Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-8 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-22/571-165
Karar Tarihi : 25.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Hakan D. KARAKOÇ, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Sosyal Güvenlik Kurumu Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi
Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Gevher Nesibe Mah. Tekin
Sk. No:10 Kocasinan/Kayseri
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Actelion İlaç Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi Av. Pınar AYBEK, Bener Hukuk Bürosu
Yapı Kredi Plaza C Blok Kat:4 34330 Levent/İstanbul
- Melis Ecza Deposu Ltd. Şti.
Halide Edip Adıvar Mah. Kestanelik Sk. No:28 Şişli/İstanbul
- Merck Sharp Dohme İlaçları Ltd. Şti.
Büyükdere Cad. No:127 Astoria Kuleleri B Blok Kat:8
34394 Esentepe/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: "Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet" ile "Pregnyl 5000 IU
Ampul" isimli ilaçların Kayseri'de az sayıda eczanede bulunabildiği, bu durumun
hastaların adı geçen ilaçlara erişiminde sorunlara yol açtığı, diğer eczaneler
bakımından da satış koşullarında olumsuzlukların ortaya çıkmasına neden olduğu
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; "Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet" ile
"Pregnyl 5000 IU Ampul" isimli ilaçların Kayseri'de az sayıda eczanede bulunabildiği, bu
durumun hastaların adı geçen ilaçlara erişiminde sorunlara yol açtığı, diğer eczaneler
bakımından da satış koşullarında olumsuzlukların ortaya çıkmasına neden olduğu
gerekçesiyle konu hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
kapsamında değerlendirme yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.01.2012 tarih ve 430 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 15.02.2012 tarih ve 2012-3-8/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
12-22/571-165
2 / 6
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 20.04.2012 tarih ve 2012-3-8/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; başvuruya konu iddialara yönelik
olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaat ve
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. Yapılan Tespitler
I.1.1.1. Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet ile İlgili Tespitler
(6) Dosya içeriğinden, Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tabletin, Türkiye'de piyasaya ruhsat
sahibi Actelion İlaç Ltd. Şti. (Actelion) tarafından sunulan, pulmoner hipertansiyon hastalığı
ile dijital ülseri olan sistemik skleroz hastalarında yeni dijital ülser sayısının azaltılmasında
kullanılan bir ürün olduğu ve tüketimi sınırlı olan söz konusu ürünün perakende satış
fiyatının 5.519,42 TL olduğu anlaşılmıştır.
(7) İlaç ruhsat sahipleri, Beşeri Tıbbi Ürünlerin Güvenliğinin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi
Hakkında Yönetmelik uyarınca, Türkiye’de vuku bulan ve sağlık mesleği mensupları
tarafından kendisine iletilen tüm şüpheli ciddi advers (yan) etkilerin kayıtlarını tutmakla ve
bunları derhal ve her halükârda, söz konusu bilginin alınmasını takiben en geç onbeş gün
içinde Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulmuş olan
Türkiye Farmakovijilans Merkezi (TÜFAM)’ne bildirmekle yükümlüdür.
(8) Sosyal Güvenlik Kurumu Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sağlık Sosyal Güvenlik
Merkezi (Kayseri SSGM) tarafından gönderilen yazıda, Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film
Tablet isimli ürünlerin il genelinde sadece Marmara Eczanesinden tedarik edilebildiği, söz
konusu ürünün Türkiye genelindeki dağıtımını ise Melis Ecza Deposu Ltd. Şti. (Melis Ecza
Deposu)'nin yaptığı belirtilmiştir. Yazıda, dağıtımın yalnızca Melis Ecza Deposu tarafından
yapılmasının gerekçesi olarak TÜFAM'a yapılan geri bildirim işlemi olduğu, söz konusu
geri bildirimin anılan depo yerine ithalatçı Actelion firması tarafından sağlanması gerektiği
öne sürülmüştür.
(9) Raportörlerce Kayseri SSGM Sorumlu Eczacısı ile yapılan telefon görüşmesinde Tracleer
isimli ürün ile ilgili olarak; aylık tüketiminin bir-iki ilaçla sınırlı olduğu, pahalı bir ilaç olduğu
için eczanede bulunmadığı, gelen reçeteye göre ecza deposundan sipariş edildiği, şu ana
kadar ilacın temin edilememesi ile ilgili olarak Kayseri SSGM'ye bir eczaneden şikayet
geldiği, bu eczanenin de Melis Ecza Deposundan talebini nöbetçiyken yaptığı, Melis Ecza
Deposunun, ilacın yüksek fiyatı nedeniyle, yalnızca peşin satışlar yaptığı hususlarına
değinilmiştir.
(10) Actelion'dan gelen cevabi yazıda; Actelion ürünlerinin sadece ecza depoları aracılığı ile
dağıtıldığı, ecza depolarının seçimine ilişkin herhangi bir kriter bulunmadığı, herhangi bir
ecza deposunun ürünleri sunmak istemesi durumunda Actelion tarafından kullanılan ve tip
sözleşmenin imzalanması ve sipariş ile birlikte talep edilen teminatın iletilmesinin ürün
sevkiyatına başlanması için yeterli görüldüğü, teminat tutarı konusunda genel uygulama
olarak sipariş bedeli kadar banka teminat mektubu verilmesinin yeterli olduğu böylece,
depo siparişinden fazla miktarda bir teminat ödemek durumunda kalınmadığı, herhangi bir
12-22/571-165
3 / 6
depodan talep gelmesi durumunda kendisine tip şirket sözleşmesi, teminat göstermesi
gerektiğine ilişkin bilgi ve ürünlerin siparişinin nasıl verileceğini anlatan Actelion Satış
Sistemi-Ecza Deposu Kullanım Kılavuzu’nun gönderildiği ifade edilmiştir.
(11) Şikayet ekinde konuyla ilgili Türk Eczacıları Birliği (TEB) ile Actelion arasındaki
yazışmalara yer verilmiş, bunlardan Actelion tarafından TEB'e 07.01.2011 tarihinde
gönderilen yazıda özetle; TÜFAM'a ruhsat sahibi tarafından yapılması gereken ürün
güvenliğine ilişkin raporlamanın Tracleer isimli ürün bazında ilgili makamların onayıyla
Melis Ecza Deposu tarafından yapıldığı, söz konusu bildirim yükümlülüğü nedeniyle de
yalnızca adı geçen ecza deposunun çalışmaya istekli olduğu ancak, istek gelmesi halinde
diğer depolarla da çalışılabileceği hususlarına değinilmiştir. Nitekim firma tarafından
gönderilen yazının ekinde Actelion arasında imzalanmış olan 12 adet sözleşmeye yer
verilmiştir.
(12) Bu sözleşmelerde genel hükümlerin yanı sıra, Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet
isimli ürünlerin dağıtımına ilişkin özel hükümlerin de yer aldığı görülmektedir.
(13) Actelion tarafından Kuruma gönderilen yazıda, ilgili ürünlerin Kayseri ili satış rakamlarına
da yer verilmiştir. Buna göre, Kayseri ilinde 2008 yılında aylık ortalama (…..) adet, 2009
yılında (…..) adet, 2010 yılında (…..) adet, 2011 yılında ise (…..) adet satış yapılmıştır.
(14) Actelion ve Melis Ecza Deposu tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde; 2008, 2009 ve
2010 yıllarında Kayseri ilinde gerçekleştirilen Tracleer satışlarının tamamının Melis Ecza
Deposu tarafından yapıldığı, 01.01.2008 tarihinden 22.02.2011 tarihine kadar Türkiye
satışlarının tamamının Melis Ecza Deposu tarafından gerçekleştirildiği, 2011 yılından
itibaren ise diğer depoların da ilgili ürünlerin dağıtımını yapmaya başladığı, buna bağlı
olarak Kayseri'ye Melis Ecza Deposu dışındaki depolar tarafından, toplam satışların (…..)
kadar olsa da satışın yapıldığı görülmektedir. Melis Ecza Deposu tarafından Kayseri'deki
eczanelere yapılan satışlara Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1-Melis Ecza Deposu Tarafından Kayseri’ye Yapılan Toplam Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film
Tracleer (Kutu Bazında) Satışları
Eczane Adı 2008 2009 2010 2011
Marmara Eczanesi (…..) (…..) (…..) (…..)
Aydın Eczanesi (…..)
Beyaz Şehir Eczanesi (…..)
Ceylan Eczanesi (…..)
Derman Eczanesi (…..) (…..)
Develi Eczanesi (…..)
Erdem Eczanesi (…..)
Hakan Eczanesi (…..) (…..) (…..) (…..)
Hürriyet Eczanesi (…..)
Irmak Eczanesi (…..) (…..)
Kardelen Eczanesi (…..) (…..)
Kılıçaslan Eczanesi (…..) (…..) (…..)
Kıçıkapı Eczanesi (…..) (…..)
Mahzemin Eczanesi (…..)
Öncü Eczanesi (…..)
Özsoy Eczanesi (…..)
Seçkin Eczanesi (…..)
Sena Eczanesi (…..)
Sinem Eczanesi (…..)
12-22/571-165
4 / 6
Tekiner Eczanesi (…..)
Ulutaş Eczanesi (…..)
Yeni Hilal Eczanesi (…..)
Yonca Eczanesi (…..) (…..) (…..) (…..)
I.1.1.2. Pregnyl 5000 IU Ampul ile İlgili Tespitler
(15) Dosya içeriğinden, Pregnyl 5000 IU Ampul’un, infertilite tedavisinde kullanıldığı
anlaşılmaktadır. Ruhsat sahibi Schering–Plough Tıbbi Ürünler Tic. A.Ş. olan ilaç, aynı
ekonomik bütünlük içerisinde yer alan Merck Sharp Dohme İlaçları Ltd. Şti. tarafından
piyasaya sunulmaktadır. Herhangi bir farmasötik eşdeğeri bulunmayan ilaç yirmi yıldır
piyasadadır.
(16) Pregnyl 5000 IU Ampul, Tracleer gibi pahalı ve kullanım sıklığı düşük bir ilaç statüsünde
değildir. Bununla birlikte başvuruda Kayseri genelinde yalnızca iki eczanede bulunabildiği
öne sürülmüştür. Diğer eczanelerin söz konusu ilacı talep etmelerine rağmen tedarik
edemedikleri, bu nedenle de hastaların dilediği eczanelerden alma özgürlüklerinin
ellerinden alındığı belirtilmiştir.
(17) Raportörlerce Kayseri SSGM Sorumlu Eczacısı ile yapılan telefon görüşmesinde Pregnyl
5000 IU Ampul isimli ilaç ile ilgili olarak; tüp bebek tedavisinde kullanılan bir ilaç olduğu;
fiyatının yüksek olmadığı ancak, Onal-S isimli yüksek fiyata sahip bir ilaçla birlikte
kullanıldığı, Ülke genelindeki dağıtımının Melis Ecza Deposu tarafından yapıldığı,
Kayseri'de ise ilaçların büyük çoğunluğunun Su Eczanesi ve Marmara Eczanesi tarafından
hastalara sunulduğu, Kayseri'de faaliyet gösteren diğer eczanelerin bu ilaçtan yetersiz
miktarda tedarik edebildiği hususlarına yer verilmiştir.
I.1.2. Hukuki Değerlendirme
I.1.2.1. Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet ile İlgili Değerlendirme
(18) 20.04.2009 tarih ve 09-16/374-88 sayılı Kurul kararına göre; ilaçların dağıtımı aşamasında
ilgili ürün pazarı en geniş anlamda etkin madde seviyesinde tanımlanabilmektedir. Tracleer
62,5 mg ve 125 mg Film Tablet isimli ilaçlar Bosentan etkin maddesini içeren ve söz
konusu etkin madde içerisinde herhangi bir rakibi bulunmayan ilaçlardır.
(19) Şikayet dilekçesinde Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet isimli ilaçların satış koşulları
ile ilgili olarak özetle; Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet Pulmoner Hipertansiyon
hastalığında reçete edildikten sonra temini aşamasında sıkıntı olduğu, Kayseri'de bu tip
reçetelerin yalnızca Marmara Eczanesi tarafından karşılanıyor olmasının ilaca ulaşmayı
zorlaştırdığı, TÜFAM'a geri bildirimin depolar vasıtasıyla değil sorumlu olan firma
tarafından sağlanması gerektiği, bu şartın yalnızca Melis Ecza Deposunca sağlanabildiği,
şartın yalnızca Melis Ecza Deposunca karşılanmasının ilaca ulaşmada rekabet koşullarını
ortadan kaldırdığı hususları öne sürülmüştür.
(20) İlaçların piyasada bulunabilirliğinin sağlanması Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel
Müdürlüğünün (İEGM) görevleri arasındadır. Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kararname’nin 11. maddesine göre İEGM, "Sağlık hizmetlerinde kullanılacak
ilaçların imalini, ithalini ve piyasaya arz şekillerini izne bağlamak, ilaçların kaliteli olarak
uygun fiyatlarla ve sürekli bir şekilde halka ulaşmasını sağlamak, bu amaçla gerekli
kontrolleri yapmak…" ile mükelleftir.
12-22/571-165
5 / 6
(21) Actelion tarafından gönderilen cevabi yazıda yer alan satış rakamları incelendiğinde, 2011
yılına kadar yalnızca Melis Ecza Deposu ile çalışıldığı görülmüştür. Teşebbüs bu durumu
ilacın takip sistemindeki (farmakovijilans bildirimi) farklılığa ve Melis Ecza Deposu dışında
hiçbir deponun bu koşullarda çalışmak istememesine bağlamıştır. TEB tarafından konuyla
ilgili Actelion firmasından bilgi talep edilmiş, firma da uygun koşulları sağlayan tüm
depolarla çalışabileceğini cevabi yazısında dile getirmiştir. Actelion'un bu tarihten sonraki
satışları incelendiğinde Melis Ecza Deposu dışındaki depolarla da dağıtım sözleşmesi
akdettiği görülmüştür.
(22) Melis Ecza Deposunun Kayseri ilindeki satışlarının önemli bir kısmı ise Marmara
Eczanesine yapılmıştır. Melis Ecza Deposu tarafından gönderilen yazıda ayrıca; ürünün
fiyatının oldukça yüksek ve tüketiminin sınırlı sayıda olması nedeniyle diğer ürünlerden
farklı bir ödeme şekline tabi tutulmuş olduğu ifade edilmiştir. Ancak, Kayseri'de eczane
bazındaki satış rakamları incelendiğinde ürünün yalnızca Marmara Eczanesine
satılmadığı, diğer eczanelere de satıldığı Tablo-1'den görülmektedir.
(23) Kaldı ki, bir eczane belirli ürünlerin satışı konusunda uzmanlaşabilir ve belirli bir ürünün bir
bölgedeki satışının önemli bir kısmını gerçekleştirebilir. Özellikle pulmoner hipertansiyon
gibi az görülen kronik hastalıklar konusunda bir takım eczacıların uzmanlaşmış olması ve
hastaların ilacı kullanımına yardımcı olması talebin önemli ölçüde o eczaneye kaymasına
neden olabilmektedir. Bu durum şeker, böbrek yetmezliği ve kanser gibi kronik hastalıklar
bakımından beklenen bir gelişmedir. Kronik hastalıklarda hastalar, belirli ilaçları sürekli
kullanmak durumunda olduğundan, ilgili hastalık ve ilaç konusunda bilgili olan ya da
kendisine ilaç yanında ilave imkanlar sunabilen eczacıları tercih edebilmektedir. Diğer bir
ifadeyle dağıtım aşamasında yaşanan rekabetin bir sonucu olarak adı geçen eczanenin
diğer eczanelerden daha çok ürün satması ve hastaların uzmanlaşma nedeniyle Marmara
Eczanesini tercih etmesi piyasa yapısının sağlıklı bir şekilde işlediğinin göstergesidir.
(24) Dolayısıyla, Tracleer 62,5 mg ve 125 mg Film Tablet isimli ilaçların satış koşullarında
şikayetten önceki gelişmeler de dikkate alınarak dağıtım kanallarına yönelik herhangi bir
kısıtlama olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.1.2.2. Pregnyl 5000 IU Ampul ile İlgili Değerlendirme
(25) Pregnyl 5000 IU Ampul'un etkin maddesi insan koriyonik gonadotropinidir. Yirmi yıllık ilaç
statüsünde olan ve uzun zamandır piyasada bulunan bir ilaç olmasına rağmen, Kayseri
SSGM tarafından gönderilen şikayet başvurusunda, ürünün ithalat ya da imalatının
düzensiz aralıklarla yapıldığı ve iki eczane tarafından depolardan toplandığı diğer
eczanelerin ise bu nedenle ilaca ulaşamadığı öne sürülmüştür. Yapılan telefon
görüşmesinde; söz konusu ilacın diğer eczanelerde bulunmaması nedeniyle bu ilaçla
birlikte reçetelenen diğer ilaçların da Marmara ve Su Eczanesinden alınma durumunda
kalındığı ifade edilmiş, adı geçen eczanelerin Kayseri ilinde eczane seviyesindeki rekabeti
bozduğu ve hastaların ilaca erişimini güçleştirdiği belirtilmiştir.
(26) Öncelikle ürünün ithalatının ya da imalatının düzensiz aralıklarla yapılması yukarıda da
değinildiği gibi Sağlık Bakanlığı İEGM'nin sorumluluğunda olan bir husustur ve bu anlamda
buradan kaynaklanabilecek sorunlara yönelik olarak Rekabet Kurumunca yapılabilecek
herhangi bir şey bulunmamaktadır.
(27) Pregnyl 5000 IU Ampul isimli ilacın tek bir ecza deposu tarafından Türkiye'ye dağıtıldığı
Kayseri SSGM Sorumlu Eczacısı ile yapılan telefon görüşmesinde ifade edilmiş olsa da
şikayet başvurusunda bu konuya ilişkin herhangi bir hususa değinilmediği gibi belgeye de
12-22/571-165
6 / 6
yer verilmemiştir. Nitekim, yapılan incelemede Türkiye'nin pazar payı bakımından en
önemli depolarından olan Hedef ve Selçuk Ecza Depolarının internet sitelerinde söz
konusu ilacın dağıtım portföyünde bulunduğu tespit edilmiştir. Yapılan inceleme
neticesinde söz konusu ilaç ile ilgili şikayetçi tarafından verilen bilgilerin gerçeği
yansıtmadığı ve iddianın aksine ilacın pek çok kaynaktan tedarik edilebildiği, bir ya da
birkaç eczanenin ülke geneline yönelik tüm arzı satın alarak reçete sahiplerini kendilerine
yöneltmelerinin mümkün olamayacağı da dikkate alındığında, mevcut durumda Pregnyl
5000 IU Ampul ile ilgili şikayet hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir
işlem yapılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(28) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy