Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-380 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-22/578-171
Karar Tarihi : 25.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Muhammed GÜNDOĞDU, Burcu CAN
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Condor Flugdienst GmbH (Condor)
Am Grünen Weg 1-3, 65451 Kelsterbach, ALMANYA
- Güneş Ekspres Havacılık A.Ş. (Sunexpress)
Mehmetçik Mah. Aspendos Blv. Aspendos İş Merkezi, No:63/1-2
Antalya
(1) E. DOSYA KONUSU: Sunexpress firmasına ait biletlerin, Condor firmasına ait internet
sitesinde ve Condor havayolları temsilciliklerinde, Sunexpress firmasına ait
rezervasyon sisteminden daha düşük fiyatlarla satılarak, Türkiye merkezli faaliyet
gösteren acenteler aleyhine fark oluşturulduğu iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda; Sunexpress ve Condor firmalarının acentesi olarak
faaliyet gösterildiği belirtilerek, Sunexpress’in yapmış olduğu anlaşma gereği dış hat
uçuşlarında kullandığı sistemin Condor’un sistemi olduğu ifade edilmiş ve Türkiye’de
Sunexpress’in web sitesinden ve acente satış sisteminden gerçekleştirilen yurt dışı uçuşlara
ilişkin işlemlerin Condor’a ait sistem üzerinden yapıldığı dile getirilmiştir. Yazıda devamla; bu
hususta Türkiye’deki Sunexpress yetkililerine Condor acenteleri gibi özel sınıflardan bilet
satmak istenildiği ifade edildiğinde, kendilerine “Condor bizim talebimize rağmen bu özel
sınıflı yerleri görmemiz için bize de şifre üretmiyor” denildiği belirtilmiştir. Yazıda son olarak
Sunexpress’in rezervasyon sistemini de kontrol eden Condor’un kendi acentelerine sunduğu
bağlantı imkânlarını, Sunexpress acentelerine sağlamaması nedeniyle söz konusu acenteler
aleyhine bir durum oluşturulduğu iddia edilmiştir.
(3) Başvuru sahibi raportörlerle yaptığı görüşmede ise, Sunexpress tarafından uçuşlara ait
biletlerin satışında Türkiye ve Almanya'da faaliyet gösteren acenteler arasında ayrımcılık
yapıldığını, Almanya'daki acentelerin tamamına ve Türkiye'deki bazı acentelere Condor'a ait
(…..) rezervasyon ve bilet satış sistemi üzerinden (…..) sınıfındaki indirimli biletlerin satışı için
kodlar verilmekteyken, Türkiye'deki diğer bazı acentelere söz konusu kodların verilmediğini,
bu itibarla aynı uçuşa ilişkin olarak iki farklı sistem üzerinden farklı fiyatlarda bilet satışının söz
konusu olduğunu ve fakat indirimli biletlerin yalnızca bazı acenteler tarafından satılabildiğini
belirtmiştir.
(4) Ayrıca (…..) sistemi üzerinden (…..) sınıfında satılan indirimli biletlere ilişkin kodların,
Sunexpress uçuşuna ait biletler bakımından dahi, yalnızca Condor tarafından acentelere
verilebildiği, diğer bir ifadeyle indirimli Sunexpress biletlerinin hangi acenteler tarafından
12-22/578-171
2/4
satılabileceğine Condor’un karar verdiği, Sunexpress yetkilileri ile yapılan görüşmede
Condor'un bu kodları Sunexpress'e dahi açmadığının belirtildiği, dolayısıyla Sunexpress'in dış
hatlardaki uçuşlarının tamamen Condor tarafından yönetildiği anılan şahıs tarafından iddia
edilmiştir.
(5) Görüşmede ayrıca, Sunexpress tarafından (…..) sistemi içerisinde acente farklılaştırması
yapıldığı ve buna göre farklı acentelere farklı ekranların açılabilmekte ve farklı bilet fiyatlarının
uygulanabilmekte olduğu dile getirilmiştir.
(6) Görüşmede son olarak, sistemin işleyişi ve acentelerin bilet fiyatlamasına olan etkisi
bakımından; Sunexpress uçuşlarına ait biletlere acentelerin (…..) ve/veya (…..) sistemi
üzerinden erişerek satış yaptıkları, her bilet satışı için acentenin belirli bir komisyonunun
bulunduğu, sistemde görünen fiyatların internette görülen fiyatlarla aynı olduğu, ancak bilet
acente tarafından satıldığında bu fiyat üzerinden acentenin komisyon aldığı, sistemde
görünen fiyatın altında acentenin satış yapması mümkün olmamakla birlikte bu fiyatın belirli
oranda üstünde bir fiyattan satış yapılmasının mümkün olduğu ve sistemdeki fiyatın
üzerindeki tutarın acenteye gelir olarak kaldığı bilgilerine yer verilmiştir.
(7) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.12.2011 tarih ve 8551 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 19.01.2012 tarih ve 2011-4-380/İİ-12-371.MG sayılı İlk İnceleme Raporu
26.01.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 17.04.2012 tarih ve 2011-4-380/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(8) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Önaraştırma Raporu’nda; 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un ihlal edildiği iddialarını destekler nitelikte yeterli kanıt bulunmadığından
soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) Başvurunun içeriği dikkate alınarak, bu dosya bakımından ilgili ürün pazarı “Condor ve
Sunexpress bilet satışlarına yönelik acentecilik hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) İncelemeye konu uygulamalar Türkiye merkezli olarak gerçekleştirildiğinden mevcut dosya
bakımından ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
(11) İncelemeye temel oluşturan konu, Sunexpress’e ait biletlerin, Condor’a ait internet sitesinde
ve Condor havayolları temsilciliklerinde Sunexpress firmasına ait rezervasyon sisteminden
daha düşük fiyatlarla satılarak Türkiye merkezli olarak faaliyet gösteren bazı acenteler
aleyhine fark oluşturulduğu iddiasıdır. Bu noktada iki husus incelenmiştir. Bunlardan ilki,
Sunexpress’in kendi uçuşlarına ait biletlerin satışına yönelik hizmet veren aynı durumdaki
acenteler arasında herhangi bir ayrımcı uygulama gerçekleştirip gerçekleştirmediği, ikincisi
ise Sunexpress’e ait biletlerin fiyatlama sürecinde Condor’un herhangi bir dahlinin olup
olmadığıdır.
I.2.1. Acentecilik Hizmetleri Bakımından Değerlendirme
(12) Acenteler aleyhine ayrımcılık yapıldığı iddiasına konu uygulamanın 4054 sayılı Kanun
kapsamında ihlal niteliğini haiz olabilmesi için, uygulamayı gerçekleştiren teşebbüsün ilgili
pazarda hakim durumda bulunması ve fiilin kötüye kullanma niteliğinde olması zorunludur.
12-22/578-171
3/4
Mevcut dosya bakımından öncelikle şikayete konu uygulamanın ihlal niteliği taşıyıp
taşımadığı değerlendirilmiştir.
(13) Şikâyet sahibi, Türkiye'deki bazı acentelere Condor'a ait (…..) rezervasyon ve bilet satış
sistemi üzerinden (…..) sınıfındaki indirimli biletlerin satışı için kodlar verilmekteyken, diğer
bazı acentelere söz konusu kodların verilmediğini, bu itibarla aynı uçuşa ilişkin olarak iki farklı
sistem üzerinden farklı fiyatlarda bilet satışının söz konusu olduğunu ve fakat indirimli
biletlerin yalnızca bazı acenteler tarafından satılabildiğini iddia etmektedir. Ancak yapılan
yerinde incelemelerde edinilen bilgiler, mevcut durumun bir ayrımcı uygulamanın sonucu değil
ticari hayatın gerekliliği şeklinde tezahür ettiğini ortaya koymaktadır. Nitekim belirli bir hacmi
aşan satış potansiyeline sahip bazı acenteler, belirli dönemlerde sabit bir fiyat üzerinden
büyük çaplı alımlar gerçekleştirmekte ve böylelikle bu alım tarihinden sonra gerçekleşen
koltuk fiyatlarındaki değişimlerden etkilenmemektedir. Böyle bir alımı gerçekleştirebilecek mali
güce sahip olmayan acenteler ise ihtiyaç duydukları alımları anlık talepler sonucu
gerçekleştirerek bu işlem üzerinden komisyon ücreti elde etmektedir. Böyle bir süreçte, büyük
miktarlı alımlara daha büyük indirim sağlanması ise ticari hayatın olağan akışına uygundur.
Bu nedenle, Sunexpress ilgili pazarda hakim durumda bulunsa dahi söz konusu uygulamanın
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlal niteliği taşımadığı
değerlendirilmektedir.
I.2.2. Condor-Sunexpress Arası İlişki Bakımından Değerlendirme
Rekabet Kurumuna 2009 yılında Sunexpress vekilleri tarafından yapılan pişmanlık başvurusu
üzerine, Almanya kalkışlı-Türkiye varışlı ve Türkiye kalkışlı-Almanya varışlı havayolu
taşımacılığı hatlarında faaliyetleri çakışan Sunexpress ile Condor arasında (…..) akdedilmiş
olan dağıtım anlaşmaları vasıtasıyla Almanya-Türkiye arasındaki uçuşlarda bilet fiyatlarının
belirlenmesinde işbirliği içerisinde hareket edildiği yapılan soruşturma neticesinde tespit
edilerek, 27.10.2011 tarih ve 1431-507 sayılı Kurul kararı ile Sunexpress’e Kartellerin Ortaya
Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca tam
bağışıklık sağlanmasına, Condor’a ise idari para cezası verilmesine hükmedilmiştir.
(14) Söz konusu soruşturma sürecinde, pişmanlık başvurusu kapsamında Sunexpress yetkilileri
tarafından verilen bilgilere göre, Sunexpress’in Kuruma pişmanlık başvurusunda bulunduğu
tarih olan 28.10.2009 tarihinden sonra, Sunexpress ile Condor arasında bir sözleşme
imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan sözleşme ile Sunexpress kendi uçuşlarına ilişkin
olarak fiyatlamada tek yetkili olduğunu açıkça ortaya koymuş ve daha sonra taraflar arasında
fiyatlandırmaya ilişkin herhangi bir iletişim olmamıştır. Diğer bir ifadeyle Sunexpress söz
konusu tarihten itibaren bağımsız fiyatlandırma politikası yürütmektedir.
(15) Ancak yukarıda yer verildiği üzere başvuruda, Sunexpress uçuşlarına ilişkin ücretlendirme
işlemlerinin hâlâ Condor tarafından gerçekleştirildiği ve bu durumun Sunexpress yetkilileri
tarafından da açıkça ikrar edildiği iddia edilmektedir.
(16) Söz konusu durumun iddia edildiği haliyle vaki olması, Kuruma yapılan mezkûr pişmanlık
başvurusu kapsamında teşebbüsler tarafından yanlış bilgi verildiği ve ayrıca Kurul tarafından
ihlal tespiti yapılmış bir faaliyetin sürdürüldüğü anlamına geleceğinden, durumun açıklığa
kavuşturulması önem arz etmektedir.
(17) Konunun netleştirilmesi için yerinde incelemeler sırasında Sunexpress’ten edinilen teknik
bilgiler ve Sunexpress ile Condor arasındaki mevcut anlaşmalar incelenmiştir. Bu konuda
Sunexpress yetkililerince verilen bilgi; dış hatlar için tüm fiyatlandırmaların (…..) sisteminde
yapıldığı, (…..),(…..) ve tur operatörlerine farklı ara yüzler aracılığı ile iletildiği, Condor’a ait
(…..)’in sadece (…..)'dan gelen fiyat ve tahsis edilmiş koltukları almaya imkân tanıdığı ve bu
durumun (…..) üzerinden fiyatlama sürecine ulaşmayı veya fiyatlama sürecini görmeyi
12-22/578-171
4/4
imkânsız hale getirdiği yönündedir. Buna göre, (…..) sisteminde kullanıcı sadece herhangi bir
müşteriye gösterilen fiyatı görebilmektedir. Birbirinden tamamen ayrıştırılmış sistemler
olmalarından dolayı kullanıcı (…..) ve (…..) üzerinden fiyatlama işlemlerini veya
algoritmalarını görememektedir. Fiyatlama algoritması Midgard'da tanımlanarak söz konusu
sistemde saklanmaktadır.
(18) Bunun yanı sıra Sunexpress ile Condor arasındaki irtibatın da Sunexpress ile herhangi bir
acente arasındaki sözleşmesel ilişki niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim taraflar
arasında akdedilen “(…..)” başlıklı sözleşme, (…..) adet gidiş dönüş uçuşa ilişkin biletin satışı
amacıyla gerçekleştirilmiştir. “(…..)” başlıklı diğer sözleşme ise rekabet ihlali niteliğinde
olabilecek herhangi bir unsur içermeyen bir pazarlama anlaşması şeklinde düzenlenmesinin
yanı sıra sözleşmenin 3. maddesi Sunexpress için fiyatları yapılandırma ve şartların
yönetiminin sadece Sunexpress yetkisinde olduğunu ortaya koymaktadır.
(19) Kaldı ki Condor ile Sunexpress arasındaki ticari ilişki de bu durumu açıkça göstermektedir.
Zira Condor’un incelemeye konu faaliyetleri, bir acente gibi, Sunexpress’ten aldığı büyük
miktarlı koltukların satışını kendi acenteleri vasıtasıyla gerçekleştirmekten ibarettir. Bu itibarla
gerçekleştirilen satışlara ilişkin baz fiyatın tespitinde Condor’un hiçbir müdahalesi
bulunmamaktadır. Diğer bir deyişle bu konuda Condor’un, Sunexpress’in herhangi bir
acentesinden farkı yoktur. Bu nedenle; incelemeye konu faaliyetlerin, Kuruma yapılan mezkûr
pişmanlık başvurusu kapsamında teşebbüsler tarafından yanlış bilgi verildiği ve ayrıca Kurul
tarafından ihlal tespiti yapılmış bir faaliyetin sürdürüldüğü anlamına gelmeyeceği, iddiaların
ispatına yönelik yeterli delilin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy