Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-44 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-24/675-195
Karar Tarihi : 03.05.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Gülçin DERE, Bahar ERSOY
C. BAŞVURAN : Resen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Toyota Pazarlama ve Satış A.Ş.
Cumhuriyet Mah. E-5 Yanyol No:11 Kartal/İstanbul
- Toyota Pazarlama ve Satış A.Ş. Bayileri
(1) E. DOSYA KONUSU: Toyota Pazarlama ve Satış A.Ş. tarafından TOYBİS ve/veya T-
Rnet sistemi üzerinden birtakım bilgilerin bayilere sunulmasının, bayiler arası kritik
bilgilerin paylaşımını sağlayarak rekabet ihlalini kolaylaştırıcı eylem niteliğinde olduğu
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılmakta olan bir soruşturma kapsamında bazı Toyota bayilerince
yapılan yazılı savunmada, Toyota Pazarlama ve Satış A.Ş. (Toyota)’nin, Toybis isimli
intranet sistemi üzerinden hangi bayinin, hangi modelde tahsisatına kaç araba gideceğinin
bayiler tarafından görülebildiği, bu sistem üzerinden bayilerin birbirlerinin günlük filo ve
perakende satış adedi verilerine de ulaşabildiği iddia edilmiştir. Ayrıca belirtilen veriler
üzerinden yapılacak hesaplamalar ile rakip bayilerin hedeflerini, hedef tutturma oranlarını ve
pazar paylarını tespit etmenin mümkün olduğu; söz konusu bilgilerin intranette Toyota
tarafından yayınlanıyor olması nedeniyle bayilerin hiçbir zaman için kendi aralarında
hedeflerine, tahsisatlarına, hedef tutturma oranlarına ve satış miktarlarına ilişkin bireysel bilgi
paylaşımında bulunma ihtiyacı hissetmediği ileri sürülmüştür.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Halen devam etmekte olan bir soruşturma kapsamında yapılan
yazışmalarda yer alan bazı ifadelerin neden olduğu şüphe üzerine hazırlanan 14.03.2012
tarih ve 2011-4-116/BN-03 sayılı Bilgi Notu görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 25.04.2012 tarih ve 2012-4-44/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Önaraştırma Raporu’nda; inceleme konusuna ilişkin olarak 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırılık teşkil edecek bir husus tespit
edilmediğinden, soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Bir soruşturma kapsamında Toyota tarafından Kuruma gönderilen bir yazı ile bazı bayilerin
anılan soruşturmaya ilişkin yazılı savunmalarındaki ifadelerinin birbiri ile çelişkili olduğunun
anlaşılması nedeniyle; dosya konusu önaraştırma kapsamında, Toybis ve/veya T-Rnet
sistemleri üzerinden bayilerin diğer bayiler hakkında görebildikleri verilerin niteliği
incelenmiştir.
12-24/675-195
2/3
(6) Yapılan incelemelerde öncelikle, bayilerin yaptıkları satış doğrultusunda gün içinde
düzenledikleri tüm faturaları Toybis ve/veya T-Rnet sistemlerine girmelerinin zorunlu olduğu,
fatura detaylarının yalnızca Toyota tarafından görülebildiği ve faturaların diğer bayiler
tarafından görülebilmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir. Diğer bir ifadeyle, bayiler
bahsi geçen sistemler aracılığıyla diğer bayilerin uyguladığı nihai satış fiyatı bilgisine
ulaşamamaktadırlar.
(7) Öte yandan dosya mevcudu bilgilere göre, yıllık bazda toplam hedef, bayinin bir önceki
yıldaki satış performansı ve hedef tutturma oranı gözetilmek suretiyle, Toyota ile her bir
bayinin ayrı ayrı yaptığı görüşmeler neticesinde gizli olarak belirlenmekte ve belirlenen
hedeflerde aylık bazda bazı kırılımlar söz konusu olabilmektedir. Buna göre, yıllık olarak
mutabık kalınan satış hedeflerine ulaşabilmek için bayilere araç tahsis edilmektedir. Tahsis
edilen araçlar ilk başta anlaşılan oranlara uygun olmakla birlikte, daha sonra tahsisat bilgileri
değişebilmektedir. Şöyle ki, bayiler sonradan tahsisat içeriğini değiştirmekte veya araçların
havuza aktarıldığı güne kadar tahsisat değişikliği yapmakta serbesttirler. Diğer bir ifadeyle,
bayiler isterlerse tahsisat haftası ve sonrasındaki hafta içerisinde sevk talebinde bulunarak
araçları satın alıp stokuna geçirebilir veya satın almadıkları araçları bu sürenin sonundaki
Cuma günü Toyota araç havuzuna aktarabilirler. Böylece bayinin tahsisatında olmakla
birlikte bayi tarafından satın alınmayan araçlar havuza aktarılır ve diğer bayiler ise söz
konusu araçları havuzdan kendi tahsisatlarına istedikleri zaman alabilirler. Bu noktada,
“perakende araç havuzu” başlıklı belgede yer aldığı üzere, araç havuzunda yer alan
araçların model adı, model kodu, renk, model yılı, model bazında havuzda bulunan araç
sayısı belirtilmek suretiyle tasnif edildiğinin belirtilmesinde fayda bulunmaktadır.
(8) Bununla birlikte, söz konusu sistemler üzerinden havuzdaki araçların önceden hangi bayinin
tahsisatında yer aldığına dair herhangi bir bilgiye ulaşılamamaktadır. Ayrıca, “perakende
araç havuzu” başlıklı belgeden, havuzdaki araç adedinin 10’dan fazla olduğu durumlarda,
söz konusu araç adedinin tam olarak rakamsal değerine yer verilmediği, bunun yerine “10 ve
üzeri” yazılması ile yetinildiği görülmektedir. Havuzdaki araçların bayiler tarafından kendi
tahsisatlarına eklenmesi durumunda ise, araçlar aynı gün içinde veya bir sonraki gün, aracı
havuzdan alan bayinin stokuna geçmektedir. Bu bağlamda, bayi stoku, Toyota tarafından
bayiye fatura edilmiş, ancak bayi tarafından henüz müşterilere satılmamış araçları ifade
etmek için kullanılmaktadır. Sektörün özelliklerine göre ise, bayilerin aylık araç satışının
belirli bir oranını stok olarak tuttukları bilinmektedir.
(9) Diğer taraftan, söz konusu sistemler üzerinden, bayilerin birbirlerinin günlük perakende ve
filo satış adetlerine ilişkin verilere erişilebilmelerinin mümkün olduğu anlaşılmıştır. Bununla
birlikte, günlük araç satış adetlerine ilişkin verilere erişebilen bayilerin söz konusu sistemler
aracılığıyla diğer bayilerin stok adetlerine erişemediği gerek Toyota yetkilileri, gerekse iddia
sahibi bayi yetkilileri tarafından teyit edilmiştir. Dolayısıyla Toyota ile her bir bayi arasında
tespit edilen bu rakamların gizli olduğu kanaatine varılmış ve yapılan incelemelerde Toybis
ve/veya T-Rnet sistemlerinin, stok adetlerine ilişkin verilerin bayiler arasında paylaşılmasını
sağlamadığı anlaşılmıştır.
(10) İnceleme konusu sistemlerdeki kalan tahsisat bilgisi ekranından, herhangi bir anda henüz
sevk talebi yapılmamış olarak bayilerin üzerinde ve havuzda bulunan araç tahsisat adedinin
görülebildiği tespit edilmiştir. Böylece kalan tahsisat bilgisinden geleceğe yönelik olarak
(yaklaşık 5-6 haftaya ilişkin) bayi bazında tahsis edilmiş araç bilgisine ulaşılabilmektedir.
Nitekim önaraştırma kapsamında görüşme gerçekleştirilen bayi yetkililerinden alınan ve
“yetkili satıcı bazında kalan tahsisat bilgisi” ekranını içeren belgeden; model bazında tarama
yapılması durumunda, o modelde araç tahsis edilmiş bayilerin adları ile model rengi ve stok
giriş tarihi gibi bilgilerin görülebildiği tespit edilmiştir. Aynı belgedeki “hafta/ay” sütunundan
12-24/675-195
3/3
ise geleceğe yönelik olarak, 5-6 haftaya ilişkin verilerin yer aldığı tespit edilmiştir. Diğer bir
ifadeyle, kalan tahsisat bilgisi ekranından görülen bilgilerin kısıtlı bir süreye ilişkin olduğu,
tüm yıla ilişkin olarak bayilere tahsis edilecek araç bilgilerini/detayını içermediği anlaşılmıştır.
Kaldı ki, bayilerin, kendilerine tahsis edilen söz konusu araçlara ilişkin olarak sevk talebinde
bulunup bulunmamakta serbest oldukları ve sevk talebinde bulunulmayan araçların havuza
aktarıldığı hususu da gözden uzak tutulmamalıdır.
(11) Bu çerçevede, bir bayinin stok adedinin hesaplanabilmesi için bilinmesi şart olan yedi
parametrenin (bayinin; dönem başı stoku, tahsisatındaki araçlar, orderflex ile yaptığı
değişiklikler, tahsisatından almadığı araçlar, havuzdan aldığı araçlar, dönem içinde sattığı
araçlar ve tahsisat değişiklik talebi doğrultusunda diğer bayiler ile yaptığı değişiklikler)
sadece iki tanesinin, şikayete konu sistemler aracılığıyla, diğer bayiler tarafından
öğrenilmesinin mümkün olduğu anlaşılmıştır.
(12) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, Toyota bayileri tarafından, Toybis
ve/veya T-Rnet isimli intranet sistemleri üzerinden paylaşılan bilgiler aracılığıyla, rakip
bayilerin hedeflerinin ve hedef tutturma oranlarının hesaplanabildiği iddiasının gerçeği
yansıtmadığı, bu çerçevede inceleme konusu sistemler aracılığıyla paylaşılan bilgilerin,
rakipler arasında koordinasyona yol açma riski taşımadığı anlaşıldığından ve anılan
sistemler aracılığıyla gerçekleşen veri paylaşımında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine
aykırılık teşkil edecek bir husus tespit edilemediğinden, dosya konusu iddialara yönelik
olarak Toyota ve bayileri hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy