Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-40 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-29/855-255
Karar Tarihi : 31.05.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Buket ARI
C. BAŞVURANLAR : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş. (Sodexo)
Gülbahar Mah. Avni Dilligil Sok. No:24/A-6 Mecidiyeköy/İstanbul
- Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş. (Multinet)
Fulya Mah. Mevlüt Pehlivan Sok. No:12 Multinet Plaza Şişli/İstanbul
- Set Kurumsal Hizmetleri A.Ş. (Set)
Leylak Sok. Nursanlar İş Merkezi A Blk. K:8 Şişli/İstanbul
- Edenred Kurumsal Çözümler A.Ş. (Edenred)
Talatpaşa Cad. No:5 Gültepe/İstanbul
- Winwin Hizmet Yönetimi Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Winwin)
Esentepe Mah. Kasap Sok. No:16 Eser İş Merkezi A Blok K:7 D:58
Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Yemek çeki sektöründe hizmet veren firmaların kartelleşerek
üye işyerlerini aşırı zorlayıcı şartlarla ve yüksek maliyetlerle çalışmaya zorladıkları ve
bu şartları kabul etmeyen işyeri ve müşterilerin mağdur edildiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, yemek çeki sektöründe hizmet veren firmaların
kartelleşmek suretiyle üye işyerlerini aşırı zorlayıcı şartlarla ve yüksek maliyetlerle
sömürdüğü ve depozito, komisyon, sigorta masrafı adı altında ücretler talep ederek rekabeti
engelledikleri iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.01.2012 tarih ve 728 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan, 01.03.2012 tarih ve 2012-4-40/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar
uyarınca düzenlenen, 21.05.2012 tarih ve 2012-4-40/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu iddialar hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(5) Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “para temsili araçlarla müşterilere
12-29/855-255
2/3
tüketime hazır yiyecek ve gıda temini pazarı”; ilgili coğrafî pazar ise “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
(6) Ön araştırma konusu başvuruda özetle Edenred, Multinet, Set, Winwin ve Sodexo’nun
kartelleşerek üye işyerlerini aşırı zorlayıcı şartlarla ve yüksek maliyetlerle sömürdüğü ve
depozito, komisyon, sigorta masrafı adı altında ücretler talep ederek rekabeti engelledikleri
iddia edilmektedir.
(7) Yemek çeki sektörüne yönelik hem Türkiye’de1 hem de yurt dışında2 çeşitli rekabet
incelemelerinde bulunulmuştur. Pazarın az sayıda oyuncudan oluşması, pazarın en büyük
global üç oyuncusunun aynı menşeli olması, pazarın oligopolistik yapısı gibi özellikler
sektör bakımından öne çıkmaktadır.
(8) Türkiye’de yemek çeki sektörü toplam 5 teşebbüsün faaliyet gösterdiği oligopol bir pazar
yapısı görünümü arz etmektedir. Pazarın ilk üç büyük firmasının pazar payları toplamı ise
yaklaşık %(…..)’dır. Öte yandan, Sodexo, Edenred ve Multinet’in hem pazar payları
birbirlerine yakın hem de diğer iki firmanın oldukça üzerinde olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca,
Türkiye’de pazar yapısının uzun yıllar boyunca önemli bir değişiklik arz etmediği
görülmektedir. Bu çerçevede, pazarda ilk üç büyük firma özellikle bilinirlikleri ile öne
çıkmaktadır. Söz konusu üç firma aynı zamanda dünyanın pek çok ülkesinde de faaliyet
göstermektedir. Bir başka deyişle bu üç teşebbüs Türkiye dışında da, pek çok ülkede karşı
karşıya gelmektedirler.
(9) Önaraştırma sürecinde, başvuruda kartelleşme vurgusuna yer verilmiş olması nedeniyle,
Edenred, Multinet, Setcard, Sodexo ile Win-Win’de raportörlerce yerinde incelemelerde
bulunulmuş ve teşebbüsler arasında kartelleşmeye ya da anti-rekabetçi davranışlara
yönelik bulgulara veya sömürücü kötüye kullanmaya dair bilgi ve belgelere ulaşılmamıştır.
(10) Öte yandan, yemek çeki şirketleri ile üye işyerleri arasında yapılan anlaşmalar münhasırlık
içermemektedir. Bir başka deyişle, üye işyerinde birden fazla yemek çeki şirketinin ödeme
aracı kullanılabilmektedir. Bu anlamda yemek çeki şirketlerinin geniş bir kullanım alanı
yaratabilmeleri mümkündür. Ancak bu noktada, her bir üye işyerine gerekli pos cihazının
kurulumu ve üye işyerlerinin takibi en önemli maliyet kalemleri olarak öne çıkmaktadır.
Anılan nedenle, yemek çeki şirketleri ilgili üye işyerinin tespitinde; kullanıcı sayısı, vade,
iskonto, merkezi yerleşkeye sahip olmak, müşteri tercihi ve ödeme gücü gibi kriterler
açısından bir takım değerlendirmeler yapmaktadır.
(11) Yemek çeki şirketleri bakımından yeterli sayıda üye işyeri ile çalışabilmek önemli olmakla
birlikte, pazardaki rekabet esasen kullanıcıları elde etmek üzerine kuruludur. Bu anlamda
yemek çeki sağlayan firmalar, kullanıcıların bağlı oldukları işyerlerine (müşterileri)
sundukları koşullar aracılığı ile rekabet etmektedir. Bu çerçevede yemek şirketleri genelde
üye işyerleri ile standart koşulları içeren anlaşmalar yapmayı tercih ederken, müşterileri
kendilerine çekebilmek için daha rekabetçi olmak zorundadır.
(12) Önaraştırma sürecinde başvuruya konu iddia olan üye işyerlerini aşırıcı zorlayıcı şartların
da, genellikle taraflara sunulan standart koşullar olduğu anlaşılmıştır. Yemek çeki firmaları
üye işyerleri ile genelde %2-%8 arasında değişen standart koşullar ile anlaşma
1 Rekabet Kurulunun 28.04.2011 tarih ve 11-26/502-156 sayılı, 26.05.2006 tarih ve 06-36/465-127 sayılı
kararları vb.
2 Bkz. Fransız Rekabet Otoritesinin Sodexo, Edenred ve Multinet hakkındaki pazar paylaşımı ve fiyat tespiti
iddialarına yönelik olarak vermiş olduğu 11.07.2001 tarih ve 01-D-41 sayılı kararı.
12-29/855-255
3/3
yapmaktadırlar. Söz konusu oranların ise, hem yemek çeki şirketleri hem de üye işyerleri
bazında özellikle zincir restoran ya da yoğun kullanıcı sayısına ulaşan yerler gibi kriterler
dikkate alınarak oluşturulduğu belirlenmiştir.
(13) Bu çerçevede hakkında ön araştırma yapılan teşebbüsler hakkında, soruşturma açılmasına
gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy