırılabilirliği sağlamak amacıyla Yurt
Çimento’nun faaliyette bulunduğu süre boyunca düzenli olarak pazara sunduğu CEM I
42,5R türü çimentonun aylar itibarıyla satış rakamları yer almaktadır.
Tablo 4- Yurt Çimento CEM I 42,5R Satışları (ton)
2009 2010 2011
Ocak (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..)
Kasım (…..) (…..)
Aralık (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..)
(56) Tablodan da görüldüğü üzere, Yurt Çimento’nun 2010 yılı dökme çimento satışları 2009
yılına göre neredeyse (…..) kat artmıştır. Ancak, iklim koşulları nedeniyle Yurt Çimento’nun
kış aylarında satışları azalmaktadır. Teşebbüsün 2010 yılı satışlarının, 2009 yılı satışları ile
aylar bazında karşılaştırılması halinde de son derece yüksek seviyede seyrettiği görülmekle
birlikte, yeni faaliyete geçen bir firmanın ikinci yıl satışlarının ilk yıl satışlarına göre yüksek
seyretmesi doğal olarak kabul edilmektedir. Yine de 2009, 2010 ve 2011 Nisan ayları
rakamları karşılaştırma sağlayabilecek niteliktedir. Nisan 2010’da gerçekleştirilen satışlar,
Nisan 2009’dan (…..) kat daha fazla gerçekleşmiştir. Nisan 2011 dökme çimento
satışlarında ise Nisan 2010 satışlarına göre %(…..)’lük bir artış görülmektedir.
(57) Yurt Çimento’nun 2009 yılının Mart ayında faaliyet göstermeye başladığı dikkate
alındığında, 2010 yılında gerçekleşen bu artışın tek başına yukarıda gerçekleştirildiği tespit
edilen toplantıda alınan kararlar sonucunda oluştuğunu söylemek mümkün
görünmemektedir. Dolayısıyla, eldeki veriler belgede yer alan Yurt Çimento’ya dökme
çimentodan pay verilmesi konusunun gerçekleşip gerçekleşmediğini net olarak ortaya
koyabilir nitelikte değildir.
- Aşkale Çimento’ya İlişkin İfadeler
(58) Kars Çimento’da elde edilen belgelerde Aşkale Çimento’ya ilişkin bazı ifadeler de yer
almaktadır. Bunların ilki ; “Aşkale – Kağızman (…..)’a düzeltme yapamayın der” şeklindedir.

6 Kars Çimento’dan elde edilen belgelerde Muş olarak yer alan çimento tesisi Yurt Çimento’dur.
12-17/499-140

26/87
(59) Yapılan incelemeler neticesinde Aşkale Çimento Erzurum fabrikasının (…..) (…)7 unvanlı bir
müşterisi olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu müşteriye Aşkale Çimento tarafından 2010
yılında düzenli bir biçimde CEM II/B-M 42.5N (P-LL) satıldığı anlaşılmaktadır. Dosya
mevcudundan, 2010 yılında gerçekleştirilen satışlarda uygulanan fiyatların incelendiği ve
28.03.2010 ile 09.12.2010 tarihleri arasında fiyatların 93,00 TL olarak uygulandığı
görülmüştür. Yıl boyunca uygulanan fiyatların kademeli olarak 94 TL’den 92 TL’ye indiği,
dolayısıyla, belgede ifade edildiği gibi “(…..)’a düzeltme yapılmadığı” anlaşılmaktadır.
Grafik 10: (…..)'a Uygulanan Fiyatlar (TL/ton)
80,00
82,00
84,00
86,00
88,00
90,00
92,00
94,00
96,00
98,00
100,00
02
.0
1.
20
10
02
.0
2.
20
10
02
.0
3.
20
10
02
.0
4.
20
10
02
.0
5.
20
10
02
.0
6.
20
10
02
.0
7.
20
10
02
.0
8.
20
10
02
.0
9.
20
10
02
.1
0.
20
10
02
.1
1.
20
10
02
.1
2.
20
10

(60) Kars Çimento’da elde edilen ve Aşkale Çimento ile ilgili olan bir diğer notta ise; “Oltu
fiyatımızı düzeltmemizi isterler” ifadesi yer almaktadır. 2010 yılı verileri incelendiğinde, Kars
Çimento’nun Oltu’da sadece Akay Ticaret unvanlı bir firmaya 03.05.2010 ile 19.06.2011
tarihleri arasında ve Karaca Orman Ürünleri Tarım İnş. Yap.(…) unvanlı firmaya 23.03.2010
ile 30.04.2010 tarihleri arasında CEM II / B-M(P-L) 32,5 N türü çimento sağladığı
görülmüştür. Fiyat hareketleri incelendiğinde ise söz konusu ürünün, 25.05.2010 tarihine
kadar 90 TL’den, 17.06.2010 tarihine kadar 95 TL’den sonrasında da 101 TL’den sağlandığı
tespit edilmiştir. Her ne kadar fiyatlarda artış meydana geldiği tespit edilmişse de bahse
konu toplantının tarihi dikkate alındığında söz konusu fiyat artışlarının doğrudan toplantının
bir sonucu olduğunu söylemek mümkün değildir.
(61) Bir diğer notta ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“*Aşkale NTF’ye Kolsan’a 95+27=122 TL/ton şantiyeye
Kars
107+31=138 ″ ”
(62) Teşebbüsler tarafından sağlanan belgelerin incelenmesi sonucunda Artvin’de faaliyette
bulunan “Kolsan İnşaat Otomotiv Sanayi” unvanlı bir firmanın Aşkale Çimento’nun müşterisi
olduğu ve firmanın 2010 yılında CEM I 42.5 R, CEM II/A-M 42.5R (P-LL) ve CEM II/B-M
32.5R (P-LL) türlerinde yaklaşık (…..) ton çimento tükettiği tespit edilmiştir. Veriler
incelendiğinde, Aşkale Çimento’dan Kolsan unvanlı firmaya toplantının yapıldığı dönemi de
kapsayan 06.06.2010 tarihine kadar ki süreçte bant çıkışı 93,00 TL, nakliye dâhil 120 TL’ye

7 Aşkale Çimento tarafından sağlanan belgelerde şirketin ticaret unvanı tam olarak yer almamaktadır. Bunun
dışında kararda teşebbüslerin ticaret unvanına tam olarak yer verilmemesinin sebebi ilgili teşebbüsün unvanın
kendisine çimento sağlayan teşebbüs tarafından tam olarak sağlanmamasıdır.
12-17/499-140

27/87
CEM I 42.5 R türü çimento satıldığı görülmektedir. 08.06.2010 tarihinden itibaren fiyatın 10
TL arttırıldığı da verilerden tespit edilmektedir. Öte yandan, her ne kadar Kars Çimento’nun
müşterisinin kim olduğuna dair bir ifade bulunmasa da, notta yazan fiyat ve nakliye verileri
incelendiğinde, Kars Çimento’nun Artvin’de faaliyet gösteren İlci İnş. San. ve Tic. A.Ş.’ye ve
NTF İnş. Tic. Ltd. Şti.’ye toplantı tarihinde 107 TL bedelle CEM I 42,5 R türü çimento
sağladığı tespit edilmiştir. Görüldüğü üzere, toplantı notları arasında yer alan ifadelerle
verilerden oluşturulan tespitler çok küçük farklarla birbirini teyit eder niteliktedir.
- Van Çimento’nun Zam Yapmaması
(63) Kars Çimento’da elde edilen belgede yer alan bir diğer ifade de aşağıda belirtildiği üzere
Van Çimento’nun zam yapmayacağı hakkındadır:
“*Van Çimento torbalı-dökme zam yapmayacak. Van dökme 103+6=109 (%3 iskonto
yapıyor)”.
(64) Van Çimento’nun 2010 yılı toplam satışlarının yaklaşık olarak %89’unu oluşturan üç ildeki,
çimento türlerine göre aylık ortalama satış fiyatları aşağıda yer almaktadır:
Tablo 5- Van Çimento, Van, Hakkari, Ağrı İlleri 2010 Yılı Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Satışın Yapıldığı İl ve Çimento Türü
Van Hakkari Ağrı
Satış Tarihi

CEM II/B-M
32.5R (P-LL)
TORBALI-2K
CEM II/A-M
42.5R (P-LL)
DÖKME
CEM II/B-M
32.5R (P-LL)
TORBALI-2K
CEM II/A-M
42.5R (P-LL)
DÖKME
CEM II/B-M
32.5R (P-LL)
TORBALI-2K
CEM II/A-M
42.5R (P-LL)
DÖKME
Oca.10 106,33 95,00
Şub.10 108,51 95,00
Mar.10 102,97 103,28 104,00 95,00 110,00
Nis.10 100,87 102,82 98,43 95,56 100,00
May.10 99,46 102,52 95,97 97,88 100,00
Haz.10 99,62 101,16 97,35 101,53 99,82
Tem.10 107,86 108,87 109,28 108,85 104,36 108,83
Ağu.10 110,12 110,05 111,96 108,20 105,27 110,20
Eyl.10 114,68 115,31 116,21 113,25 109,63 115,00
Eki.10 114,73 115,78 116,99 113,04 113,45 113,81
Kas.10 114,70 117,53 116,51 114,35 114,24 118,00
Ara.10 115,28 117,60 117,78 108,72 114,00 118,00

(65) Tabloda yer alan ortalama satış fiyatları aşağıdaki grafik yardımıyla daha açık şekilde
görülebilmektedir:
12-17/499-140

28/87
Grafik 11: Van Çimento Van, Hakkari, Ağrı İlleri 2010 Yılı Fiyat Hareketleri (TL/ton)
Van Çimento 2010 Yılı Fiyat Hareketleri
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.
10
Şu
b.1
0
M
ar.
10
Ni
s.1
0
Ma
y.1
0
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van CEM II/B-M 32.5R (P-
LL) TORBALI-2K
Van CEM II/A-M 42.5R (P-
LL) DÖKME
Hakkari CEM II/B-M 32.5R
(P-LL) TORBALI-2K
Hakkari CEM II/A-M 42.5R
(P-LL) DÖKME
Ağrı CEM II/B-M 32.5R (P-
LL) TORBALI-2K
Ağrı CEM II/A-M 42.5R (P-
LL) DÖKME

(66) Grafikten de görüldüğü üzere, toplantının yapıldığı Mart ayından Temmuz ayına kadar Van
Çimento’nun Hakkâri ilindeki dökme çimento satışları hariç zam yapmadığı anlaşılmaktadır.
Van Çimento 2010 yılı toplam satışlarının yaklaşık olarak %64,5’ini oluşturan Van ili
satışlarında ise söz konusu dönemde azalış olduğu görülmektedir. Van iline satış yapan
diğer teşebbüslerin fiyat hareketleri ise aşağıdaki gibidir:
Grafik 12: Van İli Dökme Çimento 2010 Yılı Aylık Ortalama Satış Fiyatları
Van İli Dökme Çimento
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.1
0
Şu
b.
10
M
ar.
10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.10
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 80.379
Mardin Çimento: 15.646
Limak Kurtalan: 82.378
Limak Bitlis: 107.466
Yurt Çimento: 67.344

(67) Grafikten Van ili dökme çimento fiyatlarının 2010 yılı Mart ayından Temmuz ayına kadar
Van Çimento ile uyumlu bir biçimde genel bir azalış eğiliminde olduğu görülmektedir.

12-17/499-140

29/87
Grafik 13: Van İli Torbalı Çimento 2010 Yılı Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Van İli Torbalı Çimento
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
120
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 210.205
Mardin Çimento: 14.552
Limak Kurtalan: 17.681
Limak Bitlis: 14.402
Yurt Çimento: 52.721
Elazığ Çimento: 8.241

(68) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, söz konusu belgede yer alan ifadeye paralel şekilde
Van Çimento fiyatlarında artışa gitmemiş, bu durum toplantı tarihinden itibaren üç ay
boyunca devam etmiştir.
(69) Ayrıca belgede yer alan “Van dökme 103+6=109 (%3 iskonto yapıyor)” ifadesi ile ilgili
olarak, söz konusu toplantının Mart ayı sonunda gerçekleştiği dikkate alınarak, Van
Çimento’nun Van ili dökme çimento ortalama bant çıkış fiyatının Mart ayında 103,28 TL
olduğu görülmektedir. Bununla birlikte teşebbüsten gelen verilere göre, Mart ayında dökme
çimentoya ilişkin Van ili nakliye bedeli 7 TL olarak uygulanmıştır.
- Mardin Çimento Hakkındaki İfadeler
(70) Kars Çimento’da elde edilen belgede Mardin Çimento hakkında aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“* Mardin- Van betona 75+38=113 TL/ton Cem II A 42,5
Nesceye 75+42=117 TL/ton ″ ”.
(71) Mardin Çimento’dan gönderilen verilere göre, fabrika tarafından 2010 yılında toplantı
tarihinden önce ve sonra Van Beton San. ve Tic. Ltd. Şti (Van Beton), Nesce Yapı
Malzemeleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Nesce Yapı) ve Nesce İnş. Ener. ve Tic. A.Ş. (Nesce
İnşaat) adlı firmalara dökme çimento satışı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Van Beton’a
24.03.2010 tarihine kadar 75 TL bant çıkış fiyatı ile satış yapıldığı, bu fiyatın 26.03.2010
tarihinde 70 TL’ye indirilerek 08.07.2010 tarihine kadar bu fiyat üzerinden satış yapıldığı
anlaşılmaktadır. Nesce İnşaat ve Nesce Yapı’ya ise CEM IV/B (P) 32,5 N türü dökme
çimento satışı yapılmış ve Mart ayında 88,84 TL fiyatı uygulanmıştır.
(72) Eldeki veriler incelendiğinde notta yer alan ifadelerin Van Beton için kullanılan ifadeleri
doğrular nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
- Yurt Çimento, Kars Çimento ve Aşkale Çimento’nun Ağrı, Doğubayazıt ve Iğdır’a
Belirlenen Tarihlerde Zam Yapması
(73) Kars Çimento’da elde edilen belgede Yurt Çimento, Kars Çimento ve Aşkale Çimento’nun
Ağrı, D.Bayazıt ve Iğdır’a belirlenen tarihlerde zam yapacağına dair ifadeler de yer
12-17/499-140

30/87
almaktadır:
“* Ağrı- D. Beyazıt fiyatını eşitle (zammı Muş bildir karsa uysun)
D. Beyazıda zam 5 TL Kars (105 TL iken 110 yap)
6 TL Aşkale 5 Nisan Muş
Iğdır’a 3 TL zam Kars+Aşkale 6 ″ Kars
7 ″ Aşkale”
(74) Söz konusu nottan Aşkale Çimento ve Kars Çimento’nun Ağrı ve Doğubayazıt fiyatlarını
eşitleyeceği ve bu esnada yapacakları zammı Yurt Çimento’ya bildirecekleri, onun da Kars
Çimento’ya uyacağının görüşüldüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca, Iğdır ve Doğubayazıt’a Kars ve
Aşkale Çimento tarafından zam yapılacağı da görüşülen diğer bir konudur.
(75) Notta, fiyatlarında artış yaşanacağına ilişkin bilgi yer alan Ağrı iline ilişkin fiyat hareketleri
aşağıda yer almaktadır:
Tablo 6- Ağrı İli 2010 Yılı Aylık Ortalama Fiyatlar (TL/ton)
Aşkale Çimento Van Çimento Limak Kurtalan Kars Çimento
Elazığ
Çimento Yurt Çimento8

CEM I
42.5 R
DÖKM
E
CEM
II/B-M
42.5N
(P-LL)
DÖKME
CEM II/B-
M 32.5R
(P-LL)
TORBALI
CEM II/A-
M 42.5R
(P-LL)
DÖKME
CEM
II/B-M
32.5R
(P-LL)
TORBAL
I-2K
DÖKME
CEM II/
A-M 42,5
N
TORBALI
CEMII/B-
M32,5 N
CEM II /
A-M(P-L)
42,5 R
Dökme
CEM II /
B-M(P-L)
32,5 N
Torbalı
50 kg.
CEM IV/B
32,5 R (P)
Torba 50
Kg.
CEMI
42,5R -
DÖKME
CEM II - IV
TORBALI
Oca.10 93 75,83 83,94
Şub.10 90,85 88 84,77 83 78
Mar.10 100 90,78 110 88 84,73 97,16 85,13 75,76 59,06 82,34
Nis.10 97,43 87,98 100 88 80,31 98,91 86,6 75 90,00 83,58
May.10 96,36 87,53 100 88 85,55 96,29 85,65 70,35 90,00 85,27
Haz.10 103 95,32 90,76 99,82 88 85 95,72 89,36 73,06 90,00 84,46
Tem.10 110 100,13 100,61 108,83 104,36 95,52 88,36 97,73 83,35 96,63 91,04
Ağu.10 109,82 99,97 97,67 110,2 105,27 96,08 90,35 97,1 110 87,96 97,00 99,83
Eyl.10 110 100,03 110,26 115 109,63 96,34 97,42 97,42 110,46 90 95,97 97,34
Eki.10 114,27 104,15 116,85 113,81 113,45 95,47 98,64 100,59 110,77 90 95,00 96,7
Kas.10 115 104,95 116,04 118 114,24 96,79 100,35 100,07 110,17 90 95,00 99,97
Ara.10 115 104,94 118 114 97,51 102,04 102,4 110 95,00 102,09

8 Yurt Çimento Mart ayında Ağrı iline sadece 6,2 ton tutarında dökme çimento satışı yapmıştır. Söz konusu
satışa ilişkin fiyata grafikte yer verilmeyerek, yanıltıcı bir fiyat artışının grafikte görülmesini engellemek
amaçlanmıştır.
12-17/499-140

31/87

Grafik 14: Ağrı İli Dökme Çimento 2010 Yılı Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Ağrı İli Dökme Çimento
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Aşkale Çimento (CEM I):
34.764
Aşkale Çimento (CEM II):
39.839
Van Çimento: 20.579
Limak Kurtalan: 11.500
Kars Çimento: 37.169
Yurt Çimento: 5.197

(76) Grafikten, Aşkale Çimento Erzurum ve Van tesisleri ile Kars Çimento’nun dökme çimento
aylık ortalama satış fiyatlarının Nisan ayında yakınlaştığı görülmektedir.9 Ancak Yurt
Çimento’nun 2010 yılında Ağrı iline olan satış miktarının oldukça düşük (5.197 ton) olduğu
ve Mayıs ve Haziran aylarında Ağrı iline dökme çimento satışı yapan teşebbüsler tarafından
herhangi bir zam yapılmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, dökme çimentoya ilişkin olarak
notta yer alan “Ağrı- D. Beyazıt fiyatını eşitle (zammı Muş bildir karsa uysun)” ifadesine
uygun herhangi bir fiyat hareketi tespit edilememiştir.
(77) Ağrı iline yapılan torbalı çimento satışları da incelenmiştir. Yukarıdaki tabloda yer alan
torbalı çimento aylık ortalama fiyatlarını aşağıdaki grafik yardımıyla da görmek mümkündür:
Grafik 15: Ağrı İli Torbalı Çimento 2010 Yılı Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)

(78) Ağrı ilindeki torbalı çimento satış fiyatları incelendiğinde ise dökme çimentoda yaşanan
benzer bir fiyat yaklaşmasının torbalı çimento için Mayıs ayında gerçekleştiği görülmektedir.

9 Satış verileri tüm teşebbüsler tarafından ilçe bazında sunulmadığından Doğubayazıt ilçesi için teşebbüslerin
fiyatlarını tespit etmek mümkün olmamıştır.
Ağrı İli Torbalı Çimento
60
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
120
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Aşkale Çimento: 52.874
Van Çimento: 26.417
Limak Kurtalan: 34.580
Yurt Çimento: 14.198
Kars Çimento: 18.961
Elazığ Çimento: 15.580
12-17/499-140

32/87
Ancak bu tarih ile toplantının tarihi arasında geçen süre dikkate alındığında, söz konusu
fiyat hareketleri hakkında kesin bir yargıya ulaşmak mümkün değildir.
(79) Ayrıca, Ağrı iline satışı yapılan tüm çimento türlerinde teşebbüslerin tamamı tarafından
Temmuz ayında bir fiyat artışı gerçekleştirildiği dikkati çeken diğer bir husustur.
(80) Notta yer alan “D. Beyazıda zam 5 TL Kars (105 TL iken 110 yap)” ifadesine ilişkin olarak
Kars Çimento’nun Doğubayazıt’a yaptığı satışlar incelenmiştir. Söz konusu satışlara yönelik
aylık ortalama fiyatlar aşağıda sunulmuştur.
Tablo 7- Kars Çimento Ağrı İli Doğubayazıt İlçesi 2010 Yılı Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
CEM II / A-M(P-L)42,5 R Dökme CEM II / B-M(P-L) 32,5 N Torbalı 50 kg.
Oca.10 83,94
Şub.10 83,00
Mar.10 97,52 83,00
Nis.10 100,39 83,17
May.10 98,03 83,00
Haz.10 96,83 88,57
Tem.10 99,62
Ağu.10 100,00 110,00
Eyl.10 100,38 110,00
Eki.10 105,00 110,00
Kas.10 105,00 110,00
Ara.10 106,83 110,00

(81) Tablodan anlaşılacağı üzere Nisan ayında dökme çimentoya yaklaşık olarak 3 TL civarında
zam yapılmıştır. Ancak, ifadede yer alan rakamları destekler nitelikte bir bulguya
ulaşılamamıştır.
(82) Notta yer alan diğer bir il olan Iğdır’a yapılan satışlara ilişkin ortalama fiyatlar ise aşağıdaki
tabloda yer almaktadır:
Tablo 8- Iğdır İli 2010 Yılı Aylık Ortalama Fiyatlar (TL/ton)
Kars Çimento Kars Çimento Aşkale Çimento Van Çimento

CEM II / A-M(P-
L)42,5 R Dökme
CEM II / B-M(P-L)
32,5 N Torbalı 50
kg.
CEM II/B-M 32.5R
(P-LL) TORBALI
CEM II/B-M 32.5R
(P-LL) TORBALI-
2K
Oca.10 102,89 94,00 79,08
Şub.10 112,11 94,00 84,59
Mar.10 99,82 94,00 89,71
Nis.10 97,99 94,11 89,58
May.10 97,25 94,08 89,65
Haz.10 94,12 99,99 96,05 99,00
Tem.10 94,09 115,00 107,26 103,38
Ağu.10 93,77 115,00 104,64 105,05
Eyl.10 94,77 115,00 114,00 109,60
Eki.10 94,21 113,94 115,91 114,05
Kas.10 93,74 113,82 115,93 114,48
Ara.10 93,39 112,66
(83) Dosya mevcudu bilgilerden; Iğdır’a her iki teşebbüsün kayda değer miktarda satış yaptığı
çimento türünün torbalı çimento olduğu, Aşkale Çimento ve Kars Çimento’nun Mayıs ayında
12-17/499-140

33/87
5-6 TL civarında bir zam yaptığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, Mayıs ayında yapılan söz
konusu fiyat artışlarının notta yer alan “Iğdır’a 3 TL zam Kars+Aşkale” ifadesi ile planlandığı
anlaşılan zam olup olmadığı hakkında kesin bir yargıya varmak mümkün görünmemektedir.
- Doğu Karadeniz’de Fiyat Artışına Gidileceğine Dair Bilgi
(84) Elde edilen belgede Aşkale Çimento’nun sahil fiyatlarının kontrol edileceğine ve Trabzon’un
doğusunda kalan bölgelerde 4 TL zam yapılacağına dair aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:
“*Aşkale ile sahil fiyatlarına bakalım
Trabzon doğusu 98 TL/ton iken 102 yaparsak 4 TL zam”
(85) Trabzon’un doğusunda kalan, sahil kesimindeki Rize ve Artvin illerine teşebbüslerin en çok
satış yaptığı dökme ve torbalı çimento türlerinde 2010 yılı ortalama fiyatların aşağıdaki gibi
olduğu tespit edilmiştir:
Tablo 9- Artvin İli 2010 Yılı Aylık Ortalama Fiyatlar (TL/ton)
Aşkale Çimento-Trabzon Aşkale Çimento-Erzurum Kars Çimento

CEM II/A-P
42.5R
DÖKME
CEM II/B-M
32.5R (P-LL)
TORBALI-2K
CEM II/A-M
42.5R (P-LL)
DÖKME
CEM II/B-M
32.5R (P-LL)
TORBALI
CEM I 42,5
R Dökme
CEM II / B-M(P-L)
32,5 N Torbalı 50
kg.
Oca.10 100,41 99,00 81,93 94,49 107,00 92,79
Şub.10 104,06 101,56 83,61 94,77 107,00 91,38
Mar.10 104,02 98,00 82,46 94,65 107,00 92,20
Nis.10 104,03 98,00 82,00 94,34 106,11 92,94
May.10 104,03 98,00 82,10 94,63 106,15 93,76
Haz.10 105,06 98,40 89,93 96,47 106,12 97,93
Tem.10 108,64 101,14 93,84 104,82 106,18 97,00
Ağu.10 110,02 103,00 93,96 104,78 106,00 110,00
Eyl.10 109,66 103,00 92,48 104,87 105,56 110,16
Eki.10 109,50 103,00 93,60 104,70 109,16 110,00
Kas.10 109,38 103,00 94,39 104,69 110,00 110,00
Ara.10 109,80 103,00 94,65 110,00 110,00
(86) Tablodan torbalı çimento türünde Aşkale Çimento’nun Temmuz ayında, Kars Çimento’nun
ise Mayıs, Haziran ve Ağustos aylarında zam yaptığı anlaşılmaktadır. Dosya mevcudundan
anlaşıldığı üzere, fiyat artışları toplantının yapılmasını takip eden Nisan ayında değil daha
sonraki bir dönemde yapılmıştır. Dolayısıyla, söz konusu fiyat artışlarının anılan toplantının
doğrudan bir sonucu olmadığı kanaatine varılmıştır.
(87) Benzer şekilde Rize’deki çimento satışlarına ilişkin ortalama fiyatlar aşağıda yer almaktadır:
Tablo 10- Rize İli 2010 Yılı Aylık Ortalama Fiyatlar (TL/ton)
Aşkale Çimento-Trabzon Kars Çimento Aşkale Çimento-Gümüşhane

CEM II/A-P
42.5R DÖKME
CEM II/B-M 32.5R
(P-LL) TORBALI-2K
CEM II/B-M(P-L) 32,5
N Torbalı 50 kg.
B-M 32.5R (P-LL) TORBALI-
2K
Oca.10 100,57 97,95 83,00
Şub.10 105,69 102,70 83,00 91,00
Mar.10 104,66 99,51 83,00 89,00
Nis.10 104,70 99,75 83,00 88,91
May.10 104,90 99,50 83,00 89,00
Haz.10 104,64 99,57 83,00 89,00
Tem.10 108,05 103,20 99,00
12-17/499-140

34/87
Ağu.10 109,43 105,58 99,00
Eyl.10 109,36 104,85 99,00
Eki.10 109,29 104,20 99,00
Kas.10 109,35 104,61 99,00
Ara.10 109,36 104,53 99,00
(88) Kars Çimento’dan elde edilen bilgilere göre, teşebbüsün Rize iline oldukça düşük bir
miktarda torbalı çimento satışı bulunmaktadır. Dolayısıyla Kars Çimento’nun ihmal edilebilir
düzeydeki satışları dikkate alınmadığında, Aşkale Çimento’nun Rize ilinde Temmuz ayında
torbalı çimentoya zam yaptığı anlaşılmaktadır. Fiyat artışının gerçekleştiği bu dönem göz
önüne alındığında söz konusu notta yer alan ifade hakkında kesin bir bulguya
ulaşılamamaktadır.
- Elazığ’da Zam Yapılması
(89) Elde edilen belgedeki diğer bir ifade ise Elazığ ili merkezinde 3 TL zam yapılacağına dairdir:
“*Elazığ-merkez 106+3 zam=109 TL olacak”
(90) Elazığ Çimento’nun Elazığ merkezine 2010 yılında yaptığı satışlara ilişkin her bir çimento
türü bazında aylık ortalama fiyatlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 11- Elazığ Çimento 2010 Yılı Elazığ Merkez Satışlarına İlişkin Ortalama Fiyatlar (TL/ton)
Aylık Ortalama Fiyat
Aylar
CEM IV/B 32,5 R (P)
Torba 50 Kg
CEM I 42,5 N
Dökme
CEM I 42,5 N Torba
50 kg.
CEM II / A-M(P-L)
42,5 N Dökme
Oca.10 101,17 109,07 117,00
Şub.10 98,82 103,79 112,94 95,54
Mar.10 105,11 100,62 118,00 94,67
Nis.10 106,00 110,55 118,00 105,17
May.10 106,00 110,17 118,00 105,32
Haz.10 106,00 111,28 118,00 105,44
Tem.10 107,00 110,78 118,00 105,62
Ağu.10 109,13 110,81 119,59 106,68
Eyl.10 110,00 111,00 120,00 106,97
Eki.10 109,97 112,04 120,00 105,75
Kas.10 109,97 111,98 120,00 107,02
Ara.10 109,96 109,73 120,00 108,82
(91) Tablodan görüleceği üzere CEM IV/B 32,5 R (P) türü torbalı çimentoda söz konusu belgede
yer alan ifadeye benzer bir fiyat artışı yapılmıştır. Elazığ Çimento tarafından sağlanan
verilere göre, 04.03.2010 tarihinden itibaren Mart ayı sonuna kadar anılan çimento türüne
ilişkin satış fiyatı 106 TL/ton tutarındadır. Ancak bahse konu toplantının Mart ayında
gerçekleştirildiği dikkate alındığında, Temmuz ve Ağustos aylarında uygulanan zamların,
toplantı sonucunda yapıldığı tespitine ulaşılamamaktadır.
(92) Elazığ ilinin tamamına yapılan satışlar dikkate alındığında, torbalı çimentoya ilişkin ortalama
fiyat hareketleri aşağıdaki grafikte görülebilmektedir:10

10 Limak Ergani ve Yurt Çimento’nun satış bilgileri il bazında sunulduğundan Elazığ merkeze olan satışlar
ayrıştırılamamıştır. Ancak Elazığ Belediyesi verilerine göre, Elazığ ili toplam nüfusunun %58,73’ünün
12-17/499-140

35/87
Grafik 16: Elazığ İli 2010 Yılı Torbalı Çimento Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
Elazığ İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
Oc
a.1
0
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Limak Ergani: 52.005
Yurt Çimento: 26.787
Elazığ Çimento: 86.944

(93) Grafikten, Elazığ ilindeki torbalı çimento ortalama satış fiyatlarının 2010 yılında genel bir
artış eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, Nisan ayında Limak Ergani ve Yurt
Çimento’nun ortalama fiyatlarında sırasıyla yaklaşık olarak 1 TL ve 3 TL tutarlarında fiyat
artışı yapıldığı anlaşılmaktadır. Temmuz ayında ise her üç firma tarafından 3,7 TL ile 6 TL
arasında değişen miktarlarda zam yapılmıştır. Dolayısıyla, Yurt Çimento tarafından yapılan
zammın notta yer alan ifadeye paralel olduğu görülmekle birlikte, Limak Ergani ve Elazığ
Çimento için kesin bir yargıya varmak mümkün olmamıştır.
d) Kars Çimento’da Elde Edilen Belgelere İlişkin Genel Değerlendirme
(94) Kars Çimento’da elde edilen belgelerde yer alan notlar, haklarında soruşturma açılan diğer
teşebbüslerde yapılan incelemelerde elde edilen belgeler ve teşebbüslerden sağlanan satış
verilerinin analiz edilmesi ile ulaşılan teşebbüslerin il bazında aylık ortalama satış fiyatları ile
birlikte değerlendirilmiştir.
(95) Söz konusu değerlendirme sonucunda, Kars Çimento’da elde edilen notların, Güneydoğu ve
Doğu Anadolu bölgeleri ile Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin doğusunda faaliyet gösteren
çimento üretim tesislerinin çalışanlarının 29.03.2010 tarihinde Ankara’da yaptıkları
toplantıya ve söz konusu toplantıda anlaşmaya varılan hususlara ilişkin olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
(96) Söz konusu anlaşmanın teşebbüsler tarafından toplantı sonrasında uygulamaya geçirilip
geçirilmediği fiyat artışına yönelik karar ve diğer kararlar başlıkları altında ayrı ayrı
incelenmiştir.
(97) Teşebbüslerden sağlanan verilerin analizi sonucunda; Limak Gaziantep Çimento, Limak
Ergani Çimento, Limak Kurtalan Çimento, Limak Şanlıurfa Çimento, Elazığ Çimento, Çimko
Narlı Çimento, Çimko Adıyaman Çimento, KÇS Çimento, Adana ve Mardin Çimento ve
Çimsa Mersin Çimento’nun Batman, Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa, Kahramanmaraş,
Gaziantep, Elazığ ve Siirt illeri ortalama çimento fiyatlarının 29.03.2010 tarihli toplantı
sonrasında 2010 yılı Nisan ayında yaklaşık olarak 10 TL arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca söz

merkezde yaşaması nedeniyle satışların büyük çoğunluğunun da Elazığ merkezine yapıldığı ve satışlardaki
genel hareketlerin merkeze yapılan satışlardaki fiyat hareketlerine paralel olacağı varsayılmıştır.
12-17/499-140

36/87
konusu toplantının hemen ertesinde Elazığ Çimento, Kars Çimento, Çimko Narlı ve
Adıyaman tesisleri ile Limak Çimento Kurtalan, Ergani, Gaziantep ve Şanlıurfa tesislerinin
toplantıda alınan karar doğrultusunda yapılacak fiyat artışlarını içeren yeni fiyat listeleri
yayınladığı belirlenmiştir.
(98) Diğer taraftan toplantı notlarında yer alan fiyat artışı haricindeki kararların toplantı
sonrasında uygulanıp uygulanmadığına ilişkin inceleme sonucunda söz konusu kararların
çok büyük bir kısmının teşebbüsler tarafından uygulamaya konulduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(99) Bu kapsamda, Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgeleri ile Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin
doğusunda faaliyet gösteren çimento üretim tesislerinin çalışanlarının 29.03.2010 tarihinde
Ankara’da bir toplantı yaptığı, toplantı sonucunda teşebbüsler yetkilileri tarafından söz
konusu bölgelerdeki çimento fiyatlarının artırılması da dahil olmak üzere bazı hususlarda
anlaşmaya varıldığı ve fiyat artışına yönelik olan da dahil olmak üzere toplantıda anlaşmaya
varılan hususların çoğunun toplantı sonrasında teşebbüsler tarafından uygulandığı
kanaatine varılmıştır.
(100) Bu çerçevede, anılan anlaşma ve buna ilişkin uygulamalarla 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiği, söz konusu ihlalin özellikle ilgili piyasada satım fiyatının
belirlenmesi şeklinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
I.2.3.2. Yurt Çimento’da Elde Edilen Belgeler ve Fiyat Artışları
(101) I.2.3.2.1.Yurt Çimento’da Elde Edilen Belgeler
(102) Bu bölümde, yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan ifadeler ile tespit ve
değerlendirmelere yer verilmiştir.
a) Belge 1
(103) Yurt Çimento (…..) ile Yurt Çimento (…..) arasında gerçekleşen 13.10.2010 tarihli e-posta
yazışmaları içinde yer alan ve (…..)’nin, (…..)’a yazdığı e-postada;
“Sayın (…..) Bey,
Prefabrikçi ile görüştüm, Kabul etmemekle birlikte Bingöl’de sezon sonunu
düşünerek dökme fiyatını düşürmüşler. Bizim yaptığımız tespitlerde aynı yöndedir.
Yaptığımız tespitlere göre Dökme ve Torbalı fiyatları ektedir. … Torbalıda herhangi
bir sorun görünmemektedir (mevcut torbalı Fiyatımız 106 TL/ton).
Dökme;
Elazığ; 85+19=104 TL/Ton (Peşin Fiyat)
Yurtçim; 92+16= 108 TL/Ton (Peşin Fiyat)…”
ifadeleri; yine aynı e-posta silsilesinde geçen ve yine (…..) tarafından (…..)’a gönderilen e-
postada ise
“…Yapı Beton ise Prefabrikçinin 85 TL’den faturasını gösterdi (Peşin).…”
ifadesi yer almaktadır.
(104) Söz konusu yazışmalarda yer alan “Prefabrikçi” kelimesi dikkat çekmektedir. Yazışmalarda,
“Prefabrikçi”nin Bingöl’de dökme fiyatını düşürdüğünden bahsedilmekte ve aynı firmanın bu
durumu kabul etmediği belirtilmektedir. Devamında ise Yapı Beton isimli bir firmanın
“Prefabrikçi” tarafından düzenlenen bir faturayı gösterdiği açıklanmaktadır.
(105) İlk bakışta “Prefabrikçi” olarak adlandırılan firmanın gerçekten de Elazığ’da prefabrik üretimi
12-17/499-140

37/87
yapan tek bir firma olduğu kanaati oluşmaktadır. Ancak, bir beton firmasının spesifik bir
prefabrik üreticisinden 85 TL’lik bir alım gerçekleştirmesi ve bir prefabrik üreticisinin dökme
çimento fiyatını düşürmesi olağan bir davranış olarak görülmemektedir. Bu bağlamda, gerek
e-postada yer alan ifadeler gerekse zikredilen fiyatlar satışı gerçekleştirilen ürünün dökme
çimento olduğunu göstermektedir.
(106) Yukarıda açıklanan durumun gerçekliğinin tespiti amacıyla, dökme çimento satışını
gerçekleştirdiği düşünülen Elazığ Çimento tarafından sağlanan veriler incelenmiştir. Söz
konusu inceleme sonucunda, Elazığ Çimento’nun, e-posta yazışmalarının yapıldığı tarih
olan 13.10.2010 tarihini de içerir biçimde, 23.09.2010 ile 23.12.2010 tarihleri arasında 85 TL
fiyatla “Yapı Beton Elemanları İnş. San. Tic.” unvanlı firmaya 19.843,90 ton CEM I 42,5 N
dökme çimento satışı gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Bu tespit, “Prefabrikçi” olarak
adlandırılan firmanın Elazığ Çimento olduğunu kanıtlar niteliktedir. Ayrıca ilk e-postada fiyat
karşılaştırmasının Elazığ Çimento ile yapılması da e-postalarda geçen “Prefabrikçi” kelimesi
ile kastedilenin Çimentaş Grubu şirketlerinden Elazığ Çimento olduğunu teyit etmektedir.
(107) Bu e-posta silsilesinin farklı bir versiyonunun devamında yer alan yine (…..) tarafından
(…..)’a gönderilen 18.10.2010 tarihli “FW: ÖNEMLİ – Ankara’daki görüşmeler” konulu e-
postada ise;
“… (Prefabrikçilerle görüşmelerim devam ediyor, Güneydekini Cumartesi Ankara’da
ziyaret edeceğim, benim bulunduğum ildeki ile görüştüm amiri ile görüştü, İzmir’de
görüşme ayarlayalım dediler, diğerleriyle de görüşme halindeyim) …”
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu ifadelerden birden fazla “prefabrikçi”nin olduğu,
bunlardan birinin güney bölgesinde bulunduğu ve bu firma ile Ankara’da görüşüleceği,
diğerinin (…..)’nin çalıştığı ilde olduğu ve bu firma ile amirinin bulunduğu İzmir’de bir
görüşme yapılacağı ve bunların dışındakilerle de görüşmelerin devam ettiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, biri Elazığ’da, biri güneyde ve en az iki adet de bunların dışında olmak üzere
toplamda en az dört adet “prefabrikçi”nin olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, bilindiği
üzere, soruşturma konusu pazarda, merkezi İzmir’de bulunan Çimentaş Grubu’na ait Kars
ve Elazığ’da iki çimento fabrikası bulunmaktadır. Ayrıca, e-postayı yazan (…..)’nin ofisi de
Elazığ’da bulunmaktadır. Dolayısıyla, e-postada sözü edilen “Prefabrikçiler”den birinin
Çimentaş firmasının hakimiyetinde bulunan Elazığ Çimento olduğu açıktır.
(108) Bunun yanında, Limak Grubu’nun Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep ve Siirt’te dört fabrikası
mevcut olup, söz konusu iller Yurt Çimento’nun bulunduğu ilin güneyinde yer almaktadır.
Ayrıca, Limak Çimento Grubu’nun merkezi Ankara’da bulunmaktadır. Bu hususlar dikkate
alındığında e-posta da “Güneydeki” prefabrikçi olarak bahsedilen teşebbüsün Limak
Çimento olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
b) Belge 2
(109) (…..) ile (…..) arasında gerçekleştirilen e-posta yazışmalarından 20.09.2010 tarihli olan e-
postada;
“Sayın (…..) Bey,
Diyarbakır, Urfa, batman onayınız paralelinde uygulama yapalım ancak uygun görürseniz
Silvan’ı fazla düşürmeylim.
Prefabrikçi ile ters düşmemek ve piyasanın bozulmaması için Silvan 97-98 TL uygun
görünmektedir….”
ifadelerine yer verilmektedir. E-posta silsilesinin başında ise güney satış bölgesi olarak
12-17/499-140

38/87
adlandırılan ve Diyarbakır/Merkez, Diyarbakır/Silvan, Batman/Merkez, Şanlıurfa/Siverek ve
Şırnak/Merkez ve Silopi’den oluşan bir bölgeye ilişkin ayrıntılı değerlendirmelere yer
verilmektedir. Değerlendirme sonucunda “Güney Bölgesi için özetle 4 bölgede (Siverek -
Diyarbakır - Silvan - Batman) indirim yapılabilir” sonucuna ulaşılmaktadır.
(110) İncelenen e-postada ise Silvan fiyatlarının “Prefabrikçi ile ters düşmemek ve piyasanın
bozulmaması için” fazla düşürülmemesi gerektiğinden bahsedilmektedir. Buna göre tıpkı ilk
belgede olduğu gibi çimento satışı gerçekleştiren bir “prefabrikçi” bulunmaktadır.
(111) Bu noktada bahsedilen “Prefabrikçi”nin hangi firma olduğunun anlaşılması amacıyla e-posta
silsilesinin içinde yer alan Silvan’a ilişkin piyasa değerlendirmesine bakmak önem
taşımaktadır:
“Diyarbakır / Silvan: Burada mal oluşlarımız Kurtalan ve Ergani ile başa baş
görünmektedir, ancak bu bölgede bayilerimiz malımızı piyasada tutundurmada başarısız
oldukları için diğer fabrika mallarına göre 0,15 - 0,20 KRŞ düşük olmadıkça diğer satıcılar
çimentomuzu almamaktadır. Hem bu nedenden ötürü hem de Diyarbakır merkez fiyatı ile
aradaki makasın açılmaması / korunması için Bu bölgede de 2 TL/ton indirim uygun olur
diye düşünüyorum. Bölge de Limak - Kurtalan ve Ergani hem fiyat hem de sevkiyatta
ortak hareket etmektedir. Mardin rakiplerden bağımsız sınırlı ve özel bir pazara hitap
etmektedir.”
(112) Bu çerçevede, Oyak’a bağlı Mardin Çimento’nun bölgede faal görünmekle birlikte,
analizdeki ifadeye göre anılan şirket “rakiplerden bağımsız sınırlı ve özel bir pazara hitap
etmektedir”. Belgeye göre bölgede Yurt Çimento’nun rakipleri Limak Grubu’na ait Kurtalan
ve Ergani Çimento’dur. Dolayısıyla, Yurt Çimento’nun “piyasanın bozulmaması” için ters
düşmek istemediği “Prefabrikçi”nin Limak Çimento olduğu açıktır. Ayrıca, ilk belgede
“prefabrikçi”lerden biri ile Ankara’da bir görüşme yapılacak olduğundan bahsedildiği ve
Limak Grubu’nun merkezinin Ankara’da olduğu dikkate alındığında, iki numaralı belgede
bahsedilen “Prefabrikçi”nin Limak olduğu teyit edilmektedir.
(113) Bu noktada, ilk iki belgede gerçekleştirilen yazışmanın içeriği doğrultusunda “Prefabrikçi”
kelimesi ile farklı rakiplerden bahsedildiğine dikkat çekilmesi, bu bölümün devamında
incelenecek belgelerin değerlendirilmesi açısından gerekli görülmektedir.
(114) Öte yandan, Yurt Çimento’nun Silvan’da (…..) ve (…..) isimli iki müşterisi olduğu ve bu
müşterilere uyguladığı fiyatların e-postanın hemen ertesi günü olan 21.09.2010 tarihinde ve
daha sonra 28.09.2010 tarihinde olmak üzere toplamda 3 TL azalttığı tespit edilmiştir. Bu
bağlamda, Yurt Çimento’nun Limak Çimento’ya “ters düşmemek” için fiyatı 2 TL yerine 3 TL
azaltmayı tercih ettiği ortaya çıkmaktadır.
12-17/499-140

39/87
Grafik 17: (…..) Fiyat Hareketleri (TL/ton)
ALİ BİÇER(BİÇERLER İNŞ.MALZ.VE TAAH.İŞLERİ)
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
07
.0
1.
20
10
21
.0
1.
20
10
04
.0
2.
20
10
18
.0
2.
20
10
04
.0
3.
20
10
18
.0
3.
20
10
01
.0
4.
20
10
15
.0
4.
20
10
29
.0
4.
20
10
13
.0
5.
20
10
27
.0
5.
20
10
10
.0
6.
20
10
24
.0
6.
20
10
08
.0
7.
20
10
22
.0
7.
20
10
05
.0
8.
20
10
19
.0
8.
20
10
02
.0
9.
20
10
16
.0
9.
20
10
30
.0
9.
20
10
14
.1
0.
20
10
28
.1
0.
20
10
11
.1
1.
20
10
25
.1
1.
20
10
09
.1
2.
20
10
23
.1
2.
20
10

Grafik 18: (…..) Fiyat Hareketleri (TL/ton)
ŞAHİDİN GÜMÜŞ(GÜMTAY İNŞAAT)
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
07
.0
1.
20
10
21
.0
1.
20
10
04
.0
2.
20
10
18
.0
2.
20
10
04
.0
3.
20
10
18
.0
3.
20
10
01
.0
4.
20
10
15
.0
4.
20
10
29
.0
4.
20
10
13
.0
5.
20
10
27
.0
5.
20
10
10
.0
6.
20
10
24
.0
6.
20
10
08
.0
7.
20
10
22
.0
7.
20
10
05
.0
8.
20
10
19
.0
8.
20
10
02
.0
9.
20
10
16
.0
9.
20
10
30
.0
9.
20
10
14
.1
0.
20
10
28
.1
0.
20
10
11
.1
1.
20
10
25
.1
1.
20
10
09
.1
2.
20
10
23
.1
2.
20
10

c) Belge 3
(115) 20-30 Ağustos tarihleri arasında (…..) arsında gerçekleştirilen e-posta yazışmaları arasında
yer alan 23.08.2010 tarihinde (…..) tarafından (…..)’a gönderilen “Bingöl-Kovancılar-
Karakoçan Dökme” konulu e-postada: (181):
“… Bingöl ve Kovancılar bölgesindeki tespitlerimiz ektedir. Cuma günü Elazığ’daki
Prefabrikçi ile görüştüm. Cumartesi ve pazar günü Bingöl ve Kovancılarda yerinde
tespitle yaptık.
Mevcut duruma göre Bingölde fiyat düşürmemiz gerektiği için bir haftadır
Prefabrikçiyi zorluyorum, fiyat düşmeyi sizlere sunmak istemiyorum.
Yarın tekrar prefabrikçi ile görüşeceğim. Fiyatları arttıramazsak mevcut duruma göre;
Bingöl ve Kovancılarda dökmede en az 4 TL/Ton fiyat indirimi yapmamız gerekiyor
(15 Ağustosta yaptığımız artışı geri almak). Elazığ; Kovancılarda Yapı Beton’a 95
TL/Ton [K]aya Beton’a ise bizimle çalıştığı için 100 TL/Ton fiyat uyguluyor…
Yarınki görüşmelerim paralelinde fiyat düşürmeyerek, Yapı Beton, Bingöl Beton, [K]aya
12-17/499-140

40/87
2.500 tonluk miktarları 4 TL/Ton düşük fiyatla, MBR’ye 1.200 tonluk miktarı 86-87 TL ile
önerme alternatifini de düşünebiliriz.…”.
(116) Yukarıdaki belgeden Elazığ’da bulunan ve özellikle “Prefabrikçi” olarak adlandırılan bir firma
ile görüşüldüğü ve bu firma ile birlikte Bingöl ve Kovancılar’da tespitler yapıldığı, anılan
bölgelerde fiyat düşürülmemesi için anılan firma ile görüşmelerin devam ettiği
anlaşılmaktadır. İlk bakışta anılan bölgelerde prefabrik ürünleri üreten özel bir firmadan
bahsedildiği düşünülebilecekse de, ilk belge için yapılan incelemede bu olasılığın gerçekçi
olmadığı ortaya konulmuştur. Nitekim e-postanın başında “Elazığ’daki Prefabrikçi” ifadesinin
kullanılması, devamında ise Elazığ Çimento’dan bahsedilmesi, yukarıdaki belgelere ilişkin
yapılan incelemelerde adı geçen Yapı Beton firmasının Elazığ Çimento’nun müşterisi
olduğunun tespit edilmesi hususları dikkate alındığında, bu belgede bahsedilen
“Prefabrikçi”nin Elazığ Çimento olduğu açıktır.
(117) Öte yandan, e-postada yer alan “Bingöl ve Kovancılarda dökmede en az 4 TL/Ton fiyat
indirimi yapmamız gerekiyor” ifadelerinin hayata geçirildiği anlaşılmaktadır11. Yurt Çimento
tarafından Bingöl’de Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Hasar İnş. Medikal
Gıda Turz. Oto. Tic. San. Ltd. Şti. ve Sıddıkoğulları İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı
firmalara dökme çimento satışı yapıldığı görülmektedir. Bu firmalardan Hasarlar ve Yapı
Beton 2010 yılının tamamında dökme çimento almışlardır. Buna göre, Hasarlar için
21.08.2010 tarihine kadar 92 TL olarak uygulanan fiyatlar, bu tarihte 100 TL’ye çıkarılmış;
ardından önce 07.09.2010 tarihinde 95,23 TL’ye sonra 14.09.2010 tarihinde ise 92 TL’ye
düşürülmüştür. Yapı Beton için ise yılın ikinci yarısında 92 TL olarak uygulanan fiyatlar
Hasarlar’da olduğu gibi 21.08.2010 tarihinde 96 TL’ye çıkarılmış fakat ardından 28.08.2010
tarihinde 92,13 TL’ye, 31.08.2010 tarihinde ise 92 TL’ye düşürülmüştür. Yurt Çimento
tarafından 28.08.2010 tarihinden itibaren 96 TL’den çimento tedarik edilen Sıddıkoğulları
için uygulanan fiyatlar ise önce 21.09.2010 tarihinde 93,36 TL’ye, 28.09.2010 tarihinden
sonra da 92 TL’ye düşürülmüştür. Bu veriler ışığında, dökmede “en az 4 TL/Ton fiyat
indirimi[n]”in yapıldığı, diğer bir ifadeyle e-postada da ifade edildiği gibi yapılan artışın geri
alındığı görülmektedir.
d) Belge 4
(118) (…..) tarafından (…..)’a gönderilen 19.08.2010 tarihli “Sevkiyat Hakkında” konulu e-postada;
“… Bizim Bingöl ve Kovancılar’da dökme çimentoda fiyat artışı yaptığımız 16 Ağustos
tarihinde Elazığ 6 TL/ton fiyat indirmiş. Priketçi inkar ediyor ama piyasa tespitlerimiz
ve HB’ların söyledikleri bu yönde. …”
ifadeleri yer almaktadır.
(119) Söz konusu e-postada Yurt Çimento’nun Kovancılar’da fiyat artışı yaptığı tarihte Elazığ
Çimento’nun fiyat indirimine gittiğinin “Priketçi” olarak adlandırılan bir firma tarafından inkar
edildiğinden bahsedilmektedir.
(120) Öncelikle, daha evvel incelenen belgelerden farklı olarak bu belgede “prefabrikçiler” yerine
“piriketçiler” ifadesi kullanılmaktadır. Ancak tıpkı “Prefabrikçiler” ifadesi gibi “piriketçiler”
ifadesinin de rakiplerden bahsedilmek için kullanıldığı açıktır.
(121) Bu bölümdeki bilgiler birlikte değerlendirildiğinde ve belgede özellikle Elazığ Çimento’dan
bahsedildiği dikkate alındığında “Priketçi” olarak adlandırılan firmanın Elazığ Çimento

11 Yurt Çimento tarafından sağlanan verilerden Kovancılar’a yapılan satışların ayrıştırılamaması nedeniyle
yalnızca Bingöl’e ait veriler incelenebilmiştir.
12-17/499-140

41/87
olduğu anlaşılmaktadır.
e) Belge 5
(122) Yurt Çimento (…..) tarafından hazırlanan ve “9-10 Mayıs 2010 tarihlerinde (…..) beyin satış
toplantısının notlarıdır.” ibaresiyle başlayan bir belgede:
“KARAR: Satışta frene basmak için Teminatlarda katı duralım ve Fiyatı arttıralım. Salı
günü (…..) beyin piriketçilerle yapacağı toplantı sonrası rakam netleşecek ancak.
Temmuz başı itibarı ile Muşa 5 TL Batıya +10 TL Zam yapılacak
Doğu ve güneye zam yapılmayacak12
KARAR: Dökmecilere Zam Cuma bildirilecek (toplantıdan iki gün sonrası) 10 gün süre
verilecek (eski fiyattan mal almaları için) Rakam yerine zam var denilecek rakamlar ayın
20’nden sonra (…..) beyin görüşmelerine müteakip netleşecek…
BİNGÖL: Hasarlar, Yapı beton, Toplam 3 hazır betonu var, 72.000 Ton geçen sene mal
almış. Şu anda bizden peşin para ile çalışıyor. 86 TL fiyatı 2 TL arttıracağımızı biliyor.
Yapıyı tama[m]en bağlıyabil[i]r miyiz diye çalışma yapılacak, Piriketçiler ile konuşup
pazarlık için hasarlar sürülebilecek.
Hasarlar % 100 bizden alıyo ; Günde 3 araba 105 ton.
Bingölde Torbalı 86 TL, vadeli 90 TL, Yeni fiyatları En az + 2 TL koyup fiyat artışı
yapacağız. Bağlantıları bitirmek için zorlamıyacağız zaten fiyat artışı da fazla değil.
KARAR: Yapı beton Hedefimiz olsun. Firmayı kışın istanbula davet edip tümüne vermek
için anlaşma ortamı oluşturalım. 150 ton/gün ile başlıyalım Temiat ve ödeme yapışımda
düzeltip, bizimle çalışmak isterse sıcak bakarız…”
ifadeleri yer almaktadır. Bu belgede rakiplerden “Prefabrikçi” yerine “Piriketçi” olarak
bahsedildiği görülmektedir.
(123) Öte yandan, belgenin ilk kısmında 9-10 Mayıs 2010 tarihinde yönetim kurulu başkanı
nezaretinde bir toplantının gerçekleştirildiği ve takip eden salı günü (…..)’nin “piriketçiler” ile
bir toplantı gerçekleştireceği anlaşılmaktadır.
(124) Ancak, 2010 yılının 9-10 Mayıs tarihleri pazar ve pazartesi günlerine denk gelmektedir. Bu
durumda yukarıdaki ifadelerden çok büyük olasılıkla anılan görüşmenin takip eden
11.05.2010 salı günü gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır. Gerçekleşecek toplantının
ardından Temmuz başında Muş’a 5 TL, batı bölgelerine ise 10 TL zam yapılmasının ele
alınacağı görülmektedir. Aşağıda Muş ve batısında kalan Bingöl ve Elazığ illerindeki fiyat
hareketleri incelenmiştir.
(125) Muş ilinde dökme çimentoda Yurt Çimento çok kuvvetli bir konuma sahiptir. Aşağıdaki
grafikten de görüleceği gibi Yurt Çimento’nun Muş’taki ağırlıklı ortalama dökme çimento
fiyatları hemen hemen 4 TL yükselmiştir.

12 Orijinal metinde altı çizili kısımlar koyu olarak yazılmıştır. Ancak karar kapsamında vurgulanan ifadeler de
koyu olarak yazıldığından karışıklığa yol açmamak için orijinal metindeki ifadeler altı çizili hale getirilmiştir.
12-17/499-140

42/87
Grafik 19: Muş İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Muş İli Dökme Çimento
105
110
115
Oc
a.1
0
Şu
b.
10
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
Ma
y.1
0
Ha
z.1
0
Te
m.
10
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Yurt Çimento: 88.639

(126) 2010 yılında Muş ilinde torbalı çimentoda yine Yurt Çimento’nun çok büyük bir üstünlüğü
gözlemlense de Elazığ Çimento ile Van Çimento’nun da pazarda varlığı hissedilmektedir.
Ancak grafikte yer alan Van Çimento’nun pazardaki varlığı arızi bir nitelik göstermekte olup,
yalnızca Mayıs-Temmuz döneminde Muş iline satış gerçekleştirmiştir. Öte yandan, Temmuz
ayında ağırlıklı ortalama fiyatların yaklaşık Yurt Çimento için 9 TL, Elazığ Çimento için 5 TL,
Van Çimento için ise 15 TL arttığı görülmektedir.
Grafik 20: Muş İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Muş İli Torbalı Çimento
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
Oc
a.1
0
Şu
b.
10
M
ar
.10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 9.638
Yurt Çimento: 102.843
Elazığ Çimento: 10.024

(127) Muş iline ilişkin olarak Yurt Çimento’da gerçekleştirilen incelemede elde edilen “TORBALI
ÇİMENTO SATIŞ FİYATLARI” başlıklı tablo da değerlendirilmiştir. Söz konusu tabloya göre
Bingöl’de 15.04.2010’da 86 TL, Solhan ilçesinde 88 TL olan peşin satış fiyatının, 08.07.2010
tarihi itibarıyla 100 TL olarak uygulandığı anlaşılmaktadır. Tablodan söz konusu fiyatların
16.08.2010 tarihi itibarıyla 103 TL olarak uygulanmasının önerildiği de görülmektedir.
(128) 2010 yılında Bingöl ilinde gerek dökme gerekse torbalı çimento ürünlerinde Elazığ
Çimento’nun pazar liderliği gözlenmektedir. Bingöl ilinde Yurt Çimento’nun önemli bir ağırlığı
olduğu; ayrıca düşük miktarda olsa da Limak Çimento’nun satışının da bulunduğu
görülmektedir13.

13 Bingöl iline Aşkale Çimento’nun da bir miktar torbalı çimento satışı yaptığı görülmektedir. Ancak
gerçekleştirilen satış bu belge kapsamında incelenen Limak Çimento ve Elazığ Çimento satış rakamlarıyla
karşılaştırılamayacak derecede küçüktür.
12-17/499-140

43/87
(129) Dökme çimento fiyatları incelendiğinde, Temmuz ayında Limak Çimento’nun ağırlıklı
ortalama fiyatının 7,5 TL, Yurt Çimento’nun ağırlıklı ortalama fiyatının 6 TL, Elazığ
Çimento’nun ise 1,5 TL arttığı anlaşılmaktadır. Torbalı çimentoda ise ağırlık ortalama
fiyatların Temmuz ayından başlayarak bir artış trendine girdiği görülmektedir.14
Grafik 21: Bingöl İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Bingöl İli Dökme Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
Oc
a.1
0
Şu
b.1
0
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m.
10
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Limak Ergani: 6.582
Yurt Çimento: 44.359
Elazığ Çimento: 123.049

Grafik 22: Bingöl İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Bingöl İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
Oc
a.
10
Şu
b.1
0
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m.
10
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Limak Ergani: 8.524
Yurt Çimento: 47.819
Elazığ Çimento: 36.113

(130) Son olarak Elazığ iline ait fiyat verileri analiz edilmiştir. Elazığ ilinde Elazığ Çimento’nun
satış miktarı bakımından liderliği bulunmakta, Limak Çimento’nun Elazığ Çimento’yu takip
ettiği, Yurt Çimento’nun ise pazarda hissedilebilir bir satış rakamına ulaştığı görülmektedir.
Ayrıca KÇS Çimento’nun da yalnızca dökme Çimento’da Elazığ ilinde düşük düzeyde
faaliyette bulunduğu tespit edilmiştir.
(131) Dökme çimento ağırlıklı ortalama satış fiyatları incelendiğinde, Temmuz ayında Haziran
ayına göre Yurt Çimento haricinde firmaların fiyatlarında önemli bir değişiklik olmadığı, Yurt
Çimento’nun fiyatlarının ise yaklaşık 6 TL civarında arttığı görülmüştür.
(132) Torbalı çimentoda ise Limak Çimento’nun ağırlıklı ortalama fiyatlarının Temmuz ayında
Haziran ayına göre yaklaşık 3,70 TL, Yurt Çimento’nun 6 TL, Elazığ Çimento’nun ise 4,50
TL arttığı görülmektedir.

14 Bingöl iline ilişkin yapılan tespit ve değerlendirmeleri destekleyen belge ve veriler Belge 3 altında yapılan
değerlendirmede de yer almaktadır.
12-17/499-140

44/87
Grafik 23: Elazığ İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Elazığ İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
Oc
a.1
0
Şu
b.1
0
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
Ma
y.1
0
Ha
z.1
0
Te
m
.10
Ağ
u.1
0
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Limak Ergani: 52.005
Yurt Çimento: 26.787
Elazığ Çimento: 86.944

(133) Belgenin ikinci kısmında Bingöl ilinde faaliyet gösterdiği anlaşılan Hasarlar ve Yapı Beton
isimli iki firmadan bahsedilmekte, bütünüyle Yurt Çimento’dan alım yapan Hasarlar’ın Yapı
Beton isimli firmanın alınması için “Priketçiler”le yapılacak pazarlıkta masaya sürülebileceği
belirtilmektedir.
(134) Yurt Çimento’nun sağladığı veriler incelendiğinde, Hasar İnş. Medikal Gıda Turz. Oto. Tic.
San. Ltd. Şti. unvanlı bir firmanın Bingöl ilinde Yurt Çimento’nun müşterisi olduğu
anlaşılmaktadır. Ayrıca belgede yer alan bilgileri teyit eder biçimde 07.03.2010-07.07.2010
tarihleri arasında firmaya 86,00 TL fiyattan çimento sağlandığı görülmektedir.
(135) Yurt Çimento ve Elazığ Çimento’dan sağlanan verilerden Bingöl ilinde Yapı Beton
Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı bir firmanın bulunduğu da tespit edilmiştir. Söz
konusu firma 14.05.2010 tarihine kadar yalnızca Elazığ Çimento’dan çimento alırken bu
tarihten itibaren Yurt Çimento’dan da çimento almaya başlamıştır. Yurt Çimento’dan ürün
alınmaya başlanan tarihin, belgede bahsedilen 09-10 Mayıs 2010 tarihinin hemen sonrasına
denk gelmesi dikkat çekici niteliktedir.
(136) Belge 5’in ikinci kısmı incelendiğinde belgede geçen “Priketçiler” kelimesinin Elazığ Çimento
ile Limak Çimento’yu belirtmek için kullanıldığı anlaşılmaktadır.
(137) Öte yandan 21 ve 22 numaralı grafiklerde yer alan fiyat verileri incelendiğinde, Haziran
ayından başlayarak farklı teşebbüslerin fiyatlarının birlikte artış trendine girdiği
gözlemlenmektedir. Bu nedenle, görüşmenin gerçekleştirildiği ve Bingöl için fiyat artırımı
konusunda bir uzlaşmaya varıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
f) Belge 6
(138) 08.06.2010 tarihinde (…..) tarafından (…..) ve Yurt Çimento (…..)’a gönderilen “RE: ACİL
VE ONEMLİ” başlıklı e-postada;
“… -İki Priketçi ile haftaya görüşme yapacağız, Bingöl için fiyat artırmaya
çalışacağım.…”
ifadeleri yer almaktadır. Bu e-postada da rakiplerden “Prefabrikçi” yerine “Priketçi” olarak
bahsedildiği görülmektedir. Belge 5 ile ilgili yapılan tespit ve değerlendirmeler incelendiğinde
Bingöl ilinde Yurt Çimento dışında Elazığ Çimento ile Limak Çimento’nun faaliyette
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, (…..)’nin görüşüp Bingöl için fiyat artırmaya
çalışacağı “İki Priketçi”, ancak adı geçen teşebbüsler olabilecektir. Nitekim yukarıdaki
12-17/499-140

45/87
ifadelerin yer aldığı e-postadaki “... 20 günü az bulup Elazığ ve Limak'ın 30 gün yaptığını
bir çok bayimiz söyledi, kendilerine 20 günün yeterli anlatmaya çalıştık…” ifadelerinde
özellikle “Elazığ” ve “Limak”tan bahsedilmesi de bu tespiti doğrular niteliktedir.
(139) Bunun yanında, yukarıda verilen Bingöl iline ait 21 ve 22 numaralı grafikler incelendiğinde
görüşmelerin olumlu sonuçlandığı ve teşebbüslerin fiyatlarını -Bingöl ilinde özellikle dökme
çimentoda- önemli miktarda arttırdıkları görülmektedir.
g) Belge 7
(140) (…..) tarafından (…..)’a gönderilen 07.11.2010 tarihli “Elazığ Bölgesi” ve “ÖNEMLİ-Elazığ ve
Malatya Bölgesi” konulu birbirini takip eden e-postalardan “Elazığ Bölgesi” konulu e-
postada;
“…Son iki aydır bilerek uyguladığımız fiyat yüksekliği nedeniyle Şahinkardeşler
(Mücahit Şahin) çimento almıyor. Mart ayında yaklaşık 4.000 ton alan firma Ekim, Kasım
aylarında 430 ton çimento almıştır. Saylanlar ise normal fiyatımız olan 97 TL'den çimento
alamamakta, Deprem konutları için 92 TL/Ton fiyatla yaptığımız bağlantıyı
alabilmektedir.
Dökmede ise Elazığ yine fiyatımızn yüksekliği nedeniyle,
- YSE (Çelkar) Temmmuz ayının ilk haftasından itibaren alımı kesmiştir. Son
günlerde aldığı dökme Varto - Hınıs Karayolu içindir.
- Kaya Beton Ağustos ayından itibaren alımı kesmiştir.
-MBR ise limit vs. yetersizliği nedeniyle çok az alım yapmıştır.
Yurtçim olarak Bölgedeki tüm yeni projeler, yeni HB'lar bizim olacaktı. Ancak
Bingöl'deki Havalanını Elazığ aldı, Kovancılardaki Ferrukrom fabrikasının açmış olduğu
iki adet seyyar HB firmasına Elazığ çimento veriyor. Torbalıda ve Dökmede bilerek
yaptığımız fiyat yüksekliği nedeniyle her üç HB firmasıda (Ki Elazığ merkezde hiç
bir HB firmasına dökme vermedik,
Dökme verdiğimiz YSE, Kaya firmaları Kovancılarda; bize 180 Km - Elazığ'a 70 Km,
MBR ise Karakoçanda; bize 150 km - Elazığa 100 KM mesafede) Elazığdan çimento
aldılar.…”
ifadeleri yer almakta, “ÖNEMLİ-Elazığ ve Malatya Bölgesi” konulu e-postada ise,
“…Benim görüşüm şimdilik kararlaştırdığımız şekilde Van ve Tatvan’a ağırlık vererek
devam etmemiz ancak az da olsa batıyı elimizde tutmamız yararımıza olacaktır. Elazığ
ve Malatya Pazarı’da büyük pazar, şu anki bölge fiyatları Temmuz ayındaki doğudaki
fiyatlarımızın üstünde. Bingöl bize bırakılırsa tama[m] Kovancılar’ı ve Karakoçan’ı
bırakalım. Ancak bırakmazlarsa gelecek yılları düşünerek özellikle Kaya HB’u ve
teminat garantilerimizi alırsak MBR HB’u bırakmayalım.…”
ifadeleri bulunmaktadır.
(141) İncelenen e-postalar birlikte değerlendirildiğinde, Yurt Çimento’nun “bilerek yaptığı fiyat
yüksekliği nedeniyle” Elazığ bölgesinde müşteri ve pazar kaybettiği, aslında “Bölgedeki tüm
yeni projeler[in], yeni H[azır] B[eton]'lar[ın]” Yurt Çimento’nun olması gerektiği yönünde bir
“uzlaşma” bulunduğu anlaşılmaktadır. Uzlaşmanın aksine bir durumun oluşması sebebiyle
(…..)’a Bingöl’ün Yurt Çimento’ya terk edilmesi durumunda Kovancılar ve Karakoçan’ın
bırakılması yönünde bir öneri sunmaktadır.
12-17/499-140

46/87
(142) Gerek daha önce incelenen belgeler gerekse bahsedilen bölgelerde Yurt Çimento’nun e-
postaya konu olan bölgedeki asıl rakibinin Elazığ Çimento olması sebebiyle e-postalarda yer
verilen “uzlaşmanın” Elazığ Çimento ile Yurt Çimento arasında olduğu kanaatine varılmıştır.
h) Belge 8
(143) 26.04.2010 tarihinde (…..)’den (…..)’a gönderilen “Bölge Gezisi” başlıklı e-postada;
“…Bölge de çimentomuzun hakim olmasından rakipler çok rahatsız, Fiyatları aşağı
çekmişler, Van Çimento 7 TL/Ton, Aşkale Ağrı ve Doğubeyazıt'da 7 TL/Ton fiyatını aşağı
çekmiş. Kurtalan, Aşkale ve Van tüm bölgeyi dolaşıyorlar, bayilere sizi ihmal ettik, size
sahip çıkacağız bizimle çalışın diyorlarmış.
Van, Diyarbakır, Doğubeyazıt, Siverek, Ağrı ve Muş ilçeleri fiyatlarda indirim istiyorlar.
Sabit’i olanlara, fiyatlarının uygun olduğunu, bizim onlara verdiğimiz destek paralelinde
onlarında bize destek olmalarını anlattık.
Bu hafta fiyatlara dokunmayalım ben priketçilerle de (Kuzey hariç) görüşürüm. Zorda
kalırsak Ağrı için sabit fiyatlar da, Van, Muş ilçeleri ve Siverek için yeni belirlediğimiz liste
fiyatlarımızda değişiklik önerilerimizi gerekçelerimizle birlikte size arz ederim.…” ifadeleri
yer almaktadır.
(144) Belgeden, Yurt Çimento’nun e-postada yer alan bölgelerde fiyatların aşağı yönlü hareketini
önlemek amacıyla “priketçilerle” görüşmeyi planladığı anlaşılmaktadır. Yukarıda incelenen
belgelerde de görüleceği üzere “priketçi” kelimesi rakiplerden bahsedilmek üzere
kullanılmakta ve priketçilerin/prefabrikçilerin güney ve kuzey olmak üzere iki bölgede yer
aldığına işaret etmektedir. Yurt Çimento’da gerçekleştirilen yerinde incelemeler kapsamında
elde edilen belgelerden, Yurt Çimento tarafından satış sahasının kuzey ve güney olmak
üzere iki bölgeye ayrıldığı görülmektedir. Hâlihazırda incelenen belge kapsamında
kuzeydeki (bir) priketçi(ler)den/prefabrikçi(ler)den bahsedilmesinin sebebi de budur. Nitekim,
incelenen belge kapsamında Aşkale Çimento’dan (Van ve Erzurum fabrikaları) ve Limak
Kurtalan Çimento’dan bahsedildiği görülmektedir. Bu bağlamda, mevcut belge kapsamında
yer verilen “priketçiler”in Aşkale Çimento ile Limak Çimento olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
i) Belge 9
(145) Yurt Çimento’da elde edilen son belgede ise (…..) tarafından (…..) Bey’e 07.06.2010
tarihinde gönderilen “ACİL VE ÖNEMLİ” konulu elektronik postada;
“Bunun dışında Ağrı, Doğubeyazıt, Elazığ, Kovancılar, Diyarbakır, Muş merkez ve ilçe
bayilerimiz diğer fabrikaların çimentoların çok düşük olduğunu bölge fiyatları aynı olsa
bile diğer fabrikaların bayilerinin bölge ihlali yaptığını, dolayısıyla fiyat indirimi
istemektedirler. Kendilerine indirim yapamayacağımızı söyledik…”
ifadeleri bulunmaktadır.
(146) Yine (…..) tarafından (…..)e ve (…..)’a gönderilen “Klinker Stokları” konulu 23.02.2010 tarihli
elektronik postada; “… Fabrikalar klinker stoklarını tam olarak söylemiyorlar. …”
ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
(147) Yurt Çimento’da elde edilen belgenin, pazar paylaşımı yapıldığını teyit eder bir belge olduğu
kanaatine varılmıştır. Öte yandan, klinker stokları konulu e-postanın ise çimentonun
hammaddesi niteliğinde olan klinker stoklarına ilişkin bilgilerin paylaşıldığı, ancak paylaşımın
istenen seviyede olmadığı şeklinde yorumlanması mümkündür.
12-17/499-140

47/87
j) Değerlendirme
(148) Yurt Çimento’da elde edilen belgeler birlikte değerlendirildiğinde, Yurt Çimento tarafından
“Prefabrikçi, Priketçi/ Piriketçi” ifadelerinin rakipleri ifade etmek amacıyla kullanıldığı
sonucuna ulaşılmıştır. İfadeler genellikle Limak Çimento ve Çimentaş Grubu şirketlerinden
Elazığ Çimento’yu işaret eder nitelikte kullanılmakla birlikte, sekiz numaralı belgede Aşkale
Çimento’dan da priketçiler olarak bahsedildiği görülmektedir. Bunun yanında, bir numaralı
belge dikkate alındığında, bu teşebbüslerin haricinde teşebbüslerin de bu şekilde ifade
edilebileceği beklenmektedir. Ancak, anılan teşebbüsler haricindeki teşebbüsleri tespit
edebilmek mümkün olmamıştır.
(149) Öte yandan Yurt Çimento’dan, kendilerine ait tesislerde yapılan yerinde incelemelerde elde
edilen belgelerde yer aldığı tespit edilen “Prefabrikçi, Priketçi/ Piriketçi” ifadelerinin ne
anlama geldiğine ilişkin olarak bilgi talep edilmiş ve Kurum kayıtlarına 25.08.2011 tarih,
6158 sayı ile intikal eden cevabi yazıda ise,
 Anılan kelimelerin sözlük anlamları doğrultusunda rekabet hukukuna uygun fiyat
belirlenirken kullanıldığı,
 Anılan ifadelerin yanında “Beton Yapı Elemanları” kelimesinin de hedef satış kitlesi
olarak belirlendiği
ifade edilmiştir.
(150) Bu bölümde incelenen özellikle ilk sekiz belgeden Yurt Çimento tarafından verilen
cevapların gerçekten uzak olduğu, yapılan tespit ve değerlendirmelerde de ortaya
konulduğu üzere söz konusu ifadelerin Yurt Çimento’nun satış hinterlandında yer alan
bölgelerdeki farklı rakiplerinden bahsedilmek amacıyla kullanıldığı açıktır. Söz konusu
kelimeler özellikle belirli firmaları ifade etmek için kullanılmamış, bulunduğu belgenin
içeriğine bağlı olarak farklı firmaları belirtmek amacıyla yer verilmiştir.
(151) Anılan belgeler, Yurt Çimento önderliğinde satış hinterlandını oluşturan bölgede fiyatların
rakip teşebbüsler arasındaki anlaşma yoluyla ve piyasa koşulları dışında belirlendiğini
ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, Yurt Çimento’nun, rakiplerini fiyatları arttırmaya ya da
azaltmamaya teşvik etmek üzere onlarla görüşmeler gerçekleştirdiği, hatta rakiplerin genel
merkezlerini ziyaret ettiği anlaşılmaktadır. Bu ziyaretlerin sonucunda da gerçekleştiği
anlaşılan uzlaşmalar neticesinde bölgede fiyatların değişime uğradığı yapılan analizlerden
ortaya çıkmıştır.
I.2.3.2.2. Haziran Ayı Sonrasında Meydana Gelen Fiyat Artışları
a) Yapılan Tespitler
(152) Dosya konusu iddiaların incelenmesi aşamasında haklarında soruşturma açılan
teşebbüslerin il bazında 2010 yılı ortalama çimento fiyatları analiz edilmiştir. 29.03.2010
tarihinde yapılan toplantının ve bu toplantıda alınan kararların il bazında ortalama çimento
fiyatlarına etkisi söz konusu analiz çerçevesinde önceki bölümlerde değerlendirilmiştir.
(153) Öte yandan, yukarıda Yurt Çimento’nun Limak Çimento, Elazığ Çimento ve Aşkale Çimento
ile çimento fiyatları konusunda anlaşma içerisinde olduğu gösterilmiştir. Yurt Çimento’da
elde edilen belgelerde yer alan e-postaların tarihleri ve içerikleri, teşebbüsler arasındaki
iletişimin en azından 26.04.2010-09.11.2010 tarihleri arasında devam ettiğini
göstermektedir. Bu bağlamda, anlaşma içinde oldukları tespit edilen teşebbüslerin birlikte
faaliyette bulundukları illerdeki ağırlıklı ortalama fiyatları analiz edilmiştir. Aşağıdaki
12-17/499-140

48/87
tablolarda Ağrı, Artvin, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkâri, Iğdır, Muş ve Van
illeri 2010 yılı fiyatları yer almaktadır:
Grafik 24: Ağrı İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Ağrı İli Dökme Çimento
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Aşkale Çimento (CEM I):
34.764
Aşkale Çimento (CEM II):
39.839
Van Çimento: 20.579
Limak Kurtalan: 11.500
Kars Çimento: 37.169


Grafik 25: Ağrı İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Ağrı İli Torbalı Çimento
60
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
120
Oc
a.
10
Şu
b.
10
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.10
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Aşkale Çimento: 52.874
Van Çimento: 26.417
Limak Kurtalan: 34.580
Yurt Çimento: 14.198
Kars Çimento: 18.961
Elazığ Çimento: 15.580


Grafik 26: Artvin İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Artvin İli Torbalı Çimento
85
90
95
100
105
110
115
120
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Aşkale Çimento: 44.850
Aşkale Çimento-Trabzon:
8.163
Kars Çimento: 7.475

12-17/499-140

49/87

Grafik 27: Batman İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Batman İli Torbalı Çimento
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Mardin Çimento: 36.702
Limak Kurtalan: 77.275
Limak Ergani: 25.674
Yurt Çimento: 27.774



Grafik 28: Bingöl İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Bingöl İli Dökme Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Limak Ergani: 6.582
Yurt Çimento: 44.359
Elazığ Çimento: 123.049


Grafik 29: Bingöl İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Bingöl İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
Oc
a.1
0
Şu
b.
10
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Limak Ergani: 8.524
Yurt Çimento: 47.819
Elazığ Çimento: 36.113


12-17/499-140

50/87
Grafik 30: Bitlis İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Bitlis İli Dökme Çimento
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.1
0
Şu
b.
10
M
ar.
10
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.10
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Limak Kurtalan: 8.248
Limak Bitlis: 50.453
Yurt Çimento: 33.345


Grafik 31: Bitlis İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Bitlis İli Torbalı Çimento
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
130,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
Ma
y.1
0
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 16.611
Limak Kurtalan: 36.391
Limak Bitlis: 5.081
Yurt Çimento: 42.126
Elazığ Çimento: 11.309


Grafik 32: Diyarbakır İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Diyarbakır İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Mardin Çimento: 83.392
Limak Ergani: 208.315
Limak Mardin: 7.246
Yurt Çimento: 27.660
Çimko Adıyaman: 23.846
Elazığ Çimento: 19.765


12-17/499-140

51/87
Grafik 33: Elazığ İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Elazığ İli Dökme Çimento
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
Oc
a.
10
Şu
b.
10
Ma
r.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
KÇS: 10.247
Limak Ergani: 89.163
Yurt Çimento: 17.459
Elazığ Çimento (CEM I):
105.412
Elazığ Çimento (CEM II):
38.799


Grafik 34: Elazığ İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Elazığ İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.10
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Limak Ergani: 52.005
Yurt Çimento: 26.787
Elazığ Çimento: 86.944


Grafik 35: Hakkari İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Hakkari İli Torbalı Çimento
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 12.685
Limak Kurtalan: 20.622
Limak Bitlis: 13.666
Yurt Çimento: 25.299


12-17/499-140

52/87
Grafik 36: Iğdır İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Iğdır İli Torbalı Çimento
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
120
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.1
0
Aşkale Çimento: 27.301
Van Çimento: 15.596
Kars Çimento: 30.116


Grafik 37: Muş İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Muş İli Dökme Çimento
90
95
100
105
110
115
120
125
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Yurt Çimento: 88.639


Grafik 38: Muş İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Muş İli Torbalı Çimento
60
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 9.638
Yurt Çimento: 102.843
Elazığ Çimento: 10.024


12-17/499-140

53/87
Grafik 39: Van İli Dökme Çimento Fiyatları (TL/ton)
Van İli Dökme Çimento
65,00
70,00
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
100,00
105,00
110,00
115,00
120,00
125,00
Oc
a.
10
Şu
b.
10
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 80.379
Mardin Çimento: 15.646
Limak Kurtalan: 82.378
Limak Bitlis : 107.466
Yurt Çimento: 67.344


Grafik 40: Van İli Torbalı Çimento Fiyatları (TL/ton)
Van İli Torbalı Çimento
65
70
75
80
85
90
95
100
105
110
115
120
Oc
a.
10
Şu
b.1
0
M
ar
.1
0
Ni
s.1
0
M
ay
.10
Ha
z.1
0
Te
m
.1
0
Ağ
u.
10
Ey
l.1
0
Ek
i.1
0
Ka
s.1
0
Ar
a.
10
Van Çimento: 210.205
Mardin Çimento: 14.552
Limak Kurtalan: 17.681
Limak Bitlis: 14.402
Yurt Çimento: 52.721
Elazığ Çimento: 8.241

(154) Yukarıdaki grafiklerden görüldüğü üzere, Yurt Çimento, Limak Çimento, Aşkale Çimento ve
Elazığ Çimento’ya ait üretim tesislerinin il bazında ortalama fiyatları Haziran-Temmuz 2010
döneminde kayda değer miktarda ve belirli oranda birlikte artış göstermiş, söz konusu artış
Van, Muş, Iğdır, Hakkari, Bingöl ve Ağrı illeri açısından Ağustos ve Eylül aylarında da
devam etmiştir.
(155) Örneğin Mayıs-Temmuz 2010 döneminde Ağrı ilinde Aşkale Çimento’nun ortalama torbalı
çimento fiyatları 87,53 TL’den 97,66 TL’ye, Limak Kurtalan Çimento’nun ortalama fiyatları
85,55 TL’den 90,35 TL’ye, Yurt Çimento’nun ortalama fiyatları 85,27 TL’den, 99,83 TL’ye,
Kars Çimento’nun ortalama fiyatları 85,65 TL’den 110,00 TL’ye ve Elazığ Çimento’nun
ortalama fiyatları 70,75 TL’den 87,96 TL’ye yükselmiştir.
(156) Aşağıdaki haritada söz konusu dört teşebbüse ait Doğu ve Güneydoğu Anadolu
Bölgeleri’nde faaliyet gösteren çimento üretim tesisleri ile Haziran 2010 sonrasında kayda
değer miktarda fiyat artışı görülen iller farklı renkte boyanmış olarak yer almaktadır.


12-17/499-140

54/87
Şekil 1: Teşebbüslere Ait Fabrikalar ve Fiyat Artışı Yaşanan İller

(157) Haritadan görüldüğü üzere Haziran 2010 sonrasında teşebbüslerin fiyatlarında belirtili
oranda birlikte artış meydana gelen iller, söz konusu üretim tesislerinin bulunduğu iller ile
satış hinterlandını oluşturan illerden meydana gelmektedir.
b) Yurt Çimento’da Elde Edilen Belgelere İlişkin Genel Değerlendirme
(158) Yurt Çimento’da elde edilen belgeler; Yurt Çimento, Limak Çimento, Aşkale Çimento ve
Elazığ Çimento’nun 26.04.2010 tarihi sonrasında çimento fiyatlarının artırılması veya
azaltılmamasına yönelik anlaşma içerisinde olduklarını göstermektedir. Ayrıca bu belgeler
ile Haziran 2010 sonrasında söz konusu teşebbüslerin Ağrı, Artvin, Batman, Bingöl, Bitlis,
Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Iğdır, Muş ve Van illeri ortalama çimento fiyatlarında kayda
değer miktarda ve belirli oranda birlikte artışın meydana gelmesi hususu
değerlendirildiğinde, söz konusu artışların teşebbüsler arasındaki anlaşmanın bir sonucu
olduğu kanaatine varılmıştır.
(159) Bu çerçevede, anılan anlaşma ve buna ilişkin uygulamalarla 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiği, söz konusu ihlalin özellikle ilgili piyasada satım fiyatının
belirlenmesi ve pazarın bölüşülmesi şeklinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
I.2.3.3. KÇS Çimento’dan Elde Edilen Belgeler
(160) KÇS Çimento’da yapılan yerinde incelemede şirket çalışanı (…..)’in ajandasında aşağıdaki
notlara ulaşılmıştır:
“K.Maraş (1 Mayıs itbariyle müşteri devir işlemi gerçekleşecek)
Tega _ KÇS (50) AÇS (50) _ 30.000
As beton _ AÇS (% 100) _ 20.000
Balbet _ AÇS (% 100) _ 45.000
Beton Yapı _ AÇS (% 100) 15.000
Çitaş Beton _ AÇS (% 100) 5.000
Onur İnşaat _ AÇS (% 100) 10.000
12-17/499-140

55/87
125.000 ton
KÇS 15.000
AÇS 110.000
Karar
Balbet_KÇS_45.000 % 36
Tega_ÇİMKO_30.000 %24
Diğerleri_AÇS_50.000 %40”
(161) Ajandanın bir başka sayfasında ise;
“GAZİANTEP
Atabeton (100) ÇİMKO 50.000
Timaş KÇS (% 100) 20.000
Latus AÇS (%100) 30.000
Politeknik KÇS (% 100) 15.000
Ak beton LİMAK (% 100) 10.000
Güngör Beton AÇS (% 100) 10.000
Ege Beton Çimko (50) AÇS (50) 15.000
Tasarım İnş. Çimko (50) AÇS (50) 15.000
Eriş beton Çimko (50) AÇS (50) 15.000
Ünlü beton AÇS (% 100) 10.000
KAM AÇS (% 100) 5.000
195.000
AÇS 72.500 38%
KÇS 35.000 18%
LİMAK 72.500 5%
ÇİMKO 72.500 38%

AÇS Güngör Çimko KÇS Limak
Ünlü Ata Politeknik Ak beton
EGB 50 Lotus Timaş
Eriş 45 Tasarım
KAM Beton 45
55
”
ifadelerine yer verilmektedir. Aynı şirket çalışanının ajandasının bir başka sayfasında da
aşağıdaki bilgiler yer almaktadır:
“ŞANLIURFA
Harran Beton (% 100) KÇS 30.000
Urfa (% 100) LİMAK 20.000
Gürbağ (% 100) LİMAK 20.000
İpekyol (% 100) LİMAK 10.000
80.000”
12-17/499-140

56/87
(162) Ajandada yer alan ve dosya konusu bakımından önem arz edebilecek son sayfada ise şu
ifadeler yer almaktadır:
“ADIYAMAN
ÇİMKO %70


KÇS % 30”
(163) KÇS çimentoda elde edilen belgelerde yer alan notlar ve tablolar, Kahramanmaraş,
Gaziantep, Şanlıurfa ve Adıyaman illeri bakımından çimento pazarının belgenin hazırlandığı
dönemdeki yapısı ile söz konusu yapı içerisinde müşterilerin çimento üreticileri tarafından
paylaşımını ve 01.05.2010 tarihi sonrasında müşterilerin çimento üreticileri arasındaki
yeniden paylaşımının ne şekilde gerçekleştirileceğini işaret eder bir niteliğe sahip
görünmektedir. KÇS’den elde edilen belgelerin yukarıda belirtilen amaçlar doğrultusunda
hazırlanıp hazırlanmadığının değerlendirilebilmesi amacıyla KÇS, Çimko Adıyaman
Çimento, Çimko Kahramanmaraş Çimento ve Limak Çimento’nun Kahramanmaraş,
Adıyaman, Şanlıurfa ve Gaziantep illerine yönelik 2010 yılı satışları 01.05.2010 tarihi baz
alınarak incelenmiştir.
(164) KÇS’de elde edilen belgelerin pazarın yapısını göstermesi ve müşteri paylaşımı amacıyla
hazırlanmış olması durumunda, Kahramanmaraş ilinde 01.05.2010 tarihi öncesinde Balbet’e
yapılan tüm satışların Çimko Adıyaman Çimento; söz konusu tarih sonrasında ise KÇS
tarafından yapılmış olması gerekecektir. Teşebbüsler tarafından sağlanan satış verilerinin
incelenmesi sonucunda Balbet’e 01.05.2010 tarihi öncesinde KÇS tarafından satış yapıldığı;
Çimko Adıyaman Çimento ve Çimko Kahramanmaraş Çimento’nun ise Balbet’e 2010 yılında
herhangi bir satış gerçekleştirmediği görülmüştür. Benzer şekilde, belgelere göre TEGA’nın
söz konusu tarih öncesinde çimento alımlarını %50 oranında KÇS’den, %50 oranında
Çimko Adıyaman Çimento’dan, 01.05.2010 tarihi sonrasında ise tüm alımlarını Çimko
Adıyaman Çimento’dan alması gerekirken 2010 yılı satış verileri incelendiğinde, TEGA’nın
2010 yılının tamamında KÇS’den çimento alımı gerçekleştirdiği, Çimko Adıyaman veya
KÇS’den herhangi bir çimento alımı yapmadığı görülmüştür. Yine KÇS’de elde edilen
belgelere göre 01.05.2010 tarihi öncesinde tüm çimento alımlarını Çimko Adıyaman
Çimento’dan yaptığı görülen As Beton’un, verilerin incelenmesi sonucunda 2010 yılında
Çimko Adıyaman veya Kahramanmaraş Çimento’dan herhangi bir çimento alımı yapmadığı
tespit edilmiştir.
(165) Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, KÇS’de elde edilen belgelerin, çimento üreticileri ve
çimento alımı gerçekleştiren teşebbüsler açısından Kahramanmaraş ili çimento pazarının
2010 yılı Mayıs ayı öncesindeki durumunu yansıtmadığı ve Mayıs 2010 sonrasında ise ildeki
çimento satışlarının çimento üreticileri ve satış yaptıkları teşebbüsler bazında belgede
belirtildiği şekilde bir dağılım göstermediği anlaşılmıştır.
(166) KÇS’de elde edilen belgelere göre, Gaziantep’te faaliyet gösteren Lotus isimli firmanın,
01.05.2010 tarihi öncesindeki tüm alımlarını Çimko Adıyaman Çimento’dan gerçekleştirdiği,
Saf Beton 30.000
Adıyaman 25.000
Fırat 25.000

Edeler 10.000
Kahta 10.000
Göksu 10.000
Gölbaşı 5.000
115.000
12-17/499-140

57/87
söz konusu tarih sonrasında ise tüm alımlarını KÇS’den yaptığı görülmektedir. Ancak
teşebbüslerin sağladığı satış verileri, Çimko Adıyaman Çimento’nun 2010 yılının tamamında
Lotus’a çimento verdiğini, KÇS’nin ise 2010 yılında Lotus’a çimento satışı
gerçekleştirmediğini göstermektedir.
(167) Benzer şekilde, KÇS’de elde edilen belgelerin Adıyaman ve Şanlıurfa başlıklı bölümlerinde
yer alan bilgiler söz konusu illerdeki hazır beton üreticilerinin Çimko Adıyaman, KÇS ve
Limak arasında paylaşımının bir göstergesi olarak değerlendirilebilecektir. Buna karşın, söz
konusu çimento üreticilerinin 2010 yılında Adıyaman ve Şanlıurfa illerine satışları
incelendiğinde, söz konusu notların da çimento üreticileri ve satış yaptıkları teşebbüsler
bazında doğru verileri içermediği tespit edilmiştir.
(168) Teşebbüslerden elde edilen 2010 yılı satış verilerinin, KÇS’de elde edilen belgelerde yer
alan notlar ve tablolar ile karşılaştırılması sonucunda söz konusu tabloların
Kahramanmaraş, Adıyaman, Şanlıurfa ve Gaziantep illerinde çimento üreticileri ve satış
yapılan müşteriler açısından Mayıs 2010 öncesinde pazarın durumunu doğru olarak
yansıtmadığı ve Mayıs 2010 sonrasında ortaya çıkan pazar yapısının söz konusu notlarda
yer alan pazar yapısından büyük oranda farklılık gösterdiği görülmüştür. Ayrıca soruşturma
sürecinde teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde KÇS’de elde edilen belgede yer
alan notları destekler nitelikte herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılmamıştır.
I.2.3.4. Soruşturma Açılması Kararının Ardından Soruşturma Kapsamında
Değerlendirilmesine Karar Verilen İddialara İlişkin Tespitler
(169) Soruşturma açılması kararının ardından Kuruma ulaşan üç ayrı başvurunun daha
yürütülmekte olan soruşturma kapsamında değerlendirilmesine karar verilmiştir.
(170) Bu şikâyetlerin ilki olan Kurum kayıtlarına 02.11.2010 tarih ve 8332 sayı ile intikal eden
gizlilik kayıtlı başvuruda yer alan, Adana Çimento ve Çimsa’nın aralarında anlaştığı iddiası
aynı şekilde Adana Ticaret Odası tarafından yapılan başvuruda da yer almakta olup, iddiaya
ilişkin olarak soruşturma sürecinde herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılamamıştır.
(171) Son olarak, Adana Çimento’nun Adana ve İskenderun fabrikalarının, Çimsa’nın Mersin
fabrikasının, Çimko Narlı fabrikasının ve KÇS Narlı fabrikasının aralarında anlaşarak
yaklaşık olarak ikişer gün aralıklarla çimentoya zam yaptıkları, söz konusu firma bayilerinin
yapılacak zamları önceden bildikleri ve müşterilerine anlaşmalı zamlar hakkında önceden
bilgi verdikleri, söz konusu firmaların Adana’ya kendileri dışında başka firmalardan mal
girişine engel oldukları iddialarını içeren Kurum kayıtlarına 02.05.2011 tarih ve 3331 sayı ile
giren gizlilik kayıtlı bir şikâyetin de yürütülmekte olan soruşturma kapsamında
değerlendirilmesine karar verilmiştir. Bu şikâyette yer alan iddialara ilişkin olarak da
soruşturma sürecinde herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılamamıştır.
I.3. Tarafların Savunmaları ve Değerlendirilmesi
(172) Teşebbüslerin savunmalarında yer alan iddialardan yalnızca “İnceleme ve Değerlendirmeler
Bölümü”nde değerlendirilmemiş olan iddialara cevap verilmiş, teşebbüslerin savunmalarında
ortak olarak bulunan bölümler birlikte incelenmiştir.
I.3.1. Genel Nitelikli Savunmalar
(173) Bu bölümde teşebbüslerin savunmalarında ortak olarak bulunan bölümler değerlendirilmiştir.


12-17/499-140

58/87
I.3.1.1. Soruşturma açılmasına temel oluşturan Önaraştırma Raporu ve söz konusu
rapor kapsamında Soruşturma Heyeti tarafından dikkate alınan ve soruşturma konusu
iddiaların esasını oluşturan bilgi ve belgelerin birer kopyalarının bildirim ile
teşebbüslere ulaştırılmadığı iddiası.
(174) Adana Çimento, Mardin Çimento, Çimko Çimento, Çimsa Çimento, Elazığ Çimento ve Kars
Çimento adına yapılan ilk yazılı savunmalarda yukarıda yer verilen iddiada bulunulmuştur.
(175) Rekabet Kurulunun kararı sonrasında, haklarında soruşturma açılan teşebbüslere 4054
sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca Önaraştırma Raporu’nda yer alan tespit ve
değerlendirmeler ile teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen ve soruşturma
açılmasına dayanak teşkil eden bilgilerin tamamını içeren bildirim, rakiplerin ticari sırları
arındırıldıktan sonra tebliğ edilmiştir.
(176) Çimsa Çimento, Elazığ Çimento, Kars Çimento ve Çimko Çimento adına Kuruma yapılan
başvurular ile söz konusu teşebbüsler hakkında düzenlemiş her türlü evrak ve elde edilmiş
delillerin yanı sıra Önaraştırma Raporu’na erişim talep edilmiştir. Soruşturma Heyeti
tarafından yapılan değerlendirme sonucunda açılan soruşturma kapsamında başvuru sahibi
teşebbüsler ile ilgili olan ve “kendileri hakkında elde edilen delil” kapsamında
değerlendirilebilecek tüm bilgi ve belgelere erişimin sağlanması gerektiği sonucuna
ulaşılmış ve söz konusu bilgi ve belgeler kendilerine sunulmuştur.
(177) Söz konusu başvuruya ilişkin 27.01.2011 tarih ve 11-06/94-M sayılı Kurul kararında: “2010/3
sayılı Tebliğ’in 6. maddesine göre Kurum içi yazışmalar dosyaya giriş hakkı kapsamında yer
almamaktadır. Tebliğ’in 7. maddesinde ise Kurum içi yazışma “Kurulun aldığı nihai kararlar
bakımından hazırlayıcı işlem niteliğinde olan birimler arası yazışma” olarak tanımlanmıştır.
Bu bakımdan, Kurum içi yazışma olarak nitelendirilmesi gereken Önaraştırma Raporu’nun
dosyaya erişim hakkı kapsamında başvuru sahibi teşebbüslere sunulamayacağı kanaatine
varılmıştır.” ifadesi yer almaktadır.
(178) Ayrıca kararda, Önaraştırma Raporu’nun 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı kapsamında da
talep edilmesi durumu 4982 sayılı Kanun’un “İdari Soruşturmaya ilişkin Bilgi ve Belgeler”
başlığını taşıyan 19. maddesinin (c) bendi kapsamında değerlendirilmiş ve “Kurum ve
kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya
zamanından önce açıklanması halinde soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek bilgi
ve belgeler 4982 sayılı Kanun’un kapsamı dışında bırakıldığına” hükmedilerek, Önaraştırma
Raporu’na ilişkin erişim talebi reddedilmiştir.
(179) Teşebbüs temsilcileri tarafından anılan karara yönelik olarak Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna yapılan başvuru 26.05.2011 tarih ve 2011/746 sayılı karar ile reddedilmiştir.
I.3.1.2. Soruşturma bildiriminde yer alan belgelerin Soruşturma Raporu ile birlikte
iletilmediği iddiası.
(180) Soruşturma Raporu kapsamında Çimsa açısından yapılan değerlendirmelerde kullanılan
tüm belgeler Soruşturma bildirimi ile birlikte teşebbüslere gönderilmiştir.





12-17/499-140

59/87
I.3.1.3. Bir davranışın anlaşma olarak nitelendirilmesi için, tarafların karşılıklı ve
birbirilerine uygun irade beyanları ve söz konusu beyanlar ile kendilerini bağlı
hissetmelerinin gerekli olduğu, Soruşturma Raporu’nda bu unsurların açıkça ortaya
konulamadığı ve söz konusu toplantının etki itibarıyla da rekabeti sınırlayıcı olmadığı
iddiası.
(181) Söz konusu iddia bağlamında, ortaya konulması gereken temel hususun 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir uzlaşmanın varlığının ortaya konulup konulamadığı olduğu görülmektedir.
Bu doğrultuda önce ispat standardının ne olduğu açıklanmış ardından, yer verilen tespit ve
değerlendirmelerle bu standardın sağlanıp sağlanamadığı değerlendirilmiştir.
(182) Yapılan değerlendirmeler sonucunda ulaşılan sonuç:
“Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgeleri ile Akdeniz ve Karadeniz Bölgelerinin doğusunda
faaliyet gösteren çimento üretim tesislerinin çalışanlarının 29.03.2010 tarihinde Ankara’da
bir toplantı yaptığı, toplantı sonucunda teşebbüsler yetkilileri tarafından söz konusu
bölgelerdeki çimento fiyatlarının artırılması da dahil olmak üzere bazı kararlar alındığı
ve fiyat artışına yönelik olan da dahil olmak üzere toplantıda alınan kararların çoğunun
toplantı sonrasında teşebbüsler tarafından uygulandığı” şeklindedir.
(183) Dosyada rekabet ihlali oluşturduğu değerlendirmesine yer verilen davranışlara ilişkin ispat
standardının sağlanıp sağlanamadığının incelenmesi bakımından öncelikle AB, daha sonra
Türkiye uygulamasına yer verilmiştir.
a) Toplantıya Katılım
(184) Teşebbüsler arasındaki iletişimin gerçekleştirilmesi yöntemlerinden biri mevcut dosyada da
tespit edildiği gibi toplantılara katılım yoluyla yapılan görüşmelerdir. Rakipler arasındaki
toplantıların ve görüşmelerin tamamen hukuka uygun amaçlar ile gerçekleştirilmesi de
mümkündür. Ancak elde edilen toplantı notlarında yer alan ifadeler toplantının bu şekilde
değerlendirilme imkânını ortadan kaldırmaktadır.
(185) Toplantılara katılımın değerlendirilmesi bakımından yakın tarihli ABAD kararı olan T-Mobile’
kararına bakılması önem taşımaktadır. Bahse konu kararda;
“Pazarın yapısına bağlı olmak kaydıyla, somut olayda da söz konusu olduğu üzere,
rakipler arasında gerçekleşen tek bir toplantının, kural olarak, toplantıya katılan
teşebbüslerin (gelecekteki) davranışlarına yönelik uzlaşmalarına uygun zemini
hazırlayabileceği ve bu sebeple rekabete ve rekabetin getirdiği risklere karşı aralarındaki
pratik işbirliğini başarılı bir şekilde ikame edebilecekleri ihtimalinin göz ardı edilmemesi
gerekmektedir.”
ifadeleri ile Rhône-Poulenc kararındaki prensibi korumak ve hatta bir adım ileriye götürmek
suretiyle, teşebbüslerden sadece birinin fiyat açıklamasında bulunduğu tek bir toplantıya
katılmış olmanın, fiyat artırımı yönünde açık bir anlaşma tespit edilemese dahi, toplantıya
katılan teşebbüslerin tamamı bakımından 101. maddenin ihlal edildiğine hükmedilmesinin
mümkün olabileceği açıkça ortaya konulmaktadır. Zira ABAD kararlarında; bir teşebbüs,
herhangi bir iletişim kanalı vasıtasıyla rakibinden stratejik önemi haiz bir bilgi edindiğinde,
bahse konu bilgiyi kabul ettiği ve kendi ticari kararlarını belirlerken edinmiş olduğu bilgiyi
dikkate almaksızın hareket edemeyeceği varsayılmaktadır.
(186) İşaret edilen karineler karşısında, rakibinden belirtilen nitelikte bir bilgiyi edinen teşebbüsün
101. madde uygulamasından kaçınabilmesinin tek yolu; Polypropylene kararı ve
sonrasındaki ABAD kararlarında öngörülmüş olan, paylaşılan bilgilerin kabul edilmediğinin
12-17/499-140

60/87
rakiplere derhal ve açıkça bildirilmesidir. Nitekim Cement kararında Mahkeme, rekabete
aykırı toplantılara katılmakla birlikte sorumluluktan kurtulabilmek için teşebbüslerin
görüşülen hususlara katılmadığını açıkça beyan etmesi yahut bahse konu toplantıyı idari
otoritelere bildirmesi gerektiğini ifade etmiştir. İşaret edilen yöntemlerden herhangi birinin
kullanılmaması durumunda, salt toplantıya katılım, toplantıda tartışılan rekabeti sınırlayıcı
hususlara zımni olarak icazet verildiğine karine oluşturacaktır. Diğer bir ifadeyle, görüşülen
hususlara itiraz edilmemesi yahut bu hususların reddedildiğinin beyan edilmemesi
(teşebbüsün bu hususta sessiz kalması), uzlaşmanın kurulması ve sürdürülmesine katkıda
bulunmaktadır. Söz konusu gerekçeden hareketle ABAD, toplantıda alınan kararların
uygulanmadığı yahut uzlaşmanın unsurlarının tamamına dahil olunmadığı yönündeki
savunmaları da reddetmekte ve rakiplerinin bulunduğu bir toplantıya katılan teşebbüsler
üzerindeki ispat yükünü ağırlaştırmaktadır. Öyle ki teşebbüslerin; uzlaşma sonrasında
pazarda gerçekleşen davranışların uzlaşma sebebiyle değil ve fakat pazar koşulları yahut
teşebbüslerin içinde bulundukları bireysel koşullar gereği, diğer bir ifadeyle “rasyonel
gerekçelerle” ortaya çıktığı yönündeki savunmaları kabul görmemektedir.
(187) Rakiplerin katılmış oldukları toplantıların nitelendirilmesi bakımından yargı kararlarında
sıklıkla ön plana çıkan husus, toplantıya katılımın amacının rekabete aykırı olup olmadığına
yönelik değerlendirmedir. Rekabeti sınırlayıcı nitelikte bir anlaşmanın gerçekleştiği bir veya
birden fazla toplantıya katılım, bahse konu teşebbüs bakımından anlaşmanın tarafı olarak
değerlendirilmesi için yeterli olacaktır. Toplantıda alınan kararlara uyulmamış olması veya
söz konusu kararların fiyat ve/veya satış stratejisi gibi parametrelere yansımaması, ilgili
teşebbüsün ihlalin tarafı olmadığını ispat için yeterli kabul edilmemektedir.
(188) Konuya ilişkin Rekabet Kurulu kararları incelendiğinde, 4054 sayılı Kanun’un lafzi,
gerekçesi, mehaz teşkil eden AB rekabet hukuku uygulamaları ve doktrin çerçevesinde
aşama aşama, teşebbüslerin rekabeti sınırlayabilecek toplantılara katıldıklarının veya
bilgileri paylaştıklarının gösterilmesi şeklinde adlandırılabilecek başka bir karinenin daha
geliştiğini göstermektedir.
(189) Rekabet Kurulunun konuya ilişkin aldığı Yonga Levha I-II15 16, Seramik17, Emaye Bobin18,
Ege Hazır Beton19 ve Özel Okullar20 gibi kararları uyarınca, teşebbüslerin özellikle geleceğe
yönelik fiyat, satış miktarları, pazar payları gibi konuların görüşüldüğü rekabeti
sınırlayabilecek bir toplantıya katıldıklarının veya bu tür bilgileri değiştirdiklerinin
gösterilmesinin, pazarda bir etki/paralel davranış ortaya çıkmasa bile, 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında bir ihlale karine teşkil ettiği kanaatini ortaya çıkarmaktadır.
(190) Yukarıda yer alan incelemeler neticesinde gerek AB, gerekse Türkiye uygulamaları
rakiplerin rekabeti sınırlayabilecekleri bir toplantıya katılmalarının dahi tek başına bir rekabet
ihlalini oluşturması yönünde yeterli olacağını ortaya koymaktadır.
(191) Mevcut dosya kapsamında, Kars Çimento’da yapılan yerinde incelemede elde edilen
notların içeriğinden, Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgeleri ile Akdeniz ve Karadeniz
bölgelerinin doğusunda faaliyet gösteren çimento üretim tesislerinin satış ve pazarlama
bölümlerinde çalışan personeli tarafından 29.03.2010 tarihinde Ankara’da bir toplantı

15 Yonga Levha II, 25.02.2003 tarih ve 03-12/135-63 sayılı karar.
16 Yonga Levha I, 06.09.2002 tarih ve 02-53/685-278 sayılı karar.
17 Seramik, 24.02.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı karar.
18 Emaye Bobin, 04.07.2007 tarih ve 07-56/672-209 sayılı karar.
19 Ege Hazır Beton, 02.12.2004 tarih ve 04-77/1109-278 sayılı karar.
20 Özel Okullar II, 03.03.2011 tarih ve 11-12/226-76 sayılı karar.
12-17/499-140

61/87
gerçekleştirildiği ve söz konusu toplantıya Çimsa adına Satış Müdürü Erbil KOÇAK’ın
katıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
(192) Kaldı ki dosyada toplantının gerçekleştirildiğine ilişkin kanıtlara yer verilmekle yetinilmemiş,
toplantıda alınan rekabet karşıtı kararların uygulamaya geçirildiği de açıkça gösterilmiştir.
Bunun dışında, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden herhangi birinin, bu
toplantıda alınan kararlara iştirak etmeyeceğini toplantının diğer taraflarına ya da Rekabet
Kurumuna açıkça bildirdiğine ilişkin herhangi bir bilgi ya da belge de mevcut değildir. Bütün
bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, kararda ulaşılan ilk sonuca ilişkin ispat standardının
yerine getirildiği kanaatine ulaşılmıştır.
b) Bilgi Alışverişinde Bulunulması ve Paralel Fiyatlar
(193) Dosya kapsamında ulaşılan ikinci sonuç ise, Yurt Çimento, Limak Çimento, Aşkale Çimento
ve Çimentaş arasında bir iletişim bulunduğuna dair e-postaların bulunmasına ve bu
iletişimin/bilgi değişiminin sonucunda söz konusu teşebbüslerin fiyatlarının çok önemli bir
biçimde paralellik gösterdiğine ilişkindir.
(194) Rekabeti sınırlayabilecek bilgi paylaşımına örnek olarak, geleceğe yönelik fiyat bilgisi
paylaşımı, fiyat, satış miktarı, satış tahmini gibi verilerin sıklıkla değişimi başta gelmektedir.
Bilgi değişimleri, teşebbüslerin geleceğe ilişkin stratejilerine yönelik belirsizliği azaltmak ve
rakipler arasında koordinasyona yol açmak suretiyle rekabetin sınırlanması sonucunu
doğurabilmektedir. Öyle ki bilgi değişimleri; fiyat tespiti, üretim miktarı vb. konularda
uzlaşmalara imkan tanımakta veya uzlaşmaya uymayanların saptanmasını sağlayarak
ihlallerin uygulanması ve sürdürülmesine aracılık edebilmektedir. Bu tür olaylarda bilgi
değişimleri, kartelin bir unsuru olarak değerlendirilmektedir.
(195) ABD Yüksek Mahkeme’si kararları incelendiğinde, paralel davranışların/bilinçli
paralelliklerin, ilave/ek faktörler olmadan tek başına ihlal teşkil etmediği görülmektedir. İlave
faktörlere örnek olarak “smoking gun” niteliğindeki notlar, teşebbüsler arası toplantı ve
doğrudan iletişimi gösteren deliller gösterilebilmektedir.
(196) ABD’de olduğu gibi AB hukukunda yalnızca paralel davranışa, dayanılarak 101. maddenin
ihlal edildiği sonucuna ulaşılan herhangi bir yargı kararı bulunmamaktadır. Dolayısıyla AB
mahkemeleri tarafından paralel davranışlar değerlendirilirken, rakipler arasında rekabeti
kısıtlayıcı amaçla iletişim kurulduğunu gösteren ilave deliller aranmaktadır.
(197) Rekabet Kurulunun ABD ve AB uygulamasıyla paralel bir yaklaşımı kabul ettiği söylenebilir.
Bu çerçevede, dosyada yer alan ikinci sonuca ilişkin ispat standardının sağlanmasıyla ilgili
olarak incelenmesi gereken husus, dosyada gösterilen paralelliğin bir iletişimden
kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır.
(198) Kararın önceki bölümlerinde Yurt Çimento’da elde edilen çeşitli belgeler incelenmiş bu
belgelerden ulaşılan sonuç; “Yurt Çimento önderliğinde Yurt Çimento’nun satış hinterlandını
oluşturan bölgede fiyatların piyasa koşulları dışında belirlendiğini ortaya koymaktadır. Yurt
Çimento’nun, rakiplerini fiyatları arttırmaya ya da azaltmamaya teşvik etmek üzere onlarla
görüşmeler gerçekleştirdiği, hatta rakiplerin genel merkezlerini ziyaret ettiği anlaşılmaktadır”
şeklinde ifade edilmiştir. Devamında ise, 24 ile 40 numaralı grafiklerle paralel fiyat artışları
açıkça ortaya konulmuştur.
(199) Anılan görüşmelere ilişkin belgelerin ortaya koyduğu önemli bir husus da, bilgi değişimlerinin
paralel davranışların gerçekleştiği dönemin hemen öncesinde başladığı ve yılsonuna kadar
devam ettiğidir. Yukarıdaki açıklamalarla birlikte ele alındığında; fiyat paralelliklerinin bir
12-17/499-140

62/87
iletişimden kaynaklandığına ilişkin olarak da ispat standardının sağlandığı açıkça ifade
edilebilecektir.
I.3.1.4. Soruşturma Raporu’nda, teşebbüsler arasında bir anlaşma olduğu iddiasına
dair dayanılan tek belgenin Kars Çimento’da yapılan yerinde incelemede elde edildiği,
diğer teşebbüslerin Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasak sayılan faaliyetleri
gerçekleştirdiğini ispat edebilecek kuvvette belgeler olmadığı iddiası.
(200) Rekabet Kurulunun çeşitli kararlarında hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin de
iddia ettiği gibi başka teşebbüslerden elde edilen belgelerin teşebbüs aleyhine delil olarak
kullanılamayacağı iddia edilmiş; Kurul bu iddiaları aşağıdaki gerekçelerle reddetmiştir:
(201) 29.01.2007 tarih ve 07-10/63-19 sayılı Refrakter kararında, Kümaş Kütahya Magnezit
İsletmeleri A.Ş. tarafından “… belgelerin …tek taraflı hazırlanmış metinler olduğu, …
rekabet ihlali sayılabilecek ifadelerin yalnızca belgeyi hazırlayan teşebbüs açısından
değerlendirilebileceği, … belgelerde yer alan ve anlaşmaya işaret eden ifadelerin
uygulamaya geçirildiğinin Soruşturma Heyetince ispat edilmesi gerektiği, belgelerin çapraz
sorgulamayla teyit edilemediği, …” savunması yapılmıştır.
(202) Söz konusu savunmalarla ilgili olarak Rekabet Kurulu aşağıda yer alan değerlendirmeyi
yaparak, savunmalarda dile getirilen hususları yerinde görmemiş ve ilgili teşebbüslerin ihlal
içerisinde olduğuna karar vererek idari para cezası uygulamıştır:
“… anlaşmaların ve bu anlaşmaların oluşmasına temel teşkil eden irade beyan ve
uyuşmalarının, anlaşmanın tarafı olan teşebbüslerin her biri için ayrı ayrı maddi
deliller ile ortaya konması hususunun zorunlu olmadığı, söz konusu soruşturma
sürecinde elde edilen belgelerin, söz konusu teşebbüsler arasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme amacını taşıyan veya bu etkiyi doğurabilecek nitelikte
bir anlaşmanın varlığının ispatı için yeterli olduğu düşünülmektedir. …
Belgelerin bir kısmının teşebbüsler arasında faks yoluyla el değiştirmiş olması, yine bu
belgelerin önemli bir kısmında faks tarihlerinin ihale tarihinden önceye ait olması
teşebbüsler arası koordinasyona işaret etmektedir. Bu koordinasyon ortadayken, açık
bir şekilde ihlal ifadeleri içeren tüm belgeler çapraz doğrulamaya bakılmaksızın
anlaşmanın varlığına işaret etmektedir.”
(203) Yine, 19.01.2007 tarih ve 07-07/43-12 sayılı Sağlık Bakanlığı İhalesi kararında yapılan “…
soruşturmaya dayanak olan belgelerin e-posta olduğu, bunun yalnızca gönderen kişiler
bakımından sorumluluk doğuracağı ve EİP’nin iç yazışması niteliğinde olan e-postaların
diğer tarafları bağlamayacağı”na ilişkin savunmaya karşılık Kurul, aşağıda yer alan
değerlendirmeyi yapmıştır: “… sözlü bir anlaşmanın bile Kanun’un 4. maddesi kapsamına
girebileceği gerçeği karşısında, bir kartel belgesinin tüm kartel üyelerinin ifadesiyle
kaleme alınması gibi bir şekil şartını aramak rekabet hukukunun ve 4054 sayılı
Kanun’un ruhunu anlamamakla eşdeğerdir.”
(204) Son olarak, 23.12.2010 tarih ve 10-80/1687-640 sayılı kararında “Savunmada ihlal iddiasına
dayanak yapılan belgelerin büyük bir kısmının Gambro dışındaki teşebbüslerden temin
edildiği, teşebbüsün kendisinden alınmayan bir belgenin delil olarak
değerlendirilemeyeceği, aksi halde rakibini kötü duruma düşürmek isteyen bir firmanın,
onlarca belge düzenleyip, yapacağı ihbar ve pişmanlık talebi sonucu kendisi ceza almazken,
rakiplerine ceza verdirebileceği” iddialarına karşılık olarak Kurul;
12-17/499-140

63/87
“Bilindiği gibi tarafların soruşturma konusu eylemleri, kartel iddiasını içermektedir. Kartel
ise en az iki teşebbüsün varlığıyla söz konusu olabilecek bir ihlal türüdür. Bu iddia,
kartellerin ortaya çıkarılması için uygulanan pişmanlık müsessesinin amacı ile
çelişmektedir. Pişmanlık müessesinin amacı, kartellerin ortaya çıkarılması ve
soruşturulması amacıyla, kartele taraf olan diğer teşebbüsler ile bu teşebbüslerin
yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız olarak Kurum ile aktif işbirliği yapanlara ceza
verilmemesi veya verilecek cezalarda indirim yapılmasıdır. Bir başka ifadeyle kartelin
tarafı olan bir teşebbüs, kartel belgelerini diğer teşebbüslerden bağımsız olarak Kurum’a
sunarsa, kendisi ceza almaktan kurtulmaktadır. Dolayısıyla bir teşebbüsün elinde
bulunan kartel belgeleri, kartelin tarafı olan diğer teşebbüsler için bağlayıcı sonuç
doğuracaktır. Esasen pişmanlık müessesinin amacı tam olarak budur.”
şeklinde bir gerekçe belirterek iddiaları reddetmiştir. Kurul değerlendirmesinde, kartel
iddiaların yer aldığı dosyalarda pişmanlık müessesenin önemine değinerek, başka
teşebbüslerden elde edilen bilgi ve belgelerin ihlalin ispatında bir araç olarak
kullanılabileceğine karar vermiştir.
(205) Rekabet Kurulunun yukarıda incelenen kararları da dikkate alındığında, savunmalarda öne
sürülen hususların gerçeği yansıtmadığı, elde edilen ispat araçlarının ihlalin ortaya
konulması bakımından yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(206) Öte yandan, Kars Çimento’da elde edilen ve piyasa koşullarına ilişkin kararların alındığı
toplantının yapıldığına ilişkin belge başka delillerle de desteklenmektedir. Örneğin,
toplantının gerçekleştiği tespit edilen Ankara’da 29.03.2010 tarihinde birçok teşebbüs
yetkilisinin bulunduğu dosyada mevcut belgelerle açıkça ortaya konulmuştur.
I.3.1.5. 29.03.2010 tarihinde aynı ihracat pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin bir
ihracat toplantısı gerçekleştirdiği, toplantıya katılma amacının ihracat ile ilgili olduğu,
fiyatlar ve pazarlara dair belirli mutabakatlar sağlanması olmadığı iddiası.
(207) Kars Çimento’da elde edilen notlarda, ihracata yönelik sadece aşağıda yer verilen bilgi ve
ifadeler bulunmaktadır:
“*Muş 450.000 ton/2009 (-120.000 ihracat)
800.000 ton/2010 (-250.000 ″ )…. Export 58 $/ton Irak’a
*Nahçivan torbalıya 53$/ton’dan 55$/ton çıkarmışlar
*Export 100 $/ton Irak fiyatı (ortalama %6 iskonto vermiş) Mardin 113 $ maliyet
Zaho 118 $ satış”
(208) Söz konusu notların diğer bölümlerinde ise Türkiye pazarına yönelik bilgi ve ifadeler yer
almaktadır. Bu nedenle 29.03.2010 tarihli toplantıda, toplantıya katılan teşebbüsler arasında
ihracata dair bazı konular görüşülmüş olsa da notların içeriğinden teşebbüslerin ağırlıklı
olarak Türkiye pazarına yönelik konuları görüştüğü anlaşılmıştır.
I.3.1.6. Kars Çimento’da elde edilen notlarda bazı il ve ilçe adlarının yer aldığı,
soruşturma konusu teşebbüslerden bir kısmının bu illerden bazılarına satış
yapmadığı, bu nedenle notlarda yer alan illere yönelik bir anlaşma içerisinde
bulunmanın bu teşebbüsler açısından herhangi bir menfaat sağlamayacağı iddiası.
(209) Söz konusu notların ilk kısmında toplantıya katılanların isimleri ile çalıştıkları çimento üretim
tesisleri ve herhangi bir il sınırlaması getirilmeden belirtilmiş olan 10 TL ve 4 TL’lik fiyat
artışları yer almaktadır. Notların diğer bölümlerinde Muş ve Aşkale gibi üst başlıklar ile
12-17/499-140

64/87
teşebbüs ve il/ilçe bazında ayrıntılı bilgiler olmasına rağmen 10 TL ve 4 TL’lik fiyat
artışlarına yönelik herhangi bir il/ilçe veya teşebbüse ismine yer verilmemesi ve söz konusu
artışların olduğu bölümde “her tarafa zam” ifadesinin yer alması nedeniyle 10 TL ve 4 TL’lik
fiyat artışlarının toplantıya katılan tüm teşebbüsler açısından geçerli olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
(210) Ayrıca, notların devamında yer alan iller ise genel olarak notların elde edildiği Kars
Çimento’nun satış yaptığı iller ile Kars’a yakın illerdir. Bu nedenle, söz konusu illerin
notlarda yer almasının, toplantıya katılan Kars Çimento yetkilisinin Kars Çimento’ya yönelik
pazarlar konusunda toplantıda görüşülenleri not almasından kaynaklanabileceği kanaatine
ulaşılmıştır.
I.3.1.7. Soruşturma Raporu’nda kullanılan uzlaşma ve eylem kavramlarının sırasıyla
anlaşma ve uyumlu eylem anlamına gelebileceği, anlaşma ve uyumlu eylemin ispat
edilmelerinin farklı yöntemlere dayandığı, bu nedenle teşebbüslere yönelik ithamların
açık ve net bir şekilde yapılması gerektiği iddiası.
(211) Savunmalarda, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerce gerçekleştirilen eylemlerin
“anlaşma” ya da “uyumlu eylem” olarak tanımlanması gerektiği fakat raporda böyle bir
ayrıma gidilmesinden kaçınıldığı da iddia edilmektedir.
(212) Bilindiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve
yasaktır.”ifadelerine yer verilmektedir. Buna göre kanun koyucunun 4. madde kapsamında
niteliğinden bağımsız olarak rekabet karşıtı amaç ya da etki taşıyan anlaşmaları, uyumlu
eylemleri ve teşebbüs birliği kararlarını yasaklamayı amaçladığı anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, anlaşma ve uyumlu eylem arasında bir ayrım yapma, davranışın ihlal niteliğini
değiştirmemektedir. Bu doğrultuda, 4. madde uygulaması bakımından değerlendirilmesi
gereken temel soru, rakip teşebbüsler arasında uzlaşmanın bulunup bulunmadığıdır.
I.3.1.8. Teşebbüsler aleyhine yer alan iddiaların belirsiz olduğu, hangi teşebbüslerin
hangi suçlarla itham edildiğinin belirli olmadığı iddiası.
(213) Kararın “Genel Değerlendirme” başlıklı bölümünde taraflara yönelik iddialara ayrıntılı olarak
yer verilmiştir.
I.3.1.9. Soruşturma Raporu’nda hukuka aykırı olarak hafifletici sebeplerin dikkate
alınmadığı iddiası.
(214) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 7. maddesinde temel
para cezasının indirilmesinde dikkate alınacak hafifletici unsurlar sayılmıştır:
“…yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması,
ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması,
zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal
konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması”
(215) Mevcut dosya kapsamında teşebbüsler açısından yukarıda sayılan hafifletici unsurların
hiçbirinin bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

12-17/499-140

65/87
I.3.1.10. Soruşturma Raporu’nun “Belgede Yer Alan Diğer Notlar” bölümünde geçen,
Kars Çimento belgesinde yer alan notlarla uygun herhangi bir fiyat hareketi tespit
edilmediği, notlarda yer alan rakamları destekler nitelikte bir bulguya ulaşılamadığı
gibi ifadelerinin aynı belge kullanılarak ihlal tespiti yapılması ile çeliştiği iddiası.
(216) “Belgede Yer Alan Diğer Notlar” başlıklı bölümde yalnızca notlarda yer alan her bir ifadenin
hayata geçirilip geçirilmediği incelenmiştir. 29.03.2010 tarihli toplantının yapıldığı “Toplantı
Yapılması” bölümünde, notta yer alan “her tarafa zam (10 TL)” ifadesine paralel şekilde zam
yapıldığı da “Fiyat Artışı Yapılması" başlıklı bölümde ortaya konulmuştur. Dolayısıyla notta
yer alan ifadelerin herhangi birinin uygulamaya konulup konulmadığının tespitinin eldeki
veriler ile yapılamaması, ihlal tespitine engel teşkil edecek nitelikte değildir.
I.3.1.11. Yurt Çimento’da elde edilen belgelerin Yurt Çimento ile diğer teşebbüsler
arasında herhangi bir iletişimi göstermediği iddiası.
(217) Kararın I.2.3.2 bölümünde incelenen belgelerde yer alan ifadeler söz konusu iletişimi açık
şekilde ortaya koymaktadır. Bu ifadelerden bazıları aşağıda yer almaktadır:
“Prefabrikçi ile görüştüm… Yapı Beton ise Prefabrikçinin 85 TL’den faturasını gösterdi
“(Belge 1)
“Prefabrikçilerle görüşmelerim devam ediyor, Güneydekini Cumartesi Ankara’da ziyaret
edeceğim, benim bulunduğum ildeki ile görüştüm amiri ile görüştü, izmir’de görüşme
ayarlayalım dediler, diğerleriyle de görüşme halindeyim” (Belge 1)
“Elazığ’daki Prefabrikçi ile görüştüm. Cumartesi ve pazar günü Bingöl ve Kovancılarda
yerinde tespitle yaptık.” (Belge 3)
I.3.1.12. “Yok satan” bir ürün pazarında rakip firmalar ile herhangi bir uyumlu eylem,
pazar paylaşımı ve fiyat artırımına yönelik toplantı yapmanın rasyonel olmadığı
iddiası.
(218) Bir ürüne yönelik talebin yüksek olmasından bağımsız söz konusu ürünü üreten rakip
teşebbüslerin, pazarda arz-talep dengesi sonucunda oluşan fiyatı artırmak amacıyla bir
araya gelmeleri de mümkündür.
I.3.1.13. Dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar analizinin yeterli olmadığı ve ilgili
coğrafi pazarın dar olarak belirlendiği iddiası.
(219) Soruşturma raporunda, ilgili ürün pazarı “çimento pazarı”, ilgili coğrafi pazar ise “Doğu
Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Adana Bölümü ve Doğu Karadeniz Bölümü”
olarak belirlenmiştir. Belirlenen pazarda, bazı taraflarca belirtildiği üzere, hakkında
soruşturma açılan teşebbüslerin bir kısmının ortak satış gerçekleştirdikleri alanlar
bulunmayabilir. Ancak, özellikle taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu pazarlarda, bunun
doğrudan tarafların aynı ilgili coğrafi pazarda bulunmadıkları şeklinde yorumlanması
mümkün değildir. Zira çimento gibi taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu ürünler bakımından
bir teşebbüsün faaliyet alanı fabrikanın satış yapabildiği bölge ile sınırlı olacaktır. Ancak, bu
durum sadece bir teşebbüs için değil bütün teşebbüsler için geçerlidir. Bunun bir sonucu
olarak da, her bir üretim tesisinin satış gerçekleştirdiği alanlar bakımından önemli örtüşme
alanları oluşacaktır. Dolayısıyla, bir bölgenin rekabet koşulları komşu bölgelerin rekabet
koşullarından, komşu bölgelerin rekabet koşulları da kendisine komşu bölgelerinin rekabet
koşullarından etkilenecektir. Mevcut dosyada olduğu gibi böyle “zincir pazar”ların bulunduğu
hallerde ilgili pazarın bu alanların tamamını kapsayacak şekilde belirlenmesi mümkündür.
Bu bağlamda, dosyada gerçekleştirilen ilgili pazar tanımı doğru olarak yapılmıştır.
12-17/499-140

66/87

I.3.2. Teşebbüs Özelinde Yapılan Savunmalar
I.3.2.1. KÇS Tarafından Yapılan Savunmalar
(220) - KÇS çalışanlarından (…..)’in ajandasında bulunan notların, söz konusu kişinin pazar
konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması nedeniyle piyasanın yapısını anlamaya yönelik
kendi çalışmalarını ve piyasa konusundaki tahmin ve hedefleri içerdiği iddiası.
(221) - Söz konusu çalışmanın hem mevcut durumun ifadesi bakımından yetersiz olduğu hem de
dönem sonu verileri dikkate alındığında isabet kaydetmediğinin anlaşıldığı; ayrıca 1 Mayıs
(2010) öncesinde rakip teşebbüslerden alım yaptığı belirtilen İpekyol ve Balbet gibi
firmaların hem 1 Mayıs öncesinde hem sonrasında KÇS’den alım yaptığı iddiası.
(222) - Söz konusu notlarda yer alan rakamların mevcut durum ve sonrasında ortaya çıkan yapı
hakkında isabetli tahminleri içermemesi nedeniyle söz konusu notların 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesinin ihlal edildiği iddiasına dayanak teşkil edecek nitelikte olmadığı iddiası.
(223) KÇS’nin yukarıda yer verilen savunmalarında bahsedilen söz konusu belge teşebbüsler
aleyhine delil olarak kullanılmamıştır.
(224) - KÇS’nin 28.03.2010 tarihinden Nisan 2010 sonuna kadar olan dönemde uyguladığı fiyatlar
açısından önemli bir farkın bulunmadığı ve uygulanan fiyatların KÇS’nin koşulları açısından
tutarlı ve rasyonel olduğu, 10 TL artış ve her tarafa zam iddialarının KÇS açısından geçerli
olmadığı iddiası.
KÇS’nin Kahramanmaraş 2010 yılı Mart ayında 86,43 TL/ton olan ortalama dökme çimento
fiyatı Nisan ayında 90,13 TL/ton’a yükselmiş, Elazığ’da 78 TL/ton’dan 86 TL/ton’a,
Gaziantep’te 81 TL/ton’dan 92,66 TL/ton’a, Şanlıurfa’da ise 78 TL/ton’dan 84,19 TL/ton’a
yükselmiştir.
(225) - Soruşturma Raporu’ndaki fiyat çalışmasının KÇS’nin doğal ticaret alanının yalnızca bir
kısmını kapsadığı, çalışmanın Elazığ ve Şanlıurfa gibi KÇS’nin doğal ticaret alanında
bulunmayan illeri kapsamasının hatalı değerlendirmeler yapılmasına sebep olduğu iddiası.
(226) Soruşturma Raporu’nda il ve üretim tesisi bazındaki fiyat analizleri 29.03.2010 tarihli
toplantının pazardaki etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmış ve Mart 2010
sonrasında fiyat artışı meydana gelen illere Soruşturma Raporu’nda yer verilmiştir.
(227) - Soruşturma Raporu’nda KÇS’nin Kahramanmaraş ilinde fiyat artışı uygulamadığının tespit
edildiği iddiası.
(228) Soruşturma Raporu’nda KÇS’nin Kahramanmaraş’ta fiyat artışı uygulamadığı tespiti yer
almamakla birlikte, Rapor’un 32. sayfasında 2010 yılı Nisan ayında ortalama dökme çimento
fiyatlarında artış gerçekleştiren tesislerin il bazındaki bilgilerinin yer aldığı bölümde
yanlışlıkla KÇS’nin Kahramanmaraş fiyatının Nisan 2010 döneminde arttığı bilgisi yer
almamıştır. KÇS’nin Kahramanmaraş ortalama dökme çimento fiyatı 86,43 TL/ton’dan Nisan
ayında 90,13 TL/ton’a yükselmiştir.
I.3.2.2. Aşkale Çimento Tarafından Yapılan Savunmalar
(229) - 29.03.2010 tarihinde yapıldığı iddia edilen toplantıya Aşkale Çimento adına hiçbir
personelin katılmadığı, soruşturma kararında Hasan AYDIN’ın Aşkale Çimento’nun Ticaret
Şefi olduğunun belirtildiği, fakat Aşkale Çimento’nun Ticaret Şefinin Davut AĞGÜL olduğu,
bu nedenle Aşkale Çimento’nun iddia edilen toplantıya katıldığının ispat edilemediği iddiası.
12-17/499-140

67/87
(230) 09.11.2010 tarihinde Aşkale Çimento’nun Erzurum’da bulunan tesisinde yapılan yerinde
incelemede, Aşkale Çimento’nun pazarlama-satış bölümünde çalışan ve Ticaret Şefi olarak
tanıtılan (…..)’ın masasında inceleme yapılmıştır. Bu nedenle (…..)’ın Aşkale Erzurum
Çimento’daki görev tanımının ötesinde Aşkale Erzurum Çimento’nun pazarlama-satış
bölümünde görevli olması önem arz etmektedir.
(231) - Aşkale Çimento’nun toplantıya katıldığı varsayılsa dahi söz konusu toplantı sonucunda
Aşkale Van Çimento’nun zam yapmayacağı ve Kağızman fiyatlarına düzeltme
yapılmayacağı sonucuna ulaşıldığı, bu durumun mantığa aykırı olduğu; ayrıca tarafların zam
konusunda anlaşması ve Aşkale Van Çimento’nun zam yapmayı reddetmesinin Aşkale Van
Çimento’nun iddia olunan anlaşmaya katılmadığını gösterdiği iddiası.
(232) - Aşkale Çimento tarafından uygulanan rekabetçi politikalar sonucu Erzurum ve Van
Çimento Fabrikalarının Mart-Mayıs 2010 döneminde ortalama çimento fiyatlarının ya aynı
seviyede kaldığı ya da düştüğünün görüldüğü iddiası.
(233) Aşkale Çimento’nun yukarıdaki iddiaları fiyatların artırılmadığına ilişkindir. Ancak, fiyata
yönelik anlaşmaların rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmesi için fiyatların yükseltilmesi
yönünde olmaları koşulu bulunmamaktadır.
(234) - Yurt Çimento’da elde edilen belgeler arasında Aşkale Çimento’dan yalnızca Belge 8’de
bahsedildiği, söz konusu belgede fiyat yükseltilmesinden hiç bahsedilmediği, Yurt
Çimento’nun fiyatları sabit tutması hatta indirmesi olasılıklarının ele alındığı, bu nedenle söz
konusu belgenin fiyat yükseltilmesi eylemini ispat için kullanılamayacağı iddiası.
(235) Belge 8’deki “priketçiler” ifadesinin Aşkale Çimento’yu da kapsayacak şekilde kullanıldığı
Kararın ilgili bölümünde gösterilmiştir. Diğer taraftan, fiyata yönelik anlaşmaların rekabet
ihlali olarak değerlendirilebilmesi için fiyatların yükseltilmesi yönünde olmalarına ilişkin bir
koşul bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra, Yurt Çimento’da elde edilen 1-9 nolu belgeler bir
bütün olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla Belge 8’in, diğer belgelerde de yer alan ve
ihlalin gerçekleştirildiğinin göstergesi niteliğindeki ifadelerden bağımsız olarak ele alınması
söz konusu değildir.
(236) - Rekabet Kurulunun 11-44/979-329 sayılı Çimsa-Cimpor kararında İzmir'de birden fazla
çimento şirketinin katıldığı bir toplantının yapıldığının saptanmasına ve ilgili tarafların böyle
bir toplantının yapıldığını kabul etmesine rağmen mevcut dosyanın aksine söz konusu
kararda ihlal sonucuna ulaşılmadığı iddiası.
(237) Anılan kararda geçen, toplantının katılımcıları ve toplantıda görüşülen konular dikkate
alındığında, söz konusu toplantının ihlalin varlığına delil olarak kullanılamayacak nitelikte
olduğu, dolayısıyla mevcut dosya kapsamında elde edilen belgelere emsal olamayacağı
kanaatine varılmıştır.
I.3.2.3. Adana Çimento Tarafından Yapılan Savunma
(238) - 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca 30 gün içerisinde hazırlanması gereken
Önaraştırma Raporu’nun süresi içerisinde tamamlanmadığı ve bu nedenle Rekabet Kurulu
Kararı’nın 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir prosedüre dayandığı iddiası.
(239) Rekabet Kurulu tarafından 27.10.2010 tarih ve 10-67/1421-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiş, dosya kapsamında ilgili meslek personeli 08.11.2010 tarihi
itibarıyla raportör olarak görevlendirilmiş, söz konusu Rekabet Kurulu kararı uyarınca
hazırlanan 07.12.2010 tarihli Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulunun 16.12.2010 tarihli
toplantısında görüşülerek, ilgili teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına karar
12-17/499-140

68/87
verilmiştir. Bu açıdan, 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin 3. fıkrasına paralel şekilde,
görevlendirme tarihinden itibaren 30 gün içinde Önaraştırma Raporu Kurula sunulmuştur.
(240) - KÇS Çimento’dan elde edilen belgelerin bir KÇS Çimento çalışanın kişisel notları olduğu,
söz konusu notların Adana Çimento ile yapılan bir toplantı sonucunda kaleme alındığını
gösteren herhangi bir bulgunun bulunmadığı, bu nedenle söz konusu belgelerin Adana
Çimento aleyhine delil olarak kullanılamayacağı iddiası.
(241) Yukarıda da belirtildiği üzere, KÇS’den elde edilen söz konusu belge teşebbüslerin aleyhine
delil olarak kullanılmamıştır.
(242) - Soruşturma Heyeti’nin, iddialarını destekleyecek bulgulara ulaşmak için zorlayıcı yetkilere
başvurduğu, Adana Çimento’nun idari para cezasına maruz kalmaması amacıyla eski satış
müdürünün 29.03.2010 tarihinde Ankara’ya iş seyahati gerçekleştirdiği bilgisinin Rekabet
Kuruluna sunulduğu ve söz konusu bilginin Soruşturma Raporu’nda Adana Çimento
aleyhine kullanıldığı, söz konusu durumun kendini suçlayıcı beyanda bulunma yasağı
çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği ve bu nedenle Adana Çimento aleyhine
kullanılamayacağı iddiası.
(243) Soruşturma Heyeti, önaraştırma sürecinde 4054 sayılı Kanun’un 14. maddesi kapsamında
Adana Çimento’dan aşağıdaki bilgileri talep etmiştir:
“-29.03.2010 tarihinde Hilton Oteli’nde gerçekleştirilen bir toplantıya teşebbüsünüz adına
katılım olup olmadığı;
-Söz konusu toplantıya teşebbüsünüz adına katılım olması durumunda;
 Toplantıya şirketiniz adına katılan kişinin adı, soyadı, görevi,
 Toplantıya teşebbüsünüz haricinde hangi teşebbüslerden katılım olduğu, bu
teşebbüslerden gelen katılımcıların adı, soyadı ve görevi,
 Toplantının gündeminin, toplantıda ele alınan konuların ve alınan kararların ne
olduğu,
 Toplantıya ilişkin olarak düzenlemiş belge(ler)in bulunup bulunmadığı
 Eski (…..)’ın 2010 yılı Mart ayı içerisinde yapmış olduğu iş seyahatleri”.
(244) Kendini suçlama yasağına ilişkin olarak bir ATAD kararında21 mahkemenin “konuya ilişkin
olarak belirlediği kıstaslara göre, sadece somut vakalara (olaylara) ilişkin bilgileri elde etmek
amacıyla sorulan sorular, kendini suçlama yasağı kapsamında değildir. Bu çerçevede
teşebbüse şu sorular yöneltilebilecektir:
- Toplantıların hangi durumlarda yapıldığı,
- Bu toplantılara kimlerin katıldığı,
- Toplantılara ilişkin olarak teşebbüslerin elindeki belgelerin neler olduğu,
- Teşebbüs tarafından diğer üreticilere, ilgili ürünün üretimi ve satışına ilişkin olarak
gönderilen bilgilerin neler olduğu (bilgi değişim sisteminin işleyişine ilişkin somut bilgileri
sağladığı kabul edilmiştir),
- Toplantılardaki katılımcıların hepsi bakımından tatmin edici bulunan fiyat seviyelerini
belirlemek ve sürdürmek için alınan tedbirlerin neler olduğu (alınan tedbirlerin konusuna

21 Case 374/87, Orkem v. Commission, 18.10.1989, para. 36-40
12-17/499-140

69/87
veya uygulanışına ilişkin somut olayların açıklığa kavuşturulması şartıyla)” yorumu
bulunmaktadır.
(245) Yukarıda yer verilen ATAD kararı dikkate alındığında, önaraştırma sürecinde Adana
Çimento’dan talep edilen bilgilerin kendini suçlama yasağı kapsamında
değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
(246) - Rekabet Otoritesinin, bir pazarda kartelleşme olup olmadığını değerlendirmeye yarayan bir
gösterge olarak kullanılan Maliyet/Satış Miktarı Oranı ile kapasite kullanım oranlarını dikkate
almadan sadece kısa vadedeki fiyat artışlarına bakarak karar vermesi, Adana Çimento’nun
fiilen içinde bulunmadığı bir rekabete aykırı anlaşma içerisinde olduğu izlenimi yarattığı,
rekabete aykırı bir anlaşma olması durumunda Adana Çimento’nun kar marjının yükselmesi
gerekirken soruşturmaya konu dönemde söz konusu marjın durağan seyrettiği, yalnızca
fiyat değişimlerine bakarak rekabete aykırı bir anlaşma olduğuna kanaat getirilmesinin
yanıltıcı olduğu iddiası.
(247) Yukarıda, dosya kapsamında teşebbüslerin rekabete aykırı bir eylem içerisinde oldukları
sonucuna teşebbüslerin fiyat hareketlerinin incelenmesi sonucunda ulaşıldığı ve söz konusu
incelemenin eksik yapıldığı iddia edilmektedir. Kararda, teşebbüslerin rekabete aykırı eylem
içerisinde oldukları sonucuna 29.03.2010 tarihinde yapılan toplantı ve söz konusu toplantıya
ilişkin notlar ile diğer deliller dikkate alınarak ulaşılmış, teşebbüslerin Mart 2010
sonrasındaki fiyat verileri ise toplantıda alınan kararların toplantı sonrasında teşebbüsler
tarafından uygulamaya geçirilip geçirilmediğinin tespit edilmesi amacıyla incelenmiştir. Bu
nedenle “yalnızca fiyat değişimlerine bakarak rekabete aykırı bir anlaşma olduğuna kanaat
getirilmesi” söz konusu değildir.
(248) - Adana Çimento’nun 2010 yılında yüksek kapasite kullanım oranıyla çalıştığı ve atıl
kapasite yokluğunun rekabet aykırı bir anlaşma içerisinde olmadığını desteklediği, Adana
Çimento’nun satışlarının büyük kısmını az sayıdaki alıcıya yaptığı, çimento pazarının şeffaf
olması nedeniyle rakiplerin fiyat hareketlerinin kısa süre içinde öğrenilebileceği, taşıma
maliyetleri nedeniyle teşebbüslerin farklı maliyet yapılarına sahip olduğu, Adana
Çimento’nun hem arz hem de talep koşulları açısından rakipleri ile simetrik koşullarda
faaliyet göstermediği iddiaları.
(249) Bir ürüne yönelik talebin yüksek olması ve yüksek kapasite kullanım oranıyla
çalışılmasından bağımsız olarak söz konusu ürünü üreten rakip teşebbüsler, pazarda arz-
talep dengesi sonucunda oluşan fiyatı artırmak amacıyla da bir araya gelebilirler.
(250) Adana Çimento tarafından pazarın özelliklerine ilişkin ileri sürülen savunmalar, dosya
kapsamında incelenen ve rakip teşebbüs arasındaki rekabet karşıtı davranışlardan
kaynaklanan ihlal değerlendirmesinde dikkate alınsa dahi sonucu etkileyebilecek nitelikte
değildir.
(251) - Diğer teşebbüslerin II. Yazılı Savunmaları ve bunlara ilişkin Ek Görüşlerin Adana
Çimento’ya gönderilmediği iddiası.
(252) Diğer teşebbüslerin II. Yazılı Savunmaları ve bunlara ilişkin Ek Görüşlerin Adana
Çimento’ya gönderilmesine ilişkin talep Rekabet Kurulunun 12.01.2012 tarih ve 12-01/5-M
sayılı kararı ile reddedilmiştir.
I.3.2.4. Mardin Çimento Tarafından Yapılan Savunma
(253) - Toplantının varlığı ispatlanmadan, paralel fiyat hareketleri özelinde toplantının
gerçekleştiğini iddia etmenin varsayımdan öteye geçemeyeceği iddiası.
12-17/499-140

70/87
(254) Soruşturma Raporu’nda, teşebbüslerin rekabete aykırı eylem içerisinde oldukları sonucuna
29.03.2010 tarihinde yapılan toplantı ve söz konusu toplantıya ilişkin notlar ile diğer deliller
dikkate alınarak ulaşılmış, teşebbüslerin Mart 2010 sonrasındaki fiyat verileri ise toplantıda
alınan kararların toplantı sonrasında teşebbüsler tarafından uygulamaya geçirilip
geçirilmediğinin tespit edilmesi amacıyla incelenmiştir.
(255) - Mardin Çimento’nun 2010 yılında yüksek kapasite kullanım oranıyla ve düşük klinker stoku
ile çalıştığı ve atıl kapasite yokluğunun rekabete aykırı bir anlaşma içerisinde olmadığını
desteklediği iddiası.
(256) Bir ürüne yönelik talebin yüksek olması ve yüksek kapasite kullanım oranıyla
çalışılmasından bağımsız olarak söz konusu ürünü üreten rakip teşebbüsler, pazarda arz-
talep dengesi sonucunda oluşan fiyatı artırmak amacıyla bir araya gelebilirler.
(257) - Diğer teşebbüslerin II. Yazılı Savunmaları ve bunlara ilişkin Ek Görüşlerin Mardin
Çimento’ya gönderilmediği iddiası.
(258) Diğer teşebbüslerin İkinci Yazılı Savunmaları ve bunlara ilişkin Ek Görüşlerin Mardin
Çimento’ya gönderilmesine ilişkin talep, Rekabet Kurulunun 12.01.2012 tarih ve 12-01/5-M
sayılı kararı ile reddedilmiştir.
I.3.2.5. Limak Çimento Tarafından Yapılan Savunma
(259) - Limak Çimento’nun konsolide olarak ve fabrika bazında klinker ve çimentoyu “yok sattığı”,
bu nedenle Limak Çimento açısından rakiplerle bir araya gelinerek rekabeti sınırlayıcı bir
oluşuma gidilmesinin mantıklı olmadığı iddiası.
(260) Herhangi bir pazarda talebin yüksek olması nedeniyle ürünün “yok satması”, rakip
teşebbüslerin pazardaki fiyatları artırmak amacıyla bir araya gelmelerini engelleyecek bir
sebep olarak değerlendirilmemektedir.
(261) - Yurt Çimento’da elde edilen ve Soruşturma Raporu’nda Belge 1-9 şeklinde sıralanan
belgelerin kendilerine gönderilmediği iddiası.
(262) Yurt Çimento’nun ticari sırlarını içermesi nedeniyle belgelerin tamamı teşebbüslere
gönderilmemiş, fakat söz konusu belgelerde teşebbüslere suç isnat edilen kısımların
tamamına orijinal halleri ile Soruşturma Raporu’nda yer verilmiştir.
(263) - Nisan 2010 döneminde Limak Çimento tarafından müşteri bazında yapılan fiyat artışlarının
farklı seviyelerde (ton başına 2, 5, 8 ve 10 TL) olduğu ve vadelerin de farklı olduğu ve
torbalı çimentoya yönelik fiyat artışının toplantının yapıldığı iddia edilen 29.03.2010
tarihinden yaklaşık bir ay önce 04.03.2010 tarihinde kararlaştırıldığı belirtilerek Kars
Çimento’da elde edilen verilerin ispat niteliğini boşa çıkardığı iddiası.
(264) Limak Çimento Şanlıurfa Tesisi’nde yapılan yerinde incelemede elde edilen ve dökme
çimento fiyat artışlarının yer aldığı fiyat listesinin (Soruşturma Raporu Ek 45/30-32) tanzim
tarihi 31.03.2010’dur. Söz konusu tarih toplantının yapıldığı tarih olan 29.03.2010’dan iki
gün sonradır. Söz konusu listede bulunan 35 farklı çimento alıcısından 14’ünün çimento
alış fiyatına 10 TL, 1 tanesine 9 TL, 5 tanesine 8 TL, 1 tanesine 6 TL, 4 tanesine 5 TL, 1
tanesine 4 TL, 5 tanesine 2 TL zam yapılmış, 4 alıcının fiyatında ise herhangi bir değişiklik
olmamıştır. Bu nedenle müşterilerin alış fiyatlarına farklı miktarlarda zam yapılması “Kars
Çimento’da elde edilen verilerin ispat niteliğini boşa çıkarması” olarak değerlendirilmemiş,
29.03.2010 tarihinde yapılan toplantıda alınan kararların Limak Çimento Şanlıurfa Tesisi
tarafından birebir uygulanmaması olarak dikkate alınmıştır. Ayrıca Limak Çimento’nun
Kurtalan Tesisi, Gaziantep Tesisi ve Ergani Tesisi’ne ait benzer nitelikte fiyat listeleri
12-17/499-140

71/87
bulunmaktadır. Diğer taraftan Karar’da, Kars Çimento’dan elde edilen belge
değerlendirilirken, Limak Çimento torbalı çimento fiyat listeleri konusunda herhangi bir
yorum yapılmamıştır.
(265) - Nisan 2010 döneminde Limak Çimento’nun rakipleri tarafından da fiyat artışı yapılmışsa
söz konusu durumun tüm sektörü etkileyen mevsimsellikten kaynaklandığı, çimento
sektöründe az sayıda oyuncu olması, ürünün homojen olması ve taşıma maliyetlerinin
yüksek olması nedeniyle rakiplerin fiyatlarının takip edildiği ve bahar ayları ile birlikte
çimento talebinin arttığı, Limak Çimento fabrikalarının söz konusu dönemdeki fiyat
artışlarına bağımsız olarak karar verdiği, Limak Çimento’nun bölgedeki rakiplerinin de
benzer maliyet ve talep koşullarının etkisiyle pazardaki fiyat değişimlerine bireysel
kararlarıyla tepki verebileceği iddiası.
(266) Limak Çimento’ya ait dört üretim tesisi tarafından yayınlanan fiyat listelerine yönelik Karar
tarihinin 31.03.2010 olması, Limak Çimento üretim tesislerinin 2010 Mart ayı sonrasındaki
fiyat hareketleri ile Limak Çimento’nun rakipleri tarafından yayınlanan fiyat listelerinin
tarihleri ve söz konusu teşebbüslerin 2010 Mart ayı sonrasındaki fiyat hareketleri birlikte
değerlendirildiğinde, söz konusu listelerin ve fiyat hareketlerinin, çimentonun nitelikleri,
üretim maliyetleri ve pazarın yapısından kaynaklanmadığı, 29.03.2010 tarihinde yapılan
toplantıda alınan kararlardan kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır.
(267) - Soruşturma Raporu’nda da tespit edildiği üzere Limak Çimento ile rakiplerinin il bazındaki
fiyatları arasında önemli farkların olduğu, Soruşturma Raporu’nda iddia edildiğinin aksine
ortak hareketin pazardaki net etkisinin tespit edilemediği, farklı seviyelerde ve farklı
miktarlardaki fiyat hareketlerinin teşebbüslerin içinde bulunduğu bir anlaşmanın ve ortak
hareketin etkisi olarak gösterilemeyeceği iddiası.
(268) Çimentonun taşıma maliyetlerin yüksek olması, bir ile farklı illerde faaliyet gösteren
tesislerden farklı taşıma maliyetlerine katlanılarak satış yapılması ve teşebbüslerin il
bazında çimento fiyatlarını belirlerken satış yapılacak ile ilişkin taşıma maliyetlerini dikkate
almaları nedeniyle teşebbüslerin fiyat hareketlerinin doğru bir şekilde tespit edilebilmesi
amacıyla teşebbüslerin bant çıkış fiyatları incelenmiştir. Ayrıca Soruşturma Raporu’nda
teşebbüslerin fiyatları nicel olarak birbirleri ile karşılaştırılmamış, yalnızca 2010 Mart ayı
sonrasında teşebbüs bazında fiyat artışları incelenmiştir.
(269) - Soruşturma Raporu’nun 63. sayfasında “İki numaralı belge incelendiğinde belgede geçen
“Priketçiler/priketçiler” kelimesinin Elazığ Çimento ile Limak Çimento’yu belirtmek için
kullanıldığı anlaşılmaktadır.” denildiği fakat iki numaralı belgede Priketçiler/priketçiler
ifadesinin hiç geçmediği iddiası.
(270) Soruşturma Raporu’nun 63. sayfasında yanlışlıkla “belgenin ikinci kısmı” yerine “iki numaralı
belge” yazılmıştır. Söz konusu sayfada incelenen Belge 5’te “Piriketçiler” ifadesi yer
almaktadır.
(271) - Limak Çimento’nun Bingöl iline yönelik fiyat artışlarının dökme çimentoda Mart 2010,
torbalı çimento da ise Nisan 2010’da başladığı, bu nedenle Belge 6’ya dayanarak Haziran
2010’da yapıldığı varsayılan görüşmeler sonrasında Bingöl fiyatlarının arttığı iddiasının
çürütüldüğü iddiası.
(272) Grafik 21 ve 22, Belge 5’in değerlendirildiği bölümde yer almaktadır. Belge 5, 9-10 Mayıs
2010 tarihinde yapılan toplantıya ilişkin notlar olup, söz konusu belgede Bingöl’e zam
yapılacağı ifade edilmektedir. Ayrıca Limak Ergani’nin Bingöl ili dökme çimento fiyatları
(Grafik 21) Mart-Mayıs 2010 döneminde artmakla birlikte Mayıs-Haziran 2010 döneminde
12-17/499-140

72/87
sabit kalmış ve Haziran-Temmuz 2010 döneminde yaklaşık 8 TL artmıştır. Limak Ergani’nin
Bingöl ili torbalı çimento fiyatları (Grafik 22) Mayıs 2010 dönemine kadar artmamış, Mayıs
2010 sonrasında artmıştır.
(273) - Bölgedeki farklı illere 500 km ve üzerindeki uzaklıkta bulunan illerde faaliyet gösteren
çimento fabrikalarından ciddi miktarlarda çimento satışı yapılması örnek gösterilerek
Rekabet Kurulu tarafından çimento için çizilen coğrafi alanların dar olduğu belirtilerek
mevsimsel unsurların inşaat sezonuna olumsuz etki yaptığı veya arz fazlası bulunan bölge
ve fabrikalardan Limak Çimento fabrikalarının satış yaptığı bölgelere gelen/gelebilecek
çimentonun varlığının bölge içerisinde rekabeti sınırlayıcı bir oluşumu irrasyonel kıldığı
iddiası.
(274) Savunmada Göltaş Çimento ve Konya Çimento’dan Şanlıurfa’ya yapılan satışlar örnek
gösterilmiş, fakat herhangi bir miktar bilgisine yer verilmemiştir. Türkiye pazarı
incelendiğinde, 500-1000 km mesafelere çimento satışı yapılabilmesi söz konusu olmakla
birlikte, ilgili satışların çok düşük miktarlardaki arızi satışlar olduğu, illerin toplam
tüketimlerinin yaklaşık %1’ine tekabül ettiği ve satış yapılan iller açısından herhangi bir
rekabetçi baskı yapmadığı görülmektedir.
(275) - Yüksek çimento talebi nedeniyle Limak Grubu’nun 2010 yılında grup dışı fabrikalardan
(…..) tondan fazla klinker alımı yaptığı, söz konusu talep ve satış koşullarında Limak
Çimento’nun yok satan bir ürün için rakipleriyle bir araya gelerek rekabeti sınırlayıcı bir
oluşma gitmesinin mantıklı olmadığı iddiası.
(276) Bir ürüne yönelik talebin yüksek olmasından bağımsız olarak söz konusu ürünü üreten rakip
teşebbüsler, pazarda arz-talep dengesi sonucunda oluşan fiyatı artırmak amacıyla bir araya
gelebilirler.
(277) - Rekabet Kurulunun, mevcut dosyaya benzer nitelikteki 08-75/1198-463 sayılı Diyaliz
Kararı’nda sağlıklı delillere ulaşılmaması nedeniyle ihlal sonucuna varılmadığı iddiası.
(278) 08-75/1198-463 sayılı kararda delillerin objektif niteliğinin şüpheli olduğu belirtilmektedir.
Kars Çimento’da elde edilen belgede ise katılımcıların isimleri ve zam yapılmasına ilişkin
açık ifadeler yer almaktadır.
I.3.2.6. Yurt Çimento Tarafından Yapılan Savunma
(279) - Soruşturma Raporu’nda yer alan Yurt Çimento’nun 29.03.2010 tarihli toplantıya katıldığı
iddiası ile Rapor’un 33 ve 34. sayfalarında yer alan elde edilen veriler ile kesin bir yargıya
varmanın mümkün olmadığı ifadelerinin çeliştiği ve Rapor’un 42 ve 43. sayfalarında yer alan
anlaşmalı bir fiyat uygulamasını destekler bir bulguya ulaşılamadığı ifadesinin söz konusu
çelişkiyi desteklediği iddiası.
(280) Soruşturma Raporu’nda Kars Çimento’da elde edilen belgeler a) Toplantı Yapılması b) Fiyat
Artışı Yapılması ve c) Belgede Yer Alan Diğer Notlar başlıkları altında incelenmiştir. Toplantı
Yapılması bölümünde “…Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgeleri ile Akdeniz ve Karadeniz
Bölgelerinin doğusunda faaliyet gösteren çimento üretim tesislerinin çalışanlarının
29.03.2010 tarihinde Ankara’da bir toplantı gerçekleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır.”
denilmektedir. Soruşturma Raporu’nun 33 ve 34. ile 42 ve 43. sayfalarındaki ifadeler
“Belgede Yer Alan Diğer Notlar” bölümünde sırasıyla “Yurt Çimentoya Dökme Çimentodan
Pazar Payı Verilmesi” ile “Yurt Çimento, Kars Çimento ve Aşkale Çimento’nun Ağrı,
D.Beyazıt ve Iğdır’a Belirlenen Tarihlerde Zam Yapması” kısımlarında yer almakta olup, söz
konusu kısımlarda 29.03.2010 tarihinde herhangi bir toplantının yapılıp yapılmadığı değil,
12-17/499-140

73/87
söz konusu belgede yer alan bazı ifadelerin teşebbüsler tarafından uygulamaya geçirilip
geçirilmediği incelenmiştir. Bu nedenle, Soruşturma Raporu’nda iddia edildiği gibi bir çelişki
bulunmamaktadır.
(281) - Soruşturma Raporu’nun 49. sayfasında yer alan Elazığ ili 2010 yılı Çimento Satış Grafiği
doğrultusunda Rapor’da yapılan analizde Elazığ Çimento, Limak Ergani ve Yurt
Çimento’nun fiyatlarının arttığı tespiti yapıldığı daha sonra ise Yurt Çimento’nun anlaşmalı
fiyat uyguladığı, diğer iki firmanın ise ayrık tutulduğu, söz konusu durumun açıklanmaya
ihtiyaç gösterdiği iddiası.
(282) Söz konusu grafik “Elazığ’a Zam Yapılması” başlığı altında ve notlarda yer alan “*Elazığ-
merkez 106+3 zam=109 TL olacak” ifadesi kapsamında incelenmiştir. Mart-Nisan 2010
döneminde Elazığ Çimento’nun Elazığ ili ortalama çimento satış fiyatı 98,02 TL’den 99,00
TL’ye, Limak Ergani’nin satış fiyatı ise 97,01 TL’den 97,98 TL’ye yükselmiş ve fiyat artışı
Elazığ Çimento için 0,98 TL, Limak Ergani için ise 0,97 TL olarak gerçekleşmiştir. Yurt
Çimento’nun söz konusu dönemdeki satış fiyatı ise 3,17 TL’lik bir artışla 78,96 TL’den 82,13
TL’ye yükselmiştir. Yurt Çimento’nun 3,17 TL’lik fiyat artışının notta yer alan 3 TL’lik fiyat
artışına paralel olduğu görülmektedir.
(283) - Yurt Çimento’nun ortalama çimento fiyatının 2009 yılında (…..) TL/ton, 2010 yılında ise
(…..)/ton olarak gerçekleştiği, artış oranın %(…..) olduğu ve bu oranın yıllık enflasyondan
düşük olduğu, söz konusu fiyat değişim oranının herhangi uyumlu eylem sonucunda
meydana gelemeyeceği iddiası.
(284) Kararda yer alan 19-40 numaralı grafiklerde Yurt Çimento’nun 2010 yılı fiyat hareketleri yer
almaktadır. Söz konusu grafiklerde, Yurt Çimento’nun 2010 yılı Haziran ayı sonrasında il
bazında 3 TL’nin çok üzerinde fiyat artışları yaptığı görülmektedir.
(285) - Fiyatlarda olağandışı bir artışın yaşanmamasının yanı sıra firmaların satış fiyatlarında
herhangi bir paralelliğin de olmadığı, söz konusu hususların herhangi bir anlaşma
olmadığını gösterdiği iddiası.
(286) Kararda yer alan 24-40 numaralı grafiklerde, Yurt Çimento, Limak Çimento, Aşkale Çimento
ve Elazığ Çimento’ya ait üretim tesislerinin il bazında ortalama fiyatları Haziran 2010
sonrasında kayda değer miktarda ve belirli oranda birlikte artış gösterdiği görülmektedir.
(287) Çimentonun taşıma maliyetlerinin yüksek olması, bir ile farklı illerde faaliyet gösteren
tesislerden farklı taşıma maliyetlerine katlanılarak satış yapılması ve teşebbüslerin il
bazında çimento fiyatlarını belirlerken satış yapılacak ile ilişkin taşıma maliyetlerini dikkate
almaları nedeniyle teşebbüslerin fiyat hareketlerinin doğru bir şekilde tespit edilebilmesi
amacıyla teşebbüslerin bant çıkış fiyatları incelenmiştir. Ayrıca Soruşturma Raporu’nda
teşebbüslerin fiyatları nicel olarak birbirleri ile karşılaştırılmamış, yalnızca 2010 Mart ayı
sonrasında teşebbüs bazında fiyat artışları incelenmiştir.
(288) - 24.08.2011 tarihli beyan dilekçesinde de ifade edildiği gibi “prefabrikçi, priketçi/piriketçi”
kelimelerinin sözlük anlamları doğrultusunda kullanıldığı, söz konusu ifadelerin “hedef satış
kitlesi”ni ifade ettiği iddiası.
(289) Söz konusu beyan dilekçesinde Yurt Çimento’da elde edilen belgelere ilişkin yeterli
açıklama yer almamaktadır.
(290) Örneğin Belge 1’de yer alan “…Prefabrikçi ile görüştüm, Kabul etmemekle birlikte
Bingöl’de sezon sonunu düşünerek dökme fiyatını düşürmüşler...” ifadesine yönelik olarak
söz konusu beyan dilekçesinde hangi “hedef satış kitlesi”nin veya Prefabrikçi’nin dökme
12-17/499-140

74/87
fiyatını niçin ve nasıl düşürdüğüne ya da normal şartlarda dökme çimento tüketicisi olan bir
prefabrik üreticisinin dökme çimento satışına yönelik herhangi bir açıklama
bulunmamaktadır.
(291) Yine Belge 1’de yer alan (…Prefabrikçilerle görüşmelerim devam ediyor, Güneydekini
Cumartesi Ankara’da ziyaret edeceğim, benim bulunduğum ildeki ile görüştüm amiri
ile görüştü, İzmir’de görüşme ayarlayalım dediler, diğerleriyle de görüşme
halindeyim) …” ifadesine yönelik olarak söz konusu beyan dilekçesinde Ankara’da ziyaret
edilecek olan Prefabrikçi ve İzmir’de ziyaret edilecek olan Prefabrikçi’nin hangi şirketler
olduğuna veya Elazığ’da faaliyet gösteren hangi Prefabrikçi’nin amiri/yönetim merkezinin
İzmir’de olduğuna yönelik herhangi bir açıklama yer almamaktadır.
(292) Belge 5’te yer alan “…Piriketçiler ile konuşup pazarlık için hasarlar sürülebilecek...”
ifadesine yönelik olarak söz konusu beyan dilekçesinde bir çimento üreticisi olan Yurt
Çimento’nun hangi Piriketçiler ile yapılacak ne tür bir pazarlıkta Hasarlar adlı hazır beton
şirketinin ileri sürüleceğine yönelik herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.
I.3.2.7. Çimko Tarafından Yapılan Savunma
(293) - Gerçekleştirildiği iddia edilen toplantının ilgili pazarda ve şirket nezdinde rekabete aykırı
herhangi bir etki doğurmadığı, sektörde yoğun rekabet yaşandığı, gözlemlenebilecek fiyat
artışlarının talep yapısı, miktarı ve mevsimsel etkenler gibi objektif nedenlere dayandığı,
2010 yılı Mart ayında Çimko’nun Adıyaman tesisinin üretim maliyetlerinde çimento türüne
göre %(…..), Narlı tesisi maliyetlerinde ise %(…..)oranlarında artış olduğu ve bu artışların
fiyat artışı sonucunu doğurduğu iddiası.
(294) Kararda, teşebbüslerin rekabete aykırı eylem içerisinde oldukları sonucuna 29.03.2010
tarihinde yapılan toplantı ve söz konusu toplantıya ilişkin notlar ile diğer deliller dikkate
alınarak ulaşılmış olup, teşebbüslerin Mart 2010 sonrasındaki fiyat verileri ise toplantıda
alınan kararların toplantı sonrasında teşebbüsler tarafından uygulamaya geçirilip
geçirilmediğinin tespit edilmesi amacıyla incelenmiştir. Bu nedenle “yalnızca fiyat
değişimlerine bakarak rekabete aykırı bir anlaşma olduğuna kanaat getirilmesi” söz konusu
değildir.
(295) Ayrıca, Çimko Çimento üretim tesislerinin 2010 Mart ayı sonrasındaki fiyat hareketleri, ilgili
dönemdeki fiyat listeleri ile Çimko Çimento’nun rakipleri tarafından yayımlanan fiyat
listelerinin tarihleri ve söz konusu teşebbüslerin 2010 Mart ayı sonrasındaki fiyat hareketleri
birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu listelerin ve fiyat hareketlerinin, çimentonun niteliği,
üretim maliyetleri ve pazarın yapısından ortaya çıkmadığı, 29.03.2010 tarihinde yapılan
toplantıda alınan kararlardan kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.2.8. Çimsa Tarafından Yapılan Savunma
(296) - Rekabet Kurulunun 07-07/43-12 sayılı kararında dosya kapsamında elde edilen belgelerin
belirsizlik barındırması nedeniyle anlaşmaya katıldıklarının kabul edilemeyeceğine karar
verildiği, mevcut dosyada ise soruşturmaya konu toplantıda Çimsa Çimento’nun faaliyet
alanlarını içeren bölgelerin de toplantının konusu olduğunun net bir şekilde ortaya
konulamadığı iddiası.
(297) Söz konusu kararda değerlendirilen belgeler mevcut dosya açısından emsal teşkil
etmemektedir. Mevcut dosyada elde edilen belgeler teşebbüslerin anlaştığını açık bir
şekilde göstermektedir.
(298)
12-17/499-140

75/87
I.3.3. Diğer Savunmalar
(299) Aşağıda teşebbüsler tarafından yapılan diğer savunmalar ve iddialar yer almakta olup,
dosya kapsamında ulaşılan sonuçları etkilemeyecek nitelikte görülmüştür:
(300) - Elazığ Çimento’nun Belge 5 kullanılarak ileri sürülen iddiaların muğlak olduğu ve belirli
varsayımlar ile iddiaların oluşturulduğuna yönelik iddiası,
(301) - Çimko Çimento’nun Mart 2010 sonrasında yapılan artışların daha önceden
bütçelendirildiği, talep ve maliyetlerdeki artış ile piyasa şartları nedeniyle yapılan zamların
geri çekildiğine ilişkin iddiası,
(302) - Aşkale Çimento’nun “Hilton toplantısına” ilişkin belgede fiyat artışları konusunda bir ibare
olmadığına ilişin iddiası,
(303) - Aşkale Çimento tarafından yapılan Soruşturma Heyeti’nin iddiaların muhatabı tüm
teşebbüslerden aylık bazda ayrıntılı fiyat listelerini almış olmasına rağmen, soruşturma
kararında teşebbüsler arasında yapıldığı iddia edilen anlaşmanın piyasaya etkileri
konusunda herhangi bir analizin yer almadığı, 29.03.2010 tarihi sonrasında fiyatlarda
belirgin artışın yaşanmadığı, fiyatlarda gözlenebilir ve şüphe uyandıracak herhangi bir
paralelliğin mevcut olmadığı; belirtilen durumun teşebbüsler arasında herhangi bir anlaşma
bulunmamasından kaynaklandığı, bununla birlikte anlaşma olsa bile anlaşmanın piyasaya
etkisinin olmamasından dolayı rekabetin hissedilebilir biçimde sınırlandırılmadığı iddiası,
(304) - Yurt Çimento’nun, fiyat ve maliyetlerin uygun olduğu tüm il ve ilçelere çimento sattığı,
çimento fiyatlarının ise ekonomik gelişmeler, maliyetlerdeki değişiklikler, satış bölgelerinde
yapılan tespitler ve bayilerden gelen talep dikkate alınarak belirlendiği iddiası,
(305) - Çimentonun homojen bir ürün olması ve üretici sayısının az olması nedeniyle pazarda
rakipleri takip etmenin zor olmadığı, Kars Çimento’da elde edilen belgelerde Yurt Çimento
ile ilgili olarak yapılan tespitlerin piyasada faaliyet gösteren bayi ve satıcılardan elde edilen
bilgiler kapsamında yapıldığı ve söz konusu bilgilerin büyük oranda gerçeği yansıtmadığı
iddiası,
(306) - Yurt Çimento (…..) tarafından 07.06.2010 tarihinde gönderilen elektronik postada rakiplerin
fiyatları ve rekabet etme koşullarının değerlendirildiği, bölge ihlalinin rakip çimento
üreticilerinin bayilerine düşük fiyatla kendi bölgelerinde satmaları amacıyla verilen
çimentoyu Yurt Çimento’nun bayilerinin bulunduğu bölgelerde satmalarını ifade ettiği, söz
konusu uygulama nedeniyle Yurt Çimento’nun bayilerinin diğer çimento üreticilerinin bayileri
ile rekabet edemedikleri ve fiyat indirimi talebinde bulundukları iddiası,
(307) - (…..) tarafından 23.02.2010 tarihinde gönderilen elektronik postada “Fabrikalar klinker
stoklarını tam olarak söylemiyorlar” denildiği, bununla birlikte rakip fabrikaların klinker
stoklarını Yurt Çimento ile paylaşmalarının söz konusu olmadığı, Yurt Çimento’nun
bölgedeki fabrikalar ile rekabet edebilmek amacıyla rakiplerin klinker stoklarını fabrikaların
bayi ve satıcıları ile nakliye firmalarından öğrendiği, elektronik postada “…tespit ettiğim
kadarıyla…” ifadesinin yer almasının fabrikalar arasında klinker stokları hakkında herhangi
bir paylaşımın yapılmadığını gösterdiği iddiası,
(308) - Çimko Çimento’nun oligopolistik nitelik sergileyen çimento pazarında yer alabilecek
paralelliklerin ihlal olarak kabul edilebilmesi için mutlak delillerin ortaya konulması
gerektiğine yönelik iddiası,
(309) - Elazığ Çimento tarafından yapılan çimento sektöründe yoğun bir rekabetin yaşandığı,
kapasite fazlalığı, yatırımların büyüklüğü ve yaygınlığı nedeniyle pazarda teşebbüslerin
12-17/499-140

76/87
imkan dahilindeki en uzak noktalara satış yapma gayreti içinde oldukları, söz konusu
toplantının bu şekilde rekabetçi bir piyasada etki doğuramayacağı iddiası.
I.4. Gerekçe ve Hukuki Dayanak
(310) Yapılan inceleme ve değerlendirme çerçevesinde; 09.11.2010 tarihinde Kars Çimento’da
elde edilen belgede yer alan ve karşılarında çimento üretim tesisleri belirtilen
harflerin/kısaltmaların, Kars Çimento, Aşkale Çimento, Yurt Çimento, Limak Çimento, Elazığ
Çimento, Çimko, Çimsa, Adana Çimento, KÇS Çimento ve Mardin Çimento’nun özellikle
satış pazarlama sorumlularının isimlerinin baş harflerinin kısaltmasından oluştuğu; elde
edilen belgenin üzerinde yazan 29.03.2010 tarihinde Çimko, Limak Çimento, Çimsa, Adana
Çimento ve Yurt Çimento yetkililerinin Ankara’da iş seyahatinde bulunduğu; söz konusu
belgede yer alan fiyatların artırılması yönündeki ifadenin, bazı teşebbüsler tarafından
toplantının hemen ertesinde fiyat listelerinin güncellenmesi olarak, hakkında soruşturma
açılan her bir teşebbüs tarafından ise çeşitli illerde fiyat artışı olarak hayata geçirildiği; ayrıca
belgede yer alan fiyat dışındaki hususların çoğunun teşebbüsler tarafından sağlanan satış
verileri ile teyit edildiği dikkate alındığında, hakkında soruşturma açılan teşebbüslerin
tamamının 29.03.2010 tarihinde Ankara’da bir toplantıya iştirak ettiği, bu toplantıda
teşebbüslerin başta bölgede fiyatların arttırılması olmak üzere çeşitli konularda anlaştıkları
ve anlaşılan hususların çok büyük bir kısmının toplantı sonrasında ve 2010 yılı Nisan ayı
içerisinde hayata geçirildiği kanaatine ulaşılmıştır.
(311) Ayrıca, Yurt Çimento’da yapılan yerinde incelemelerde elde edilen çeşitli belgelerin
değerlendirilmesi sonucunda, Yurt Çimento’nun, “Prefabrikçi, Priketçi/Piriketçi” olarak
adlandırdığı rakipleriyle en azından 26.04.2010-09.11.2010 tarihleri arasında piyasa
koşullarının piyasa dışında belirlenmesine yönelik iletişim içinde bulunduğu, bu kapsamda
elde edilen belgelerde rakiplerin Ankara ve İzmir’deki merkezlerini ziyaret etmek de dahil
olmak üzere çeşitli faaliyetlerde/girişimlerde bulunduğu görülmüştür. Yurt Çimento’nun üst
düzey yöneticileri arasında yapılan yazışmaların incelenmesi sonucunda, Yurt Çimento’da
elde edilen belgelerde yer alan “Prefabrikçi, Priketçi/Piriketçi” ifadelerinin başta Limak
Çimento ve Elazığ Çimento olmak üzere Aşkale Çimento’nun yerine kullanıldığı
anlaşılmaktadır. Yapılan yazışmaların içeriğinin incelenmesi ve bu içeriğin teşebbüsler
tarafından sağlanan verilerle de karşılaştırılması sonucunda Yurt Çimento’nun öncülüğünde;
Yurt Çimento, Elazığ Çimento, Limak Çimento ve Aşkale Çimento’nun fiyatların artırılması
ya da azaltılmaması ve fiyatların belirlenmesi hususlarında anlaştıkları sonucuna
ulaşılmıştır. Bu bağlamda söz konusu teşebbüslerin, müşterilerin birlikte dolaşılması,
fiyatların belirlenmesi amacıyla toplantı düzenlenmesi ile müşterilerin paylaşılması ve satış
yapılacak bölgelerin belirlenmesinde müşterilerin koz olarak kullanılması da dâhil olmak
üzere çeşitli faaliyetlerde bulundukları tespit edilmiştir.
(312) Nitekim, teşebbüslerin birlikte faaliyette bulundukları illerdeki Yurt Çimento, Elazığ Çimento,
Limak Çimento ve Aşkale Çimento’nun ağırlıklı ortalama fiyatları analiz edildiğinde, söz
konusu teşebbüslerin tamamının ya da birden fazlasının faaliyette bulunduğu on bir ildeki
fiyatların, teşebbüslerin arasında var olduğu anlaşılan iletişimin bir sonucu olarak özellikle
2010 yılının Temmuz ayında belirgin bir şekilde arttırıldığı tespit edilmiştir. İlgili bölümde yer
alan tablolardan anlaşıldığı gibi bazı illerde 2010 yılı Temmuz ayında bariz bir şekilde
görülen ve müteakip aylarda da yaşanan fiyat artışlarının, teşebbüsler arasında var olduğu
ortaya konulan anlaşmanın sonucu olduğu anlaşılmaktadır.
(313) Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan
12-17/499-140

77/87
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasak”
olarak belirlenmiştir. Söz konusu maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde bu
durumlara örnek olarak;
 Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi
unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,
 Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya
unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü
sayılmaktadır.
(314) Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler çerçevesinde 2010 yılında Türkiye’nin doğusunda
faaliyette bulunan teşebbüslerin tamamının, anlaşma yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
(315) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza
verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir
önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar
tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri
safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir.”
hükmü yer almaktadır. Bu hüküm doğrultusunda yukarıda 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde yasaklanmış davranışlarda bulunduğu tespit edilen teşebbüslere idari para
cezası verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
(316) Para cezasının tespitinde, Kars Çimento’dan elde edilen belgeler ile Yurt Çimento’dan elde
edilen belgelerin ayrı ayrı veya birlikte değerlendirilmesi, teşebbüsler arasında tek bir ihlalin
mi yoksa iki farklı ihlalin mi olduğu konusunun belirlenmesin de önem taşımaktadır.
(317) 15.02.2009 tarih ve 27142 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik)”in 4. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde “…Temel para cezası Kanunun 4 üncü veya 6 ncı maddelerinde
yasaklanmış, piyasa, nitelik ve kronolojik süreç olarak birden fazla bağımsız davranışın
saptanması halinde, her bir davranış için ayrı ayrı hesaplanır.” hükmü yer almaktadır.
(318) Yukarıda da açıklandığı üzere, 29.03.2010 tarihinde Ankara’da bir toplantı düzenlenmiş ve
bu toplantıya ana hatlarıyla Mersin ve Trabzon illeri arasında çizilen bir çizginin doğusunda
kalan çimento üreticilerinin tümünün özellikle satış ve pazarlama yetkilileri katılmışlardır. Öte
yandan,“Yurt Çimento’da Elde Edilen Belgeler” ve “Haziran Ayı Sonrasında Meydana Gelen
Fiyat Artışları” başlıklı bölümlerde yer verildiği üzere, Yurt Çimento, Limak Çimento, Elazığ
Çimento ve Aşkale Çimento’yu içerir bir biçimde daha yoğun ve sürekli bir iletişimin
bulunduğu görülmektedir. Ancak, söz konusu iki grup belgeye ilişkin kronolojik sürecin iç içe
geçmiş olması, ilgili oldukları coğrafi bölgelerin kesişmesi ve bu belgelerin birbirinden
bağımsız iki ayrı davranışı göstermemesi nedeniyle tek bir ihlalin oluştuğu sonucu
ulaşılmıştır.



12-17/499-140

78/87
I.5. Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme
(319) Kurulun ceza takdirinde neleri dikkate alacağı öncelikle 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin beşinci fıkrasında; “Kurul, üçüncü fıkraya göre idari para cezasına karar
verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci
fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki
gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması,
incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususları dikkate alır.” şeklinde ifade edilmiştir.
(320) Yukarıda yer verilen maddede geçtiği üzere, para cezasına karar verilirken ilgili
teşebbüslerin ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi de dikkate alınmaktadır. Dosya
kapsamında herhangi bir şahsın belirleyici etkisi olduğu tespit edilememiştir.
(321) Öte yandan, Yönetmelik ile 4054 sayılı “Kanun’un 16 ncı maddesi gereğince verilecek para
cezasının tespitine ilişkin usul ve esasları”n belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yönetmelik’in 3.
maddesinin (ç) fıkrasında: “Kartel: Fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da
ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması,
ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı
anlaşma ve/veya uyumlu eylemleri” denilmektedir. Dosya kapsamında teşebbüslerin
çimento fiyatlarının artırılması hususunda anlaştıkları tespit edilmiştir. Dolayısıyla
teşebbüslerin davranışlarının yukarıda yer verilen kartel tanımına uyum sağladığı kanaatine
varılmış ve bu husus temel para cezasının hesaplanmasında dikkate alınmıştır.
(322) Yukarıda yer verildiği üzere soruşturma kapsamında tek bir ihlalin oluştuğu
değerlendirilmekle birlikte, Yurt Çimento’da elde edilen belgelere konu olan “Yurt Çimento,
Limak Çimento, Elazığ Çimento ve Aşkale Çimento” açısından temel para cezasının
hesaplanmasında Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrası dikkate alınmıştır.
(323) Öte yandan, Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre ihlalin süresi de temel para
cezasının artırılması bakımından önemli görülmektedir. Bu bağlamda, kararda yer alan tüm
tespit ve değerlendirmelerin 2010 yılına ait bulunduğu, bu çerçevede ihlalin süresinin bir
yıldan az olduğu anlaşılmaktadır.
(324) Yine, Yönetmelik’in 4. maddesine göre temel para cezasının hesaplanmasının ardından,
ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak arttırma ve/veya indirme
yapılması gerekmektedir.
(325) Yönetmelik’in 6. maddesinde ağırlaştırıcı unsurlar ihlalin tekerrürü, soruşturma kararının
tebliğinden sonra kartele devam edilmesi, verilen taahhütlere uyulmaması, incelemeye
yardımcı olunmaması ve diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması olarak sıralanmıştır. Dosya
kapsamında herhangi bir ağırlaştırıcı unsurun bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
(326) Öte yandan, temel para cezasının arttırılmasında ve/veya indirilmesinde dikkate alınacak
hafifletici unsurlar Yönetmelik’in 7. maddesinde sayılmıştır. Buna göre, yasal
yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu
otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere
gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin
yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması hafifletici unsurlardır. Ancak,
mevcut dosya kapsamında, sayılan hafifletici unsurların, dolayısıyla herhangi bir indirim
nedeninin bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

12-17/499-140

79/87

J. SONUÇ
(327) Rekabet Kurulunun 16.12.2010 tarih ve 10-78/1618-M sayılı kararı uyarınca yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor'a ve Ek Görüş'e, toplanan delillere, yazılı
savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya
kapsamına göre;
(328) 1.
 Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.
 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş.
 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.
 Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.
 Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş.
 Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş.
 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik İşletmeleri A.Ş.
 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş.
 Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş.
 Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş.'nin
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiklerine, Başkan Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI'nın farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,
(329) 2. Bu nedenle, Kanun'un 16. maddesi ile “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası hükümleri uyarınca,
(330) a) 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin
takdiren % 2'si oranında olmak üzere,
 Adana Çimento Sanayii TAŞ.'ye 4.959.857,04 TL
 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.'ye 3.376.238,67 TL
 Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.'ye 7.758.016,08 TL
 Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş.'ye 1.120.842,98 TL
 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik Işletmeleri A.Ş.'ye
2.957.990,69 TL
 Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş.'ye 2.502.165,95 TL
idari para cezası verilmesine, Reşit GÜRPINAR'ın farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,
(331) b) 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin
takdiren % 3'ü oranında olmak üzere,
 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş.'ye 10.745.776,24 TL
 Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş.'ye 2.902.958,76 TL
 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş.'ye 10.283.220,47 TL
 Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş.'ye 2.557.954,55 TL
idari para cezası verilmesine, Reşit GÜRPINAR'ın farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,
(332) c) Anılan Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin uygulanmasına yer
olmadığına OYÇOKLUĞU ile,
12-17/499-140

80/87
(333) d) Anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasının uygulanmasına yer olmadığına
OYÇOKLUĞU ile
Danıştay yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.



KARŞI OY GEREKÇESİ

(06.04.2012 Tarihli, 12-17/499-140 Sayılı Kurul Kararı)

Kurulumuzca;
1.
 Adana Çimento Sanayii T.A.Ş.
 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş.
 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.
 Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.
 Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş.
 Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş.
 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik İşletmeleri A.Ş.
 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş.
 Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş.
 Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş.'nin
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiklerine,
2. Bu nedenle, Kanun'un 16. maddesi ile “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası hükümleri uyarınca,
a) 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren % 2'si oranında olmak üzere,
 Adana Çimento Sanayii TAŞ.'ye 4.959.857,04 TL
 Çimko Çimento ve Beton San. Tic. A.Ş.'ye 3.376.238,67 TL
 Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.'ye 7.758.016,08 TL
 Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş.'ye 1.120.842,98 TL
 KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton San. ve Madencilik İşletmeleri A.Ş.'ye
2.957.990,69 TL
 Mardin Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş.'ye 2.502.165,95 TL
idari para cezası verilmesine,
b) 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren % 3'ü oranında olmak üzere,



12-17/499-140

81/87
 Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş.'ye 10.745.776,24 TL
 Elazığ Altınova Çimento Sanayi Tic. A.Ş.'ye 2.902.958,76 TL
 Limak Çimento San. ve Tic. A.Ş.'ye 10.283.220,47 TL
 Yurt Çimento San. ve Tic. A.Ş.'ye 2.557.954,55 TL
idari para cezası verilmesine,
c) Anılan Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin uygulanmasına yer
olmadığına,
d) Anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasının uygulanmasına yer olmadığına
karar verilmiştir.

Soruşturma Raporu incelendiğinde, ihlalin varlığının belirlenmesinde temel olarak Kars
Çimento’da ve Yurt Çimento’da elde edilen bilgi ve belgeler ile buna ilişkin analizlere ağırlık
verildiği görülmektedir.

Raportörlerce Kars Çimento’da elde edilen 29.03.2010 tarihli “Hilton” antetli belgede adı
geçen 17 kişiye yönelik olarak ilgili teşebbüslere belirtilen tarihte Ankara’da iş
seyahatinde/toplantıda bulunup bulunmadıkları, Hilton oteline ise böyle bir toplantının
yapılıp yapılmadığı sorulmuş, cevaben gelen yazılar çerçevesinde Soruşturma Raporu’nda,
anılan bölgelerde faaliyet gösteren çimento üretim tesislerinin çalışanlarının 29.03.2010
tarihinde Ankara’da bir toplantı gerçekleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, gelen
yazılar incelendiğinde, sadece 7 kişinin Ankara’da iş seyahatinde olduğu görülmektedir.
Üstelik bu şahısların gerçekten de başka bir iş görüşmesi veya kendilerine özel başka
gerekçelerle Ankara’da bulunmaları da mümkündür. Kaldı ki anılan otelden de toplantı
yapıldığını teyit eder herhangi bir cevap alınamamıştır. Ayrıca, söz konusu belgede adı
geçen diğer 10 kişinin Ankara’da toplantıya katıldıklarına ilişkin olarak herhangi bir tespit de
bulunmamaktadır. Bu bakımdan kanaatimce ihlalin varlığını ortaya koyan deliller, Yurt
Çimento’da elde edilen belgeler ve buna ilişkin analizlerde bulunmaktadır. Söz konusu
belgeler ise, Yurt Çimento, Limak Çimento, Aşkale Çimento ve Elazığ Çimento’nun
26.04.2010 tarihi sonrasında çimento fiyatlarının artırılması veya azaltılmamasına yönelik bir
birliktelik içerisinde olduklarını göstermektedir. Bu bakımdan, 10 şirketin ihlalde
bulunduğuna yönelik olarak alınan kararın 1. maddesine farklı gerekçeyle katılmaktayım.

Yukarıda yer verilen gerekçeyle sadece adı geçen şirketlere “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para
Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde ceza takdirinde
bulunulması ve aynı Yönetmelik’in “hafifletici unsurlar” başlıklı 7. maddesinin de
uygulanması gerektiği kanaatiyle kararın 2 (a), 2 (b) ve 2 (d) maddelerine karşıyım.



Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Başkan



12-17/499-140

82/87
KARŞI OY GEREKÇESİ
(06.04.2012 tarih ve 12-17/499-140 sayılı Kurul Kararı)

Yapılan soruşturma sonucunda Kurulumuz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri
ile Adana ve Doğu Karadeniz bölümlerinde çimento sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine ve bu nedenle ilgili
teşebbüslere para cezası verilmesine karar vermiştir. Ancak, aşağıda belirttiğim
gerekçelerle ihlalin olduğuna dair yeterli bilgi, belge ve tespitlerin bulunmadığı görüşünde
olduğum için çoğunluk Kurul kararının 1 inci maddesine karşıyım:

- Kars Çimento’da Raportörlerce elde edilen, 29.03.2010 tarihli “Hilton” antetli belgede
adı geçen 17 kişiye yönelik olarak ilgili teşebbüslere belirtilen tarihte Ankara’da iş
seyahatinde/toplantıda bulunup bulunmadıkları, Hilton oteline ise böyle bir toplantının
yapılıp yapılmadığı sorulmuş; cevaben gelen yazılar çerçevesinde Soruşturma
Raporu’nda, anılan bölgelerde faaliyet gösteren çimento üretim tesislerinin
çalışanlarının 29.03.2010 tarihinde Ankara’da bir toplantı gerçekleştirdikleri sonucuna
ulaşılmıştır. Öncelikle, gelen yazılar incelendiğinde, sadece 7 kişinin Ankara’da iş
seyahatinde olduğu görülmektedir. Üstelik bu şahısların gerçekten de başka bir iş
görüşmesi veya kendilerine özel başka gerekçelerle Ankara’da bulunmaları da
mümkündür. Kaldı ki anılan otelden de toplantı yapıldığını teyit eder herhangi bir
cevap alınamamıştır. Ayrıca, söz konusu belgede adı geçen diğer 10 kişinin
Ankara’da toplantıya katıldıklarına ilişkin olarak herhangi bir tespit de
bulunmamaktadır. Bu bakımdan elde edilen belgenin delil niteliğinin ortaya
çıkarılması yönünde gerekli ve yeterli çalışmanın yapılmadığını, eğer yapılmış olduğu
kabul edilse bile bunun sözkonusu belgenin delil niteliğinde olmadığını ortaya
koyduğunu düşünmekteyim.

- Kars Çimento’da elde edilen belgede, düşük fiyata sahip teşebbüslerin zam
yapacağına ilişkin olarak bazı ifadeler yer almaktadır. Bu çerçevede, Raportörlerce
29.03.2010 tarihli toplantıda alınan kararların uygulamaya konulup konulmadığının
belirlenmesi amacıyla teşebbüslerden elde edilen fiyat listeleri ile teşebbüslerin aylık
ağırlıklı ortalama fiyat hareketlerinin toplantı tarihi dikkate alınarak incelendiği
görülmüştür. Yapılan inceleme sonucunda belgede yer alan dökme çimentoya zam
yapılacağına dair ifadeye paralel şekilde toplantıyı takip eden ay içerisinde toplantıya
katılan teşebbüsler tarafından zam yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Esas itibarıyla,
fiyat korelasyonunun yüksek olması tek başına teşebbüslerin fiyat anlaşması
yaptığını ispata yeterli değildir. Çimento gibi homojen bir ürünün olduğu piyasalarda
firmaların bayileri/satış elemanları aracılığıyla rakiplerinin fiyatlarını öğrenmeleri ve
hızlı bir şekilde uyum sağlamaları, dolayısıyla fiyat paralelliklerinin oluşması
mümkündür. Özellikle ülkemizde, ürünün niteliği, piyasa koşulları ve pazarın yapısı
gibi birçok nedenden dolayı çeşitli ürünlerin fiyatlarında paralelliklerin yaşandığı
bilinmektedir. Soruşturma Raporu’nda toplantı ertesinde fiyatlara zam yapıldığı
belirtilmekle birlikte, önceki yılların aynı dönemine ilişkin fiyat verilerinin
bulunmaması, bu durumun genellikle dönemsel olarak yapılan bir zamdan mı
kaynaklandığını yoksa gerçekten toplantı sonrası alınan bir kararın uygulanmasına
mı işaret ettiğini belirlemeyi engellemektedir. Ayrıca, maliyet ve kapasite kullanım
oranı gibi bilgilerden yararlanarak herhangi bir analizin de yapılmamış olması, iktisadi
anlamda yorum yapmayı da imkânsız kılmaktadır.
12-17/499-140

83/87


- Yukarıda yer verilen gerekçelerle esasen elde edilen bilgi ve belgelerin ihlalin varlığını
ispatlamak için yeterli olmadığı kanaatindeyim. Ancak, Kurulumuzun Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiği ve bu nedenle para cezası verilmesi gerektiği yönünde karar
verdiği dikkate alındığında, belirttiğim bu hususların cezanın takdirinde hafifletici neden
olarak kabul edilmesinin doğru bir yaklaşım olacağı kanaatiyle kararın 2 (d) maddesine
de karşıyım.


Prof.Dr. Metin TOPRAK
İkinci Başkan


Rekabet Kurulunun 06.04.2012 tarih ve 12-17/499-140 Sayılı Kararına

KARŞIOY GEREKÇESİ

Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile Doğu Karadeniz’in bazı bölümleri ve
Adana civarında çimento sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanunun 4.
maddesini ihlal ettikleri iddiasıyla yürütülen soruşturma sonucunda Kurulumuzca alınan
Kararın 2. paragrafında yer alan, Ceza Yönetmeliğinin 6. maddesinin birinci fıkrasının
tekerrür halinde temel para cezasının artırılmasını öngören (a) bendinin uygulanmasına yer
olmadığı yönündeki hükmüne iştirak etmiyoruz.

Şu sebeple ki; Kurulun herhangi bir soruşturma sonucunda 4054 sayılı Kanun hükümlerine
aykırı davrandığını tespit ettiği teşebbüs hakkında ceza takdir ederken, o teşebbüsün daha
evvelki sabıkasını da dikkate alması ve varsa Yönetmeliğin 6/1-a maddesi hükmü uyarınca
tekerrürden dolayı temel para cezasında artış yapması gerekmektedir. Bu, aynı zamanda
4054 sayılı Kanunun 16. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Kurul, üçüncü fıkraya göre
idarî para cezasına karar verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun
17 nci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya
teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen
taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alır.” şeklindeki bir amir yasa
hükmünün de gereğidir.

Ayrıca rekabet ihlalleriyle etkin bir şekilde mücadele edilebilmesi ve cezaların caydırıcı
etkisinin temini için tekerrür hükümlerinin uygulanması zorunludur. “Bir kez suç işleyip
cezalandırıldıktan sonra tekrar suç işlenmesi” anlamına gelen tekerrürün cezanın tayininde
ağırlaştırıcı unsur olarak kabul edilmesinin sebebi, önceden verilen cezaya rağmen suç
işleme kararlılığı ve ısrarı ile kural tanımazlığını fazlaca gösteren failin bu davranışından
dolayı ikinci suçunun cezasının daha da acıtıcı hale getirilmesidir. Böylece hukuka aykırı hal
ve hareketin caydırılması ve tekrarına mani olması hedeflenmektedir. Tekerrürden dolayı
cezanın artırılması için kanunun aynı maddesinin ihlaline yani “özel tekerrüre” dahi gerek
yoktur. Çünkü 5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunun tekerrürü düzenleyen 58. maddesinde
“genel tekerrür” sistemi kabul edilmiş olup, bir teşebbüsün Rekabet Kanununa ikinci kez
muhalefetten dolayı cezasının artırılması için, her iki kabahatin de aynı kanun maddesini
12-17/499-140

84/87
ihlal etmiş olması gerekmez. Buna göre birinci kez 4. maddeyi ihlal eden teşebbüsün ikinci
eylemi 6. maddenin ihlali niteliğindeyse, tekerrür hükümleri uygulanacaktır.

Sinop’tan Mersin’e uzanan çizginin doğusundaki Türkiye coğrafyasının tamamına yayılmış
bir çimento kartelinin tüketici refahına verdiği zarar dikkate alındığında, kartel üyelerinden
bazılarının daha evvel işlemiş oldukları aynı kabahatten dolayı ağırlaştırılmış bir yaptırıma
muhatap olmaları, caydırıcılık için olmazsa olmaz bir şarttır.

Nitekim, Kanunun 4. maddesini ihlal ettiği işbu dosya kapsamında bir kez daha sabit olan 10
çimento üreticisinden Elazığ ve Kars Çimento Fabrikalarının ekonomik bütünlük oluşturduğu
Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası AŞ’nin 06-77/992-287 ve 07-62/740-268 sayılı kararlarla;
Adana ve Mardin Çimento ile Oyak grubu bünyesinde ekonomik bütünlük oluşturan Bolu
Çimento’nun 08-27/354-86 ve 08-27/314-102 sayılı kararlarla, Adana Çimento’nun ise 06-
29/354-86 sayılı kararla; Çimsa Çimento’nun ise 06-29/354-86 sayılı Kurul kararlarıyla
Kanunun 4. maddesini ihlal ettikleri 2006, 2007 ve 2008 yıllarında tespit olunmuştur.
Bu tablo çimento pazarında Adana Çimento ve Çimsa’nın tüzel kişilik olarak, diğerlerinin ise
aynı ekonomik bütünlüğün bir parçası olarak 4054 sayılı Kanunun 4. maddesini mükereren
ihlal ettiklerini gösteriyor. Bu tablo ayrıca, Rekabet Kuruluna en çok şikayete konu olan
sektörlerden biri olan çimento pazarında uygulanan ceza politikasının etkin kılınmasının da
bir gerekçesini oluşturması gerekiyor.

Bütün bu sebepler ve bunlara ilaveten, daha önce telekomünikasyon gibi bazı sektörlerde
yaptığı soruşturmalar sonucunda verdiği kararlarında tekerrür hükümlerini uygulayan
Kurulun, söz konusu hükümlerin işbu dosya kapsamında uygulanmasına yer olmadığı
yönünde bir karar vermesi, objektiflik, kararlar arasındaki tutarlılık ve teşebbüsler için hukuki
güven ve belirlilik prensipleriyle bağdaşmayacağı kanaatiyle, Kurul Kararının işbu muhalefet
şerhine konu bölümüyle ilgili çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.



Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
Kurul Üyesi Kurul Üyesi


Rekabet Kurulu’nun 06.04.2012 Tarih ve 12-17/499-140 Sayılı Kararına

FARKLI GEREKÇE

Kurulumuz mezkur kararıyla, 4054 sayılı Kanun’un 4.maddesine aykırı uygulama
iddiaları nedeniyle, aynı Kanun’un 16. maddesi ile ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu
Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para
Cezalarına İlişkin yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükümleri uyarınca,
2011 mali yılı sonunda oluşan ve Rekabet Kurulu tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirinin takdiren % 2-3 (iki-üç) oranında olmak üzere; değişik oran ve miktarlarda idari para
cezası verilmesine karar vermiş bulunmaktadır. Anılan bu para cezası belirlenirken 4054
sayılı yasa ile birlikte, yukarıda belirtilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
12-17/499-140

85/87
Yönetmelik’in ilgili hükümlerinin uygulanarak verilen ceza oranının saptanması ve yine ceza
miktarının hesaplanması ile ilgili bölümünü içeren ceza miktarına sonuç olarak katılmakla
birlikte, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına ilişkin Yönetmelik"in 5.maddesinin
uygulanmasına yönelik gerekçelerine katılmıyorum.

4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16.maddesinin
4.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda
bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai
karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa
nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan
yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.” denilmiş, son
fıkrasında da; “ Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan
hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartları, işbirliğine ilişkin
usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.’’ hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümleri yorumlarsak; Yasa Koyucu, maddenin 4.fıkrası ile verilecek
cezalarda alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona kadar
verileceğini hükme bağlamış, son fıkrasında ise sadece “cezanın tespitinde dikkate
alınan hususlar” kavramını getirmiş ve Rekabet Kurulu’na sadece cezanın tespitinde
dikkate alınacak hususların belirlenmesine ilişkin yönetmelik çıkarma konusunda sınırlı yetki
vermiştir. Cezanın tespitinde dikkate alınacak hususlar derken yasa koyucu neyi
kastetmektedir? Burada kastedilen hangi fiillere, ne miktarda ceza vereceğini tespit et
demek anlamında değil, 16.madde ile verilen ceza sınırları içerisinde ( % 10 ‘a kadar)
ceza takdir ederken hangi unsurlara göre veya hangi şartların varlığı halinde cezayı
ağırlaştıracaksın veya hafifleteceksin, bir başka deyişle yasada öngörülen sınırlar içerinde
ceza tayin ederken, takdir yetkini kullanma adına hangi unsurları dikkate alarak ceza tesis
edeceksin anlamındadır. Yasa koyucu Rekabet Kurulu’na, Yönetmelik yaparken hangi
fiillere ne ceza verileceğini tespit etme yolunda bir yetki verseydi o zaman yasaya; “Bu
maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespiti ve maddeye göre verilecek idarî para
cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını birlikte getirirdi.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; ‘’Temel Para
Cezası’’ başlığı altındaki 5.maddesinin (1) fıkrasında “Temel para cezası hesaplanırken,
Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin;
a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü,
b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü,
arasında bir oran esas alınır.
(2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı;
a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında,
b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında,
12-17/499-140

86/87
arttırılır.’’ denilmiş, yine 6.maddesinde Ağırlaştırıcı Unsurlar ve 7.maddesinde de Hafifletici
Unsurlar ayrı , ayrı sayılmıştır.

Yukarıda açıkça görüleceği üzere Yasa Koyucu 16.maddeye göre verilecek
cezalarda; alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona kadar
verileceğini hükme bağlamasına ve Rekabet Kurulu’na yukarıda geniş olarak açıkladığımız
gibi, Yönetmelikle düzenlenmesi yetki aşımı nedeniyle mümkün olmayan bir konuda,
Yönetmelikle düzenleme yapılarak belli suçlar için, belirli cezalar getirilmiş, yine
Yönetmelikte, Kanunda olmayan bir kural getirilerek alt sınır ve yasada öngörülmeyen üst
sınır belirlenmiş ve Karteller için yüzde iki ile dört arası, diğer ihlaller içinse binde beş ile
yüzde üçü şeklinde ceza verilmesi öngörülmüştür.

Yönetmelikler, Kamu Kuruluşlarının kendi görev alanlarına giren konularda yasa
ve tüzük uygulanmasına yönelik yönetsel anlamdaki hukuk kurallarıdır. Anayasanın
124.maddesine göre Başbakanlık, Bakanlıklar ve Kamu Kuruluşları görev alanları ile ilgili
yasa ve tüzüklerin uygulanmasını belirleyen yönetmelik çıkarabilir. Anayasa’mızın
11.maddesinin 2.fıkrasına göre Kanunlar Anayasa’ya aykırı olamayacağı gibi, bu kuraldan
hareketle hukukun genel ilkelerine göre; Yönetmelikler de yasa ve tüzüklere aykırı
olamayacağı gibi üst hukuk kurallarına da aykırı olamaz. Yönetmelikler yasanın açıkça
yetki vermediği bir konuda yeni bir düzenleme yapamayacağı gibi, Yasa ile öngörülen kuralı
sınırlayamaz. Yeni bir hüküm koyamaz.

Olayımızda 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile konulan kural, anılan yönetmelikle
bir anlamda değiştirilmekte ve Kurulun hareket alanı daraltılmaktadır. Yasa ile getirilmeyen
ve Yönetmelik Koyucuya ceza miktarlarını ve ceza sınırlarını saptama konusunda verilmiş
bir yetki olmamasına rağmen, belirli suçlara verilecek cezaların saptanması, para cezasına
alt sınır konulması ve yeni bir üst sınır konulması 4054 sayılı yasanın 16.maddesine
aykırıdır. Öte yandan 5/1-b bendinde; karteller dışında kalan diğer ihlaller için, binde beşi ile
yüzde üçü, oranında bir ceza öngörülmesi, Yasanın 16/son maddesinde Kurulca
çıkarılması için verilen yönetmelik yetkisini aşmaktadır. Zira yönetmelik ile temel ceza tespiti
mümkün değildir. Bu nedenle yasaya aykırı bulunan Yönetmelik hükümlerine göre ceza
belirlenmesinin olanaklı olmadığı, hukuken sakat olduğu açıktır. Öte yandan bu karşı oy
sahibinin yetkisinde bulunan ceza miktarını tespit etme yolundaki takdir yetkisi, daha önce
görev yapan ve aynı seviyede olan üyelerin çıkardığı bir düzenleme ile ipotek altına
alınmakta, adeta onların düşünce ve kararlarını devam ettirme zorunluluğu gibi hukukla
bağdaşmayacak bir durum ortaya çıkarmaktadır.

Bu görüşe karşı bir sav getirilebilir. “Yönetmelik Danıştay’ca iptal edilmediğine
göre hukuken geçerlidir ve zaten verilen cezada yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri
uygulanarak sonuç olarak cezanın, yasanın öngördüğü alt ve üst sınırlara ulaşmaktadır.’’
Hukukun genel ilkeleri, hafifletici ve ağırlaştırıcı unsurların bulunmadığı olayda Rekabet
Kurulu’nun anılan yönetmeliğe göre alt ve üst sınır belirleme yönünden bağlı olması
karşısında bu savın bir geçerliliği olamaz.
İdare hukuku kurallarına göre Yönetmelik gibi düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları
iki halde açılabilmektedir. Yönetmeliklerin yayımlanması üzerine ilgililer tarafından iptali için
dava açılabileceği gibi, Yönetmeliklerin bir idari işleme dayanak olarak alınıp uygulanması
ile menfaatleri haleldar olan kişiler tarafından da işlemle birlikte, yönetmeliğin ilgili
12-17/499-140

87/87
hükümlerinin de iptali yolunda dava açılabileceği bilinmektedir. Bu nedenlerle ve yukarıda
açıklamaya çalıştığım gerekçelerle, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 4054 sayılı yasaya aykırı bulunan ilgili hükümlerinin iptal davasına konu
olması halinde iptal edilebileceği kanısını taşımaktayım.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, Kurulun anılan Yönetmelik’in yasaya
aykırı olan 5.maddesini uygulamaksızın, yönetmeliğin diğer maddelerinin de uygulanmasını
gerektirir bir durumda olmadığından, sadece 4054 Sayılı Yasa’nın 16.maddesine göre,
sonuç olarak aynı idari para cezalarını verilmesi gerekirken, cezaya sonuç olarak katılmakla
birlikte, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına ilişkin Yönetmelik"in 5.maddesinin
uygulanmasına yönelik gerekçelerine katılmıyorum.


Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi



Rekabet Kurulu’nun 06.04.2011 tarih ve 12-17/499-140 Sayılı Kararına;


KARŞI OY GEREKÇESİ

Rekabet Kurulu’nun mezkur kararı ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana ve
Doğu Karadeniz bölümlerinde çimento sektöründe faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin bir
takım faaliyetlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4. maddesini ihlal
edici nitelikte olup olmadığı incelenmiştir. Sonuç olarak, söz konusu teşebbüslere Kanunun
16. maddesi çerçevesinde idari para cezası verilmiştir. Kararın ihlal tespitine (Kararın 1.
maddesi) ve para cezası verilmesine (Kararın 2(a) ve 2(b) maddeleri) ilişkin maddelerine
katılmakla birlikte;

- Haklarında karar verilen teşebbüslerden bazılarının (örneğin, Adana Çimento ve
Çimsa) daha önce de bir rekabet ihlalinde yer aldıklarının önceki kurul kararları ile
tespit edilmiş olması,
- Dosya kapsamında, incelenen bölgelerdeki satışları toplam ciroları içinde nispeten
daha düşük olan teşebbüslerin (örneğin Çimsa) de yer alması

hususları dikkate alındığında, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin
6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ve 7. maddesinin birinci fıkrasının uygulanması
gerektiği kanaatine ulaştığımızdan, Kararın 2(c) ve 2(d) maddelerine katılmamız mümkün
olmamıştır.


Dr. Murat ÇETİNKAYA
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy